Tektonik Göller Hakkında Bilgiler

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-14-2012

Tektonik göl nedir, Tektonik göl ne demek, Tektonik göl nedemek, Tektonik göl hakkında, Tektonik göl ile ilgili bilgi, Tektonik göller hakkında bilgi, Tektonik göller ile ilgili bilgi, Tektonik göller nasıl oluşur,

Memleketimizin başlıca gölleri yerkabuğunun çöküntülere uğramış ve bu yol ile geniş çanaklar biçimi almış yerlerinde suların birikmesinden doğmuş olup sayıları büyükçe göl olarak 20’den çoktur

Güney Marmara bölgesi gölleri (Kuş gölü Ulubat gölü İznik gölü) Simav Acıgöl Eğridir Kovada Ilgın Beyşehir Hazar Tuzla Yaygölü Seyfe Eber Akşehir gölleri esas çizgileriyle bu şekilde meydana gelmişlerdir

Van Sapanca Amik göllerinin temeli de böyle olmakla beraber biraz aşağıda bunlar karma oluşumlu olarak belirtilecektir

Kuş Gölü (Manyas gölü) 162 km² yüzölçümlü bir göldür

En uzun yeri 18 eni 10-12 km olup birkaç metre derinlikte (en derin yeri 10 metre) pek yayvan bir çanakta oluşmuştur

Bu nedenle göl seviyesinde ufak bir kabarma sonucu sular çevreye doğru hemen yayılır

Yine bu nedenle türlü mevsimlerde gölün yüzölçümü değişik değerler verecek şekilde daralırgenişler

Çevresi bu yüzden sazlık ve bataklıktır

Buralarda çok çeşitli kuşlar yaşar

Bundan ötürü burası kuş cenneti adı ile anılır

Buna bağlı olarak Manyas gölü adı yerine Kuş gölü denir

Bu çanak Gönen-Bursa uzun çöküntü alanındaki çukurluklardan biridir

Bu çöküntü alanı içinde Gönen ovasıKuş gölü çanağı Ulubat gölü çanağıBursa ovası vardır

Gölü besleyen başlıca akarsu Balıkesir taraflarından inen Kocaçay’dır

Gölün deniz yüzeyinden yüksekliği 15 m

dir

Fazla suları Güneydoğu ucundan Karadere adıyla çıkar Simav çayına doğru akar

Turistik bir göl olduğu kadar balık bakımından da zengindir

Balık iskelesi Sığırcık köyündedir

Ulubat Gölü (Apolyont gölü) 136 km² yüzölçümlü bir göldür

Uzunluğu 24 kmgenişliği 12 km derinliği 2-3 m

en derin yeri 10m

denizden yüksekliği 5 m

dir

Bu yayvan çanaklı gölde yağışlardan sonra kabarma ve çukur yerlere taşkınlar olurbu sıralarda gölün yüzölçümü 160 km² yi geçer

Kirmasti çayı ile beslenir bir ayak ile suları Simav çayına dökülür

Gölde balık yoktur (yayın sazan turna…)

Bir kısım köyler balıkçılıkla geçinir

İznik Gölü Gemlik körfezinin bir uzantısı görünüşünde 308 km² yüzölçümlü bir göldür

Uzunluğu 32 genişliği 12 km

yüksekliği 85 m

derinliği 65 m

dir

Bu derinlik kuzey bölümünde 10-15 metre güney tarafında 40-60 metredir

İznik gölü çanağı batıda Gemlik körfezindendoğuda Geyve-Pamukova çöküntü alanına kadar uzanan tektonik çukurlar dizisi içindedir

İznik gölü çanağı ile Gemlik körfezi arasında birinci ve üçüncü zaman tabakalarından oluşmuş dar bir eşik vardır

Şimdi bu eşiğin iki yanı alüvyonlarla çevrilidir

Buna göre İznik gölü çanağı ile Gemlik körfezi çukurluğu birbirinden ayrı iki çöküntü alanı olarak aynı olaylarla doğmuştur

İznik gölünün beslenme alanı dardır

Çevredeki dağlardan göle inen derelerle kaynaklar gölü besler

Gölden Gemlik körfezine doğru açıktan bir çok gözelerden çıkarsonra Garsak deresi ile birleşerek Gemlik körfezine dökülür

