Özerk Türk Toplulukları

TUVA

Tuva Bayrağı



Rusya Federasyonu Tuva

Tuva Cumhuriyeti (Rusça: Респу блика Тыва́; Tuvaca: Тыва Республика), Rusya’nın federe cumhuriyetidir Cumhuriyet adını, Türk halklarından biri olan Tuvalardan alır

Tarihi Gelişim

Çin kaynaklarına göre Tuva'lar Kırgızlar'ın doğusunda, "Küçük Deniz"in (Muhtemelen Baykal Gölü) güneyinde ve Uygurlar'ın kuzeyinde bulunmaktadır Bugün de Tuvalar buralarda oturmaktadırlar ve buraya da Tannu-Tuva denilmektedir

Tuva Cumhuriyeti, 1914'te Ruslar tarafından işgal olunmuş ve yeniden 1921'de Cumhuriyet olarak bağımsızlığını tekrar kazanmıştır Tannu Tuva adlı Halk Cumhuriyeti kurulmuştur 1926'da adı Tuva Halk Cumhuriyeti'ne dönüşmüştür Ülke 17 Ağustos 1944'te yeniden Ruslar tarafından işgal olunmuştur önceleri Muhtar bölge olarak, 1965'ten itibaren de muhtar cumhuriyet olarak yerini almıştır Halen Rusya'nın oluşumunda muhtar cumhuriyet olarak yer almaktadır

Başkenti Kızıl'dır Ülkenin alanı 170000 km2'dir

Nüfusu 308557'dir 13 küçük bölgeye (rayon) sahiptir Ülke, Sibirya'nın güneydoğusundadır Güneyinde ve güneybatıda Moğolistan Halk Cumhuriyeti bulunmaktadır Nüfusunun %7002 Tuva'lardan, %2011'i Ruslar'dan, %37'si diğer milletlerden oluşmuştur

Coğrafi Konumu

Tuva Yukarı Yenisey Irmağı havzasında yer alır Moğolistan'a komşu olan cumhuriyetin yüzölçümü 170500 km2dir Bölgenin başlıca yüzey şekilleri olan geniş Tuva ve Todja havzalarının sularını Yenisey Irmağının iki ana kolu toplar Aralarında kuzeybatıdaki Batı (Zapadni) Sayanlar'la kuzeydoğudaki Doğu Tuva dağ sıraları bu iki havzayı kuşatır Tuva Özerk Cumhuriyeti'nde başta başkent "Kızıl" olmak üzere beş kent ve üç kentsel yerleşme vardır

Yönetim Biçimi

Tuvalar, Soyotlar ya da Uryanhaylar olarak da bilinir, büyük bölümü SSCB'deki Tuva ÖSSC'de küçük bir bölümü ise Moğolistan Halk Cumhuriyetinde yaşayan ve Moğolcadan etkilenmiş bir Türk dili konuşan halktır Yenisey Irmağının kaynak sularının arasında, hem Sibirya taygasının, hem de Orta Asya bozkırlarının özelliklerini taşıyan bir bölgede yaşarlar Geleneksel uğraşları avcılık ve çobanlıktır; kollektif tarım 1950'lerin başından bu yana önem kazanmıştır Darı üretimi ve balıkçılık öteden beri önemini korumaktadır Geleneksel Tuva barınakları step bölgelerine özgü yurt adı verilen keçe çadırlarla, ağaç kabuğundan yapılma, Sibirya'ya özgü huni biçiminde çadırlardan oluşur 17 yüzyıldan sonra giderek Rus kültürünün etkisinde kalan Tuvaların geleneksel toplumsal örgütlenmeleri klan sistemine dayanır geleneksel dinleri ise [[şamanizm|]dir Günümüzde Rusya Federasyonu'nda yaklaşık 180 bin, Moğolistan Halk Cumhuriyetinde ise 24 bin kadar Tuva yaşamaktadır

Eğitim ve Kültür

Tuva'da 157 ortaokulda (6600 öğrencisi), 6 teknik okulda (4000 öğrenci), 1 üniversitede (2900 öğrencisi) bulunmaktadır Yılda, Tuva dilinde çok sayıda kitap, 2 dergi, 5 gazete yayınlanır Her 10 bin kişiye 36 doktor düşmektedir Sağlık hizmetleri devletin tekelindedir

Dil

Tuva yazı dili Latin harfleri esasına göre düzenlenmiştir, fakat 1941'de diğer Türk şivelerinde olduğu gibi Tuva'ca için de Kiril harfleri kullanılmıştır Tuva halkının en önemli destanı olan "Keser" 1963 yılında yayınlanmıştır

Din

Tuvalılar Şamanisttir

Ekonomik Yapısı

Tuva'nın önemli ekonomik zenginlikleri ender bulunan madenleri, kömür, demir, civa, altın'dır Tuva'nın ekonomisinde tarım sektörü ağırlıklıdır Burada 115000 ton hububat elde edilir 27000 ton patates üretilir Hayvancılık da önemli yer tutar Tuva'da 1229000 küçükbaş hayvan, 201000 büyükbaş hayvan yetiştirilmektedir Sanayide önemli yeri hammadde çıkarılması faaliyetleri almaktadır Bununla beraber kereste imalatı, gıda maddeleri üretimi, hafif sanayinin bazı kolları gelişmiştir