Bağışıklık Sistemi -Bağışıklık Sistemi Organları

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-11-2012

Bağışıklık Sistemi Nedir

Bağışıklık sistemi bir canlıdaki hastalıklara karşı koruma yapan patojenleri ve tümör hücrelerini tanıyıp onları yok eden işleyişlerin toplamıdır

Sistem canlı vücudunda geniş bir çeşitlilikte virüslerden parazitik solucanlara vücuda giren veya vücutla temasta bulunan her yabancı maddeye kadar tarama yapar ve onları canlının sağlıklı vücut hücrelerinden ve dokularındanamino asidi farklı olan proteinleri bile birbirinden ayırabilecek özelliğe sahiptir

Bu ayrım patojenlerin konak canlıdaki savunma sistemine rağmen enfeksiyon yapmaları için yeni yollar bulmalarına bazı uyumlar sağlamalarına neden olacak kadar karmaşıktır

Bu mücadelede hayatta kalmak için patojenleri tanıyan ve onları etkisizleştiren bazı mekanizmalar gelişmiştir

Doğadaki tüm canlılar kendilerinden olmayan doku hücre ve moleküllere karşı savunma sistemlerine sahiptirler

Hatta bakteriler gibi basit tek hücreli canlılarda da onları viral ayırt eder

Bağışıklık sistemi çok benzer özellikteki maddeleri bile birbirinden ayırabilir örneğin; bir enfeksiyonlara karşı koruyan enzim sistemleri bulunur

Yüksek canlılardaysa çok daha karmaşık bir bağışıklık sistemi vardır

Omurgalılarda bağışıklık sistemi özel işlevlere sahip çok sayıda farklı hücre ve molekül içermektedir

Geçmiş çağlardaki ökaryotik canlılarda diğer basit bağışıklık mekanizmaları gelişmiş ve günümüzdeki bitkiler balıklar sürüngenler ve böcekler gibi torunlarına miras kalmıştır

Bu mekanizmalar defensinler olarak adlandırılan antimikrobiyal peptidleri fagositleri ve kompleman sistemi kapsar

Daha tecrübeli sistemler omurgalıların evrimiyle nispeten yakın zamanda gelişmiştir

İnsan gibi omurgalılardaki bağışıklık sistemleri dinamik işleyiş sırasında birbirlerini etkileyen seçilmiş proteinlerin hücrelerin organların ve dokuların bazı çeşitlerinden oluşur

Daha karmaşık bağışıklık yanıtının bir parçası olan omurgalıların sistemi zamanla patojenleri daha etkili tanımaya uyum sağlamıştır

Uyum süreci bağışıklık belleğini yaratmış ve bu da patojenlerle gelecek karşılaşmalarda daha etkili bir koruma sağlamaya izin vermiştir

Edinilmiş bağışıklığın bu süreci aşılamanın temelini oluşturmaktadır

Bağışıklık sistemindeki bozukluklar hastalıklara neden olabilir

Bağışıklık yetmezliği hastalıkları bağışıklık sistemi normalden daha az etkin olduğunda meydana gelir tekrarlayan ve yaşamı tehdit eden enfeksiyonlarla sonuçlanır

Bağışıklık yetmezliği ayrıca X-SCID gibi genetik hastalıkların bir sonucu ya da farmosötikler veya HIV retrovirüsünün neden olduğu AIDS gibi bir enfeksiyonun sonucu olarak da görülebilir

Buna zıt olarak kendinebağışık (otoimmün) hastalıklar normalden fazla etkin olan bir bağışıklık sisteminin vücudun kendi dokularını yabancı olarak algılayıp onlara saldırmasıyla sonuçlanır

Yaygın kendine bağışık hastalıklar; romatoid artrit diyabet tip 1 ve sistemik lupus eritematozus'dur

Bağışıklık sistemi eski çağlardan bu yana ilgi çeken bir konu olmuş insanlar tarih boyunca bazı bağışıklık yöntemleri bile geliştirilmiştir

Günümüzde bağışıklık sisteminin çok geniş ölçüde aydınlatılabildiği söylenebilir bu sistemi oluşturan unsurlardan hastalıkların tanı ve tedavisinde geniş ölçüde yararlanılmaktadır

Günümüzde "bağışıklık bilimi" olarak bilinen "immünoloji" Eski Roma’da askerlikten muaf (korunmuş) asillere denilen immunitas sözcüğünden gelmektedir

İmmünoloji günümüzdeki rolüyle bilimsel çalışmalarının oldukça önemli alanlarını oluşturmaktadır

