|
Prof. Dr. Sinsi
|
Zekât En Güzel Sosyal Yardımlaşmadır Vaaz
Zekât En Güzel Sosyal Yardımlaşmadır vaaz
Hakkında Zekât En Güzel Sosyal Yardımlaşmadır vaaz
Zekât En Güzel Sosyal Yardımlaşmadır
Değerli müminler,
Bugünkü sohbetimizde zekâttan sözetmek istiyorum Allah Teâlâ Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyuruyor:
“Namazı kılın zekâtı verin Allah'a güzel bir borç verin Kendiniz için önden gönderdiğiniz her iyiliği Allah katında daha iyi ve sevapça daha büyük olarak bulacaksınız Şüphesiz Allah, bağışlayandır, esirgeyendir”1
“Zekât”ın sözlük anlamı; artma, çoğalma ve temizliktir Dindeki anlamı ise, müslüman zenginlerin seneden seneye mallarının bir bölümünü yoksullara vermeleridir
Sözlük ve dindeki anlamı bu olan zekât, hicretin ikinci yılında farz olmuş, malî bir ibadettir Farziyeti, kitap, sünnet ve icma' ile sabittir
Zekât, İslâm'ın beş temel ibadetinden biridir Kur'an-ı Kerim'in pek çok yerinde zekât, namaz ile birlikte anılmış,"Namazı kılınız, zekâtı veriniz" buyurulmuştur
İslâm'ın beş temel ibadet üzerine kurulduğunu söyleyen Peygamberimiz, zekâtın, bu temel ibadetlerin üçüncüsü olduğunu bildirmiştir2
Zekât, kişinin isteğine bırakılmış bir yardım değil, yoksulun, zenginin zimmetindeki hakkı ve zenginin yerine getirmek mecburiyetinde olduğu bir görevdir
Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyurulmuştur:
“Onların (zenginlerin) mallarında muhtaç ve yoksullar için bir hak vardır”3
Ayeti Kerime'de sözü edilen hak, zekât hakkıdır
İbn Abbas (ra) tan rivayete göre, şöyle demiştir: Peygamberimiz Muaz İbn Cebel'i Yemen'e vali ve hâkim olarak gönderirken ona şu talimatı vermiştir:
“Ey Muaz, Yemen halkını, önce Allah'tan başka bir tanrı olmadığına, benim de Allah'ın elçisi olduğumu bilmeye ve tanımaya davet et Eğer bunu kabul ederlerse, bu defa onlara gece ve gündüz kendilerine beş vakit namazın farz kılındığını öğret Eğer bunu kabul ederlerse, bu defa onlara, Allah'ın kendilerine mallarından zekâtı farz kıldığını haber ver Bu zekât, zenginlerinden alınır ve yoksullarına verilir”4
Zekât, en güzel sosyal yardımlaşmadır Yüce dinimiz, sosyal yardımlaşmaya büyük önem vermiştir Çeşitli vesileler ile zenginlerin, yoksulları görüp gözetmelerini emretmiştir Zenginlere zekât yükümlülüğü getirmekle de bu yardımlaşmayı sistemleştirmiştir Zengin, her yıl malının belli bir bölümünü yoksullara vermek durumundadır Bundan daha iyi bir yardımlaşma düşünülemez
Zekâtın pek çok yararları vardır Bunlardan bazılarına işaret etmek yerinde olur
a Zekât bir temizliktir Hem malı temizler, hem de mal sahibinin gönlünü arıtır, ahlakını yükseltir Çünkü zekât,malın kiridir Mal bu kirden ancak onu çıkarıp yoksula vermekle temizlenmiş olur Bunun gibi hasislik ve cimrilik de gönülde bir Iekedir Zekât insanın bu sevilmeyen huydan kurtulmasını ve ahlâken yükselmesini sağlar
“Ey Muhammed, servet sahiplerinin mallarından zekât al; zekât, onların mallarını temizler, vicdanlarını arıtır”5 Ayeti kerimesi zekâtın bu faydasını özet olarak bildirmektedir
b Zekat malı bereketlendirir ve çoğalmasını sağlar Mallarının zekâtını verenlerin ve yoksullara yardım edenlerin mallarının arttığı bilinen bir gerçektir Bunda sevindirilen yoksul gönlünün büyük rolü olduğunda şüphe yoktur Zaten zekât kelimesinin sözlük anlamı da bunu göstermektedir Nitekim Kur'an-ı Kerim'de:
“Siz Allah için verirseniz, Allah onun yerine (daha iyisini) verir”6 buyurulmuştur
Bir başka âyeti kerime de şöyledir:
“Her kim malındaki Allah hakkını verir, (cimrilikten) sakınır ve (verdiğinin yerine daha iyisinin verileceğine) inanırsa, artık biz bu kimseye muhakkak vicdan rahatı verir ve ahiret mutluluğunu kolay kılarız Kim cimrilik eder, kendini müstağni (ihtiyacı yok) sayar ve en güzel olanı da yalanlarsa (cennet nimetleri ile ihsan sahibi kişileri bekleyen sonucun daha güzel olacağı gereğine ''yalan'' derse) biz de onu en zor olana hazırlarız Düştüğü zaman da malı kendisine hiçbir fayda vermez”7
Bir kudsî hadiste Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:
