Şanlıurfa İli Kültür Eğitim Sanat

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-14-2012

ŞANLIURFA İL HALK KÜTÜPHANESİ

Şanlıurfa'da kütüphane hizmetinin ağırlık noktasını oluşturan bu kütüphane 1968 yılında hizmete girmiştir

Çocuk Bölümü Gezici Kütüphane Semt Kütüphanesi ve Geçici Kitaplık'tan oluŞan klasik kütüphane sistemi tam olarak oluşturulmayan beş bölümle hizmet sunmaktadır

1

Çocuk Bölümü: İlköğretim birinci kademesine dahil öğrencilerin yararlandığı bu birimde çocuklara yönelik her türlü kitap dergi çizgi romanlar yer alır

Kütüphanenin giriş katında tek salondan ibaret bir birimdir

Kitap sayısı 1363 personel sayısı 1'dir

2

Genel Okuma Salonu: Kütüphanenin birinci katında yer alan kolleksiyonun büyük bölümünü içeren ve yoğunluğun en fazla olduğu birimdir

ilköğretim ikinci kademe orta öğretim öğrencileri ve her kesimden kullanıcıya hizmet verir

Genel konular uygulamalı ve teorik bilimler Din Coğrafya Biyografya kitaplarıyla; sözlük ansiklopedi yıllık gibi müracaat kaynakları da bu bölüm dahilinde hizmete sunulmuştur

Kitap sayısı 13

690 personel sayısı 4'tür

3

Süreli Yayınlar: Önceden depo olarak kullanılan ve buna uygun inşa edilmiş olan bu salon kütüphanenin açık raf sistemine geçmesiyle birlikte 1992 yılında Süreli Yayınlara tahsis edilmiştir

Bu bölümde çoğunluğunu kültür sanat ve edebiyat dergilerinin oluşturduğu 100 kadar süreli yayın kullanıcı hizmetine sunulmuştur

Ayrıca genel okuma salonu yeterli olmadığından tarih kitaplarının bir kısmı (Osmanlı-Selçuklu Tarihi) bu salona taşınmıştır

Kitap sayısı 4

430 personel sayısı 1'dir

4

Konferans ve Sergi Salonu: Kütüphanenin üçüncü katındadır

Daha önceden süreli yayınların yer aldığı bu salon açık raf sistemine geçilmesiyle birlikte konferans panel tiyatro temsilleri resim sergileri gibi faaliyetlerin yapılması amacıyla bu etkinliklere uygun olarak düzenlenen çok amaçlı bir salondur

5

Gezici Kütüphane: Şanlıurfa'da köy okullarına hizmet götüren birimdir

Daha önce 2 tane olan gezici kütüphane araçlarından biri 1992 yılında Batman iline tahsis edilmiştir

Çocuklar için seçilmiş resimli hikaye ve masal kitapları ile yerli ve yabancı romanlardan oluŞan 1949 adet kitaba sahiptir

Gezici kütüphane hizmeti hem şoförlük hem de kütüphanecilik yapan bir personel tarafından verilmektedir

Şanlıurfa il Halk Kütüphanesi hafta içi ve Cumartesi günleri olmak üzere haftada 6 gün 08:30 ile 18:30 saatleri arasında tam gün açıktır

ŞAİR NABİ KÜTÜPHANESİ

Belediye Kültür Müdürlüğü'ne bağlı halka yönelik hizmet veren bir kütüphanedir

1988 yılında Kapaklı Pasajı'nın hemen bitişiğine kurulmuştur

Kataloglama ve sınıflama sisteminin kullanılmadığı bu bilgi merkezinde kaynakların büyük çoğunluğu bağış yoluyla sağlanmıştır

Önceden Kapaklı kavşağında bulunan 1 salon 1 depo ve 3 odadan oluşan kütüphane binası 13

08

2000 tarihinde yıktırılmış ve Ahmet BAHÇİVAN iş Merkezi'nde yeni yapılan binaya taşınmıştır

Aynı anda 200 kullanıcıya hizmet verme kapasitesinde olan kütüphanedeki kitap sayısı 6

900'dür

ŞURKAV HALK KÜTÜPHANESİ

Kültür Bakanlığı ile ŞURKAV arasında yapılan bir protokolle Dergâh-Balıklıgöl Projesi çerçevesinde 100 m2 bir salon ve müştemilatından oluşturulmuştur

iç donanımı ŞURKAV personel ve kolleksiyonu ise il Kültür Müdürlüğü tarafından sağlanan kütüphane 4 Nisan 1993 tarihinde hizmete açılmıştır

