Zararlı Maddeler Ve Bu Maddelerin İnsan Sağlığına Verdiği Zararlar

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-16-2012

Zararlı Maddeler ve Bu Maddelerin İnsan Sağlığına Verdiği Zararlar

Alkolün Vücuda Verdiği Zararlar

Alkolün Vücuda Verdiği Zararlar Nelerdir? Alkol insan sağlığını ve toplum düzenini çok ciddi olarak bozmakta ve insan sağlığı üzerinde geri dönülmez hasarlara neden olmaktadır

Alkolün en fazla tahribata neden olduğu organ beyindir

Alkolün doğrudan etkisi mantıklı düşünme, karar verme ve hareket etme yeteneklerini bozmasıdır

Bu etkiler, alkol alımının hemen ardından görülür ve ciddi kazalar, yaralanmalar ve hatta ölümlere neden olmaktadır

Alkol hafızayı zayıflatır

Alkol beyin hücrelerini öldürdüğü için zamanla beyin küçülür

Erken yaşlanma ve bunamaya yol açar

Alkol kullanan kişilerde uyku bozuklukları ve uzun süre uyusalar bile yorgun kalkma şikayetleri sık görülür

Göze giden görme sinirlerinde tahribata neden olarak, zamanla körlüğe kadar varabilecek hasarlara neden olur

Mide ve yemek borusunu tahriş eder

Gastrit ve ülser oluşumuna yol açar

Vitaminlerin ve diğer besin maddelerinin vücut tarafından emilmesine engel olur

Vücut direnci ve sağlığı bozulur

Baş ağrısı ve ağız kuruluğu yapar

Vücudun aşırı su kaybetmesine neden olur

Kanser riskini çok büyük oranda arttıran alkol, yemek borusu, gırtlak, mide ve pankreas kanserlerinin en önemli nedenlerinden biridir

Kadınlarda adet düzensizliği, erkeklerde iktidarsızlık yani sertleşme sorunları ve anne karnındaki bebeklerde de çok ciddi fiziksel ve zihinsel bozukluklara yol açar

Kalp hastalıklarına neden olur

Kalpte ritim bozukluğu, kalp yetmezliği gibi sorunlara yol açmasının dışında damar kireçlenmesine de neden olmaktadır

Alkolü az miktarlarda alanlarda da kalp ve damar hastalıkları riski artmaktadır

Yaralanmalarda, kanın pıhtılaşmasını önlediği için, ciddi kan kaybına yol açar

Alkol donmayı hızlandırır

Alkol alan kişi vücudunda yalancı bir sıcaklık hisseder, oysaki bu, vücudun hızla ısı kaybettiğinin işaretidir

Karaciğeri harabeder

Alkol, diğer uyuşturucuların etkisini arttırdığı için alkol ile uyuşturucuyu aynı anda kullanan kişilerde çok tehlikeli sonuçlara yol açmaktadır

Ayrıca, tedavi amacıyla kullanılan tıbbi ilaçlarla birlikte alkol kesinlikle kullanılmamalıdır

Evet, alkolün azı da çoğu da vücuda çok ciddi zararlar verir

Bu nedenle, insan hem kendine hem de sevdiklerine bu kötülüğü yapmamalıdır

Gıda Katkı Maddeleri

Tüketime sunulan veya sunulacak olan gıdaların görünüm ve lezzetlerini tüketicinin arzu ettiği duruma getirmek, bozulmalarını önleyerek, gıdaların raf ömrünü uzatmak amacıyla gıdalara tüketime sunulmadan önce bilinçli ve amaçlı olarak ilave edilen maddelere GIDA KATKI MADDELERİ denmektedir

Gıda katkı maddeleri;

Sağlık Bakanlığı nın gıda katkı maddeleri yönetmeliğinde şu şekilde tanımlanmıştır :

"Normal koşullarda tek başına tüketilmeyen ya da tipik besin bileşeni olarak kullanılmayan, tek başına besleyici değeri olmayan ve besinin üretilmesi, işlenmesi, hazırlanması, ambalajlanması, taşınması, depolanması sırasında teknolojik amaçla ya da beklenen sonucu elde etmek için ürüne ya da bir öğesini elde etmek için yan ürüne doğrudan ya da dolaylı olarak ve bilinerek katılan maddelerdir"

