|
Prof. Dr. Sinsi
|
Yer Küre Ve Yerküre Dışında Yaşam
Bir yıldız, tüm varlığı süresince yaşam için elverişli değildir Önce, nükleer ateşlemelerin merkezinde başlayacağı noktaya dek yoğuşmalıdır, ancak ondan sonra yayınlamaya başlar Sonuç olarak, yoğuşma dengeli bir safhaya ulaşır ve radyasyon, belli bir en üst sınıra vardıktan sonra orada kalır Buna yıldızın normal hali denir Gördüğümüz yıldızların %98'i bu haldedirBir yıldız da ancak normal haldeyken yaşama hizmet edebilir Güneş, normal hal süresinin henüz yarısını bile tamamlamamıştır
Güneş'ten 70 kat büyük olan dev bir yıldız korkunç yerçekimine dayanabilmek için aşırı oranda hidrojen tüketecektir ve normal halde kalabilme süresi en çok 500000 yıl sürecektir Bu süre, insan ömrü için çok uzun olmakla birlikte yaşamın uygarlık düzeyine çıkabilmesi için bir gezegenin 5 milyar yıllık bir zamana gereksinimi vardır Dolayısıyla Güneş'in 1,4 katından daha büyük kütleli bir yıldızın yaşamın gelişmesine hizmet edemeyeceği sonucuna varılabiilir
Öte yandan Güneş'in 1/16'sı kadar olan cüce bir yıldız, (Jüpiter kütlesinin 65 katı ya da 150000 Km çapında olacaktır) Dünyamızın, bu yıldızın merkezinden 300000 Km uzakta onun çevresinde döndüğünü varsayarsak, gezegenimizin bir yılı 1,1 saat kadar olacaktır Alınan enerji biraz faklı olacak ancak bu yıldız, Dünya'dan Güneş'in 3000 katı büyüklükte görünecektir! Hiç morötesi ışık veremeyecek olan bu cüce yıldız, pek az görünür ışık verecek ve enerjisinin çoğu kızılötesi ışık durumunda olacaktır Güneş'in Dünya üzerindeki etkisinin, Ay'ın Dünya üzerindeki gelgit etkisinin %46'sı kadardır Ancak bu cüce yıldızın kütlesinin, Güneş'in kütlesinin 1/16'sı kadar olmasına karşın, bunun yer üzerindeki gelgit etkisinin 150000 katı olacaktır Bu etkiyle cüce yıldızın ekosferindeki gezegenimiz sonunda dönüşünü durduracak ve bir yüzü tamamen yıldıza bakacaktır Böylece gezegenin her iki yanında sıvı su kalmayacaktır
Alacakaranlık kuşağında bile, yıldıza bakan yüzeyindeki sıcaklık dolayısıyla atmosfer kaybolacak, yaşanmaz duruma gelecektir Sonuç olarak M2 tayf sınıfından küçük yıldızları (cüce yıldız) devre dışı bırakabiliriz
O halde F2 (Güneş'in 1,4 katı) ve M2 (Güneş'in 0,33 katı) tayf sınıfları arasındaki yıldızların yaşam süresi zekanın oluşmasına fırsat verecek denli yeterlidir Bu aralık içindeki yıldızlar "Güneşimsi Yıldızlar"dır ve galaksimizdeki oranı %25 kadardır
III - Galaksimizdeki Güneşimsi yıldızların çevresinde dönen gezegen sistemlerinin sayısı: 75000000000*
Güneşimsi ikiz yıldızın birbirine yakın bir şekilde bulunması, herhangi birinin çevresinde yerimsi bir gezegenin dolaşması şansını azaltır Bugün ise beş hatta altı yıldızlı sistemler bilinmektedir Çoklu sistemlerin, yaşamın gelişmesine bir katkısı olmayacaktır
Eğer sistemimizin oluşumu sırasında Jüpiter'in kütlesi 65 kez daha çok olsaydı bu kütle kaybı Güneş için pek önemli olmayacak, bugünkü görünümünü koruyacaktı Jüpiter de soluk kırmızı, cüce bir yıldız olacaktı ve böylece Güneş de ikili bir sistemin parçasını oluşturacaktıGalaksimizdeki yukarıda sözünü ettiğimiz 75 milyar yıldızı gruplandırırsak;
30 milyarı (%40) tek yıldızdır
25 milyarı (%33) cüce bir yıldızla ikiz oluşturur
18 milyarı (%24) benzeriyle ikiz oluşturur
2 milyarı (%3) dev bir yıldızla ikiz oluşturur
Zekanın gelişmesi için gerekli yaşa ulaşmadan önce dev yıldız üstnova durumunda patlayacağından bu 2 milyar yıldızı hesaptan çıkarmamız gerekir
