|
Prof. Dr. Sinsi
|
Devletler Coğrafyası - Yeni Zellanda
Tabii Kaynakları
Yeni Zelanda topraklarının yarısına yakın bir bölümü yeşil alanlarla örtülüdür Sadece dörtte bir kadar arazi kayalık ve çoraktır Geri kalan alanlar ormanlarla kaplıdır
Nehirler, göller ve tabii gaz ve buhar kaynakları ülke için çok önemlidir Nehirler çok kısa ve çok hareketlidir Göllerle birlikte önemli elektrik kaynaklarını teşkil ederler Ülkenin en büyük hidroelektrik santralı Manapouri Gölü üzerinde olup, bir milyon kilowatlık kapasitededir Bu santral sayesinde Avustralya’dan gelen boksit filizinden alüminyum elde edilir Yeni Zelanda yeraltı kaynakları bakımından zengin bir ülkedir Kömür, kireçtaşı, altın, petrol, tabii gaz ve demir başlıca minerallerdir
Ülkenin ormanları diğer önemli bir tabii kaynaktır Dünyada pek eşine rastlanmayan cinste ağaçlarla doludur Bunlardan en meşhuru Yeni Zelanda’ya mahsus Kauri ağacıdır Bu ormanlar birçok hayvan ve çeşit çeşit cinste kuşlarla doludur Bunlardan uçması olmayan, kısa gagalı kiwo kuşu, Yeni Zelanda’nın sembolüdür Ülkede en çok koyun ve sığır yetiştirilir Bütün boş yeşil sahalar hayvancılığa ayrılmıştır Ülkede bol miktarda kırmızı geyik yaşar
Yeni Zelanda’da mevcut yeraltı buhar kaynakları çok önemli bir gelir kaynağıdır Bu buharlar ile türbünler çevrilmek suretiyle, elektrik enerjisi üretimi arttırılmıştır Dünyada sadece İtalya, İzlanda, Meksika ve Japonya’da mevcut bulunan tabii buharlı elektrik santrallarının bir benzeri de Yeni Zelan’dadaki Wairakei santralıdır
Nüfus ve Sosyal Hayat
Yeni Zelanda’nın yaklaşık 3481000 olan nüfusunun çoğu gençtir Nüfus yoğunluğu 13 kişi kadardır Yeni Zelanda nüfusunu esas olarak iki tip insan grubu meydana getirir Bunlardan birincisi yerli Maori halkıdır Diğeri ise, ülkeye sonradan gelmiş bulunan Avrupalı beyazlardır Bugün bu ayırım pek fark edilemeyecek seviyededir Avrupalılar umumiyetle İngiliz, İrlanda veya İskoç kökenlidir Önceleri Maori nüfusu pek fazlaydı Fakat adalardaki İngilizlerin kolonileştirme siyaseti sonunda yerli mevcudu azaldı Çoğu savaşlarda öldü Bu arada Rusya, Polonya, Almanya, Vietnam ve Şili’den birçok sürgüne gelen veya kaçarak yerleşenler de nüfusun bir bölümünü meydana getirmektedir
Nüfusun % 83’üne yakın bir bölümü şehir hayatı yaşar Kırlarda yaşayanlar ise genellikle tarım ve hayvancılıkla uğraşır
Halkın maddi refah seviyesi yüksek durumdadır Her çeşit kara, su ve deniz sporları herkes tarafından yapılabilmektedir
Resmi dil İngilizcedir, Maori lisanı ise unutulmamış olup, halen konuşulmaktadır Çok az da olsa Çince ve Hintçe konuşan gruplar vardır Yeni Zelanda’nın din yapısı da tıpkı etnik yapısı gibi karışıktırNüfusun % 55’inden fazlası Protestandır Ayrıca Angalikan, Katolik, Yahudi, yerli inanışlara mensup kişiler mevcuttur İslamiyet ülkede yeni tanınmış olup, hızla yayılmaktadır
Ülkenin eğitim düzeyi çok yüksektir Okuma-yazma bilenlerin oranı hemen hemen % 99’a ulaşır 6-15 yaş arası mecburi öğrenime tabidir Dünyada en çok gazete basılan ülkelerden biridir Her bin kişiden 400’ü gazete satın almaktadır
Siyasi Hayat
Yeni Zelanda bir parlamenter-demokratik monarşi idareye sahiptir Resmi devlet başkanı İngiltere Kraliçesidir Kraliçeyi, ülkede genel bir vali temsil etmektedir Hükümet başkanı aynı zamanda Maliye Bakanlığı görevini de sürdürür
