Yalnız Mesajı Göster

Adet Görememenin Amenore Sebepleri Nelerdir

Eski 10-16-2012   #1
Prof. Dr. Sinsi
Varsayılan

Adet Görememenin Amenore Sebepleri Nelerdir




Adet görememenin amenore sebepleri nelerdir

Adet görememe
Adet görememenin (amenore) sebepleri nelerdir?
Adet görememenin sebebi nasıl saptanır, ne tetkikler yapılır?
Tüylenme (hirsutismus)
Yüzümde ve vücudumda aşırı tüylenme var, cildiye doktoruna mı, jinekologa mı gitmeliyim?
Tüylenmenin (hirsutismus) sebepleri nelerdir?
Hirsutismusta tanı nasıl konur?
Tüylenme nasıl tedavi edilir?
Polikistik Over Sendromu nedir?
Polikistik over sendromu belirti ve bulgular nelerdir?
Polikistik over sendromu tedavisi nasıl yapılır?
Prolaktin Hormon Yüksekliği (Hiperprolaktinemi), Nedenleri ve Sonuçları
Göğüslerden süt gelmesi sadece prolaktin yüksekliğinde mi olur?
Tedavi

Adet görememe

14 yaşına kadar ikincil seks karakterlerinin (meme büyümesi, koltuk altı ve kastıkta tüylenme) gelişmemesi veya ikincil seks karakterleri gelişmesine rağmen 16 yaşına rağmen ilk adetin görülmemesi veya normal adet gören kadında 3 siklus boyunca adet olmaması amenore olarak adlandırılır
Adet görememe (amenore), primer (birincil) ve sekonder (ikincil) amenore olarak 2 şekilde olabilir Hayatında hiç adet görmemiş ise buna , daha önceden düzenli adet gören kadında adetin kesilmesine de sekonder amenore adı verilir primer amenore

Adet görememenin (amenore) sebepleri nelerdir?
Normal adet görebilmek için kadında 4 farklı kompartmanın normal olması gerekir Bu kompartmanlardan herhangi birinde bir anormallik adet görememe ile sonuçlanabilir Bu kompartmanlar:
1 Uterus ve vajina
2 Yumurtalık (over)
3 Hipofiz bezi
4 Hipotalamus

1 kompartmana yani rahim ve vajinaya ait anormalliklerde ya hormonlara yanıt verecek bir organ (rahim) yoktur, ya endometriyum yani rahim iç zarı anormallikleri vardır ya da rahimde adet kanaması olmasına rağmen vajinadaki anormallik nedeniyle dışarı akış yolu bulamaz Bazen kızlık zarı tamamen kapalı olabilir (imperfore kızlık zarı) Bu durumda da adet kanı dışarı akmadığı için adet görülmeyebilir
Rahime ait anormallikler arasında yumurtalıklar olmasına rağmen rahmin ve vajinanın üst kısmının doğumsal olarak gelişmemesi bulunur (Müllerian agenezi)
Ayrıca, bazen genetik olarak erkek olan bireylerde erkeklik hormonu androjene karşı duyarsızlık olduğundan testosteron etkisi ile gelişmesi gereken erkek dış genital organları gelişmez ve dış genital yapı dişi görünümde olur (Androjen duyarsızlık sendromu) Bunlarda kısa ve kör bir vajen vardır ama iç genital organlar yoktur
Bir diğer rahim anormalliği rahim iç zarında daha önce geçirilmiş kürtajlar sonucu oluşan yapışıklıklardır (Asherman sendromu) Bu durumda adet kanaması ya çok az olur ya da olmaz
2 kompartman yumurtalıktır Yumurtalıkta doğum sırasında 2 milyon olan yumurta ergenlikte 400 bine düşer ve tükenmesi ile kadın menopoza girer Bazen doğumsal olarak yumurtalıklar gelişmeyebilir ya da gelişse de genetik bir bozukluk (Turner sendromu) sonucu doğuma kadar bir şekilde tükenebilir Bazen de yumurtalıklarda yumurta olsa da hipofiz bezi hormonlarına cevapsızlık olabilir (resistan over sendromu) Tüm bu durumlarda yumurtalıklardan estrojen ve progesteron salgılanmayacağından rahim iç zarının (endometriyum) uyarılması dolayısıyla adet görme mümkün olmaz Bazı durumlarda da yumurtlama olmaz (anovulasyon), bu durumda az da olsa estrojen vardır ama progesteron olmadığı için kanama olmaz
3 kompartman beyinin altında yer alan hipofiz bezidir Buradan yumurtalıkları uyaran FSH ve LH isimli hormonlar (gonadotropinler) salgılanır Bunların salgılanmasını bozan hipofiz bezi tümörleri (örneğin prolaktin hormonunun aşırı salgılanmasına yol açan hipofiz adenomları) da FSH ve LH düzeylerini baskılayacağından yumurtlamayı dolayısıyla yumurtalıktan estrojen ve progesteron salgılanmasını önleyecek ve adet görülmeyecektir
4 ve en üst kompartman hipotalamustur Bu beyindeki bir bölgedir Buradan hipofiz bezinden FSH ve LH hormonlarını salgılatıcı hormonlar (gonadotropin salgılatıcı hormonlar) salgılanır Hipotalamus nedenli adet görememe nedenleri arasında genetik bazı anormallikler yanında aşırı egzersiz, stres, üzüntü, ani kilo kaybı, hava değişimi gibi faktörler gonadotropin salgılatıcı hormon salgılanmasını etkileyerek amenoreye neden olur Anoreksia nervosa olarak bilinen ve aşırı kilo vermeye bağlı amenore ile birlikte başka rahatsızlıkların da olduğu durum hipotalamus kökenli amenore nedenleri arasındadır