Gıdalara hile ve besin değerini arttırmak amacıyla katılan maddeler ise GKM değildir

GKM nin Kullanımında Genel Koşullar

GKM gıdalara bilinçli ve amaca yönelik olarak katılmaları yanında, aşağıda sıralanan koşullara uygun kullanılmak zorundadırlar

- Gıda katkı maddelerinden hiçbiri, hangi amaçla gıdaya katılmış olursa olsun insan sağlığına zarar vermemelidir

Kullanılacak katkı maddesi hakkında analiz sonuçları ve kullanılma miktarları bilinmelidir

- GKM katıldığı yiyecek ve karışımın besleyici değerine zarar vermemeli, besin değerini azaltmamalı ve değiştirmemelidir

Gıdaların içerisinde bulunan vitaminleri tahrip etmemeli ve besinlerin emilimini azaltmamalıdır

- Gıdaya katılması düşünülen veya istenilen GKM nin özellikleri hakkında bilgiler bulunmalı, bu konuda in-vivo ve in-vitro deneyler yapılmalıdır

Katkı maddesi olarak kullanılan maddeler belirgin özelliklerine göre belirlenmeli ve belirlenen GKM nden başkası kullanılmamalıdır

- Katılması düşünülen katkı maddesinin kantitatif analizini yapabilecek güvenilir analiz metotları bulunmalı ve bu analizleri yapacak, kontrol hizmetlerini yürütecek kurumlar olmalıdır

Ülkede bulunan laboratuvarlar GKM nin analizlerini yapacak koşullarda değil ise uluslararası kuruluşların inceleme sonuçlarından yararlanılmalıdır

Dünya Sağlık Örgütü nün alt kuruluşlarından birisi olan Gıda Tarım Örgütü ve Dünya Sağlı Teşkilatının Gıda Katkı Maddeleri Eksper Komitesi (JECFA - Joint FAO / WHO Expert Committee on Food Additives) her yıl GKM ile ilgili toplantılar yapmakta ve bunları yayınlamaktadır

JECFA nın düzenlemiş olduğu toplantılarda GKM konusunda uzman ve yetkili ülke temsilcilikleri bulunmaktadır

- Katkı maddesinin hangi gıdalara ne miktarda ve hangi amaçla katılabileceği GKM Kodeksinde belirtilmiş olmalıdır

Gıdaya belirlene miktarlardan fazlası katılmamalı ve üretimleri sırasında katkı maddesi kullanılan gıdalar sürekli denetlenmelidir

- Katılan maddelerin açık ismi ve miktarı gıdaların üzerindeki etikette belirtilmelidir

- Katkı maddesi, katıldığı maddelere homojen olarak dağılmış olmalı ve ürünün maliyetini arttırmamalıdır

- Gıdaya katılan katkı maddesi gıdanın bozukluğunu maskeleyici ve tüketiciyi aldatıcı olmamalıdır

- Bazı gıdalara, özellikle çocuk mamalarına ve diyet gıdalarına katılması düşünülen katkı maddesinin katkı maddesinin katılma koşulları ve miktarları özel izne tabi olmalıdır

GKM nin Sınıflandırılması

A - Bozulmayı Önleyenler (Prezervatifler)

1

Antimikotikler (Küflenmeyi Önleyiciler)

2

Mikrop Antagonistleri (Bakteri Üremesini Önleyiciler)

3

Antioksidanlar (Oksidatif Bozulmayı, Acılaşmayı Önleyiciler)

4

Antibrowing Ajanlar (Enzimatik Bozulmayı Önleyenler)

B - Görünüm - Lezzet - Yapı ve Kaliteyi Geliştirenler

1

Boyalar ve Renklendiriciler

2

Tat, Koku Vericiler ve Arttırıcılar

3

Asit veya Baz Yapıcılar ve Nötralize Ediciler

4

Yapı (Texture) Geliştiriciler, Emülsifiyanlar

C - Diğerleri

1

Diğer Additifler

2

Solventler

3

Filtre Ediciler

E numara sistemine göre gıda katkı maddelerinin sınıflandırılması :

Hazır gıdaların paketleri üzerinde kullanım amaçlarına göre GKM nin kategorileri, bunu izleyen özel adlar ve "E(uropean)" numaraları ile belirtilir

"E" numaraları Avrupa Birliği ülkeleri tarafından GKM ne pratik bir kodlama yöntemi olarak getirilmiştir

