|
Prof. Dr. Sinsi
|
Sadaka Nedir, Nelerden Verilir Ve Nasıl Yapılır? Sadaka Bela Ve Musibetleri Yok Eder, Ömrü De Uzatır
“Eğer Allah’a güzel bir borç verirseniz Allah onu size kat kat öder ve sizi bağışlar Allah şükrün karşılığını verendir, Halim’dir (hemen cezalandırmaz, mühret verir)”(44) buyrulmaktadır
Sevgili Peygamberimiz: “Hangi Müslüman çıplaklığından dolayı bir Müslümana elbise giydirirse, Allah da ona cennet elbiselerinden giydirir Bir müslüman açlığından dolayı bir müslümanı doyurursa, Allah da onu kıyamet günü cennet meyvelerinden doyurur Hangi müslüman susuzluğundan dolayı bir müslümana su içirirse, Allah Teala da Onu kıyamet gününde “Rahik-i mahtum’dan” içirir”(45)
Yapılan her türlü yardım ve iyilik sadakadır İyilik ve mutluluğa ulaşmanın yolu sadakadan geçmektedir Yüce Rabbimiz: “Sevdiğiniz şeylerden (Allah yolunda) harcamadıkça “iyiliğe ulaşamasınız”(46) buyurmaktadır
“İyilik, Allah’a, ahiret gününe, meleklere, kitaplara, peygamberlere inanmak, (Allah’ın rızasını gözeterek) yakınlara, yetimlere, yoksullara, yolda kalmışlara, dilenenlere ve kölelere sevdiği maldan harcamak, namaz kılmak, zekat vermek, anlaşma yaptığı zaman sözlerini yerine getirmek, sıkıntı, hastalık ve savaş zamanlarında sabretmektir” Kuran-ı Kerim'in beyanına göre :
“İyilik, yüzlerinizi doğu ve batı tarafına çevirmeniz (den ibaret) değildir Asıl iyilik, Allah’a, ahiret gününe, meleklere, kitap ve peygamberlere iman edenlerin; mala olan sevgisine rağmen onu yakınlara, yetimlere, yoksullara, yolda kalmışa, (ihtiyacından dolayı) isteyene ve (özgürlükleri için) kölelere verenlerin; namazı dosdoğru kılan, zekatı veren, anlaşmaları yaptıklarında sözlerin yerine getirenlerin ve zorda, hastalıkta ve savaşın kızıştığı zaman (direnip) sabredenlerin tutum ve davranışlarıdır”(47)
İyilikte bulunan kulların özellikleri ve karşılaşacakları mükafatlar ise şöyle tarif edilmektedir
“İyiler ise, katkısı kafur olan içecekler dolu bir kadehten içerler”
“Bu Allah’ın has kullarının içtikleri ve akıttıkça akıttıkları bir pınardır” Bir pınar ki, Allah’ın kulları ondan içer, O’nu (istedikleri şekilde) fışkırtıp akıtırlar O kullar adaklarını yerine getirirler Kötülüğü her yanı kuşatmış bir günden korkarlar Onlar, seve seve yiyeceği yoksula, yetime ve esire yedirirler (yedirdikleri kimselere şöyle derler “Biz size sırf Allah rızası için yediriyoruz Sizden bir teşekkür ve karşılık beklemiyoruz”(48)
Rivayete göre bu Ayet-i Kerimeler: Ehli Beyt hakkında nazil olmuştur
Sevgili Peygamberimizin torunları Hz Hasan ve Hz Hüseyin hastalanırlar Hz Ali ve Hz Fatıma üzüntü içindedirler Sahabe-i Kiramdan bazıları Hz Fatma ve Hz Ali’ye çocuklarının hastalıktan kurtulmaları için Allah yolunda adak yapmalarını önerirler Hz Ali ve Fatıma çocukları hastalıktan kurtuldukları takdirde üç gün oruç tutmayı adak yaparlar Hz Hasan ile Hüseyin sağlıklarına kavuşurlar Hz Ali ile Fatıma adak oruçlarını tutmaya başlarlar İlk günün akşamında iftar vaktinde kapıya bir miskin gelerek yardım talebinde bulunur Hz Ali ve Fatıma iftar için hazırladıkları tüm