“Ey kulum, sen yoksullara sadaka ver ki, ben de sana vereyim”8
Peygamberimiz, malının zekâtını verenlerin mallarının artırılması için meleklerin de ona dua edeceklerini bildirmiş ve şöyle buyurmuştur:
“Her sabah iki melek iner Birisi, “Allah'ım, sadaka verenin malına bolluk ver” der, diğeri de, Allah'ım, sadaka vermeyenin malını yok et der”9
c Zekât, Allah'ın verdiği servete bir teşekkürdür İnsan, küçük bir ikramını gördüğü kimseye karşılık vermek için vesile ararken, sayılamayacak kadar nimetlerine eriştiği yaratıcısına şükretmek istemez mi? Elbette ister Kendisini yaratan ve pek çok Iütuflarda bulunan Allah'a her zaman ve her vesile ile şükretmek ve hoşnutluğunu kazanmak ister Böyle bir teşekkür, aynı zamanda o malın artmasına da sebep olur Nitekim Allah Teâlâ:
“Eğer şükrederseniz elbette size (nimetimi) artırırım Ve eğer nankörlük ederseniz, hiç şüphesiz azabım çok şiddetlidir”10 buyurmuştur Demek ki, şükreden kendi yararı için şükretmiş, nankörlük eden de kendi zararı için nankörlük etmiş olur Çünkü Allah'ın hiçbir şeye ihtiyacı yoktur
Peygamberimiz, dünya malının yeşil ot gibi çekici ve tatlı olduğunu; bu maldan yetime, vatanından uzakta kalanlara ve yolda kalmışlara sadaka veren zengin müslümanın ne hayırlı kişi olduğunu; onu haksız olarak alan, meşrû olmayan yollardan kazanan kimsenin ise, yiyip yiyip doymayan bir obur olduğunu ve bu malın, onun aleyhinde kıyamet günü şahitlik yapacağını, bildirmiştir11
d Zekât, mala olan hırsı azaltır Her şeyin zararlı olduğu gibi,mala karşı aşırı istek de zararlıdır Böyle haris olan kimse meşrû ve gayr-ı meşrû demeden malını çoğaltmaya çalışır Kazandığı mal ile ne çevresindeki yoksullara yardım eder, ne de hayır kurumlarına destek olur O sadece kazanmayı bilir ve nihayet kazandığı mal ile hiçbir iyilik yapmadan, toplum ve insanlığın hayrına olacak bir hizmette bulunmadan ömrünü tamamlamış olur İşte böyle bir hırs içerisinde olan kimse ile ilgili olarak bakınız Peygamberimiz ne buyuruyor:
“Ademoğlunun iki dere dolu malı olsa bir üçüncüsünü ister Ademoğlunun bu muhteris gönlünü topraktan başka bir şey doldurmaz Şu kadar ki (ihtirastan nefret edip) tövbe eden kişinin tövbesini Allah kabul eder”12
Peygamberimiz bu hadisi şerifle, insanlık onuruna zarar verecek şekilde mala olan aşırı isteğin zararlı olduğunu bildirmektedir Yoksa mal kazanmak ve ihtiyaç zamanı için mal biriktirmek, övülen bir davranıştır
e Zekât, yoksulun ahlâkını olumlu şekilde etkiler Geçim sıkıntısı çeken kimse karnını doyurmak için Allah korusun her şey yapabilir, kötü yollara düşebilir Bunun için bizzat Peygamberimiz yoksulluktan ve yoksulluğun getireceği olumsuzluklardan Allah'a sığınmışlardır13 Bir hadislerinde de şöyle buyurmuşlardır:
“Yoksulluktan darlıktan, zilletten, haksızlık yapmaktan ve haksızlığa uğramaktan Allah'a sığının”14
Toplumdaki servet sahipleri yoksullara yardım ellerini uzatacak, mallarının zekâtı ile onlara destek verecek olurlarsa, onları kötü yollara sürüklenmekten ve toplum için problem olmaktan kurtarmış olurlar Esasen toplumda karnını doyuramayan yoksullar varken,varlıklı kimselerin bunlarla ilgilenmemesi nasıl düşünülebilir? Çevresinde aç insanlar varken nasıl rahat edebilir?
İşte zekât, yoksulların kötü yollara düşmelerini önler Kötü yollara düşmüş olanları da düştükleri çukurlardan kurtarmış olur
f Zekât, yoksulun çalışma isteğini artırır Çünkü almaktan çok vermek daha zevklidir Bu zevki tatmak için yoksul, çalışmanın, alın teri dökerek kazanmanın gerektiğini anlar ve bu yola yönelir Elbette iyi niyetle çalışana Allah Teâlâ'nın vereceğinde şüphe yoktur
Abdullah İbn Ömer (ra) anlatıyor: “Bir defa peygamberimiz minberde sadaka vermekten, teaffüften (kimseden bir şey istemeyip yokluğa katlanmaktan), dilenmekten söz ediyor ve şöyle diyordu:
“Veren el, alan elden daha hayırlıdır”15
g Zekât, zengin ile yoksulu birbirine yaklaştırır Böylece zengin ile yoksul arasında servet farkından doğabilecek dengesizlikleri ortadan kaldırır Kur'an-ı Kerim'de konu ile ilgili olarak şöyle buyuruluyor:
|