Bu tatlı sulu ve duru gölde çok çeşitli balıklar üremiştir

Acıgöl göller bölgesinde yüzölçümü 154 km² olan birkaç metre derinlikteen uzun yeri 25 eni 8 km denizden yüksekliği 836 m

olan bir göldür

Çevreden inen küçük akarsularla beslenir

Az yağışlı bir çevrede bulunan bu gölün ayağı ve dışarıya akışı yoktur

Bu nedenle suyu tuzludur

Acıgöl Büyük Menderes çöküntü hendeğine bir bölümündeki çanakta oluşmuştur

Gölde yaz ve kış arasında önemli seviye değişikliği olur

Eğridir Gölü yüzölçümü 486 km² uzunluğu 50 eni 3-15 km

derinliği en çok 17m

çok yeri 5-10 m

denizden yüksekliği 916 m

olup kuzey- güney uzanışlı büyük bir çöküntü alanının bir bölümündeki çanakta oluşmuştur

Biraz güneyindeki Kovada gölü (10 km

boyunda 2 km eninde) de bu çevredeki dağlardan inen dereler ve gölün yakınından ve dibinden çıkan gür su kaynakları ile beslenir

Göl kalın kalker tabakalarının çok yaygın olduğu bir bölgede bulunduğundan bu çanağın oluşmasında karstik olayların bu arada yer altı akarsularının önemli yeri olmuştur

Bu göl yer kabuğu çöküntülerinin esası hazırlandığı ve karstik erime olaylarının oluşmalara katıldığı iki büyük polyenin yani gülovanın (kuzeyde Hoyramgüneyde Eğridir) birbirine eklenmesinden doğmuştur

Gölün seviyesi son 15-20 yıl içinde kabarma göstermiştir

Gölün fazla suları güney ucundan çıkan bir ayak ile 10 km

güneyindeki ova Kovada gölüne dökülür

Bu ayak bir iki km

enindeki Boğazova hendeğinden geçerek Kovada’ya ulaşır

Gölün kabarık zamanında Kovada gölüne bol su taşır burada düdenlerden dibe iner

Böylece Eğridir çöküntü alanı karstik yol ile yani suyutan delikleri yoluyla sularını yerlere boşaltan kapalı bir tekne ikensonraları Aksu çayının bir kolu bu suları boşaltmaya başlamıştır

Elektrik üretiminde bölge için önemli yeri vardır

Ilgın Gölü Türkiye’nin çöküntü göllerindendir

İç Anadolu’nun bu düz kenarlı uzun gölü (boyu 16eni 3 km yüzölçümü 50 km² yüksekliği 1019 m

) kuzey-güney doğrultusunda uzanan bir çöküntü hendeğinin bir bölümünde oluşmuştur

Beyşehir Gölü (650 km²boyu 45eni 20 kmyüksekliği 1121 mderinliği 10 m

’ yi geçmez tatlı sulu Türkiye’nin üçüncü büyük gölü)

Bozkır-Seydişehir-Beyşehir teknesinin bir bölümünde oluşmuştur bu büyük tekne Toros kıvrımları arasında kalmış

Üçüncü zaman göl tortularına yer vermiş yer kabuğunun buradaki çöküntü alanlarındandır

Gölün batı yanında kıvrım dağları uzanışına paralel kırılma yerleri de vardır

Buradaki sıra sıra adalar göl suları altında kalmış tepe uzanışlarıdır

Gölün fazla suları önceleri Suğla gölüne ve oradan da Çarşamba suyuna karışarak Konya ovasına doğru akardı

Şimdi Suğla gölünün yanından geçirilen kanalgölü doğruca Çarşamba suyuna bağlanmıştır

Ancak su çok fazla gelirse Suğla gölüne verilir

Konya ovasının sulanmasını düzenlemek için Beyşehir kasabası yanında bir refülatör yapılmıştır

Gölden çok miktarda balık tutulur bir kısmı tuzlanarak başka yerlere gönderilir

Hazar Gölü (85 km² boyu 25 eni 5 km derinliği 100 metreye kadar yüksekliği 1248 m)

40 km kadar uzunluktaki bir çöküntü hendeğinin bir bölümündedir

Bu uzun çukur alan bu bölgedeki kıvrımlar eksenine paralel çöküntü yerlerindendir

