Sarı Han (Avanos)

Sarı Han (Avanos)Nevşehir ili Avanos ilçesinin 5 km güneydoğusunda, Aksaray-Ürgüp-Kayseri yolu üzerinde, Damsa Çayı Vadisi’nde bulunan Sarı Han’ın kitabesi günümüze gelememiştir Bazı kaynaklarda Selçuklu Sultanı Alâeddin Keykubat tarafından 1217 yılında yaptırıldığı yazılıdır Yapı üslubundan Selçuklu döneminde, XIIIyüzyılda yapıldığı anlaşılmaktadır

Sarı renkli kesme taştan yapıldığından ötürü Sarı Han ismi ile tanınmıştır Kareye yakın avlulu bir ön bölümü, dikdörtgen planlı üzeri kapalı ve daha dar arka bölümden meydana gelmiştir Hanın giriş kapısı oldukça görkemli olup, dışarıya doğru çıkıntılıdır Basık kemerli giriş kısmı iki renkli kemer taşlarının birbirine geçmesi ile meydana getirilmiştir Yanlardaki söve taşları da iki renkli yapılmış olmalarına rağmen teknik olarak bundan farklıdır Girişin iki yanına nişler yerleştirilmiş ve bunların üzeri yarım kubbelidir Aynı zamanda da kabartma ve silmelerle bezenmiştir

Hanın avlusu geniş ve dört köşe taşlarla kaplıdır Avlunun sol tarafında on bir taş ayak sivri kemerlerle birbirlerine bağlı olarak tonozlu ve açık revak şeklindedir Avlunun sağında kapalı odalar bulunmaktadır Bu odaların tümünün üzeri tonozlarla örtülmüş ve her birinde dışarıya açılan mazgal şeklinde birer penceresi vardır Bu odalardan en küçüğü hamam olarak kullanılmıştır Soldaki ikinci odanın üzerinde ahşap bir üst kat bulunduğu konsollardan anlaşılmaktadır Avluya açılan beş kapı da iyi bir durumda günümüze gelmiştir Bunlardan birincisi hanın damına çıkışı sağlayan taş merdivenin altındadır Birbirlerinin eşi ve en büyükleri olan ikinci ve üçüncü kapıların etrafı silmeler ve geometrik motiflerle bezenmiştir Buradaki sivri kemerler birer süs kemeri şeklindedir Dördüncü ve beşinci kapılar daha alçak ve basittir Bu kapıların kubbeleri ve derinlikleri bulunmamaktadır

Hanın kapalı olan kışlık kısmında enine ve uzunluğuna dört sıra halinde 16 taş ayak bulunmaktadır Bunların orta nefi kapı ekseni üzerindedir Orta tonozun destek kemerleri silmeli konsollar üzerine oturtulmuştur Orta nefin ortasına da bir kubbe yerleştirilmiştir İçten silindirik, dıştan sekizgen olan bu kubbenin dört yanına da küçük pencereler açılmıştır

Hanın basamaklarla çıkılan köşk mescidi giriş tonozunun üzerindedir Bu mescidin kare planlı olduğu kalıntılarından anlaşılmaktadır Mescidin mihrabı mukarnaslı, geometrik geçmelerden oluşan bir bordürle çerçevelenmiştir

Hanın çevre duvarlarının dış yüzlerine dışarıya çıkıntılar yapan 12 kule eklenmiştir Hanın üst örtüsünün bölümleri yıkılmıştır Günümüzde onarılmış olup, otel olarak kullanılmaktadır