Organellerin İsimleri Ve Görevleri

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-16-2012

9

SENTROZOM:

Bitki hücresinde, yumurta hücresinde ve sinir hücresinde bulunmaz

Yosun, mantar ve hayvan hücrelerinde bulunur

Zarsızdır ve sentriyol denilen iki silindirik proteinden oluşur

Hücre bölünmesi sırasında ikiye bölünen sentriyolün her biri bir kutba gider ve aralarında iğ iplikleri oluşur

Kromozomlar sentromellerinden bu ipliklere tutunarak kutuplara doğru çekilir

Kısaca görevi hücre bölünmesi sırasında iğ ipliklerini oluşturur

ÇEKİRDEK:

Çekirdek hücrenin yönetim ve kalıtım merkezidir

Hücre met@bolizmasının çekirdek yönetir

Yine canlıların özelliklerini taşıyan kromozom çekirdekte bulunur

Hücre bölünmesiyle bu özellikler hücreden hücreye aktarılır

Dolayısıyla çekirdek hücrenin yaşamını sürdürebilmesi için gerekli olan bir hücresel yapıdır

Genellikle yuvarlak veya oval bir yapıya sahip olan çekirdek ışık mikroskobuyla da görülebilir

Çekirdek ve sitoplazma arasında belli bir oran vardır

1

Çekirdek Plazması ve Zarı:

Çekirdek plazması:Çekirdeğin içini dolduran sıvıdır

Yarı akışkan yapıda olan bu sıvının viskositesi sitoplazma sıvısından daha yüksektir

İçinde su, protein, DNA, RNA, mineral ve diğer maddelerden oluşur

Çekirdek zarı:Çekirdek materyali çift zarla çevrilmiş olarak sitoplazmadan ayrılır

Çekirdek zarı E

R’un devamı şeklinde olup E

R’un zarı ile bağlantı halindedir

Çekirdeğin iki zarı arasında kanal bulunur

Bu zar yapı olarak hücre zarının yapısına benzer

Hücre zarından farklı olarak dış zar üzerinde ribozomlar bulunmaz ve halka şeklinde “annulus” denilen yapılardan oluşan geniş “porlar” görülür

Porlar çekirdek plazmasıyla sitoplazma arasında serbest geçişe ve madde alış verişine imkan sağlar

Çekirdekte sentezlenen RNA molekülleri porlardan sitoplazmaya geçer

Ayrıca sitoplazmada sentezlenen bazı proteinlerde bu porlardan çekirdek içine alınır

3

Çekirdekçik:

Hücrede bir veya daha fazla sayıda bulunabilen çekirdekçik, ribozom ve protein sentezinde aktif rol oynar

Yapısında DNA, RNA ve bazik proteinler bulunur

Ribozomun yapısına katılan RNA’ların çoğu çekirdekçikte sentezlenir

Çekirdekçik hücrede RNA’ların en yoğun olduğu bölgedir

RNA’lar burada proteinlerle birleşerek ribozomun alt birimlerini oluşturur

Porlardan sitoplazmaya geçen alt birimler birleştiğinde işlevsel ribozomları oluştururlar

Çekirdekçiğin sayısı ve büyüklüğü hücrenin işlevine göre değişir

Kas hücreleri gibi protein sentezinin az olduğu hücrelerde çekirdekçik bulunmaz veya çok küçüktür

Buna karşılık salgı hücreleri gibi protein sentezinin hızlı olduğu hücrelerde çekirdekçik büyük veya çok sayıda bulunur

Çekirdekçik ışığı çok iyi kırdığından ışık mikroskobuyla görülebilir

4

KALITIM MATERYALİ:

Kalıtım materyalinin yapısal sırası;

Nükleotit → Üçlü Şifre → Gen → DNA

Üçlü şifre üç nikleotitin birleşmesinden meydana gelir

Genler değişik sayıda nikleotitlerden meydana gelmiş protein sentezi yapmakla görevli DNA parçasıdır