Şube kütüphanesi olan bu birimde 2 personel görev yapmaktadır

Hafta içi mesai saatleri dahilinde Cumartesi günleri tam gün hizmet veren kütüphanenin kitap sayısı 1600'dür

Tek salondan oluşan bir birimdir

SANAT VE EDEBİYAT Kültür - Turizm

SANAT VE EDEBİYAT

EDESSA MOZAİKLERİ

Urfa M

Ö

304 yılında Seleukoslar tarafından Yunan şehir sistemine göre eski bir yerleşimin ka*lıntıları üzerine yeniden kurulmuştur ve Edessa adı verilmiştir

M

Ö

132 yılında bölgede egemen olan Süryâniler Urfa'da Edessa Krallığı'nı kurarak böl*gemizin hâkimi olmuşlardır

376 yıl süren bu yerel krallık Urfa tarihi açısından büyük bir öneme sa*hiptir

Çok aktif bir tarih sanat ve kültür birikimine sahip bu dönem insanının bırakmış olduğu kültür ve medeniyet kalıntıları hakkında günümüze kadar bilimsel çalışmalar yapılagelmiştir

Bu döneme ait kültür kalıntılarından en önemlisi çok renkli ve ye*rel bir üslûpla yapılan mozaiklerdir

Urfa'da şim*diye kadar belki 30'dan fazla mozaik keşfedilmiş ancak bunun az bir kısmı kayıtlara geçebilmiştir

Bunlardan bir kısmı bazı meraklı kişilerin kolleksi*yonlarını süslerken birkaç tanesi de Urfa ve İstanbul'daki müzelerde muhafaza edilmektedir

Maalesef bu çok kıymetli eserler yeterince koru*namadığından ya gecekondular altında kalmış ya da tahrip edilerek günümüze ulaşmamıştır (Bkz: Tarihten Günümüze Edessa Nekropolleri s

)

Bu mozaiklerin çoğu bugün Yakubiye Mahallesi denilen tepelik alanda bulunmuştur

Bu tepe o dö*nemlerde "Şelama oğlu Abgar Mezarlığı" idi

Edessa Krallığı (M

Ö

132-M

S

244) ve Roma dö*neminde bu mezarlığa zengin ve soylu ailelerden ölenler gömülüyor ve genellikle mezar odasının ta*banına ölenleri ve yakınlarını gösterir çok renkli ve muhteşem mozaikler yapılıyordu

Bu mozaiklerde bazen krallar da sadece portreleriyle (Örneğin Abgar Mozaiği) anılıyordu

Bu dönemde Urfa'da birçok mozaik sanatçısının bulunduğu tahmin edilmektedir

Edessa mozaiklerinden kayıtlara geçen ve bizim bulduklarımızla toplam 12 mozaiğin incelendiği bu yazımızda mozaiklerin genel görünümleri şahıs*ların Klasik Süryânice (Estrangela) harflerle yazılı isimleri ve varsa tarihleri verilmiştir

Mozaiklerde tarih olarak verilen rakamlar Seleukos (Yunan) tak*vimine göredir

Süryâniler bu takvimi o yıllardan günümüze kadar kullanmışlardır

Bu takvimin miladi takvime göre 311 yıl fazlalığı vardır

Mozaiklerde tarih olarak verilen rakamdan 311 yıl çıkarmak suretiyle miladi karşılığı bulunur

İncelediğimiz 12 mozaikten sadece 5'inde tarih ve*rilmiştir

Diğerlerinde ise moza*iğin yapı stili süs*leme tekniği ve yazıların tahliline göre tahmini bir tarihleme yapılmıştır

Edessa'da yapılan mozaikler teknik ve üslûp olarak İran kökenli Parth sanatını yansıtır

Çerçeve motifleri ise Klasik Yunan-Roma repertuvarından alınmıştır

Süryânice sağdan sola doğru yazıldığı için biz de mozaiklerdeki yazıları sağdan sola doğru ter*cüme ettik

Mozaik yazıtlarının tercümesinde köşeli parantez içinde verilen kısımlar tarafımızdan ek*lenmiş*tir

Süryaniler ölümden sonraki hayatın var*lığına inandıkları için yazıtlarda mezar yerine "Ebediyyet evi" deyimini kullanmışlardır

I- ABGAR MOZAİĞİ

1979 yılında Şehitlik Mahallesi'ndeki Çamlık Tepesi'nde bulunan bu mozaik 1981 yılında Drijvers tarafından yayınlanmıştır