"E" numaraları ve özel adları besinlerin dış satım ve iç alımları sırasında kolayca tanınmalarını sağlamaktadır

"E" numara sistemi ile GKM nin temel işlevlerine göre sınıflandırılması şu şekildedir :

1

Renklendiriciler E 100 - 180

2

Koruyucular E 200 - 297

3

Antioksidanlar E 300 - 321

4

Emülsifiyer ve stabilizatörler E 322 - 500

5

Asit baz sağlayıcılar E 500 - 578

6

Tatlandırıcılar, koku verenler E 620 - 637

7

Geniş amaçlılar E 900 - 927

Günümüzde uygulanan üretim teknikleri sayesinde besin sektöründe verim artışı, kayıpların en aza indirilmesi, ürün kalitesinin arttırılması ve standardizasyonu, ürünlerin dayanma sürelerinin arttırılması ve değişik yeni besinlerin üretimi gibi uygulamalar gerçekleşmiştir

Tüm bu gelişmelerde GKM nin besin endüstrisinde kullanılması etkili olmuştur

Yasalarla kontrol edilen GKM nin kullanım alanları şu şekildedir :

1

Renklendiriciler : Boyalar ve pigmentler, besinlerin işlenmeleri sırasında kaybolan doğal renklerinin kazandırmak, tüketiciye çekici hale getirmek için besinlere katılırlar

2

Koruyucular : Besinlerin mikrobiyal bozulmalarını önlemek için katılırlar

3

Antioksidanlar : Yağların bozulmalarını, acılaşmalarını önlemek için kullanılmaktadır

4

Emülsifiyerler ve Stabilizörler : Emülsifiyerler, yağlarla suyun karışımını sağlamak için kullanılmaktadır

Stabilizörler, emülsiyonların dayanıklı hale getirilmelerini ve bileşenlerine ayrılmalarını önlemek için kullanılırlar

5

Tatlandırıcılar : Şekerden daha tatlı olan bu maddeler çok düşük miktarlarda ve besinleri tatlandırmak için kullanılırlar

6

Geniş Amaçlı GKM : Bunlar aroma vericiler, çözücüler, polifosfatlar gibi geniş amaçlı olarak kullanılan GKM dirler

