I
Işın : Bir başlangıç noktası olup diğer taraftan sonsuza giden noktaların kümesine ışın denir
Eğer başlangıç noktası kümeye dahil değilse, buna yarı doğru adı verilir
[AB AB ışını
]AB veya (AB AB yarı doğrusu
İ
İki kümenin farkı : A ve B herhangi iki küme olmak üzere, A nın elemanı olup da B nin elemanı olmayan elemanların kümesine A fark B kümesi denir
Fark kümesi A – B veya A\B ile gösterilir
İkizkenar üçgen : İki kenarının uzunluğu eşit olan üçgenlere denir
Taban açıları eşittir
Tepe noktasından çizilen yükseklik; hem kenarortay, hem açıortaydır
İkizkenar Yamuk : Paralel olmayan iki kenarı eş olan yamuğa ikizkenar yamuk denir
Karşılıklı açılar toplamı 180 dir
İrrasyonel Sayılar : Rasyonel olmayan reel sayılara veya virgülden sonrası kesin olarak bilinmeyen sayılara denir
Qı ile gösterilir
K
Kare : Kenarları ve açıları eşit olan dörtgene denir
Bir açısının ölçüsü 90 olan eşkenar dörtgendir
Karşılıklı kenarları paraleldir
Dört kenarının uzunlukları eşittir
Açıları birbirine eşit ve 90 ar derecedir
Alanı iki kenar uzunluğunun çarpınma eşittir
Kenarortay : Bir üçgenin bir kenarının orta noktasını karşı köşeye birleştiren doğru parçasına kenarortay denir
Kesen : Çemberi iki noktada kesen doğruya denir
Kesişim : A ve B kümesinin ortak elemanlarından oluşan kümeye A ile B nin kesişim kümesi denir ve A B ile gösterilir
Kiriş : Bir çemberin üzerinde alınan iki noktayı birleştiren doğru parçasına kiriş denir
Küme : İyi tanımlanmış nesneler topluluğuna küme denir
Kümeyi oluşturan nesnelere kümenin elemanları denir ve sembolü ile gösterilir
Kümenin elemanı olmayan nesneler sembolü ile gösterilir
Bir kümenin elemanlarının küme içinde yer değiştirmesi kümeyi değiştirmez
Kümede her eleman bir kez yazılır
Küp : Tüm yüzleri kare olan dik prizmaya küp denir
Komşu açılar : Köşeleri ve birer kenarları ortak olan iki açıya komşu açı denir
M
Medyan : Verilen bir sayı dizisinde terimler büyüklük sırasına göre yazıldıktan sonra ortadaki sayıya medyan denir
Dizinin terim sayısı tek ise tam ortasındaki sayı medyandır
Terim sayısı çift ise ortadaki iki terimin aritmetik ortası medyandır
Örnek : 6,8,10,11,12,14,16,17,18,20 sayı dizisinin medyanı ortadaki 12 ve 14 sayılarının toplamının 2 ye bölünmesi ile bulunur
Medyan =12+14/2=13
Merkez açı : Köşesi çemberin merkezinde olan açıya çemberin merkez açısı denir
Mod : Bir dizide en çok tekrar eden sayıya o dizinin modu denir
En çok tekrarlanan sayı birden fazla ise, bu sayıların her biri dizinin modu olur
Mutlak değer : Bir reel sayının eşlendiği noktanın başlangıç noktasına olan uzaklığına x in mutlak değeri denir
X in mutlak değeri |x| şeklinde gösterilir
N
Negatif Tam Sayılar : Z = {…, -3, -2, -1} kümesine negatif tam sayılar kümesi denir
Nokta : Boyutsuzdur
Tanımsızdır
İzdir
Belirtidir
O
Ondalık kesirler : Paydası 10 un kuvvetleri olan (10, 100, 1000, …) kesirlere ondalık kesirler denir
Örnek : 17,615
Oran : a ve b reel sayılarının en az biri sıfırdan farklı olmak şartıyla a / b ye, a nın b ye oranı denir
Ö
Özalt küme : Bir kümenin, kendisi dışındaki bütün alt kümelerine, bu kümenin özalt kümeleri denir
Özalt küme sayısı : Kümenin eleman sayısını n ile gösterirsek, özalt küme sayısı = 2n - 1 dir
Boş kümenin özalt kümesi yoktur
P
Paralel kenar : Karşılıklı kenarları paralel olan dörtgene paralelkenar denir
