Tektonik Göller Hakkında Bilgiler

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-14-2012

Tuzla Gölü (23 km² boyu 8 eni 4 km derinliği batı kıyılarında 10-15 mdenizden yüksekliği 1138 metre)

Batı bölümünde kırılmaların bulunduğu bir çöküntü alanında oluşmuş çok tuzlu ve dışarıya akışı olmayan bir göldür

Kayseri’nin hemen kuzeydoğusundaki bu göl çanağına çevre dağlarından inen dereler çok alüvyon getirmiş bu nedenle bir yandan burada genişçe bir ova oluşmuş

Gölün bir yanı bataklık olmuştur

Gölün tuzundan faydalanılır yazın bu gölün suları çok çekilir

Yay Gölü (yağışlı mevsimlerde çok genişleyerek 60 km’yi geçen kurak mevsimde çok çekilerek 20 km

den aşağıya inen bir göl derinliği 1-2 metre yüksekliği 1017 m)

Erciyes dağının güneyindeki çok büyük Develi ovasının (1000 km²) bir bölümünü kaplayan bir göldür

Bu ova geniş bir çöküntü alanı olup yay gölü ve bunu yaygın durumundaki şekli sayılabilen sultan sazlığı bir çöküntü alanının bataklık-sazlık-göl halidir

Yay gölü bu pek geniş çöküntü alanının en çukurda kalmış çok yayvan bir çanağındandır

Seyfe Gölü (15 km² boyu 10 eni 4 km

en derin yeri 5m

yüksekliği 1110 m

) Çiçek dağı dağlık alanı ile Kırşehir kütlesi arasındaki çöküntü alanının bir bölümünde oluşmuştur

Birkaç küçük dere ve kaynakla beslenen kapalıtuzlu ve yazın çok çekilen bir göldür

Eber Gölü (genişlemiş zamanında yüzölçümü 125 km² yazın en çekilmiş zamanında 15 km² ye iner çanağı yayvan ve derinliği birkaç metreye kadar olup yüksekliği 967 m

) Afyon-Akşehir arasında ve Sultan Dağları’nın önünde uzanan çok geniş çöküntü alanının bir bölümündeki yayvan bir çanak içinde oluşmuştur

Gölün çevresi geniş sazlık bataklık ve otluklarla kaplıdır

Göl Afyon taraflarından gelen Akarçay ve Sultan dağlarından inen derelerle beslenir

Kabardığı zamanlarda gölün fazla suları yakınındaki Akşehir gölüne dökülür

Akşehir Gölü (yüzölçümü kabarık zamanlarda sazlık ve bataklıklarla birlikte 332 km²’ yi bulur yazın çekilir göl küçülür 100 km² ye iner

50 yıl kadar önce bu göl kuruyacak duruma bile gelmişti

Gölün en derin yeri 8m

kadardır

Yüksekliği 958 m

dir) yanındaki Eber Gölü gibi büyük bir çöküntü havzasının bir bölümünde oluşmuştur

Tuz Gölü (suların göl çanağını doldurduğu aylardaki yüzölçümü 1642 km² normal zamanlarda 1000 km² suların çok çekildiği kurak aylarda 200 km² derinliği birkaç metre doğu bölümünde 10 m

denizden yüksekliği 925 m

) kırılmalara ve bükülmelere uğrayarak çanaklaşmış geniş bir çukur alanda oluşmuştur

Göl suları bu pek geniş çukurlaşma alanının bir bölümünü örtmüştür

Gölün geçmiş yakın devirlerde daha geniş olmuş bulunduğu sanılıyor

Tuz gölüçevreden inen derelerle beslenir

Haritalarda Van gölünden sonra Türkiye’nin en büyük gölü olarak görünen Tuz gölü gerçekte çok yayvan bir çanak içinde suların yayıldığı pek sığ bir gölden ibarettir

Yazları iyice çekildiği zaman Koçhisar güneyindeki Körfez ile gölün ortasındaki bazı derince yerlerden başka göl görünüşünde bir yer kalmaz

Böyle zamanlarda gölün az derin yerleri çatlaklarla dolu tuzlu topraklar olarak görünür

Çok tuzlu olan göl suları buharlaştığı zaman yerinde birkaç mm

den 20-30 cm

ye kadar türlü kalınlıkla tuz tabakaları meydana gelir

Suğla Gölü (sularla iyice örtüldüğü zaman yüzölçümü 165 km² yaz sonlarında 30 km² bazı yıllarda 10 km² bazı yıllarda da kuruyacak hale gelir derinliği birkaç m

kadardır

Yüksekliği 1040 m

)

Bozkır-Seydişehir-Beyşehir çöküntü teknesinin güney bölümündeki yayvan bir çanakta oluşmuştur

Güneydeki göl girintisinde bulunan birçok su yutan deliklerden (düdenlerden) göl sularının bir kısmı dibe dalar