Genler kromozomların lokus denilen yerlerinde bulunurlar

Bu yapılarla canlıların özellikleri nesilden nesile geçer

Yine hücrede her enzim bir genin kontrolünde çalışır

Genler bir araya gelerek DNA meydana getirir

DNA terimi tüm nükleotit dizisini ifade etmek için kullanıldığı gibi nükleotit dizisinin belli bir bölgesi içinde kullamılır

DNA çekirdekte proteinlerle birlikte bulunur

DNA protein kompleksi kromatin olarak atlandırılır

Kromatinler ise hücre bölünmesi esnasında kısalıp kalınlaşarak kromozomları oluşturur

Proteinler ,mRNA transkripsiyonu ve DNA replikasyonuna yardımcı olur ve DNA replikasyonuna yardımcı olur ve DNA’yı organize eden yapısal proteinler olarak görev yapılır

ÇEKİRDEĞİN GÖREVLERİ:

1

Protein Sentezi:Protein sentezi transkripsiyon ve translasyon denilen iki aşamada gerçekleşir

A: Transkripsiyon (Yazılım)DNA’daki protein şifresi mRNA şeklinde sitoplazmaya taşınır

DNA’dan mRNA sentezine transkripsiyon denir

Bu esnada DNA’nın tamamı değil sadece ilgili gendeki şifre kopyalanır

B:Translasyon (Çeviri):Translasyon mRNA’la sitoplazmaya taşınan şifrenin ribozomlarda protein şeklinde kodlanmasıdır

Translasyon esnasında şifre okunur ve bu şifreye göre sitoplazmadaki aminoasitler enzimler yardımıyla birbirine bağlanarak protein molekülü oluşturur

Bu hücrede aynı anda çok çeşitli protein sentezlenebilir

Bir protein molekülünün sentezlenebilmesi için yaklaşık 10 saniye ile 2dakika yeterlidir

Bakterilerde protein sentezi daha hızlıdır

Bu nedenle antibiyotiklerin bir çoğu bakterilerdeki protein sentezine engelleyerek etkili olur

