10-16-2012
|
#2
|
|
Prof. Dr. Sinsi
|
Adet Görememenin Amenore Sebepleri Nelerdir
Aşırı tüylenmenin bir diğer sebebi de hastanın aldığı ilaçlardır Bazı ilaçlar örneğin endometriozis tedavisinde kullanılan danazol isimli ilaç, ayrıca androjen içeren çeşitli ilaçlar kadında kullanıldığında tüylenme sebebi olabilir Bazı hormonal doğum kontrol ilaçları da (progesteron içeren) tüylenmede artışa neden olur Sık sorulan sorulardan biri doğum kontrol haplarının tüylenme yapıp yapmadığıdır Doğum kontrol hapları ilk kullanıma sunulduğunda içeriklerindeki progesteronun androjenik özellikleri de olduğundan tüylenme şikayetine yol açabilmekteydi Ancak, yeni jenerasyon doğum kontrol haplarında androjenik özellikler taşıyan progesteron hormonu kullanılmadığından bu risk yoktur Hatta, hirsutismusa yol açan polikistik over sendromunda tedavi alternatiflerinden biri de doğum kontrol haplarıdır
Son olarak, bazı hastalarda hirsutismusun sebebi saptanamaz İdiopatik hirsutismus olarak gruplandırılan bu hastalarda herhangi bir ilaç kullanımı öyküsü olmadığı gibi kanda androjen düzeyleri de normaldir Bunlarda artmış tüylenmenin sebebinin kıl foliküllerinin androjen hormonlara duyarlılığının fazla olmasıdır
Hirsutismusta tanı nasıl konur?
Bunun için doktorunuz öncelikle tüylenmenizin derecesini değerlendirmek için muayenenizi yapacaktır Klinik olarak hirsutismusun olması kanda androjenlerin yüksek olduğunu veya kıl foliküllerinin androjenlere aşırı duyarlılığın olduğunu gösterir Öncelikle androjenlerin yüksek olup olmadığı değerlendirilir Bunun için androjen hormonlarına bakılır Eğer normalse o zaman idiopatik hirsutismus söz konusudur (kılların androjene aşırı duyarlılığı) Bazı androjen hormonlar yumurtalığa bazıları da böbrek üstü bezine özgüdür Ancak her zaman kesin ayırım yapılamayabilir Androjen hormonların çok yüksek düzeylerde olması tümöre bağlı olduğunu düşündürür
Ultrasonla yumurtalıklarınızın değerlendirilmesi de hirsutismusun sebebinin saptanmasında faydalıdır Ultrasonda yumurtalıklardaki polikistik over görünümü ya da androjen salgılayabilecek bir kist ya da tümör yol gösterici olabilir ama kesin tanıyı koydurmaz Ayrıca, tanıyı destekleyecek veya detaylandıracak başka testler de yapılır Polikistik over sendromunda kan insülin düzeyi ve glikoz/insülin oranı, FSH ve LH düzeyleri tanıyı destekleyen testlerdendir Konjenital adrenal hiperplazi ve Cushing sendromu için de özgün bazı testler vardır Bu testler daha çok Endokrinoloji uzmanının denetiminde yapılmalıdır Böbrek üstü bezinde tümörden kuşkulanılan olgularda tomografi ya da manyetik rezonans görüntüleme yapılabilir
Tüylenme nasıl tedavi edilir?