Mozaikdeki ba*yan figürü çalınmış olmakla birlikte mozaiğin tümü bugün yerin altında kalmıştır

Zemini mozaik kaplı mezar odasının zemin ve mozaik ölçüleri 234x278 cm'dir

Mozaik iki çer*çevede beş kişiyi gösterir

I- 1) Akrab oğlu Aşadu

2) Manu oğlu Abgar

3) Aşadu oğlu Barsemyo

II-1) Barsemyo'nun annesi Azil

2) Ben Aşadu oğlu Barsemyo bu ebediyyet evini benim için çocuklarım için ve kardeşim için efendim ve velinimetim Abgarın hayatı için yap*tım

3) Aşadu oğlu Hannan

Mezarın kurucusu Aşadu oğlu Barsemyo'dur

Barsemyonun babası Akrab oğlu Aşadu'dur

Aşadu'nun karısı Barsemyo'nun annesi olup Azildir

Azil Urfa'daki birçok mozaik ve heykelde görülen Edessa kadınlarına özgü baş süsü (köfü) taşımaktadır

Aşadu oğlu Hannan Barsemyonun kardeşidir

Barsemyo bu mezarı kendisi ve çocukları için ol*duğu gibi onun için de tayin etmiştir

Barsemyo kelimesinin Türkçesi "Köroğlu" dur

Aşadu adı "Arslan" manasındadır ve Arap şahıs ad*larının en tanınmışlarından birisidir

Aşadu Akrabın oğlu idi; bunun adı da genel Sami dilinde "Akrep dir

Abgar adı Büyük karınlı" ya da "şişman an*lamındadır

Diğer Nebâti ve Palmira yazıtlarında da bu isim bulunur

Edessadaki diğer kral adları da Arabi bir tanrı adı olan Manu idi

Bu mozaikteki yazılarda tarih verilmemiştir

II

yüzyılın sonları III

yüzyılın ilk yarısına ait Edessa mozaikleri ile üslup yönünden benzerlik göster*mesi ayrıca Severus dönemi Antakya mozaikle*rinde görülen çerçeve dekorasyonunun yer alma*sına dayanarak bu mozaiği II

yüzyılın sonları ile III

yüzyıl başlarına tarihlemek mümkündür

Manu oğlu Abgarın Barsemyo tarafından Efendim ve velinimetim diye adlandırılmış ol*ması onun gerçekten emir gibi birisi olduğunu gös*terir

Çünkü bu ünvan hemen hemen Suriye-Mezopotamya sahralarında ve civarlarındaki emir*lerin sadece kendilerine özgü birer hakları idi

Abgarın temsili tasviri de onun hükümdârâne bir vaziyette olduğunu gösterir

Soğmatar şehri halkından Edessa kralına (Arap hükümdarına) bağlı olanlar krallarına Efendi ve ve*linimet ünvanı veriyorlardı

Arap hükümdârları Edessa hânedânına aitti ve VIII

Büyük Abgar M

S

177de Edessada iktidâr mevkiine geçmeden önce Arap hükümdârı idi

Bu delilleri sıralayan Drijvers'a göre gerçeğe yakın olmakla birlikte bu mozaikte VIII

Büyük Abgar (177-212) tasvir edilmiştir

Barsemyo tarafın*dan kendisi çocukları ve kardeşleri için yaptırdığı bu mezarda Kral Abgar gömülü olmayıp saygıdan dolayı sadece ismen anılmıştır

Bu nezaket o dö*nemde toplumsal ve özel bir bağlılığı temsil edi*yordu

Drijvers'ın görüşüne karşılık J

B

Segal'e göre mozaikde tasvir edilen şahıs Kral X

Abgar Ferhad (239-241)'dır

A

Cihat Kürkçüoğlu'na göre ise bu kral Hz

İsa ile mektuplaştığına inanılan V

Abgar Ukkama (M

S

13-50) olmalıdır

II- AFTUHA MOZAİĞİ

1901 yılında Samsat Kapısı civarında bulunmuş*tur

Şimdi İstanbul Arkeoloji Müzesi'ndedir

Tarihsiz olup muhtemelen III

yüzyılın başlarına aittir

Mozaik üç çerçeveden oluşmuştur

Yukarıdan aşağıya doğru başlayıp sağdan sola doğru yazıları şöyle tercüme edilmiştir

