Mardin Tarihi Mekanları

İzozoel Kilisesi

Midyat’ın Altıntaş (Keferze) köyünde bulunan bu kilise, köyün kuzeyindeki en yüksek noktaya yerleşmiştir Kilisenin görkemli konumunu vurgulayan çan kulesi Midyat’taki taş işçiliği ve işlemeciliğinin en güzel örneklerinden birisidir Bir inanışa göre, bu kilise Mor Gabriel Manastırının mimarı Şufnayn’ın oğulları mimar Theodosius ve Theodore tarafından 6 yüzyıl başlarında inşa edilmiştir Ancak bu kilisenin Turabdin’in parlak dönemlerini yaşadığı 8yüzyılda yapıldığı da iddia edilmektedir

Mor Stefanos Kilisesi

Midyat’ın Güngören (Keferbe) köyünde yer almaktadır Kilisenin güneyinde, doğusu mihrap tarafından kapatılan, yazlık kilise niteliğindeki iç avlu uzanır Ana kilisenin kuzeyinde, yüksek tonozları ona bağlanan ve vaftizhane olarak kullanılan Vaftizci Mor Yuhanon Kilisesi bulunmaktadır Mor Stefanos Kilisesi’nin içi klasik anlamda zariftir Doğu-batı yönünde yerleştirilmiş uzun orta nefiyle Turabdin bölgesindeki en güzel köy kiliselerinden biridir

Hammara Manastırı

MS 326 yılında yapılmıştır Diyarbakır Kapı Mahallesi’nin Kırkız mevkiindedir

Mor Dimet Manastırı

Savur ilçesi, Dereiçi köyündedir Manastıra gelen romatizma hastalarının burada iyileştiklerine inanıldığı için, Romatizma Manastırı da denilmektedir

Deyrülzeferan Manastırı

Mardin ilinin 3 km doğusunda bulunmaktadır Yukarı Mezopotamya’nın tarihi yapıtlarından ve en tanınmış olanlarından biridir Süryani Kadim cemaatinin dini merkezidir Manastır, 4 yüzyılda kurulmuştur O dönemden kalma mozaikler bugün de görülebilmektedir Çeşitli devirlere ait üç ibadethane mevcuttur Canlı bir tarih görünümünde olan manastırın en büyük özelliklerinden biri de içinde 52 Süryani Patriğinin mezarlarının bulunmasıdır

Mor Evgin Manastırı

Girmeli bucağının 7 km kuzeyindedir Turabdin Dağı’nın yamacında, ovadan 500 m yükseklikte mağara ve yapılardan oluşmaktadır

Meryem Ana Manastırı

Midyat ilçesinin Anıtlı (Hah) köyündedir Köy, Süryanilerinin genel inanışına göre, üç Mecusinin gelip Meryem Ana Manastırı’nı kurduğu yerdir

Mor Cırcıs Manastırı

Derik ilçe merkezindedir Yüksek tavanı ve mihraba bakan “U” şeklindeki kilise içinden görülmeyen koro balkonuyla güzel bir mimarisi vardır

Mor Yakup Manastırı

Nusaybin ilçe merkezindeki manastır, Mor Şabo ve 11 öğrencisinin şehitliğine kadar bir Mecusi tapınağıydıTapınak kalıntıları üzerine MS 328 yılında Mor Yakup’un ölümünden sonra adına ithafen inşa edilmiştirİçinde türbesi vardır 19 yüzyıla kadar burada rahipler yaşamaktaydı

Deyrulumur (Mor Gabriel) Manastırı

Midyat ilçesinin 18 km doğusunda bulunmaktadır Süryani Kadim cemaatinin ünlü ve büyük yapıtlarından olan manastır, yüksekçe bir tepede yapılmıştır Manastırın temelleri 397 yılında atılmış ve kısa sürede tamamlanmıştır Değişik tarihlerde içinde ve dışında ekler yapılmıştır

Çarşılar

Kayseriyye (Bezestan)

Ulu Cami’nin kuzeyinde, çarşı içindedir Yapının büyük bir bölümü yıkılmıştır Dıştaki dükkânların kimileri günümüzde de kullanılmaktadır Yapının, Mardin Ulu Cami’nin vakfı olduğu ileri sürülmektedir Kasım Padişah Medresesi vakfı arasında adının Kayseriyye olarak geçmesine dayanılarak 1487-1502 yılları arasında yapıldığı sanılmaktadır

Revaklı Çarşı

Reyhanîye Camii’nin batısındadır Tarihlendirilmesi yapılmayan Revaklı Çarşı, bir yolun iki yanında yer alan revaklar ile arkalarındaki beşik tonozlu dükkânlardan oluşmaktadır

Hamamlar

Radviyye Hamamı

Sitti Radviyye Medresesi’nin güneyindedir Medresenin duvarına kazılı 1206 tarihli vakfiyede hamamın adı geçmektedir Bu da hamamın 1206’dan önce yapıldığını yani 12 yüzyıl sonuna tarihlenebileceğini gösterir Çok sık onarılan yapı, dikdörtgene yakın bir alanı kaplamaktadır

Ulu Cami Hamamı

Ulu Cami’nin güneydoğusundadır Artuklu Sultanı Melik Salih’in (1312-1363) Ulu Cami’ye vakıf olarak yaptırdığı hamam, 14yüzyılın birinci yarısına tarihlenebilir

