Artvin Yöresel Yemekler

Artvin yöresel yemekler

Artvin yöresel yemekler

A) HAMUR İŞLERİ

1 Hinkal

Mayalı hamur mantı kıvamında yarım avuç içi büyüklüğünde puf böreğine benzer şekilde açılır ve içine az yağlı kavurma konur, mantı gibi pişirilirYoğurtsuz ve üzerine yağ dökülmeden yenir

2 Su Böreği

Ülkemizin diğer yörelerinde de yapılan su böreği Artvin'de de yapılır tere yağı ve içine konan Çiçil (uzayan) peynirle yapılması yöreye özgüdür

3 Garşo (Ekmek aşı)

Bayat ekmek üzerine tercihe göre tere yağlı sos dökülürSos, sadece tere yağlı olabileceği gibi, mevsimine ve tercihe göre domates ve soğanlı ay da yoğurtlu da olabilir

4 Gaviçi (Gaşil,Papa)

Mısır veya buğday unu sıcak papa şeklinde pişirilir, ortası açılarak eritilmiş tere yağ veya ayran konur Kaşıkla alınan papa tere yağ veya yarana bandırırlarak yenir

5 Çimur

Yeni pişmiş mısır ekmeği tere yağ ile karıştırılır ve bulamaç şekline gelene dek kaşık veya elle yoğrulduktan sonra ayran veya çay ile afiyetle yenir

6 Kete

Fırın , kuzine sobası veya tandırda arasına ceviz ve un karışımı katılarak pişirilen ekmek

7 Kada

Az yoğurtla açılan hamur için tercihe göre kavrulmuş un, öğütülmüş fındık ya da ceviz konarak burma şeklinde tepsiye halkalar halinde dizilirÜzerine yoğurt sürülerek fırında pişirilir

8 Fırın ekmeği

Özellikle esmer buğday unu ile tuğla örülü fırınlarda odun ateşinde pişirilen son zamanlarda yaygın Trabzon ekmeği büyüklüğünde lezzetli ekmektirBayatlamaya dayanıklı olması açısından tercih edilir

9 Tandır Ekmeği

Ağırlıklı sahil ilçeleri dışındaki yerlerde, esmer buğday unu ile tuğla örülü yer altı tandır fırınlarda çalı ateşi ile pişirilen lezzetli bir ekmek türüdürKısa sürede bayatlaması nedeni ile anlık ihityaçlarda kullanılır

10 Mısır Ekmeği (Çadi)

Mısır unu ile pileki veya kuzine sobada pişirilirHemen her öğünde sofraların baştacıdır

11 Pileki Ekmeği

Kilden yapılmış tepsi büyüklüğünde iki plaka içinde buğday veya genellikle mısır unundan yapılan bir ekmek türüdür Pileki ekmeği, halen bulunmakla birlikte gelişen teknoloji ile birlikte maalesef kaybolamaya yüz tutmaktadır

12 Lavaş Ekmeği

Fırın, pileki veya tandırda ekmek pişirmeden önce ince hamurdan yapılmış pide karın kısa sürede pişirilir ve taze tere yağı ile yenir

13 Hamsili Ekmek

Ağırlıklı sahil ilçelerinde, içine pırasa, salça, vb sebze konarak fırında pişirilir

14 Artvin Pidesi

Özellikle yuvarlak veya kayık şeklinde,üzeri açık veya kapalı içine tercihe göre peynir, kavırma, kıyma, yumurta konularak veya sade (yağlı) taş fırında tere yağla pişirilir

15 Katmer

İçine kavrulmuş un, kırılmış ceviz veya fındık konarak taze yufka ile yapılan bir börek türüdür

16 Erişte

İnce ince kıyılmış yufka fırında kavrularak kurutulur ve yıl boyunca saklanırÜzerine kaynar su gezdirildikten sonra tere yağda döndürülerek servis yapılırTercihe göre üzerine toz şeker dökülerek de yenir

17 Silor

İnce boru şeklinde kıvrılarak bir 4-5 cm eninde kesilen yufkalar fırında kavrularak kurutulur ve yıl boyunca saklanırÜzerine kaynar su gezdirildikten sonra bir kat yoğurt sürülür ve tere yağ ile servis yapılırTercihe göre, bir süre fırında pişirilir

18 Kaymaklı Börek

İçine kaymak konarak taze yufka ile yapılan bir börek türüdür

19 Lokum

Mayalı hamur ekmek kıvamında çorba hacminde top eklinde özellikle halis zeytinyağında kızartılır; bal, pekmez veya yoğurda banarak afiyetle yenir