10-16-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Zararlı Maddeler Ve Bu Maddelerin İnsan Sağlığına Verdiği Zararlar Zararlı Maddeler ve Bu Maddelerin İnsan Sağlığına Verdiği Zararlar Alkolün Vücuda Verdiği Zararlar Alkolün Vücuda Verdiği Zararlar Nelerdir? Alkol insan sağlığını ve toplum düzenini çok ciddi olarak bozmakta ve insan sağlığı üzerinde geri dönülmez hasarlara neden olmaktadır Alkolün en fazla tahribata neden olduğu organ beyindir Alkolün doğrudan etkisi mantıklı düşünme, karar verme ve hareket etme yeteneklerini bozmasıdır Bu etkiler, alkol alımının hemen ardından görülür ve ciddi kazalar, yaralanmalar ve hatta ölümlere neden olmaktadır Alkol hafızayı zayıflatır Alkol beyin hücrelerini öldürdüğü için zamanla beyin küçülür Erken yaşlanma ve bunamaya yol açar Alkol kullanan kişilerde uyku bozuklukları ve uzun süre uyusalar bile yorgun kalkma şikayetleri sık görülür Göze giden görme sinirlerinde tahribata neden olarak, zamanla körlüğe kadar varabilecek hasarlara neden olur Mide ve yemek borusunu tahriş eder Gastrit ve ülser oluşumuna yol açar Vitaminlerin ve diğer besin maddelerinin vücut tarafından emilmesine engel olur Vücut direnci ve sağlığı bozulur Baş ağrısı ve ağız kuruluğu yapar Vücudun aşırı su kaybetmesine neden olur Kanser riskini çok büyük oranda arttıran alkol, yemek borusu, gırtlak, mide ve pankreas kanserlerinin en önemli nedenlerinden biridir Kadınlarda adet düzensizliği, erkeklerde iktidarsızlık yani sertleşme sorunları ve anne karnındaki bebeklerde de çok ciddi fiziksel ve zihinsel bozukluklara yol açar Kalp hastalıklarına neden olur Kalpte ritim bozukluğu, kalp yetmezliği gibi sorunlara yol açmasının dışında damar kireçlenmesine de neden olmaktadır Alkolü az miktarlarda alanlarda da kalp ve damar hastalıkları riski artmaktadır Yaralanmalarda, kanın pıhtılaşmasını önlediği için, ciddi kan kaybına yol açar Alkol donmayı hızlandırır Alkol alan kişi vücudunda yalancı bir sıcaklık hisseder, oysaki bu, vücudun hızla ısı kaybettiğinin işaretidir Karaciğeri harabeder Alkol, diğer uyuşturucuların etkisini arttırdığı için alkol ile uyuşturucuyu aynı anda kullanan kişilerde çok tehlikeli sonuçlara yol açmaktadır Ayrıca, tedavi amacıyla kullanılan tıbbi ilaçlarla birlikte alkol kesinlikle kullanılmamalıdır Evet, alkolün azı da çoğu da vücuda çok ciddi zararlar verir Bu nedenle, insan hem kendine hem de sevdiklerine bu kötülüğü yapmamalıdır Gıda Katkı Maddeleri Tüketime sunulan veya sunulacak olan gıdaların görünüm ve lezzetlerini tüketicinin arzu ettiği duruma getirmek, bozulmalarını önleyerek, gıdaların raf ömrünü uzatmak amacıyla gıdalara tüketime sunulmadan önce bilinçli ve amaçlı olarak ilave edilen maddelere GIDA KATKI MADDELERİ denmektedir Gıda katkı maddeleri; Sağlık Bakanlığı nın gıda katkı maddeleri yönetmeliğinde şu şekilde tanımlanmıştır : "Normal koşullarda tek başına tüketilmeyen ya da tipik besin bileşeni olarak kullanılmayan, tek başına besleyici değeri olmayan ve besinin üretilmesi, işlenmesi, hazırlanması, ambalajlanması, taşınması, depolanması sırasında teknolojik amaçla ya da beklenen sonucu elde etmek için ürüne ya da bir öğesini elde etmek için yan ürüne doğrudan ya da dolaylı olarak ve bilinerek katılan maddelerdir" Gıdalara hile ve besin değerini arttırmak amacıyla katılan maddeler ise GKM değildir GKM nin Kullanımında Genel Koşullar GKM gıdalara bilinçli ve amaca yönelik olarak katılmaları yanında, aşağıda sıralanan koşullara uygun kullanılmak zorundadırlar - Gıda katkı maddelerinden hiçbiri, hangi amaçla gıdaya katılmış olursa olsun insan sağlığına zarar vermemelidir Kullanılacak katkı maddesi hakkında analiz sonuçları ve kullanılma miktarları bilinmelidir - GKM katıldığı yiyecek ve karışımın besleyici değerine zarar vermemeli, besin değerini azaltmamalı ve değiştirmemelidir Gıdaların içerisinde bulunan vitaminleri tahrip etmemeli ve besinlerin emilimini azaltmamalıdır - Gıdaya katılması düşünülen veya istenilen GKM nin özellikleri hakkında bilgiler bulunmalı, bu konuda in-vivo ve in-vitro deneyler yapılmalıdır Katkı maddesi olarak kullanılan