Yamuğun bütün özelliklerini taşır
Karşılıklı kenarlarının uzunlukları eşittir
Karşılıklı açılarının ölçüleri eşittir
Ardışık iki açının ölçüleri toplamı 180 dir
Köşegenler birbirini ortalar
Paralel kenarın alanı bir kenarı ile bu kenara ait yüksekliğin çarpımına eşittir
Permütasyon : Bir küme elemanlarının belli bir sıraya göre dizilişlerinin her birine “bir permütasyon” denir
Pisagor bağıntısı : Bir dik üçgende dik kenarlarının kareleri toplamı hipotenüsün karesine eşittir
Pozitif Doğal Sayılar : Bakınız: Sayma sayıları
Pozitif Tam Sayılar : Z = {1, 2, 3, …
} kümesine pozitif tam sayılar kümesi denir
R
Rakam : Sayıları ifade etmeye yarayan sembollere denir
Rasyonel Sayılar : a, b birer tam sayı ve b≠ 0 olmak üzere; a / b şeklinde yazılabilen sayılara rasyonel sayılar denir
Rasyonel sayılar kümesi Q ile gösterilir
Reel ( Gerçel) Sayılar : Rasyonel sayılar ile irrasyonel sayılar kümesinin birleşimi olan kümeye denir
Reel sayılar kümesi : R = Q Qı şeklinde ifade edilebilir
S
Sapma : Bir dizinin terimlerinin her biri ile aritmetik ortalama arasındaki farka sapma denir
Fark negatif ise negatif sapma, fark pozitif ise pozitif sapma olur
Sayı : Rakamların bir çokluk belirtecek şekilde bir araya getirilmesiyle oluşturulan ifadelere denir
Sayı değeri : Sayıda, rakamların bulunduğu basamak düşünülmeden, her rakamın ifade ettiği sayıya o rakamın sayı değeri denir
Örnek : 1048 sayısındaki 4 rakamının sayı değeri 4’tür
Sayma Sayıları : N+ = {1,2,3,4, …} kümesine sayma sayıları kümesi veya pozitif doğal sayılar kümesi denir
T
Tam açı : Ölçüsü 360 olan açıdır
Tam Sayılar : Z = {…, -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, …
} kümesine tam sayılar kümesi denir
Tam sayılı kesir : Sıfır hariç bir tam sayı ve basit kesir ile birlikte yazılan kesir sayılarına tam sayılı kesir denir
Örnek : -3
1/5, 5
8/15
Teğet : Çemberle bir noktası ortak olan doğrulara teğet denir
Bir çemberde teğet, değme noktasından geçen yarıçapa diktir
Tek sayı : 2n – 1 genel ifadesiyle belirtilen tam sayılardır
Diğer bir ifade ile 2 ile bölündüğünde kalanı 1 olan tam sayılara tek sayı denir
Tek sayılar kümesi : T = {…,-5,-3,-1,1,3,5,…} şeklinde gösterilir
Ters açılar : Kesişen iki doğrunun oluşturduğu dört açıdan herhangi ikisine birbirine komşu olmayan açılar (ters açılar) denir
Ters açılar birbirine eşittir
Komşu iki ter açının toplamı 180 dir
Ters orantı : Orantılı iki ifadeden biri artarken diğeri azalıyor, biri azalırken diğeri artıyorsa bu iki ifade ters orantılıdır
Tümler açılar : Ölçüleri toplamı 90 olan komşu açılara tümler açılar denir
Ü
Üçgen : A, B, C ; üçü birden doğrusal olmayan üç farklı nokta olmak üzere, [AB], [AC] ve [BC] doğru parçalarının birleşimine ABC üçgeni denir
Üçgenin alanı : Herhangi bir üçgenin alanı, tabanı olarak alınan bir kenarın uzunluğu ile bu tabana ait yükseklik uzunluğu çarpımının yarısına eşittir
Üs : a bir reel sayı, n bir pozitif tam sayı olmak üzere; n tane a sayısının çarpımı an dir
an ifadesindeki a ya taban, n ye kuvvet (üs) denir
V
Vektör : Doğrultuları, yönleri ve boyları aynı olan yönlü doğru parçalarının kümesine, düzlemde bir vektör denir
Y
Yamuk : Yalnız iki kenarı paralel olan dörtgene yamuk denir
Paralel kenarlarla bir yan kenarın oluşturduğu iki açının toplamı 180 dir
Yarı doğru : Bakınız : Işın