I- 1) Germo oğlu Aftuha

2) Sumo

II- 1) Germo

2) Aso

III-1)Bartalaha

2) Ben Germo oğlu Aftuha

Bu ebediyyet evini kendim için ve çocuklarım için ve varislerime her zaman için yaptım

3) Şalmet

10-14-2012	#2
Prof. Dr. Sinsi	Şanlıurfa İli Kültür Eğitim Sanat ŞANLIURFA İL HALK KÜTÜPHANESİ Şanlıurfa'da kütüphane hizmetinin ağırlık noktasını oluşturan bu kütüphane 1968 yılında hizmete girmiştir Çocuk Bölümü Gezici Kütüphane Semt Kütüphanesi ve Geçici Kitaplık'tan oluŞan klasik kütüphane sistemi tam olarak oluşturulmayan beş bölümle hizmet sunmaktadır 1 Çocuk Bölümü: İlköğretim birinci kademesine dahil öğrencilerin yararlandığı bu birimde çocuklara yönelik her türlü kitap dergi çizgi romanlar yer alır Kütüphanenin giriş katında tek salondan ibaret bir birimdir Kitap sayısı 1363 personel sayısı 1'dir 2 Genel Okuma Salonu: Kütüphanenin birinci katında yer alan kolleksiyonun büyük bölümünü içeren ve yoğunluğun en fazla olduğu birimdir ilköğretim ikinci kademe orta öğretim öğrencileri ve her kesimden kullanıcıya hizmet verir Genel konular uygulamalı ve teorik bilimler Din Coğrafya Biyografya kitaplarıyla; sözlük ansiklopedi yıllık gibi müracaat kaynakları da bu bölüm dahilinde hizmete sunulmuştur Kitap sayısı 13690 personel sayısı 4'tür 3 Süreli Yayınlar: Önceden depo olarak kullanılan ve buna uygun inşa edilmiş olan bu salon kütüphanenin açık raf sistemine geçmesiyle birlikte 1992 yılında Süreli Yayınlara tahsis edilmiştir Bu bölümde çoğunluğunu kültür sanat ve edebiyat dergilerinin oluşturduğu 100 kadar süreli yayın kullanıcı hizmetine sunulmuştur Ayrıca genel okuma salonu yeterli olmadığından tarih kitaplarının bir kısmı (Osmanlı-Selçuklu Tarihi) bu salona taşınmıştır Kitap sayısı 4430 personel sayısı 1'dir 4 Konferans ve Sergi Salonu: Kütüphanenin üçüncü katındadır Daha önceden süreli yayınların yer aldığı bu salon açık raf sistemine geçilmesiyle birlikte konferans panel tiyatro temsilleri resim sergileri gibi faaliyetlerin yapılması amacıyla bu etkinliklere uygun olarak düzenlenen çok amaçlı bir salondur 5 Gezici Kütüphane: Şanlıurfa'da köy okullarına hizmet götüren birimdir Daha önce 2 tane olan gezici kütüphane araçlarından biri 1992 yılında Batman iline tahsis edilmiştir Çocuklar için seçilmiş resimli hikaye ve masal kitapları ile yerli ve yabancı romanlardan oluŞan 1949 adet kitaba sahiptir Gezici kütüphane hizmeti hem şoförlük hem de kütüphanecilik yapan bir personel tarafından verilmektedir Şanlıurfa il Halk Kütüphanesi hafta içi ve Cumartesi günleri olmak üzere haftada 6 gün 08:30 ile 18:30 saatleri arasında tam gün açıktır ŞAİR NABİ KÜTÜPHANESİ Belediye Kültür Müdürlüğü'ne bağlı halka yönelik hizmet veren bir kütüphanedir 1988 yılında Kapaklı Pasajı'nın hemen bitişiğine kurulmuştur Kataloglama ve sınıflama sisteminin kullanılmadığı bu bilgi merkezinde kaynakların büyük çoğunluğu bağış yoluyla sağlanmıştır Önceden Kapaklı kavşağında bulunan 1 salon 1 depo ve 3 odadan oluşan kütüphane binası 13082000 tarihinde yıktırılmış ve Ahmet BAHÇİVAN iş Merkezi'nde yeni yapılan binaya taşınmıştır Aynı anda 200 kullanıcıya hizmet verme kapasitesinde olan kütüphanedeki kitap sayısı 6900'dür ŞURKAV HALK KÜTÜPHANESİ Kültür Bakanlığı ile ŞURKAV arasında yapılan bir protokolle Dergâh-Balıklıgöl Projesi çerçevesinde 