yiyeceklerini miskine ikram ederler, kendileri oruçlarını su ile açarak yetinirler ve ertesi günün orucuna niyet ederler İkinci gün akşamı iftar esnasında kapıya bir yetim gelerek Hz Fatıma ve Ali’den yardım talebinde bulunur Hz Ali ve Fatıma hazırladıkları yiyecekleri yetime ikram ederler, kendileri su ile oruçlarını açıp, ertesi gün için oruçlarına niyet ederler Üçüncü günü iftar vaktinde kapıya bir esir gelir, Hz Ali ve Fatıma’dan yardım talebinde bulunur Hz Ali ve Fatıma hazırladıkları yiyeceklerini kapıya gelen esire verirler ve arkasından şöyle derler, biz size sırf Allah rızası için yediriyoruz, sizden bir teşekkür ve karşılık beklemiyoruz, derler Oruçlarını su ile açarak yetinirler
Sadakanın en üstünü, kişinin ilim öğrenip sonra da onu bir müslüman kardeşine öğretmesi(49) ve hayrı devam eden bir yardımda bulunmasıdır ki, biz buna sadaka-i Cariye diyoruz” Müslümanın hayatta iken yaptırdığı cami, okul, hastane, çeşme, köprü vb sosyal hizmetler Sadaka-i Cariyedir
Peygamber Efendimiz (sav) bu hususta şöyle buyurmuşlardır “İnsanoğlu öldüğü zaman amel defteri kapanır Üç şey onun amel defterinin açık kalmasını sağlar:
1 Sadaka-i Cariye, (hayrı devam eden iyilikler)
2 Yararlanılan ilim
3 Kendisine dua eden hayırlı evlat"(50)
“İnanan kişinin hayatta iken öğrenip neşrettiği ilim, geride bıraktığı salih bir evlat, miras bıraktığı bir Mushaf (Kur’an-ı Kerim), inşa ettiği bir mescit, yolcular için yaptırdığı bina (misafirhane), yaptırdığı bir çeşme hayatta ve sağlıklı iken verdiği her şey sadakadır"(51)
“Her tesbih bir sadaka, her hamd bir sadaka, her tehlil (la ilahe illallah demek) bir sadaka, her tekbir sadaka, iyiliği tavsiye etmek sadaka, kötülükten sakındırmak sadakadır…”(52)
“Bir Müslüman bir ağaç diker de, onun meyvesinden bir insan yahut bir hayvan yerse, muhakkak o ağaç sahibi için sadakadır”(53)
“Müslüman kişi, ailesinin nafakası için harcar ve bundan sevap umarsa, bu ona sadaka olur Hatta Müslümanın Müslüman kardeşine güler bir yüz göstermesi de sadakadır”(54)
Sadakaları gizli ve aşikar vermek mümkündür Fakat gizli olarak vermek daha güzeldir
“Eğer sadakaları (zekat ve benzeri hayırları) açıktan verirseniz ne güzel! Fakat gizleyerek fakirlere verirseniz bu sizin için daha hayırlıdır ve günahların bir kısmına da kefaret olur Allah yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır”(55)
“Mallarını gece gündüz; gizli ve açık Allah yolunda harcayan var ya, onların Rabblerin katında mükafatları vardır Onlara korku yoktur, onlar mahzun da olacak değillerdir”(56)
Bu Ayeti Kerime Hz Ebu Bekir hakkında nazil olmuştur
Sevgili Peygamberimiz (sav), Sahabe-i Kiramdan, Tebük seferine çıkan orduya yardım etmelerini istemiş, bunun üzerine Hz Ali elinde bulunan dört dinardan birini gece, birini gündüz, birini gizli, birini açıktan infak etmiştir
Hz Ömer malının yarısını infak ederek, bu konuda herkesi geçtiğini zannetmiştir Fakat Hz Ebu Bekir, tüm malını Allah yolunda infak etmiştir