Bu bakımdan oluşu Batı Toros göllerinin oluşlarını andırır

Hazar gölü dere ve kaynak suları ile beslenir fazla suları Dicle’ye boşalır

10-14-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Tektonik Göller Hakkında Bilgiler Tektonik göl nedir, Tektonik göl ne demek, Tektonik göl nedemek, Tektonik göl hakkında, Tektonik göl ile ilgili bilgi, Tektonik göller hakkında bilgi, Tektonik göller ile ilgili bilgi, Tektonik göller nasıl oluşur, Memleketimizin başlıca gölleri yerkabuğunun çöküntülere uğramış ve bu yol ile geniş çanaklar biçimi almış yerlerinde suların birikmesinden doğmuş olup sayıları büyükçe göl olarak 20’den çoktur Güney Marmara bölgesi gölleri (Kuş gölü Ulubat gölü İznik gölü) Simav Acıgöl Eğridir Kovada Ilgın Beyşehir Hazar Tuzla Yaygölü Seyfe Eber Akşehir gölleri esas çizgileriyle bu şekilde meydana gelmişlerdir Van Sapanca Amik göllerinin temeli de böyle olmakla beraber biraz aşağıda bunlar karma oluşumlu olarak belirtilecektir Kuş Gölü (Manyas gölü) 162 km² yüzölçümlü bir göldür En uzun yeri 18 eni 10-12 km olup birkaç metre derinlikte (en derin yeri 10 metre) pek yayvan bir çanakta oluşmuştur Bu nedenle göl seviyesinde ufak bir kabarma sonucu sular çevreye doğru hemen yayılır Yine bu nedenle türlü mevsimlerde gölün yüzölçümü değişik değerler verecek şekilde daralırgenişler Çevresi bu yüzden sazlık ve bataklıktır Buralarda çok çeşitli kuşlar yaşar Bundan ötürü burası kuş cenneti adı ile anılır Buna bağlı olarak Manyas gölü adı yerine Kuş gölü denir Bu çanak Gönen-Bursa uzun çöküntü alanındaki çukurluklardan biridir Bu çöküntü alanı içinde Gönen ovasıKuş gölü çanağı Ulubat gölü çanağıBursa ovası vardır Gölü besleyen başlıca akarsu Balıkesir taraflarından inen Kocaçay’dır Gölün deniz yüzeyinden yüksekliği 15 m dir Fazla suları Güneydoğu ucundan Karadere adıyla çıkar Simav çayına doğru akar Turistik bir göl olduğu kadar balık bakımından da zengindir Balık iskelesi Sığırcık köyündedir Ulubat Gölü (Apolyont gölü) 136 km² yüzölçümlü bir göldür Uzunluğu 24 kmgenişliği 12 km derinliği 2-3 m en derin yeri 10m denizden yüksekliği 5 mdir Bu yayvan çanaklı gölde yağışlardan sonra kabarma ve çukur yerlere taşkınlar olurbu sıralarda gölün yüzölçümü 160 km² yi geçer Kirmasti çayı ile beslenir bir ayak ile suları Simav çayına dökülür Gölde balık yoktur (yayın sazan turna…) Bir kısım köyler balıkçılıkla geçinir İznik Gölü Gemlik körfezinin bir uzantısı görünüşünde 308 km² yüzölçümlü bir göldür Uzunluğu 32 genişliği 12 km yüksekliği 85 m derinliği 65 m dir Bu derinlik kuzey bölümünde 10-15 metre güney tarafında 40-60 metredir İznik gölü çanağı batıda Gemlik körfezindendoğuda Geyve-Pamukova çöküntü alanına kadar uzanan tektonik çukurlar dizisi içindedir İznik gölü çanağı ile Gemlik körfezi arasında birinci ve üçüncü zaman tabakalarından oluşmuş dar bir eşik vardır Şimdi bu eşiğin iki yanı alüvyonlarla çevrilidir Buna göre İznik gölü çanağı ile Gemlik körfezi çukurluğu birbirinden ayrı iki çöküntü alanı olarak aynı olaylarla doğmuştur İznik gölünün beslenme alanı dardır Çevredeki dağlardan göle inen derelerle kaynaklar gölü besler Gölden Gemlik körfezine doğru açıktan bir çok gözelerden çıkarsonra Garsak deresi ile birleşerek Gemlik körfezine dökülür Bu tatlı