100 m2 bir salon ve müştemilatından oluşturulmuştur iç donanımı ŞURKAV personel ve kolleksiyonu ise il Kültür Müdürlüğü tarafından sağlanan kütüphane 4 Nisan 1993 tarihinde hizmete açılmıştır Şube kütüphanesi olan bu birimde 2 personel görev yapmaktadır Hafta içi mesai saatleri dahilinde Cumartesi günleri tam gün hizmet veren kütüphanenin kitap sayısı 1600'dür Tek salondan oluşan bir birimdir SANAT VE EDEBİYAT Kültür - Turizm SANAT VE EDEBİYAT EDESSA MOZAİKLERİ Urfa MÖ 304 yılında Seleukoslar tarafından Yunan şehir sistemine göre eski bir yerleşimin kalıntıları üzerine yeniden kurulmuştur ve Edessa adı verilmiştir MÖ 132 yılında bölgede egemen olan Süryâniler Urfa'da Edessa Krallığı'nı kurarak bölgemizin hâkimi olmuşlardır 376 yıl süren bu yerel krallık Urfa tarihi açısından büyük bir öneme sahiptir Çok aktif bir tarih sanat ve kültür birikimine sahip bu dönem insanının bırakmış olduğu kültür ve medeniyet kalıntıları hakkında günümüze kadar bilimsel çalışmalar yapılagelmiştir Bu döneme ait kültür kalıntılarından en önemlisi çok renkli ve yerel bir üslûpla yapılan mozaiklerdir Urfa'da şimdiye kadar belki 30'dan fazla mozaik keşfedilmiş ancak bunun az bir kısmı kayıtlara geçebilmiştir Bunlardan bir kısmı bazı meraklı kişilerin kolleksiyonlarını süslerken birkaç tanesi de Urfa ve İstanbul'daki müzelerde muhafaza edilmektedir Maalesef bu çok kıymetli eserler yeterince korunamadığından ya gecekondular altında kalmış ya da tahrip edilerek günümüze ulaşmamıştır (Bkz: Tarihten Günümüze Edessa Nekropolleri s) Bu mozaiklerin çoğu bugün Yakubiye Mahallesi denilen tepelik alanda bulunmuştur Bu tepe o dönemlerde "Şelama oğlu Abgar Mezarlığı" idi Edessa Krallığı (MÖ 132-MS 244) ve Roma döneminde bu mezarlığa zengin ve soylu ailelerden ölenler gömülüyor ve genellikle mezar odasının tabanına ölenleri ve yakınlarını gösterir çok renkli ve muhteşem mozaikler yapılıyordu Bu mozaiklerde bazen krallar da sadece portreleriyle (Örneğin Abgar Mozaiği) anılıyordu Bu dönemde Urfa'da birçok mozaik sanatçısının bulunduğu tahmin edilmektedir Edessa mozaiklerinden kayıtlara geçen ve bizim bulduklarımızla toplam 12 mozaiğin incelendiği bu yazımızda mozaiklerin genel görünümleri şahısların Klasik Süryânice (Estrangela) harflerle yazılı isimleri ve varsa tarihleri verilmiştir Mozaiklerde tarih olarak verilen rakamlar Seleukos (Yunan) takvimine göredir Süryâniler bu takvimi o yıllardan günümüze kadar kullanmışlardır Bu takvimin miladi takvime göre 311 yıl fazlalığı vardır Mozaiklerde tarih olarak verilen rakamdan 311 yıl çıkarmak suretiyle miladi karşılığı bulunur İncelediğimiz 12 mozaikten sadece 5'inde tarih verilmiştir Diğerlerinde ise mozaiğin yapı stili süsleme tekniği ve yazıların tahliline göre tahmini bir tarihleme yapılmıştır Edessa'da yapılan mozaikler teknik ve üslûp olarak İran kökenli Parth sanatını yansıtır Çerçeve motifleri ise Klasik Yunan-Roma repertuvarından alınmıştır Süryânice sağdan sola doğru yazıldığı için biz de mozaiklerdeki yazıları sağdan sola doğru tercüme ettik Mozaik yazıtlarının tercümesinde köşeli parantez içinde verilen kısımlar tarafımızdan eklenmiştir Süryaniler ölümden sonraki hayatın varlığına inandıkları için yazıtlarda mezar yerine "Ebediyyet evi" deyimini kullanmışlardır I- ABGAR MOZAİĞİ 1979 