Dünya Üzerindeki Dağların Görevi Nedir

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-19-2012

Dünya Üzerindeki Dağların Görevi Nedir

İki tabaka çarpıştığı zaman daha dayanıklı olanı ötekinin altına girer

Üstte kalan tabaka kıvrılarak yükselir ve dağları meydana getirir

Altta kalan tabaka ise yeraltında ilerleyerek aşağıya doğru derin bir uzantı meydana getirir

Yani dağların yeryüzünde gördüğümüz kütleleri kadar, yeraltına doğru ilerleyen derin bir uzantıları daha vardır

Bilimsel bir kaynakta dağların bu yapısı şöyle tarif edilir:

Bu özellikleri sayesinde dağlar, yeryüzü tabakalarının birleşim noktalarında yer üstüne ve yeraltına doğru uzanarak bu tabakaları birbirine perçinler

Bu şekilde, yerkabuğunu sabitleyerek mağma tabakası üzerinde ya da kendi tabakaları arasında kaymasını engeller

Kısacası dağları, tahtaları birarada tutan çivilere benzetebiliriz

Dağların bu sabitleyici özelliği bilimsel literatürde "izostasi" terimiyle tanımlanır

İzostasi'nin kelime anlamı şöyledir:

"İzostasi:

, Jeolojide, dağların Dünya yüzeyinin altında oluşturdukları yerçekimsel kuvvet sayesinde yerkabuğunun genel dengesinin sağlanması

"

Dağların faydalarına gelince , bir defa dağlar bulundukları ortamın yaşam şeklini belirler, mesela doğu anadolu dağlık olduğundan insanlar çiftçilik yerine hayvancılığı seçer

Yada soğukluk sıcaklık açısından bakarsak, dağlık daha soğuk olur

Ayrıca dağların oluşum şekli sahil şeritlerinide oldukça etkiler hepimizin bildiği gibi

Dağlar özellikle denize paralel ise iklimi çok etkilerler

Örnek olarak Karadeniz Bölgesi'ni alabiliriz

Kuzeyden gelen soğuk ama nemli (denizin üstünden geliyor çünkü) rüzgarlar dağlara çarptıklarında mecburen yükselirler

Bu yükselmenin en uzun kısmı ıslak soğuma şeklinde gerçekleşir ve sıcaklık her 1km'de 5-6 derece düşer

Bu esnada siddetli yağmur yağışı yaşanır

Karadeniz Bölgesi'nde zaten dağların kuzey kısımları çok verimlidir

En çok toprak kayması da burada yaşanır

Dağı aştıktan sonra ise hava bütün nemini kaybetmiştir ve aşağı inerken kuru bir şekilde ısınır

Bu da 1km alçakdıkça 10 derece ısınmaya eşittir

Böylece hem soğuk hava iç tarafa geçince ısınmış olur hem de kuzey yüzü tarıma elverişli hale getirmiş olur

10-19-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Dünya Üzerindeki Dağların Görevi Nedir Dünya Üzerindeki Dağların Görevi Nedir İki tabaka çarpıştığı zaman daha dayanıklı olanı ötekinin altına girer Üstte kalan tabaka kıvrılarak yükselir ve dağları meydana getirir Altta kalan tabaka ise yeraltında ilerleyerek aşağıya doğru derin bir uzantı meydana getirir Yani dağların yeryüzünde gördüğümüz kütleleri kadar, yeraltına doğru ilerleyen derin bir uzantıları daha vardır Bilimsel bir kaynakta dağların bu yapısı şöyle tarif edilir: Bu özellikleri sayesinde dağlar, yeryüzü tabakalarının birleşim noktalarında yer üstüne ve yeraltına doğru uzanarak bu tabakaları birbirine perçinler Bu şekilde, yerkabuğunu sabitleyerek mağma tabakası üzerinde ya da kendi tabakaları arasında kaymasını engeller Kısacası dağları, tahtaları birarada tutan çivilere benzetebiliriz Dağların bu sabitleyici özelliği bilimsel literatürde "izostasi" terimiyle tanımlanır İzostasi'nin kelime anlamı şöyledir: "İzostasi: , Jeolojide, dağların Dünya yüzeyinin altında oluşturdukları yerçekimsel kuvvet sayesinde yerkabuğunun genel dengesinin sağlanması" Dağların faydalarına gelince , bir defa dağlar bulundukları ortamın yaşam şeklini belirler, mesela doğu anadolu dağlık olduğundan insanlar çiftçilik yerine hayvancılığı seçer Yada soğukluk sıcaklık açısından bakarsak, dağlık daha soğuk olur Ayrıca dağların oluşum şekli sahil şeritlerinide oldukça etkiler hepimizin bildiği gibi Dağlar özellikle denize paralel ise iklimi çok etkilerler Örnek olarak Karadeniz Bölgesi'ni alabiliriz Kuzeyden gelen soğuk ama nemli (denizin üstünden geliyor çünkü) rüzgarlar dağlara çarptıklarında mecburen yükselirler Bu yükselmenin en uzun kısmı ıslak soğuma şeklinde gerçekleşir ve sıcaklık her 1km'de 5-6 derece düşer Bu esnada siddetli yağmur yağışı yaşanır Karadeniz Bölgesi'nde zaten dağların kuzey kısımları çok verimlidir En çok toprak kayması da burada yaşanır Dağı aştıktan sonra ise hava bütün nemini kaybetmiştir ve aşağı inerken kuru bir şekilde ısınır Bu da 1km alçakdıkça 10 derece ısınmaya eşittir Böylece hem soğuk hava iç tarafa geçince ısınmış olur hem de kuzey yüzü tarıma elverişli hale getirmiş olur