Adet görememenin sebebi nasıl saptanır, ne tetkikler yapılır?
Özellikle sekonder (ikincil) amenorede ilk olarak ekarte edilmesi gereken durum gebeliktir Gebelik ekarte edildikten sonra hormon testleri yapılmalıdır Hormon testlerinde ilk bakılacak olanlar Tiroid hormonları ve prolaktin hormonlarıdır Bunun dışında diğer hormonlarda amenorenin sebebinin ortaya çıkmasında faydalı olabilir Klasik yaklaşımda FSH ve LH bakılması daha sonraya bırakılırken bu aşamada sebebin daha ortaya çıkmasını sağlayabilir ve hastadan 2 kez kan alınmasına gerek kalmaz FSH ve LH’ın yüksek olması 2 kompartmanın yani yumurtalığın anormalliğini (erken menopoz, resistan over sendromu, yumurtalıkların genetik olarak gelişmemesi) gösterir
Gebelik, prolaktin aşırı salgısı ve tiroid hastalıkları hormon testleri ile ekarte edildikten sonra 2 adımda yapılacak olan hastaya progesteron vermektir
Progesteron ile kanama oluyorsa şunları anlayabiliriz: 1 kompartman yani rahim ve vajina normaldir; hastanın estrojeni de vardır ama yumurtlama olmadığından progesteron salgılanmamaktadır Kanama olmuyorsa ya rahim ve vajende anormallik vardır ya da estrojen yoktur
Progesteron ile kanama olmazsa o zaman estrojen ve progesteron birlikte ardışık olarak verilir Eğer estrojen ve progesteron ile kanama oluyorsa o zaman rahim ve vajinanın normal olduğu anlaşılır Bu durumda hipotalamusa bağlı bir adet görememe durumu söz konusu olabilir Kanda FSH ve LH düzeylerinin düşük olması da bu tanıyı destekler
Estrojen ve progesteron ile kanama olmuyorsa o zaman rahim ve/veya vajinada bir anormallikten şüphelenilmelidir

Tüylenme (hirsutismus)

Normalden fazla tüylenme esas olarak 2 şekilde olabilir Normalde kadın vücudunda erkek tipi olmayan kıllardaki genel artışa hipertrikozis adı verilirken erkek tipi tüylenmeye hirsutism denir

Hipertrikoziste örneğin kollarda olan ancak kadınlarda genellikle daha ince ve açık renk olan kılların artması ve renginin koyulaşması söz konusudur Hirsutism yani erkek tipi kıllanmada ise kadınlarda normalde görülmeyen lokalizasyonlarda, örneğin çenede, meme çevresinde ve göğüs aralarında, göbek altında orta hatta ve uylukların iç kısımlarındaki kıllarda sertleşme, kalınlaşma ve renklerinde koyulaşma olur Hipertrikozis genellikle ailesel yatkınlık gösterir Hirsutismus ise daha çok erkeklik hormonları olarak bilinen ve kadınlarda düşük düzeylerde bulunan androjenlerin kanda artışına veya kanda normal olsa bile kıl foliküllerinin androjenlere olan duyarlılığında artışa bağlıdır
Kıl follikülllerin sayısı genetik özelliklerle belirlenir Aslında avuç içi ve ayak tabanı dışında bütün deride bulunur, ancak bunların büyük kısmı çok ince ve açık renkli olduğundan rahatsızlık vermez Kıl gelişimi döngüsel bir patern izler Gelişme, dinlenme ve dökülme evreleri vardır Tüm vücuttaki kıllar için bu döngü söz konusudur ancak kıl folikülünün yerine göre bu döngülerin uzunluğu farklılık gösterir Örneğin, ön koldaki kıl foliküllerinin döngüsü çok yavaştır ve bize hiç uzamıyorlarmış gibi gelir Buna karşın saçlarda bu döngü daha hızlıdır Saçlardaki bazı kıl folikülleri gelişme, bazıları dinlenme bazıları da dökülme evresindedir Zamanı gelen dökülmekte ama yenileri hızla büyüdüğü için saç sürekli uzuyor gibi davranır Bütün foliküller eş zamanlı davrandığında dökülme izlenir Böyle bir durum gebelikte veya emzirme döneminde geçici olarak ortaya çıkabilir Hormonların etkisiyle bütün foliküllerde senkronizasyon (eş zamanlılık) olduğundan hasta saçlarının hızla döküldüğünü görür ve panikler ancak bu durum geçicidir