yılında Şehitlik Mahallesi'ndeki Çamlık Tepesi'nde bulunan bu mozaik 1981 yılında Drijvers tarafından yayınlanmıştır Mozaikdeki bayan figürü çalınmış olmakla birlikte mozaiğin tümü bugün yerin altında kalmıştır Zemini mozaik kaplı mezar odasının zemin ve mozaik ölçüleri 234x278 cm'dir Mozaik iki çerçevede beş kişiyi gösterir I- 1) Akrab oğlu Aşadu 2) Manu oğlu Abgar 3) Aşadu oğlu Barsemyo II-1) Barsemyo'nun annesi Azil 2) Ben Aşadu oğlu Barsemyo bu ebediyyet evini benim için çocuklarım için ve kardeşim için efendim ve velinimetim Abgarın hayatı için yaptım 3) Aşadu oğlu Hannan Mezarın kurucusu Aşadu oğlu Barsemyo'dur Barsemyonun babası Akrab oğlu Aşadu'dur Aşadu'nun karısı Barsemyo'nun annesi olup Azildir Azil Urfa'daki birçok mozaik ve heykelde görülen Edessa kadınlarına özgü baş süsü (köfü) taşımaktadır Aşadu oğlu Hannan Barsemyonun kardeşidir Barsemyo bu mezarı kendisi ve çocukları için olduğu gibi onun için de tayin etmiştir Barsemyo kelimesinin Türkçesi "Köroğlu" dur Aşadu adı "Arslan" manasındadır ve Arap şahıs adlarının en tanınmışlarından birisidir Aşadu Akrabın oğlu idi; bunun adı da genel Sami dilinde "Akrep dir Abgar adı Büyük karınlı" ya da "şişman anlamındadır Diğer Nebâti ve Palmira yazıtlarında da bu isim bulunur Edessadaki diğer kral adları da Arabi bir tanrı adı olan Manu idi Bu mozaikteki yazılarda tarih verilmemiştir II yüzyılın sonları III yüzyılın ilk yarısına ait Edessa mozaikleri ile üslup yönünden benzerlik göstermesi ayrıca Severus dönemi Antakya mozaiklerinde görülen çerçeve dekorasyonunun yer almasına dayanarak bu mozaiği II yüzyılın sonları ile III yüzyıl başlarına tarihlemek mümkündür Manu oğlu Abgarın Barsemyo tarafından Efendim ve velinimetim diye adlandırılmış olması onun gerçekten emir gibi birisi olduğunu gösterir Çünkü bu ünvan hemen hemen Suriye-Mezopotamya sahralarında ve civarlarındaki emirlerin sadece kendilerine özgü birer hakları idi Abgarın temsili tasviri de onun hükümdârâne bir vaziyette olduğunu gösterir Soğmatar şehri halkından Edessa kralına (Arap hükümdarına) bağlı olanlar krallarına Efendi ve velinimet ünvanı veriyorlardı Arap hükümdârları Edessa hânedânına aitti ve VIII Büyük Abgar MS 177de Edessada iktidâr mevkiine geçmeden önce Arap hükümdârı idi Bu delilleri sıralayan Drijvers'a göre gerçeğe yakın olmakla birlikte bu mozaikte VIII Büyük Abgar (177-212) tasvir edilmiştir Barsemyo tarafından kendisi çocukları ve kardeşleri için yaptırdığı bu mezarda Kral Abgar gömülü olmayıp saygıdan dolayı sadece ismen anılmıştır Bu nezaket o dönemde toplumsal ve özel bir bağlılığı temsil ediyordu Drijvers'ın görüşüne karşılık JBSegal'e göre mozaikde tasvir edilen şahıs Kral XAbgar Ferhad (239-241)'dır A Cihat Kürkçüoğlu'na göre ise bu kral Hzİsa ile mektuplaştığına inanılan VAbgar Ukkama (MS 13-50) olmalıdır II- AFTUHA MOZAİĞİ 1901 yılında Samsat Kapısı civarında bulunmuştur Şimdi İstanbul Arkeoloji Müzesi'ndedir Tarihsiz olup muhtemelen III yüzyılın başlarına aittir Mozaik üç çerçeveden oluşmuştur Yukarıdan aşağıya doğru başlayıp sağdan sola doğru yazıları şöyle tercüme edilmiştir I- 1) Germo oğlu Aftuha 2) Sumo II- 1) Germo 2) Aso III-1)Bartalaha 2) Ben Germo oğlu Aftuha Bu ebediyyet evini kendim için ve çocuklarım için ve varislerime her zaman için yaptım 3) Şalmet