sulu ve duru gölde çok çeşitli balıklar üremiştir Acıgöl göller bölgesinde yüzölçümü 154 km² olan birkaç metre derinlikteen uzun yeri 25 eni 8 km denizden yüksekliği 836 m olan bir göldür Çevreden inen küçük akarsularla beslenir Az yağışlı bir çevrede bulunan bu gölün ayağı ve dışarıya akışı yokturBu nedenle suyu tuzludur Acıgöl Büyük Menderes çöküntü hendeğine bir bölümündeki çanakta oluşmuştur Gölde yaz ve kış arasında önemli seviye değişikliği olur Eğridir Gölü yüzölçümü 486 km² uzunluğu 50 eni 3-15 km derinliği en çok 17m çok yeri 5-10 m denizden yüksekliği 916 m olup kuzey- güney uzanışlı büyük bir çöküntü alanının bir bölümündeki çanakta oluşmuştur Biraz güneyindeki Kovada gölü (10 km boyunda 2 km eninde) de bu çevredeki dağlardan inen dereler ve gölün yakınından ve dibinden çıkan gür su kaynakları ile beslenir Göl kalın kalker tabakalarının çok yaygın olduğu bir bölgede bulunduğundan bu çanağın oluşmasında karstik olayların bu arada yer altı akarsularının önemli yeri olmuştur Bu göl yer kabuğu çöküntülerinin esası hazırlandığı ve karstik erime olaylarının oluşmalara katıldığı iki büyük polyenin yani gülovanın (kuzeyde Hoyramgüneyde Eğridir) birbirine eklenmesinden doğmuştur Gölün seviyesi son 15-20 yıl içinde kabarma göstermiştir Gölün fazla suları güney ucundan çıkan bir ayak ile 10 km güneyindeki ova Kovada gölüne dökülür Bu ayak bir iki km enindeki Boğazova hendeğinden geçerek Kovada’ya ulaşır Gölün kabarık zamanında Kovada gölüne bol su taşır burada düdenlerden dibe iner Böylece Eğridir çöküntü alanı karstik yol ile yani suyutan delikleri yoluyla sularını yerlere boşaltan kapalı bir tekne ikensonraları Aksu çayının bir kolu bu suları boşaltmaya başlamıştır Elektrik üretiminde bölge için önemli yeri vardır Ilgın Gölü Türkiye’nin çöküntü göllerindendir İç Anadolu’nun bu düz kenarlı uzun gölü (boyu 16eni 3 km yüzölçümü 50 km² yüksekliği 1019 m) kuzey-güney doğrultusunda uzanan bir çöküntü hendeğinin bir bölümünde oluşmuştur Beyşehir Gölü (650 km²boyu 45eni 20 kmyüksekliği 1121 mderinliği 10 m’ yi geçmez tatlı sulu Türkiye’nin üçüncü büyük gölü) Bozkır-Seydişehir-Beyşehir teknesinin bir bölümünde oluşmuştur bu büyük tekne Toros kıvrımları arasında kalmış Üçüncü zaman göl tortularına yer vermiş yer kabuğunun buradaki çöküntü alanlarındandır Gölün batı yanında kıvrım dağları uzanışına paralel kırılma yerleri de vardır Buradaki sıra sıra adalar göl suları altında kalmış tepe uzanışlarıdır Gölün fazla suları önceleri Suğla gölüne ve oradan da Çarşamba suyuna karışarak Konya ovasına doğru akardı Şimdi Suğla gölünün yanından geçirilen kanalgölü doğruca Çarşamba suyuna bağlanmıştır Ancak su çok fazla gelirse Suğla gölüne verilir Konya ovasının sulanmasını düzenlemek için Beyşehir kasabası yanında bir refülatör yapılmıştır Gölden çok miktarda balık tutulur bir kısmı tuzlanarak başka yerlere gönderilir Hazar Gölü (85 km² boyu 25 eni 5 km derinliği 100 metreye kadar yüksekliği 1248 m) 40 km kadar uzunluktaki bir çöküntü hendeğinin bir bölümündedir Bu uzun çukur alan bu bölgedeki kıvrımlar eksenine paralel çöküntü yerlerindendir Bu bakımdan oluşu Batı Toros göllerinin oluşlarını andırır Hazar gölü dere ve kaynak suları ile beslenir fazla suları Dicle’ye boşalır