10-11-2012	#2
Prof. Dr. Sinsi	Bağışıklık Sistemi -Bağışıklık Sistemi Organları Bağışıklık Sistemi Nedir Bağışıklık sistemi bir canlıdaki hastalıklara karşı koruma yapan patojenleri ve tümör hücrelerini tanıyıp onları yok eden işleyişlerin toplamıdır Sistem canlı vücudunda geniş bir çeşitlilikte virüslerden parazitik solucanlara vücuda giren veya vücutla temasta bulunan her yabancı maddeye kadar tarama yapar ve onları canlının sağlıklı vücut hücrelerinden ve dokularındanamino asidi farklı olan proteinleri bile birbirinden ayırabilecek özelliğe sahiptir Bu ayrım patojenlerin konak canlıdaki savunma sistemine rağmen enfeksiyon yapmaları için yeni yollar bulmalarına bazı uyumlar sağlamalarına neden olacak kadar karmaşıktır Bu mücadelede hayatta kalmak için patojenleri tanıyan ve onları etkisizleştiren bazı mekanizmalar gelişmiştir Doğadaki tüm canlılar kendilerinden olmayan doku hücre ve moleküllere karşı savunma sistemlerine sahiptirler Hatta bakteriler gibi basit tek hücreli canlılarda da onları viral ayırt eder Bağışıklık sistemi çok benzer özellikteki maddeleri bile birbirinden ayırabilir örneğin; bir enfeksiyonlara karşı koruyan enzim sistemleri bulunur Yüksek canlılardaysa çok daha karmaşık bir bağışıklık sistemi vardır Omurgalılarda bağışıklık sistemi özel işlevlere sahip çok sayıda farklı hücre ve molekül içermektedir Geçmiş çağlardaki ökaryotik canlılarda diğer basit bağışıklık mekanizmaları gelişmiş ve günümüzdeki bitkiler balıklar sürüngenler ve böcekler gibi torunlarına miras kalmıştır Bu mekanizmalar defensinler olarak adlandırılan antimikrobiyal peptidleri fagositleri ve kompleman sistemi kapsar Daha tecrübeli sistemler omurgalıların evrimiyle nispeten yakın zamanda gelişmiştir İnsan gibi omurgalılardaki bağışıklık sistemleri dinamik işleyiş sırasında birbirlerini etkileyen seçilmiş proteinlerin hücrelerin organların ve dokuların bazı çeşitlerinden oluşur Daha karmaşık bağışıklık yanıtının bir parçası olan omurgalıların sistemi zamanla patojenleri daha etkili tanımaya uyum sağlamıştır Uyum süreci bağışıklık belleğini yaratmış ve bu da patojenlerle gelecek karşılaşmalarda daha etkili bir koruma sağlamaya izin vermiştir Edinilmiş bağışıklığın bu süreci aşılamanın temelini oluşturmaktadır Bağışıklık sistemindeki bozukluklar hastalıklara neden olabilir Bağışıklık yetmezliği hastalıkları bağışıklık sistemi normalden daha az etkin olduğunda meydana gelir tekrarlayan ve yaşamı tehdit eden enfeksiyonlarla sonuçlanır Bağışıklık yetmezliği ayrıca X-SCID gibi genetik hastalıkların bir sonucu ya da farmosötikler veya HIV retrovirüsünün neden olduğu AIDS gibi bir enfeksiyonun sonucu olarak da görülebilir Buna zıt olarak kendinebağışık (otoimmün) hastalıklar normalden fazla etkin olan bir bağışıklık sisteminin vücudun kendi dokularını yabancı olarak algılayıp onlara saldırmasıyla sonuçlanır Yaygın kendine bağışık hastalıklar; romatoid artrit diyabet tip 1 ve sistemik lupus eritematozus'dur Bağışıklık sistemi eski çağlardan bu yana ilgi çeken bir konu olmuş insanlar tarih boyunca bazı bağışıklık yöntemleri bile geliştirilmiştir Günümüzde bağışıklık sisteminin çok geniş ölçüde aydınlatılabildiği söylenebilir bu sistemi oluşturan unsurlardan hastalıkların tanı ve tedavisinde geniş ölçüde yararlanılmaktadır Günümüzde "bağışıklık bilimi" olarak bilinen "immünoloji" Eski Roma’da askerlikten muaf (korunmuş) asillere denilen immunitas sözcüğünden gelmektedir İmmünoloji günümüzdeki rolüyle bilimsel çalışmalarının oldukça önemli alanlarını oluşturmaktadır