maddeler belirgin özelliklerine göre belirlenmeli ve belirlenen GKM nden başkası kullanılmamalıdır - Katılması düşünülen katkı maddesinin kantitatif analizini yapabilecek güvenilir analiz metotları bulunmalı ve bu analizleri yapacak, kontrol hizmetlerini yürütecek kurumlar olmalıdır Ülkede bulunan laboratuvarlar GKM nin analizlerini yapacak koşullarda değil ise uluslararası kuruluşların inceleme sonuçlarından yararlanılmalıdır Dünya Sağlık Örgütü nün alt kuruluşlarından birisi olan Gıda Tarım Örgütü ve Dünya Sağlı Teşkilatının Gıda Katkı Maddeleri Eksper Komitesi (JECFA - Joint FAO / WHO Expert Committee on Food Additives) her yıl GKM ile ilgili toplantılar yapmakta ve bunları yayınlamaktadır JECFA nın düzenlemiş olduğu toplantılarda GKM konusunda uzman ve yetkili ülke temsilcilikleri bulunmaktadır - Katkı maddesinin hangi gıdalara ne miktarda ve hangi amaçla katılabileceği GKM Kodeksinde belirtilmiş olmalıdır Gıdaya belirlene miktarlardan fazlası katılmamalı ve üretimleri sırasında katkı maddesi kullanılan gıdalar sürekli denetlenmelidir - Katılan maddelerin açık ismi ve miktarı gıdaların üzerindeki etikette belirtilmelidir - Katkı maddesi, katıldığı maddelere homojen olarak dağılmış olmalı ve ürünün maliyetini arttırmamalıdır - Gıdaya katılan katkı maddesi gıdanın bozukluğunu maskeleyici ve tüketiciyi aldatıcı olmamalıdır - Bazı gıdalara, özellikle çocuk mamalarına ve diyet gıdalarına katılması düşünülen katkı maddesinin katkı maddesinin katılma koşulları ve miktarları özel izne tabi olmalıdır GKM nin Sınıflandırılması A - Bozulmayı Önleyenler (Prezervatifler) 1 Antimikotikler (Küflenmeyi Önleyiciler) 2 Mikrop Antagonistleri (Bakteri Üremesini Önleyiciler) 3 Antioksidanlar (Oksidatif Bozulmayı, Acılaşmayı Önleyiciler) 4 Antibrowing Ajanlar (Enzimatik Bozulmayı Önleyenler) B - Görünüm - Lezzet - Yapı ve Kaliteyi Geliştirenler 1 Boyalar ve Renklendiriciler 2 Tat, Koku Vericiler ve Arttırıcılar 3 Asit veya Baz Yapıcılar ve Nötralize Ediciler 4 Yapı (Texture) Geliştiriciler, Emülsifiyanlar C - Diğerleri 1 Diğer Additifler 2 Solventler 3 Filtre Ediciler E numara sistemine göre gıda katkı maddelerinin sınıflandırılması : Hazır gıdaların paketleri üzerinde kullanım amaçlarına göre GKM nin kategorileri, bunu izleyen özel adlar ve "E(uropean)" numaraları ile belirtilir "E" numaraları Avrupa Birliği ülkeleri tarafından GKM ne pratik bir kodlama yöntemi olarak getirilmiştir "E" numaraları ve özel adları besinlerin dış satım ve iç alımları sırasında kolayca tanınmalarını sağlamaktadır "E" numara sistemi ile GKM nin temel işlevlerine göre sınıflandırılması şu şekildedir : 1 Renklendiriciler E 100 - 180 2 Koruyucular E 200 - 297 3 Antioksidanlar E 300 - 321 4 Emülsifiyer ve stabilizatörler E 322 - 500 5 Asit baz sağlayıcılar E 500 - 578 6 Tatlandırıcılar, koku verenler E 620 - 637 7 Geniş amaçlılar E 900 - 927 Günümüzde uygulanan üretim teknikleri sayesinde besin sektöründe verim artışı, kayıpların en aza indirilmesi, ürün kalitesinin arttırılması ve standardizasyonu, ürünlerin dayanma sürelerinin arttırılması ve değişik yeni besinlerin üretimi gibi uygulamalar gerçekleşmiştir Tüm bu gelişmelerde GKM nin besin endüstrisinde kullanılması etkili olmuştur Yasalarla kontrol edilen GKM nin kullanım alanları şu şekildedir : 1 Renklendiriciler : Boyalar ve pigmentler, besinlerin işlenmeleri sırasında kaybolan doğal renklerinin kazandırmak, tüketiciye çekici hale getirmek için besinlere katılırlar 2 Koruyucular : Besinlerin mikrobiyal bozulmalarını önlemek için katılırlar 3 Antioksidanlar : Yağların bozulmalarını, acılaşmalarını önlemek için kullanılmaktadır 4 Emülsifiyerler ve Stabilizörler : Emülsifiyerler, yağlarla suyun karışımını sağlamak için kullanılmaktadır Stabilizörler, emülsiyonların dayanıklı hale getirilmelerini ve bileşenlerine ayrılmalarını önlemek için kullanılırlar 5 Tatlandırıcılar : Şekerden daha tatlı olan bu maddeler çok düşük miktarlarda ve besinleri tatlandırmak için kullanılırlar 6 Geniş Amaçlı GKM : Bunlar aroma vericiler, çözücüler, polifosfatlar gibi geniş amaçlı olarak kullanılan GKM dirler