İç Göçler Hakkında Bilgi

Yukarıda ortaya koymuş olduğumuz görüş , bazı araştırmacılar tarafından da desteklenmektedir GAP entegre bölgesel kalkınma projesi gerçekleştiğinde , Güneydoğu Anadolu , göç veren değil , yüksek oranda göçlerin yöneldiği bir bölge olacaktır Gaziantep ve wwwfrmsinsinet/ Şanlıurfa bölgenin en büyük ve Türkiye"nin sayılı metropolleri arasına girecektir ( H Doğanay , 1997: 448 ) Gökçe"de bu görüşü destekleyerek ( 1996: 265 ) , 2005 Hedef Yılı"nda , bölgesel istihdamın 1985 yılına göre % 251 oranında artış kaydedeceğini , buna karşılık , nüfus artış oranının ise % 240 olacağını belirtmiştir Görüldüğü gibi , 2005 Hedef Yılı"nda bir istihdam fazlalığı dikkati çekmektedir Bu istihdam fazlalığının bölge dışında çalışan nüfusu bölgeye çekme gücü vardır

Yukarıdaki araştırmacıları Özer"de destekleyerek ( 1997: 161 ) , GAP ile birlikte bölgenin önemli oranda göç alacağını ve bu göçün en büyüğünün projenin başları ile ( 1990 ) sonları yani ürünlerin verileceği dönem ( 2010 ) olacağını belirtmiştir Ayrıca , GAP bölgesine proje ile birlikte ve projeden sonra genellikle Doğu Karadeniz , Doğu Anadolu ve İç Anadolu"dan göç geleceğini vurgulamıştır

Görüldüğü gibi , GAP"ın tamamlanmasıyla birlikte sadece daha önce araştırma sahasından Türkiye"nin diğer bölgelerine göç eden insanlar sahaya göç etmeyecek , buna ilave olarak Ülkenin diğer bazı bölgelerinden de araştırma sahasına göç hareketi gerçekleşecektir Çünkü , GAP tamamlandığında sahaya göç verme ihtimali olabilecek bölgelerde istihdam sorun olmaya devam ederken , GAP bölgesinde istihdam fazlalığı olacaktır Bu da , sahaya diğer bölgelerden göç hareketinin gerçekleşmesi için yeterli bir nedendir

Araştırma sahasında "geni aile tipi"nde olan ailelerden işini ve kazancını ayıran bireyler daha sonra "çekirdek aile" kurarak toplumsal manada yaşamlarını önceki geniş ailelerinden ayrı olarak devam ettirirler Bu durum , göçe sebep olabilmektedir Şöyle ki; evini ayırarak yeniden çekirdek aile oluşturan bireyler bazen bulunduğu yerden iş bulmak için ayrılarak göç ederler

İç Göç

Günümüzde , insanlar daha rahat ortamlarda yaşamak istemektedirler Bu istek aynı zamanda göç nedenlerinin en önemlilerindendir Göç çoğunlukla , insanların bölgeleri dışındaki sanayileşmiş büyük şehirlere olurken , bazen kendi yaşadıkları kırsal alanların bağlı bulundukları il ve ilçe merkezlerine de olabilmektedir Hatta , bazı insanlar yurt dışına bile göç ederler Araştırma sahasında , son zamanlara gelinceye kadar ciddi düzeyde bir göç olayı söz konusu idi Ancak , sulamalı tarıma geçilmesi nedeniyle böyle bir hareketlilik ortadan kalkmaya hatta tersine dönmeye başlamıştır Bu tersine durum , yani "tersine göç" çok önemli oranlarda olmamakla birlikte böyle bir eğilimden söz edilebilir Şanlıurfa ilinde göç 1990"lı yıllar ve öncesinde negatif iken; 1990"lı yıllarda durmaya günümüzde ise tersine dönmeye başlamıştır

Araştırma sahasında yurt içine göç; "il içi" ve "il dışı" olarak iki şekilde değerlendirilebilir Ankete katılan hane halkı reislerinden il dışına göç eden hane bireylerinin olduğunu belirtenler önemli bir oran oluşturmaktadır Hane halkı reislerinden önemli bir kısmı , haneden herhangi bir bireyin yurt içine göçtüğünü belirtmişlerdir Göç eden hane halkı bireylerinin önemli bir kısmı ( %45 , 5 ) Adana"yı tercih etmiştir İl dışına göç edenlerin çoğunluğu ise çevre illeri tercih etmişlerdir ( %55 , 8 ) Geriye kalanların önemli bir kısmı , Şanlıurfa Merkez İlçe"ye göç ederken ( %23 , 9 ) , arta kalanlar ise uzaktaki illere göçmüşlerdir

Sulamalı tarım henüz ildeki iş isteğine yeterince cevap veremediği için Şanlıurfa"da hala il dışına göç vardır Sulamalı tarıma 1995"te geçildiği düşünülürse bu durum oldukça doğaldır Göç gibi toplumsal olayların sonuçlarının ortaya çıkması uzun sürebilir

