Skyer Kıyı Tipi Yurdumuza Neden Görülmez

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-19-2012

Skyer kıyı tipi yurdumuza neden görülmez

Kıyı Tipleri Nelerdir

Kıyı, her türlü doğal su kütlesini çevreleyen toprak şeri-dini belirten coğrafya terimi Kıyılar yumuşak bir eğimle denize uzanan kumsalların, denizkulaklarınm ya da mangrov bataklıklarının (tropikal bölgelerde) bulunduğu alçak ve düz yapıda olabilir ya da denizden dik yamaçlarla yükselirler Ama hangi biçimde olur-larsa olsunlar, ortak özellikleri sürekli bir değişme geçir-meleridir Bazı kıyılar, dalgaların ve rüzgârların aşındırma etkisi ya da dağ oluş gibi uzun süreli Yer hare-ketlerinin etkisiyle, bazılarıysa ırmakların taşıdıkları çökeltilerin deltalar ya da çamur setleri halinde birikme-siyle değişirler Ayrıca, bazı kıyılar yanardağ hareket-lerinin etkisiyle, bazılarıysa düz setler ya da yuvarlak atoller biçiminde gelişen mercan kayalıkları nede-niyle değişirler

KIYI TİPLERİ

1 ENİNE KIYILAR: Dağların kıyıya dik uzandığı yerlerde görülür Ör: Ege Bölgesi Kıyıları (Edremit-Kuşadası arası) Bu kıyılarda; girinti-çıkıntı fazladır Kıta sahanlığı geniştirİç kesimlere ulaşım kolaydır Limanların Hinterlandı geniştir Deniz etkisi iç kesimlere kadar sokulabilir

2 BOYUNA KIYILAR: Dağların kıyıya paralel uzandığı yerlerde görülür Ör:Karadeniz ve Akdeniz Kıyıları Bu kıyılarda; girinti-çıkıntı azdır Doğal limanlar azdır ve hinterlandları dardırİç kesimlere ulaşım zordur Dalga aşındırması ile falez oluşumu fazladır Kıyı ile iç kesim arasında iklim, bitki örtüsü, ekonomik faaliyetlerde farklılık fazladır

3 RİA TİPİ KIYILAR: Akarsu vadilerinin deniz suları altında kalmasıyla oluşan kıyı tipidir Ör: İstanbul-Çanakkale Boğazları, Haliç ve GBatı Anadolu Kıyılarıdır

4 DALMAÇYA KIYI TİPİ: Kıyıya paralel uzanmış dağların çukur kısımlarının deniz suları altında kalmasıyla oluşan kıyı tipidir Dağların yüksek kısımları kıyıda adaları oluşturur Ör:Adriyatik denizinde Dalmaçya kıyıları (eski Yugoslavya kıyıları)Yurdumuzda Antalya- Kaş kıyıları buna örnektir

5 LİMANLI KIYILAR: Geniş tabanlı vadilerin veya koy-körfezlerin deniz suları altında kalmasıyla oluşan kıyı tipidir Ör:Karadeniz’in kuzeyindeki kıyılar (odessa, Dinyeper, ) buna örnektir Yurdumuzda ise B ve K Çekmece kıyıları böyle kıyılardandır

6 HALİÇ (ESTUAR) TİPİ KIYILAR: Gel-git olayının etkisiyle akarsu ağızlarında oluşan kıyılardır Kuzeybatı Avrupa kıyılarındaki önemli limanlar buna örnektir Yurdumuzda yoktur

7 FİYORT TİPİ KIYILAR: Buzul vadilerinin sular altında kalmasıyla oluşan kıyılardır Bu kıyılara en iyi örnek İskandinav Yarımadasındaki kıyılar gösterilebilir Eğer kıyıda adalar var ise ve kıyının girintisi- çıkıntısı fazla ise bu tür kıyılara skyer tipi kıyılar denir Ör:Norveç kıyıları

8 RESİF KIYILARI: Mercan iskeletlerinin üst üste birikmesiyle oluşan kıyı tipidir Ör:Mercan adaları kıyıları (Avustralya Kıtasının doğusunda)

Kıyıların Şekillenmesinde Etkili Faktörler:

1 Dalgalar

2 Akıntılar

3 Gel-git

4 Akarsular

5 Buzullar

6İç kuvvetler

7 Kıyıdaki dağların uzanış biçimi

8 Canlılar (Mercanlar) (en az etkili)

9 Rüzgarlar (Dolaylı etkiye sahip)

10-19-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Skyer Kıyı Tipi Yurdumuza Neden Görülmez Skyer kıyı tipi yurdumuza neden görülmez Kıyı Tipleri Nelerdir Kıyı, her türlü doğal su kütlesini çevreleyen toprak şeri-dini belirten coğrafya terimi Kıyılar yumuşak bir eğimle denize uzanan kumsalların, denizkulaklarınm ya da mangrov bataklıklarının (tropikal bölgelerde) bulunduğu alçak ve düz yapıda olabilir ya da denizden dik yamaçlarla yükselirler Ama hangi biçimde olur-larsa olsunlar, ortak özellikleri sürekli bir değişme geçir-meleridir Bazı kıyılar, dalgaların ve rüzgârların aşındırma etkisi ya da dağ oluş gibi uzun süreli Yer hare-ketlerinin etkisiyle, bazılarıysa ırmakların taşıdıkları çökeltilerin deltalar ya da çamur setleri halinde birikme-siyle değişirler Ayrıca, bazı kıyılar yanardağ hareket-lerinin etkisiyle, bazılarıysa düz setler ya da yuvarlak atoller biçiminde gelişen mercan kayalıkları nede-niyle değişirler KIYI TİPLERİ 1 ENİNE KIYILAR: Dağların kıyıya dik uzandığı yerlerde görülür Ör: Ege Bölgesi Kıyıları (Edremit-Kuşadası arası) Bu kıyılarda; girinti-çıkıntı fazladır Kıta sahanlığı geniştirİç kesimlere ulaşım kolaydır Limanların Hinterlandı geniştir Deniz etkisi iç kesimlere kadar sokulabilir 2 BOYUNA KIYILAR: Dağların kıyıya paralel uzandığı yerlerde görülür Ör:Karadeniz ve Akdeniz Kıyıları Bu kıyılarda; girinti-çıkıntı azdır Doğal limanlar azdır ve hinterlandları dardırİç kesimlere ulaşım zordur Dalga aşındırması ile falez oluşumu fazladır Kıyı ile iç kesim arasında iklim, bitki örtüsü, ekonomik faaliyetlerde farklılık fazladır 3 RİA TİPİ KIYILAR: Akarsu vadilerinin deniz suları altında kalmasıyla oluşan kıyı tipidir Ör: İstanbul-Çanakkale Boğazları, Haliç ve GBatı Anadolu Kıyılarıdır 4 DALMAÇYA KIYI TİPİ: Kıyıya paralel uzanmış dağların çukur kısımlarının deniz suları altında kalmasıyla oluşan kıyı tipidir Dağların yüksek kısımları kıyıda adaları oluşturur Ör:Adriyatik denizinde Dalmaçya kıyıları (eski Yugoslavya kıyıları)Yurdumuzda Antalya- Kaş kıyıları buna örnektir 5 LİMANLI KIYILAR: Geniş tabanlı vadilerin veya koy-körfezlerin deniz suları altında kalmasıyla oluşan kıyı tipidir Ör:Karadeniz’in kuzeyindeki kıyılar (odessa, Dinyeper, ) buna örnektir Yurdumuzda ise B ve K Çekmece kıyıları böyle kıyılardandır 6 HALİÇ (ESTUAR) TİPİ KIYILAR: Gel-git olayının etkisiyle akarsu ağızlarında oluşan kıyılardır Kuzeybatı Avrupa kıyılarındaki önemli limanlar buna örnektir Yurdumuzda yoktur 7 FİYORT TİPİ KIYILAR: Buzul vadilerinin sular altında kalmasıyla oluşan kıyılardır Bu kıyılara en iyi örnek İskandinav Yarımadasındaki kıyılar gösterilebilir Eğer kıyıda adalar var ise ve kıyının girintisi- çıkıntısı fazla ise bu tür kıyılara skyer tipi kıyılar denir Ör:Norveç kıyıları 8 RESİF KIYILARI: Mercan iskeletlerinin üst üste birikmesiyle oluşan kıyı tipidir Ör:Mercan adaları kıyıları (Avustralya Kıtasının doğusunda) Kıyıların Şekillenmesinde Etkili Faktörler: 1 Dalgalar 2 Akıntılar 3 Gel-git 4 Akarsular 5 Buzullar 6İç kuvvetler 7 Kıyıdaki dağların uzanış biçimi 8 Canlılar (Mercanlar) (en az etkili) 9 Rüzgarlar (Dolaylı etkiye sahip)