20 Bişi

Mayalı hamur ekmek kıvamında iki avuç içi büyüklüğünde ince yuvarlak pide şeklinde özellikle halis zeytinyağında kızartılır; bal, pekmez veya yoğurda banarak afiyetle yenir

21 Ev Makarnası (Mantı)

Mayalı hamur muska veya eksem şeklinde içine kıyma konmadan makarna gibi pişirilir Üzerine yoğurtsuz ve tere yağ dökülerek afiyetle yenir

22 Cevizli/Fındıklı Börek

İçine öğütülmüş ceviz veya fındık konarak taze yufka ile yapılan bir börek türüdür

B) ÇORBALAR

1 (Nişoşlu) Yoğurt Çorbası

Nane benzeri ve dağlarda yetişen "nişoş" aromalı bitkinin kullanılarak yapılan tere yağlı yoğurt çorbasıdır ve özellikle Artvin'in iç kesimlerinde yayla, mezra ve dağ köylerinde yaygındır

2 (Beyaz) Lahana Çorbası

Beyaz lahana ince ince doğranarak yoğurt ve çok az un ile yapılan bulamaça su katılarak nane benzeri ve dağlarda yetişen "nişoş" aromalı bitkinin kullanılarak yapılan tere yağlı yoğurt çorbasıdır Özellikle Artvin'in iç kesimlerinde ; yayla, mezra ve dağ köylerinde yaygındır

3 (Gemdimalı) Süt Çorbası

Gendima (haşlanıp güneşte kurutulmuş buğday tanesi) ile su yerine süt katılarak yapılırBir tür, bol sütlü şekersiz (tercihe göre tuz katılabilir) sıcak sütlaç tadını andırır Özellikle reyhan ve nane katılan bu çorba, Artvin'in iç kesimlerinde yaygındır

4 Kesme (Mantılı Süt Yemeği)

Kesme (parça halinde içi boş mantı) su yerine süt katılarak yapılan bir tür çorbadır

5 (Siyah) Mercimek Çorbası

İçine erişte biçiminde kesilmiş ev mantısı katılarak siyah mercimek ile yapılırÜzerine tercihe göre sirke dökülerek servis yapılan bu çorba, Artvin'in iç kesimlerinde yaygındır

6 Çinçar (ısırgan otu) Çorbası

Çinçar (ısırgan otu) ile yapıla daha çok sahil ve sahile yakın yerlerde yaygındır

7 Şalgam çorbası

Şalgam (pancar) otu, un, yoğurt ve/veya taze kaymak bulamaçı ile yapılan bu çorba türü daha çok dağ köylerinde yaygındır

C) YEMEKLER

1 Motrella

İpsiz taze fasulye çok az su ile (yağsız) pişirilirİçine kuru veya taze soğan,öğütülmüş ceviz veya fındık konarak iyice karıştırılırak servis yapılırÖzellikle mısır ekmeği doğranarak sıcak veya taze yenirDaha çok sahil ve sahile yakın kısımlarda yenir

2 Lapurçen

Bahar aylarında toplanan taze asma (üzüm) yaprağı güneşte kurutulurİçine salça konulmadan özellikle zeytinyağı ile parça et veya kemikli etle birlikte doğranmış soğan ile pişirilir

3 Puçuko

İpsiz taze fasulye güneşte kuruturÖzellikle kış aylarında, içine çok az bulgur ve salça konarak pişirilirTercihe göre üzerine sirke dökülerek yenir

4 Kara lahana

Yıl boyunca tüm ilçelerde vazgeçilmez geleneksel bir yemektirKara lahana, ıspanak büyüklüğünde kesilerek suda iyice pişirilirSuyu süzüldükten sonra içine mısır kırığı (ğırğıl), tercihe göre taze ekşi erik (veya marmeladı), taze mısır taneleri, acı sivri biber ve domates konularak iyice pişirilirÜzerine eritilmiş tere yağ konarak servis yapılırİçine taze pişmiş mısır ekmeği doğranarak afiyetle yenir

5 Çinçar (ısırgan otu) yemeği

Özellikle bahar aylarında taze ısırgan otu ıspanak gibi pişirilir

6 Kabaklı Taze Fasulye

Taze fasulye bol bal kabağı katılarak çok az tuz ve şeker ile pişirilir

7 (Bulgurlu) Taze Fasulye

Taze fasulye, içine çok az bulgur pişirilir

8 (Kinzili) Taze Fasulye

Taze fasulye, yörede salata vb yemeklerde kullanılan ve sevilen bir otsu bitki olan (maydonaza benzer) kinzi katılarak pişirilir