10-16-2012	#2
Prof. Dr. Sinsi	Organellerin İsimleri Ve Görevleri 9SENTROZOM: Bitki hücresinde, yumurta hücresinde ve sinir hücresinde bulunmaz Yosun, mantar ve hayvan hücrelerinde bulunur Zarsızdır ve sentriyol denilen iki silindirik proteinden oluşur Hücre bölünmesi sırasında ikiye bölünen sentriyolün her biri bir kutba gider ve aralarında iğ iplikleri oluşur Kromozomlar sentromellerinden bu ipliklere tutunarak kutuplara doğru çekilir Kısaca görevi hücre bölünmesi sırasında iğ ipliklerini oluşturur ÇEKİRDEK: Çekirdek hücrenin yönetim ve kalıtım merkezidir Hücre met@bolizmasının çekirdek yönetir Yine canlıların özelliklerini taşıyan kromozom çekirdekte bulunur Hücre bölünmesiyle bu özellikler hücreden hücreye aktarılır Dolayısıyla çekirdek hücrenin yaşamını sürdürebilmesi için gerekli olan bir hücresel yapıdır Genellikle yuvarlak veya oval bir yapıya sahip olan çekirdek ışık mikroskobuyla da görülebilir Çekirdek ve sitoplazma arasında belli bir oran vardır 1Çekirdek Plazması ve Zarı: Çekirdek plazması:Çekirdeğin içini dolduran sıvıdır Yarı akışkan yapıda olan bu sıvının viskositesi sitoplazma sıvısından daha yüksektir İçinde su, protein, DNA, RNA, mineral ve diğer maddelerden oluşur Çekirdek zarı:Çekirdek materyali çift zarla çevrilmiş olarak sitoplazmadan ayrılır Çekirdek zarı ER’un devamı şeklinde olup ER’un zarı ile bağlantı halindedir Çekirdeğin iki zarı arasında kanal bulunur Bu zar yapı olarak hücre zarının yapısına benzer Hücre zarından farklı olarak dış zar üzerinde ribozomlar bulunmaz ve halka şeklinde “annulus” denilen yapılardan oluşan geniş “porlar” görülür Porlar çekirdek plazmasıyla sitoplazma arasında serbest geçişe ve madde alış verişine imkan sağlar Çekirdekte sentezlenen RNA molekülleri porlardan sitoplazmaya geçer Ayrıca sitoplazmada sentezlenen bazı proteinlerde bu porlardan çekirdek içine alınır 3Çekirdekçik: Hücrede bir veya daha fazla sayıda bulunabilen çekirdekçik, ribozom ve protein sentezinde aktif rol oynar Yapısında DNA, RNA ve bazik proteinler bulunur Ribozomun yapısına katılan RNA’ların çoğu çekirdekçikte sentezlenir Çekirdekçik hücrede RNA’ların en yoğun olduğu bölgedir RNA’lar burada proteinlerle birleşerek ribozomun alt birimlerini oluşturur Porlardan sitoplazmaya geçen alt birimler birleştiğinde işlevsel ribozomları oluştururlar Çekirdekçiğin sayısı ve büyüklüğü hücrenin işlevine göre değişir Kas hücreleri gibi protein sentezinin az olduğu hücrelerde çekirdekçik bulunmaz veya çok küçüktür Buna karşılık salgı hücreleri gibi protein sentezinin hızlı olduğu hücrelerde çekirdekçik büyük veya çok sayıda bulunur Çekirdekçik ışığı çok iyi kırdığından ışık mikroskobuyla görülebilir 4KALITIM MATERYALİ: Kalıtım materyalinin yapısal sırası; Nükleotit → Üçlü Şifre → Gen → DNA Üçlü şifre üç nikleotitin birleşmesinden meydana gelir Genler değişik sayıda nikleotitlerden meydana gelmiş protein sentezi yapmakla görevli DNA parçasıdır Genler kromozomların lokus denilen yerlerinde bulunurlar Bu yapılarla canlıların özellikleri nesilden nesile geçer Yine hücrede her enzim bir genin kontrolünde çalışır Genler bir araya gelerek DNA meydana getirir DNA terimi tüm nükleotit dizisini ifade etmek için kullanıldığı gibi nükleotit dizisinin belli bir bölgesi içinde kullamılır DNA çekirdekte proteinlerle birlikte bulunur DNA protein kompleksi kromatin olarak atlandırılır Kromatinler ise hücre bölünmesi esnasında kısalıp kalınlaşarak kromozomları oluşturur Proteinler ,mRNA transkripsiyonu ve DNA replikasyonuna yardımcı olur ve DNA replikasyonuna yardımcı olur ve DNA’yı organize eden yapısal proteinler olarak görev yapılır ÇEKİRDEĞİN GÖREVLERİ: 1Protein Sentezi:Protein sentezi transkripsiyon ve translasyon denilen iki aşamada gerçekleşir A: Transkripsiyon (Yazılım)DNA’daki protein şifresi mRNA şeklinde sitoplazmaya taşınırDNA’dan mRNA sentezine transkripsiyon denirBu esnada DNA’nın tamamı değil sadece ilgili gendeki şifre kopyalanır B:Translasyon (Çeviri):Translasyon mRNA’la sitoplazmaya taşınan şifrenin ribozomlarda protein şeklinde kodlanmasıdır Translasyon esnasında şifre okunur ve bu şifreye göre sitoplazmadaki aminoasitler enzimler yardımıyla birbirine bağlanarak protein molekülü oluştururBu hücrede aynı anda çok çeşitli protein sentezlenebilir Bir protein molekülünün sentezlenebilmesi için yaklaşık 10 saniye ile 2dakika yeterlidir Bakterilerde protein sentezi daha hızlıdır Bu nedenle antibiyotiklerin bir çoğu bakterilerdeki protein sentezine engelleyerek etkili olur