İdari olarak dört ile üç kazaya, 132 nahiyeye ve 96 köye ayrılmıştır Ülkenin anayasası mevcut değildir Ülke parlamentosu 96 üyeden meydana gelir Meclis üç yılda bir yeniden seçilir Başbakan ve hükümet kabinesi meclis içinden çıkar
Ekonomi
Yeni Zelanda genellikle yumuşak bir iklime ve az fakat verimli topraklara sahiptir Bu yüzden ülke bir “tarım” ülkesi kabul edilir Buğday, arpa ve yulaf en önemli tarım ürünleridir Hayvancılık oldukça gelişmiştir Koyun ve sığır yetiştiriciliği bakımından dünyanın sayılı ülkelerinden biridir Yaklaşık olarak 9 milyon hektarlık çayır ve otlak alanlar bu alanın gelişmesinde önemli bir rol oynar Bu yüzden ülkede et ve süt endüstrisi çok gelişmiştir
Ülke endüstri bakımından da gelişmiştir İngiltere ile olan ticari münasebetleri endüstri sektörünün kontrolünü İngiltere’ye vermiş durumdadır Başlıca endüstri alanları gıda, tekstil, kağıt, çelik, petrol, petrol ürünleri ve alüminyumdur Ülke nüfusunun % 35’ine yakın bir bölümü endüstri ve ticaret alanında çalışmaktadır
Ülke etrafı tamamen okyanus ile çevrilmiştir Bu yüzden balıkçılık çok önemli bir gelir kaynağı olmuştur Kılıçbalığı ve tonbalığı bol miktarda avlanmaktadır Ayrıca balina avcılığı da yapılmaktadır
Orman ürünleri ülkenin diğer önemli bir gelir kaynağıdır Ormanlardaki mevcut ağaçlar dünyada nadir yetişen ağaçlardır Hemen hemen hepsinin kerestesi çok kıymetlidir Daha çok kauri, sedir ve kozalaklı ağaçlar mevcuttur Ormanlarda yetişen çeşitli cinsteki süs kuşları önemli bir ihraç maddesidir
Yeni Zelanda’da madencilik endüstrisi bir hayli gelişmiş durumdadır En çok kömür ve tabii gaz elde edilmektedir Petrol ülke ihtiyacının sadece % 3’ünü karşılayacak durumdadır Geri kalan ihtiyacı için dışarıya bağlıdır Avustralya’dan ithal edilen boksit cevherinden alüminyum elde edilir Yeni Zelanda çok zengin nehir, göl ve tabii kaynaklara sahiptir Bu yüzden hidroelektrik santrallarının sayısı ve kapasitesi oldukça fazladır Cook Boğazında inşa edilmiş sualtı kanalları sayesinde Güney Adasında elde edilen her çeşit enerji Kuzey Adasına ulaştırılır
Yeni Zelanda’da deniz, hava ve demiryolu ulaşımı oldukça gelişmiş durumdadır Auckland, Wellington, Tauranga, Dunedin ve Whangarei limanları ülkenin ekonomisini üzerinde taşıyan limanlardır Auckland, Christchurch ve Wellington şehirlerinde üç tane milletlerarası hava alanı mevcuttur Cook Boğazı üzerinden feribot, denizkayağı ve sualtı kanal ulaştırması yapılmaktadır
Yeni Zelanda daha çok İngiltere, Avustralya, ABD, Japonya ve Uzak Doğu ülkeleriyle ticari münasebetlerde bulunur Et, süt, yün, kürk, deri ve balık en önemli ihraç ürünleridir Ayrıca kereste, çeşitli cinste hayvanlar, meyve, konserve ve canlı hayvan ihracatı da yapılır Buna karşılık boksit, demir, çelik, petrol, petrol ürünleri, plastik eşyalar, otomobil ve makine satın almaktadır
Turizm, Yeni Zelanda için önemli bir gelir kaynağıdır Dağ sporları özellikle kayak ve su sporları en önemli turizm kaynaklarıdır Ülkenin tabii gaz kaynakları, göller ve kıyıları tabiat manzarasına ayrı bir güzellik katmakta ve her yıl çok sayıda turist çekmektedir
|