Yüzümde ve vücudumda aşırı tüylenme var, cildiye doktoruna mı, jinekologa mı gitmeliyim?
Tüylenme (hirsutismus) birçok nedene bağlı gelişebilir Genellikle, multidisipliner bir durum olarak kabul edilir Yani, birden fazla uzmanlık dalını ilgilendirebilir Hirsutismus ile ilgili olabilecek uzmanlık dalları arasında Kadın Hastalıkları ve Doğum, Endokrinoloji (hormonlarla ilgilenen iç hastalıkları uzmanlığı) ve Cildiye sayılabilir
Çeşitli jinekolojik hormonal bozukluklarında hirsutismus oluşabilir Bunlardan en sık görüleni polikistik over sendromudur ve özellikle Akdeniz ülkeleri ile birlikte bizim toplumumuzda önde gelen hirsutismus sebepleri arasındadır Tüylenme şikayetiniz olduğunda özellikle adet düzensizlikleri de varsa bunun jinekolojik olma olasılığı daha yüksektir Bu durumda jinekolog tarafından yapılan araştırmalarla sebebin jinekolojik sebepli hormon bozukluğu sonucu olup olmadığı araştırılır ve gerekirse uygun tedavi verilir Eğer, jinekolojik kökenli hormonal bir sebep bulunamazsa diğer hormonal bozukluklarla ilgili olarak Endokrinoloji ile ve gerekirse Cildiye ile konsülte edilebilir

Tüylenmenin (hirsutismus) sebepleri nelerdir?
Hirsutismus öncelikle hormon salgılayan (endokrin) organlardaki anormalliklere bağlı olarak oluşabilir Bu organlar; yumurtalık (over), böbrek üstü bezi (adrenal) ve hipofiz bezidir
Yumurtalık kaynaklı hirsutism sebepleri arasında en sık görülen polikistik over sendromu’dur (detaylı bilgi için bakınız polikistik over sendromu) Bunun dışında hipertekozis denilen bir durumda da yumurtalıklardan aşırı androjen salgısı sonucu tüylenmede artış olabilir Bu hastalarda tüylenme yanında ses kalınlaşması, büyük dudakların normalden fazla büyümesi gibi erkeksi yönde (virilizan) değişiklikler de olabilir Ayrıca, yumurtalık kökenli androjen hormonu salgılabilen tümörler de hirsutismusa neden olabilir
Böbrek üstü bezi kaynaklı hirsutismus sebepleri ise konjenital adrenal hiperplazi, Cushing sendromu ve yine androjen salgılayan böbrek üstü bezi tümör’leridir Konjenital adrenal hiperplazi, hormon yapımı sırasında görev yapan bazı enzimlerin genetik olarak vücutta bulunmaması veya normalden az bulunması sonucu hormon yapım yolunun daha çok androjen hormon yapımına eğilim göstermesi sonucu olur Cushing sendromu ise esas olarak vücutta herhangi bir nedenle kortizon hormonunun aşırı salgılanmasıdır Kortizol artışı ve obesite ile birlikte kas güçsüzlüğü, deride incelme, potasyum eksikliği, hipertansiyon, diyabet ve hirsutism ile karakterize bir hastalıktır Bazen dışarıdan aşırı verilen kortizona bağlı olarak da oluşabilir
Hipofiz bezi kaynaklı hirsutismus nedenleri arasında Cushing hastalığı ve bulunur Hipofiz bezinden kortizon yapımını uyaran hormonun (ACTH) aşırı salgılanması da böbrek üstü bezinden kortizon salgılanmasını artırarak Cushing sendromunun bir alt grubu olan Cushing hastalığı’na neden olur Ayrıca, prolaktin hormonunun aşırı salgılanmasına yol açan prolaktinoma denilen hipofiz tümörleri de indirekt olarak yumurtlama sorunu oluşturarak veya direkt yolla androjen yapımını artırarak tüylenmede artışa neden olabilir prolaktinoma



Alıntı Yaparak Cevapla