Bunun üzerine, Peygamber Efendimiz (sav); “Çoluk çocuğuna ne bıraktın, ya Eba Bekir?" diye sormuş, Hz Ebu Bekir de, “Allah ve Resulünü bıraktım Ya Resulallah!” diye cevap verir Bu olaydan sonra Hz Ebu Bekir evine dönerek, abdest alıp iki rekat namaz kıldıktan sonra; “Ya Rabbi! her şeyimi Senin rızan için infak ettim Şimdi bir dileğim daha var, o da şudur Kıyamet gününde benim bu nazik vücudumu o kadar büyüt ki, vücudum cehennem ateşi üzerini kaplasın, müminlerden cehenneme gireceklerinin yerine beni yak, Ya Rabbi! diye dua eder Yukarıda geçen Bakara Suresinin 274 Ayeti Kerimesi nazil olunca, Hz Peygamber (sav); “Çok mal biriktirenler sefildir” buyurmuşlardır Sahabe-i Kiramdan biri bunun hiçbir istisnası yok mu? Ya Resulallah! diye üç defa sormuş, Peygamber Efendimiz (sav) mübarek elleriyle işaret ederek, malıyla sağından ve solundan şöyle ve şöyle, arka ve önünden şöyle ve şöyle infak edenler bunun dışındadır buyurmuşlardır Diğer bir Ayeti Kerimede, “Mallarını Allah yolunda harcayanların durumu, yedi başak bitiren ve her başakta yüz dane bulunan bir tohum gibidir Allah dilediğine kat kat verir Allah lütfü geniş olandır, hakkıyla bilendir”(57) buyrulmaktadır Bu Ayeti Kerime nazil olunca, Sevgili Peygamberimiz, üç defa “Ya Rabbi! ümmetime daha da artır” diye dua etmiş ve arkasından; “Muhakkak sabredenlere, mükafatları hesapsız ödenecektir”(58)müjdesi gelmiştir
Mehmet Emin BAYAR, Din Hizmetleri Müşaviri
Dipnotlar:
(1) Türk Dil Kurumu sözlüğü Sadaka maddesi
(2) Münafikun 63/10
(3) Bakara: 2/267
(4) Bakara: 2/3
(5) Al-i İmran 3/134
(6) Tevbe: 9/111
(7) Müzemmil: 73/20
(8) Bakara: 2/262
(9) Secde 32/17
(10) Ahzab 33/35
(11) Kehf : 18/110
(12) Müslim: Birr 69; Muvatta Sadaka 12
(13) Buhari, Zekat 28; Müslim Zekat 57
(14) Buhari, Zekat 21;Müslim, Zekat 88; Tirmizi, Birr 40
(15) Bakara, 2/152
(16) İbrahim 14/7
(17) Tekasür, 102/8
(18) Bakara, 2/219
(19) Bakara, 2/273
(20) Sebe, 34/39
(21) Zilzal, 99/7
(22) Müslim Misafirin 48, Zekat 56; Buhari, Sulh 11
(23) Fey’zül Kadir, 3/195
(24) Buhari, Ezan 36, Zekat 16; Müslim, Zekat 91
(25) Bakara 2/186
(26) Riya-üz- Salihin Tercemesi cilt 3 sayfa 38-39 h no 1464
(27) Buhari, Tevhid 50; Müslim, Zikir 2,3 20-22
(28) Yunus Emre
(29) Buhari, Zekat 21
(30) Buhari, Zekat 10, 9, Edeb 34; Müslim, Zekat 66-67
(31) Buhari, Edeb 34, Müslimi, Zekat 56
(32) Buhari, Edeb 33; Müslim, Zekat 53
(33) R,iyaz’üz Salihin,
(34) Tirmizi, Zekat 28
(35) Defterdar SM Paşa Devlet Adamlarına öğütler, 124
(36) Riyaz’ül Salihin Hadis no 1525
(37) Lokman:
(38) Buhari, Zekat 8; Müslim, Zekat 68
(39) Bezzar
(40) Bakara: 2/267
(41) Buhari, Tirmizi
(42) Hadis-i Şerif
(43) Muhammed 47/7
(44) Tegabun: 64/17
(45)Tirmizi, Kıyamet 42
(46) Al-i İmran: 3/92
(47) Bakara: 2/177
(48) Derh: 76/5-8
(49) Kütüb-ü Sitte Muhtasarı c 16 s 548 H no 6060
(50) Müslim, zikir 23, 20/22; Buhari Tevhid 50
(51) Kütüb-ü Sitte Muhtesarı, c16 s 547 H no 6059
(52) Müslim Misafirin, 84, Zekat: 56; Buhari Sulh: 11, Cihad 72
(53) Sahih-I Buhari Muhtesarı, c 12, sayfa 129
(54) Buhari, Nafakat 1, İman 41; Müslim, Zekat 48
(55) Bakara: 2/271
(56) Bakara 2/274
(57) Bakar:2/261
(58) Zümer 39/10
Sorularla İslami
|