Hane halkı reislerinden ülke içinden göç ederek geldiğini belirtenler %3 , 2 orandadır Bu da , GAP"ın bir çekim gücü oluşturmaya başladığını göstermektedir Ülke içinden göç ederek gelenlerin çoğunluğu Adana ( %38 , 5 ) ve Gaziantep"ten gelmiştir ( %30 , 8 ) Şanlıurfa"dan göç ederek geldiğini belirtenler de önemli bir orandadır ( %15 , 4 ) , ( Tablo 9 ) Daha önceleri tarımda ve değişik işlerde çalışmak amacıyla Adana ve Gaziantep"e çalışmaya giden ailelerin geriye dönmeye başlamış olması iç göç içerisinde değerlendirilebilir

Toplam hane halkı reislerinin Şanlıurfa il merkezinden Şanlıurfa"nın değişik köylerine göçtüğünü belirtmesi dikkat çekicidir Çok ciddi bir oranda olmamakla beraber Şanlıurfa"da "kentten köye göç" olgusu başlamıştır Bunun da başlıca sebebi , ilde sulamalı tarıma geçilmesi ile sulamalı tarım arazilerinde işgücüne ihtiyaç doğmasıdır Bu durum , aynı zamanda GAP"ın sonuçlarının alınmaya başlandığının da bir göstergesidir

Araştırma sahasında "kırdan kente" göçün en önemli sebepleri şunlardır:

- Kırsal alanlarda yeterli iş imkanın olmaması ,

- Miras yoluyla arazilerin bölünmesi veya çiftçilikle geçinen ailelerin toprak sahibi olamamaları ,

- GAP kapsamında yer alan Atatürk , Birecik ve Hacı Hıdır Barajı"nın göl aynası altında kalan yerleşmelerdeki insanların kente göç etmesi en belirgin nedenlerdendir

- Kırdan kente göçün bir başka sebebi de; kırsal kesimde doğurganlık oranın fazla olması dolayısıyla aşırı nüfus artışıdır

Zorunlu Göç Araştırma sahasında , GAP ile gerçekleştirilen baraj gölü aynasının altında kalan yerleşmelerden başka yörelere önemli miktarda göç yaşanmıştır Ayrıca , kan davası ve terör zorunlulukları dahilinde de "zorunlu göç" olayı mevcuttur Sahada zorunlu göç olayı , özellikle Atatürk , Birecik ve Hacı Hıdır barajlarının göl aynalarında kalan yerleşme yerlerinde yaşayan insanların göçmek zorunda kalması durumu ile daha da önem kazanmıştır ( Tablo 10 ) Gerek araştırma sahasında , gerekse GAP Bölgesi"nde baraj göl aynalarının suları altında arazileri ya da ev ve dükkanları kalan insanların bu mülklerinin kamulaştırılması ve bu insanların yeniden yerleştirilmeleri birbirinden wwwfrmsinsinet/ ayrılmayan konulardır Sahada kamulaştırma ve yeniden yerleştirme sorunlu olmuştur Bu sorun , ekonomik olduğu kadar sosyolojik ve psikolojiktir Bu sebeple , üzerinde özenle durulması gereken bir konu olup , hala devam eden bir problemdir

Yeniden yerleştirme zorunlu göçün bir çeşidi olarak tanımlanabilir Araştırma sahasında , devlet tarafından oluşturulan tesisler sebebiyle kamulaştırmadan etkilenenlerin iskanı 2510 sayılı İskan Kanunun Ek-10 Maddesine göre isteğe bağlı olarak yapılmıştır Vatandaş devlet eliyle iskan istemediği takdirde kamulaştırma bedellerini alabildikleri gibi , diledikleri şekilde kullanmak için serbest bırakılmışlardır İnsanların zorunlu olarak yeniden iskana tabi tutulmaları , hiçte istenecek bir durum değildir Bu sebeple de

birtakım sorunlar ortaya çıkmıştır Bu sorunlar bazen gerçek olurken bazen de spekülatif olmaktadır

Sahada zorunlu göçe etki eden en önemli faktörlerden birisi PKK adlı yasadışı terörist örgütün ortaya koymuş olduğu terörist faaliyetlerle ortaya çıkan güvenlik sorunudur PKK"nın bölgede göstermiş olduğu faaliyetlerden canını kurtarmak isteyen insanlar özellikle kırsal kesimden kent alanlarına göç etmişlerdir Bu durum , son 5-6 yıldır bu örgütün faaliyetlerinin durdurulması ile oldukça az bir düzeye indirgenmiştir PKK , sahada fazla etkili olmamakla beraber , Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgelerinin bazı illerinde daha etkili olmuştur Güvenlik sorunu , gerek Şanlıurfa"da , gerekse bölgedeki diğer illerden Şanlıurfa merkezine göç olaylarının yaşanmasına sebep olmuştur