Tedavi öncelikle sebebe yöneliktir Eğer androjen salgılayan bir yumurtalık veya böbrek üstü bezi tümör söz konusu ise bu tümörün çıkarılması önceliklidir Bu tümörlerin bir kısmı iyi huyludur ancak bazıları habis olabilir Böbrek üstü bezi kaynaklı ve hipofiz kaynaklı hirsutismus olgularında da spesifik tedavi metotları uygulanır
Polikistik over sendromunda ise androjenleri baskılayacak tedavi uygulanabileceği gibi çocuk sahibi olmak isteyenlerde yumurtlama tedavisi de uygulanabilir Ayrıca, bu hastalarda insülin hormonuna karşı bir direnç bulunması nedeniyle bir diyabet ilacı olan Metformin de faydalı olabilir (Bakınız polikistik over sendromu) Sebebi bulunamayan idiopatik hirsutismus olgularında da androjenlerin baskılanması ve kıl foliküllerine direkt etkili tedaviler kullanılabilir
Hirsutismus tedavisinde önemli noktalardan biri tedavi süresidir Unutulmaması gereken, kıl foliküllerinin belirli ömürleri olduğudur Androjenlerin etkisiyle kalınlaşmış ve koyulaşmış kılların geri dönüşümü yoktur Bu nedenle, tedavinin etkisinin görülmesi için bu kalınlaşmış kılların yaşam siklusunun bitmesi beklenir ve bu da 6 ay veya hatta daha fazla sürebilir Yeni çıkacak tüyler daha ince ve açık renkli olacağından tedavinin etkisi ancak bundan sonra ortaya çıkar Tedavi yapılmadan epilasyon gibi bir yöntemle tüylerin yok edilmeye çalışılması faydalı olmayacaktır, çünkü yeni çıkan tüyler de androjen etkisinde olacağından yine aşırı tüylenme gözlenecektir Ancak, tedaviye başladıktan bir süre sonra yapılan epilasyon başarılı sonuç verir Bu süre tedaviniz sırasında doktorunuz tarafından belirlenir
Polikistik Over Sendromu nedir?
Polikistik over sendromu sık rastlanılan bir durumdur Özellikle adet düzensizliği, tüylenme şikayeti olanlarda ve çocuk sahibi olamayanlarda sıklıkla polikistik over tanısı konulur
Polikistik over denilmesinin sebebi yumurtalıkların (overlerin) tipik görünümünden dolayıdır
Ultrasonda da yumurtalıkta 8-10 mm’den küçük çok sayıda kistik yapı görülür ve yumurtalıklar normalden daha büyüktür Aslında bu olgularda temel problem yumurtlamanın olmamasıdır (anovulasyon) Bu nedenle bu kadınların bir kısmı çocuk sahibi olamama nedeniyle başvurur
Normalde her adet siklusunun başında içinde yumurta içeren bir çok folikül gelişir Bu foliküllerden bir tanesi daha fazla gelişirken diğerleri kaybolur Polikistik over sendromunda ise bu foliküller belli büyüklüğe kadar büyür ama hormonal bozukluklar nedeniyle daha fazla gelişemez ve yumurtlama olmaz Bunun sonucunda bu, gelişemeyen ama tamamen de kaybolmayan, foliküller ultrasondaki tipik görünümü oluşturur
Aslında, polikistik over görünümü ikincil bir olaydır yani sebep değil sonuçtur Hastalığın sebebi yumurtalıklardaki kistler değildir Yumurtlama bozukluğu sonucu overlerdeki tipik görünüm olur Bu nedenle, bazı hastaların algıladığı şekilde “Benim yumurtalıklarımda kist varmış o yüzden tüylenmem varmış, ya da çocuğum o yüzden olmuyormuş” şeklindeki ifadeler aslında yanlıştır Polikistik over aslında organik değil fonksiyonel bir bozukluktur Bir kısır döngü söz konusudur Yumurtlama bozukluğu normalde estrojen hakimiyeti olan foliküllerde androjenik bir ortam oluşmasına neden olurken androjenik ortam da yumurtlama bozukluğuna yol açar Ancak, bu kısır döngüyü başlayan gerçek sebep tam olarak bilinmemektedir
Polikistik over sendromu belirti ve bulguları nelerdir?
Hiperandrojenizm (androjen hormonlarının yüksekliği): Androjenlerin yüksekliği hastalarda tüylenme (özellikle yüzde dudak üzeri ve çenede, göğüs çevresinde, göbek altında ve uyluk iç yüzlerinde) yanında aknelere (sivilceler) ve erkek tipi saç dökülmesine neden olur
Kronik anovulasyon: Hastalarda yumurtlamanın olmamasıdır Buna bağlı olarak hastalarda düzensiz ve seyrek adetler, istenmesine rağmen gebelik olmaması gibi durumlar ortaya çıkar Gebe kalamama polikistik over sendromunda her şart değildir Bazı hastalar hiç bir sorun yaşamadan hatta polikistik over olduklarını fark etmeden de gebe kalabilirler Bu nedenle, bekar iken tanı konulan olgularda mutlaka çocuk sahibi olmada sorun yaşayacağını söylemek mümkün değildir Ayrıca, bebek istemeyen kadınlar polikistik over sendromu olmalarına rağmen korunmalıdırlar Çünkü bu hastalarda zaman zaman kendiliğinden yumurtlama olabilmektedir
|
|
|
|