Eğer bir bulutsu iki yıldız durumunda yoğuşursa, iki yıldızın kalıntı maddeler toplamakta tek yıldızdan daha etkin olabileceğini ileri sürebiliriz Birinden kaçacak olan gezegen maddesi, diğeri tarafından tutulacaktır Dolayısıyla sonunda iki yıldız oluşacak ancak hiç gezegen olmayacaktır Robert SHarrington'un hesaplarına göre; eğer güneşimsi bir yıldız ikiz bir yıldızın bir parçasıysa ve eğer aralarındaki uzaklık güneşimsi yıldızın ekosferinin en az 3,5 katıysa, o zaman yararlı bir ekosferdir Yani bir gezegen, iki yıldızın ağırlık merkezinden, bu iki yıldız arasındaki açıklığın 3,5 katı kadar uzakta bulunursa,dengeli bir yörüngeye sahip olacaktır Tek başına bütün güneşimsi yıldızların yararlı ekosfere iye olduğunu varsayabiliriz (Yaklaşık 30 milyar yıldız)
Benzeriyle ikiz oluşturan güneşimsi yıldızların üçte biri (6 milyar), bir cüce yıldızla ikiz oluşturan ikizlerin (cüce bir yıldızın gerek yerçekimi, gerekse radyasyon açısından bir gezegen sistemini etkilemesi olasılığı çok düşük olacağından) bu tür güneşimsi yıldızların üçte ikisi (16 milyar) yararlı ekosfere sahiptir diyebiliriz Buna göre;
IV - Galaksimizdeki yararlı ekosfere iye güneşimsi yıldızların sayısı: 52000
Güneşimsi bir yıldız, yararlı bir ekosfere iye olabilir ama yine de yerimsi bir gezegenin bu ekosfere dönmesi olanaklı olmayabilir 15 mlyar yıl önceki başlangıçta hidrojen ve az miktarda helyum vardı Gazın hemen hemen tamamı,ilk oluşan küçük ve orta boyutlu yıldızların çevresinde toplandığından, galaktik merkezdeki yıldızlararası bölgelerde hemen hiç gaz yoktur Galaksinin merkezi bölgelerinin karakteristiği olan bu yıldızlar, II yıldız topluluğu olarak adlandırılırlar Bu yıldızlar büyük miktarda hidrojenle az oranda helyumdan oluşmuşlardır Bu topluluk çevresinde oluşan gezegenler Jüpiter ve Satürn'e benzeyecekler ama su, amonyak, ve metan ve diğer maddelerden yoksun olacaklardır Bu nedenle II Yıldız topluluklarında yaşam için uygun gezegenlerin bulunması söz konusu değildir
Dev yıldızlar bakımından varsıl ve merkezi bölgeye göre yıldızların daha geniş bir hacme gelişigüzel dağıldığı galaksi eteklerine I Yıldız topluluğu (Galaksi'nin
bizim bölgemizdeki yıldızlar bu tiptedir) adı verilir Bu bölgeler, gaz ve toz bulutları bakımından varsıldır Burada oluşan dev yıldızlar, normal durumlarında uzun süre kalmamışlardır Gerçek devasalar birkaç yüz bin yıl, titanlar birkaç milyon yıl, küçük devlerse bir milyar yıl ayakta kalmıştır Oluşumundan beri Galaksimizin eteklerinde 500 milyon üstnova patlaması oluşmuş olabilir Bu patlamalar, uzayı karmaşık elementler bakımından oldukça varsıllaştırmış,yoğunluğu arttırmıştır Ortaya çıkan kuvvetler, birtakım girdap ve sıkışmalar yaratarak yeni bir yıldız ve yıldız grupları oluşumunu başlatmış olabilir Eski bir yıldızın ölümünden sonra ortaya çıkan bu yeni yıldızlar ikinci kuşak yıldızlar olarak adlandırılır 5 milyar yaşında olan Güneşimiz de ikinci kuşak yıldızlarındandır Yaşam oluşturabilecek güneşimsi yıldızlara bakarken, I yıldız topluluğunun ikinci kuşaktan olanlarını dikkate alacağız Galaksi merkezinin küçük bir kısmı dışındaki geniş dış bölgeler I yıldız topluluğuna aittir
Galaksideki yıldızların %80'i merkezde sıkışmıştır, geri kalan %20'sinin ancak yarısı (toplamın %10'u) ikinci kuşak yıldızlardır Ancak bunların çevresinde dönen yerimsi gezegenler vardır:
V - Galakside yararlı ekosferi olan II kuşaktan I topluluk güneşimsi yıldızların sayısı: 5200000000
Gerekli olan, yalnızca yaşam oluşturacak bir yıldızın değil, aynı zamanda üzerinde yaşam oluşacak bir gezegenin de bulunmasıdır 5,2 milyar güneşimsi yıldızın gezegenleri nerededir? Yıldızın sıvı suyun olabileceği ekosferinde hiçbir gezegen bulunmayabilir Küçük gezegenler yıldıza yakın, büyükleri ise daha uzakta bulunurlar NASA'dan Michael Hart'a göre, Güneş'in ekosferi 10 milyon Km kalınlıkta olabilir ve Dünya'nın bu bölgede bulunması tam bir rastlantıdır Bir gezegenin bu ekosfer içinde bulunma olasılığı kabaca 1,0'dir
|