Geleneksel Mardin Evleri

Mardin kenti, temel yapım malzemesi olarak kolay işlenebilen sarı kalker taşının kullanıldığı, çeşitli motiflerle bezenmiş geleneksel evleriyle de ünlüdür Bölgedeki çok sayıda ocaktan çıkarılan sarı kalker taşı, yapı üretimine egemen olmuş; kapı, pencere, asma kat gibi zorunlu kullanımların dışında ahşap işçiliğine yer verilmemiştir Evleri, 4 m yüksekliğe ulaşan duvarları çevirir ve sokaktan ayırır Bu duvarlarla sert iklime karşı korunma sağlanır Yazlık denilen iç avlu veya bahçede, eskiden ahır olarak kullanılan, günümüzde ise depo işlevi gören mekânlar yer alır Eyvan, yazın yaşamın geçtiği bölümdür Mimaride önemli bir yere sahip olan eyvan ve revak gibi yarı açık kısımlar, özellikle batı güneşine karşı gölgede kalacak biçimde yapılmıştır Mardin evlerinin en önemli özelliği taş işçiliğidir Kapı ve pencereleri, sütuncuklar, kemerler ve değişik motiflerle süslenmiştir

Firdevs Köşkü

Nusaybin’e giden yolda Vali Konağı yanındadır Ana eyvandaki yazıta göre yapı Artuklu Melik Salih (1312-1363) dönemine tarihlenmektedir Günümüzde kimi bölümleri kapalı olan köşk Mardin ev mimarisinin gelişmiş ve büyük ölçüde uygulanmış örneğidir

Midyat

Mardin gibi bir müze kent olan Midyat, Mardin'den yaklaşık 1,5 saat uzaklıkta yer alır Mardin'e benzer evlerin, taş konakların, kemerli geçitlerin, minare gibi yükselen çan kuleleriyle Süryani kiliselerinin bulunduğu Midyat, bir ortaçağ kentini andırmaktadır Bölgeyi Süryanilerin yavaş yavaş terk etmesi ve göç almasıyla şehir merkezi 2 km ötedeki Estel'e kaymıştır Telkari diye bilinen taş işçiliğinin en güzel örnekleri Midyat'taydı Bir kaç telkari ustası Midyat çarşısında mesleklerini sürdürmekte direniyorlar Mutlaka izlemelisiniz

Mardin'in bu çok önemli ilçesi gümüş işçiliğiyle de ünlüdür El sanatları açısından önemli bir yöre olan ilçe turistik açıdan oldukça çekicidirİlçenin 18 km doğusunda bulunan Deyrulumur Manastırı MS397 yılında inşa edilmiştir MS640 yılında Hz Ömer zamanında Arap-İslam ordusu Süryanilerle işbirliği yaparak Mezopotamya'ya girince, özellikle bu eserin korunması için Hz Ömer' in emri ile ayrıcalık tanımıştır Manastırda eskiden içinde zengin bir kütüphane bulunmaktaydıAyrıca içinde binlerce öğrencinin eğitim aldığı bir teoloji fakültesi bulunmaktadır Midyat'ta Meşe, Bitim, Antepfıstığı gibi ürünler ve kendine has acur, kavun yetiştirilir Dünyanın en kaliteli üzümlerinin yetiştiği kavşak noktasıdır

Dara Ören Yeri

Mardin’in 30 km güneydoğusunda bulunan Oğuz köyünde yer almaktadır Eski Mezopotamya'nın en önemli kentlerinden birisi olan Dara, bugün küçük bir köy yerleşmesi haline gelmiştir Büyük İskender’le Pers İmparatoru Darius’un savaşına sahne olmuş bu antik yerleşim İran Hükümdarı ünlü "Darayuvaşi" tarafından kurulmuş ve çeşitli dönemlerde İranlılarla Romalılar arasında el değiştirmiştir Kent, 7 yüzyıl sonlarına doğru Emevilerin, daha sonra Abbasilerin, 15 yüzyılda da Türklerin hâkimiyetine girmiştir Kalıntılar arasındaki büyük kesme taşlar ve bulunan sikkelerden Dara'nın geçmişte büyük ve görkemli yapılara ve zengin hazinelere sahip olduğu anlaşılmaktadır Kaya içine oyulan yapılardan oluşan Dara kenti, çevresi ile birlikte geniş bir alana yayılmakta olup, kentin doğusunda yer alan kaya mezarları Kuruçay'a kadar uzanmaktadır Çevresi 4 kmlik bir surla korunan kentin güney ve kuzeye açılan iki kapısı bulunmaktadırİç kale, kentin kuzeyinde ve 50 m yüksekliğindeki tepenin üst düzlüğüne kurulmuştur Kent içinde kilise, saray, çarşı, zindan, tophane ve su bendi kalıntıları halen görülebilmektedir Köyün kuzeyinde, güneye doğru inen kayalar oyularak görkemli bir su bendi inşa edilmiş olup, bentte bugün bile su bulunmaktadır Ayrıca köyün etrafında tarihleri Geç Roma dönemine kadar giden mağara evlere rastlanmaktadır

Gırnavaz Höyüğü

Nusaybin’in 4 km kuzeyinde, Habur Nehri kollarından biri olan Çağ Deresi’nin doğusunda takriben 300 m çapında ve 24 m yüksekliğinde, höyük karakterinde bir yerleşim yeridir Arkeolojik bir merkez olarak ilk kez 1918 yılında bilim dünyasına tanıtılan Gırnavaz, daha sonraki yıllarda çeşitli araştırmalara konu olmuştur 1991 yılına kadar yürütülen çalışmalarda Gırnavaz’ın MÖ 4 binden MÖ7 yüzyıla kadar sürekli yerleşim yeri olarak kullanıldığı ortaya çıkarılmıştır Kazılar sonucu ortaya çıkarılan mezarlarda paha biçilmez metal silahlar, süs eşyaları, vazolar, kandiller, mühürler ve tabletlere rastlanılmıştır