Suğla gölü Konya ovasını sulamak için bir rezervuar görevi yapmıştır

Burada doğal bir göl durumu bulmak güçtür

Çok verimli topraklardır

Burdur Gölü (176 km² boyu 30 eni 6 kmyüksekliği 845 m

) dağlar arasındaki geniş bir çöküntü alanının bir bölümünde oluşmuştur

Göl çanağının çevresinde yer yer faylar vardır

Dar bir eşik ile Isparta ovasında ayrılır

Burdur gölünün denize akıntısı yoktur

Bu yüzden suları tuzlucadır

Göl çevreden inen çay ve derelerle beslenir

Derin yerleri vardır

10-14-2012	#2
Prof. Dr. Sinsi	Tektonik Göller Hakkında Bilgiler Tuzla Gölü (23 km² boyu 8 eni 4 km derinliği batı kıyılarında 10-15 mdenizden yüksekliği 1138 metre) Batı bölümünde kırılmaların bulunduğu bir çöküntü alanında oluşmuş çok tuzlu ve dışarıya akışı olmayan bir göldür Kayseri’nin hemen kuzeydoğusundaki bu göl çanağına çevre dağlarından inen dereler çok alüvyon getirmiş bu nedenle bir yandan burada genişçe bir ova oluşmuş Gölün bir yanı bataklık olmuştur Gölün tuzundan faydalanılır yazın bu gölün suları çok çekilir Yay Gölü (yağışlı mevsimlerde çok genişleyerek 60 km’yi geçen kurak mevsimde çok çekilerek 20 km den aşağıya inen bir göl derinliği 1-2 metre yüksekliği 1017 m) Erciyes dağının güneyindeki çok büyük Develi ovasının (1000 km²) bir bölümünü kaplayan bir göldür Bu ova geniş bir çöküntü alanı olup yay gölü ve bunu yaygın durumundaki şekli sayılabilen sultan sazlığı bir çöküntü alanının bataklık-sazlık-göl halidir Yay gölü bu pek geniş çöküntü alanının en çukurda kalmış çok yayvan bir çanağındandır Seyfe Gölü (15 km² boyu 10 eni 4 km en derin yeri 5m yüksekliği 1110 m) Çiçek dağı dağlık alanı ile Kırşehir kütlesi arasındaki çöküntü alanının bir bölümünde oluşmuştur Birkaç küçük dere ve kaynakla beslenen kapalıtuzlu ve yazın çok çekilen bir göldür Eber Gölü (genişlemiş zamanında yüzölçümü 125 km² yazın en çekilmiş zamanında 15 km² ye iner çanağı yayvan ve derinliği birkaç metreye kadar olup yüksekliği 967 m) Afyon-Akşehir arasında ve Sultan Dağları’nın önünde uzanan çok geniş çöküntü alanının bir bölümündeki yayvan bir çanak içinde oluşmuştur Gölün çevresi geniş sazlık bataklık ve otluklarla kaplıdır Göl Afyon taraflarından gelen Akarçay ve Sultan dağlarından inen derelerle beslenir Kabardığı zamanlarda gölün fazla suları yakınındaki Akşehir gölüne dökülür Akşehir Gölü (yüzölçümü kabarık zamanlarda sazlık ve bataklıklarla birlikte 332 km²’ yi bulur yazın çekilir göl küçülür 100 km² ye iner 50 yıl kadar önce bu göl kuruyacak duruma bile gelmişti Gölün en derin yeri 8m kadardır Yüksekliği 958 m dir) yanındaki Eber Gölü gibi büyük bir çöküntü havzasının bir bölümünde oluşmuştur Tuz Gölü (suların göl çanağını doldurduğu aylardaki yüzölçümü 1642 km² normal zamanlarda 1000 km² suların çok çekildiği kurak aylarda 200 km² derinliği birkaç metre doğu bölümünde 10 m denizden yüksekliği 925 m) kırılmalara ve bükülmelere uğrayarak çanaklaşmış geniş bir çukur alanda oluşmuştur Göl suları bu pek geniş çukurlaşma alanının bir bölümünü örtmüştür Gölün geçmiş yakın devirlerde daha geniş olmuş bulunduğu sanılıyor Tuz gölüçevreden inen derelerle beslenir Haritalarda Van gölünden sonra Türkiye’nin en büyük gölü olarak görünen Tuz gölü gerçekte çok yayvan bir çanak içinde suların yayıldığı pek sığ bir gölden ibarettir Yazları iyice çekildiği zaman Koçhisar güneyindeki Körfez ile gölün ortasındaki bazı derince yerlerden başka göl görünüşünde bir yer kalmaz Böyle zamanlarda gölün az derin yerleri çatlaklarla dolu tuzlu topraklar olarak görünür Çok tuzlu olan göl suları buharlaştığı zaman yerinde birkaç mm den 20-30 cm ye kadar türlü kalınlıkla tuz tabakaları meydana gelir Suğla Gölü (sularla iyice örtüldüğü zaman yüzölçümü 165 km² yaz sonlarında 30 km² bazı yıllarda 10 km² bazı yıllarda da kuruyacak hale gelir derinliği birkaç m kadardır Yüksekliği 1040 m) Bozkır-Seydişehir-Beyşehir çöküntü teknesinin güney bölümündeki yayvan bir çanakta oluşmuştur Güneydeki göl girintisinde bulunan birçok su yutan deliklerden (düdenlerden) göl sularının bir kısmı dibe dalar Suğla gölü Konya ovasını sulamak için bir rezervuar görevi yapmıştır Burada doğal bir göl durumu bulmak güçtür Çok verimli topraklardır Burdur Gölü (176 km² boyu 30 eni 6 kmyüksekliği 845 m) dağlar arasındaki geniş bir çöküntü alanının bir bölümünde oluşmuştur Göl çanağının çevresinde yer yer faylar vardır Dar bir eşik ile Isparta ovasında ayrılır Burdur gölünün denize akıntısı yoktur Bu yüzden suları tuzlucadır Göl çevreden inen çay ve derelerle beslenir Derin yerleri vardır