9 Kara Lahana Sarması

Yıl boyunca tüm ilçelerde vazgeçilmez geleneksel bir yemektir Kara lahana yaprakları suda iyice pişirilirSuyu süzüldükten sonra özellikle kıymalı içle sarılırTaze pişmiş mısır ekmeği ile afiyetle yenir

10 Çarğala (pazı) yemeği

Yörede bilinen adı ile pazı, ıspanak gibi sulu veya yumurtalı özellikler zeytinyağda pişirilir

11 Taze fasulye kızartması

Taze fasulye özellikle biber, soğan ve patates ile az zeytinyağında buğulanarak kızartılır

12 Kabaklı Pilav

Pilavlık pirinç ve ince doğranmış bal kabağı birer sıra tencereye konur ve karıştırılmadan az ateşte pişirilirTercihen tere yağı kullanılır

13 Şalgam (Pancar) Yemeği

Şalgam (pancar) patates yemeği gibi çok az pirinç ve salça ile pişirilir

14 Turşu Kavurma

Özellikle fasulye turşusu ince ince doğranarak soğan (ve pırasa) ile çok az yağ ile buğulanarak kavrulurTaze pişmiş mısır ekmeği ile afiyetle yenir

15 Hamsili Pilav

Pirinç ve önceden ayıklanmış salamura veya taze hamsi ile birer sıra tepsiye dizilerek fırında pişirilir

16 Turşulu Pilav

Pilavlık pirinç ve ince doğranmış özellikle fasulye turşusu az ateşte pişirilirTercihen tere yağı kullanılır

17 Hamsi Buğulama

Kuru soğan ve limon halkalar halinde tepsiye bir sıra dizilir, üzerine ayıklanmış hamsi sıralanırÜzerine tercihe göre sulandırlımış salça ve bir miktar sıvı yağ eklenir; az ateşte fırında pişmeye yakın üzerine maydanoz serpilir

18 Salamura Hamsi

Özellikle sahil kesiminde hamsi sezon dışı kullanılmak üzere salamura olarak saklanırİhtiyaç duyuldukça kullanılır

19 (Yatık) Döner (Çağ Döneri)

Özellikle iç kesimlerde az yağlı koyun veya dana eti dilimler halinde şişe takılarak köz üzerinde yatık bir şekilde yavaşça pişirilirPişen kısımlar çağ adı verilen küçük şişlere geçirilerek yenirTercihen, et parçaları arasına soğan, domates veya taze biber konurKarabiber ve tuz etin terbiyesinde vazgeçilmezdir

D) TAVA YEMEKLERİ

1 Kuymak

Eriyen ve uzayan (çiçil) peynir tercihe göre beyaz un veya mısır unu, çok az su ve tere yağ/sıvıyağ ile beğendi kıvamına gelene dek tavada karıştırılarak pişiriliir Pişmenin en iyi işaretei kuymağım "kusması" yani yağını salıvermesidirTüm öğünlerde baştacıdırPratik ve kolay bulunurluğu bakımından her zaman tercih edilir

2 Kaymağın Kuymağı

Taze kaymak tercihe göre beyaz un veya mısır unu ile beğendi kıvamına gelene dek tavada karıştırılarak pişiriliir Pişmenin en iyi işaretei kuymağım "kusması" yani yağını salıvermesidirDaha çok kaymağın bol olduğu yayla ve mezralarda yaygındır

3 Mıhlama

Uzayan(civil) peynir eritilmiş tere yağda bir müddet pişirildikten sonra üzerine çırpılmış yumurta ilave edilerek ekmek banabilecek kıvama geldiğinde özellikler mısır ekmeği ile afiyetle yenir

4 Peynir tavalama

Uzayan(civil) peynir ve tervihe göre süzme yoğurt veya lor eritilmiş tere yağda bir müddet pişirilir

5 Dügmeç

Bayat ekmek terağda kavrularak (tercihe göre çok az peynir konabilir) genelde kahvaltıda yenir

6 Çılbır (Sarmısaklı)

İçine çok az su konan bir tavaya kişi başına bir adet olmak üzere pişirilen yumurta üzerine (tercihe göre sarmısaklı) eritilmiş tere yağ dökülerek afiyetle yenir

7 Çılbır (Sütlü)

İçine çok az süt konan bir tavaya kişi başına bir adet olmak üzere pişirilen yumurta üzerine eritilmiş tere yağ dökülerek afiyetle yenir