Osmanlıda Kadınlar Saltanatı

Kadınlar saltanatının güçlü sultanları



Hürrem Sultan

Hürrem Sultan Osmanlı tarihinde bir padişahla resmi nikahla evlenmiş ilk ve tek Haseki Sultan (padişahın en gözde eşi) olma özelliğini taşımaktadır Bu evlilik Kanuni Sultan Süleyman'ın daha önceki nikahsız eşi olan Mahidevran Sultan'ın etkisinin azalmasına neden olmuştur Ancak Mahidevran Sultan yeniçeriler tarafından da sevilen ve geleceğin padişahı gözüyle bakılan Şehzade Mustafa'nın annesi olarak hala müstakbel Valide Sultan durumundaydı Ayrıca Kanuni Sultan Süleyman'ın sadrazamı olan İbrahim Paşa da padişaha kardeş kadar yakın ve güçlü bir devlet adamıydı İbrahim Paşa'nın 1536 yılında, Şehzade Mustafa'nın ise 1553 yılında Kanuni'nin emriyle öldürülmelerinden sonra Hürrem Sultan büyük bir güç kazandı Birçok tarihçi Kanuni’nin 1553 yılında Şehzade Mustafa’yı öldürtmesini Hürrem Sultan’ın etkisine bağlarlar Bu sayede Hürrem Sultan'ın oğlu II Selim’e padişahlık yolu açılmış oldu

Mihrimah Sultan'ın 1548 yılında Lehistan Kralı II Zygmunt'a tahta geçmesi dolayısıyla gönderdiği kutlama mektubu

Kanuni Sultan Süleyman'ın Hürrem Sultan'dan olan kızı Mihrimah Sultan da olgun bir yaşa geldikten sonra annesiyle birlikte büyük bir güç kazanmış, sadrazam olan eşi Rüstem Paşa'yla birlikte imparatorluğun en güçlü kişilerinden biri haline gelmiştir Hem Hürrem Sultan'ın, hem de Mihrimah Sultan'ın Osmanlı İmparatorluğu'nun Lehistan Krallığı'yla barış içerisinde olmasını sağlamasında payının büyük olduğu ileri sürülmektedir Her iki sultanın da Lehistan Kralı II Zygmunt'un tahta geçmesini kutlamak için yolladıkları mektuplar Polonya Devlet Arşivlerinde muhafaza edilmektedir

Mihrimah Sultan o kadar zengindi ve devlet işleriyle o kadar ilgiliydi ki, babası Kanuni Sultan Süleyman'ı Malta Seferi'ne çıkmaya ikna etmek için kendi cebinden ödeyeceği paralarla 400 gemi yaptıracağına söz vermişti Mihrimah Sultan'ın gücü anne ve babasının ölümünden sonra da devam etti Ölene kadar padişah kardeşi II Selim'in en yakın danışmanlarından biri olarak kaldı

Mihrimah Sultan'ın ölümünden sonra II Selim’in Venedikli eşi Nurbanu Sultan güç kazandı Eşinin padişahlığı dönemindeki etkisi oğlu III Murat’ın döneminde daha da artmıştır Avrupa ile ilgilenmiş, Venedik Cumhuriyeti'yle Yahudi asıllı kirası (sekreteri) Ester Handali aracılığıyla hediye alışverişinde bulunmuş, Fransız kraliçesi Catherine de Medici ile mektuplaşmıştır Oğlunun padişahlığı döneminde, Venedik taraflısı bir politika izlemiş ve Venedik’le uzunca bir barış dönemi yaşanmasını sağlamıştır

III Murat’ın eşi Safiye Sultan eşinin padişahlığının ilk yıllarında kayınvalidesi Nurbanu Sultan ile iktidar mücadelesi yaşamış ve Nurbanu Sultan’ın ölümünden sonra eşi üzerindeki büyük etkinliği sayesinde büyük güç kazanmıştır Safiye Sultan’ın etkisi oğlu III Mehmet’in döneminde de devam etmiştir Eşi ve oğlunun padişahlıkları döneminde sadrazamların sık değiştirilmesinden sorumlu olduğu öne sürülmüştür Safiye Sultan'ın kayınvalidesi Nurbanu Sultan gibi Venedik yanlısı bir politika izlediği iddia edilir O da kayınvalidesi gibi Avrupa ile ilgilenmiş, hatta İngiltere kraliçesi I Elizabeth ile mektuplaşmıştır I Elizabeth Safiye Sultan’a süslü bir araba hediye etmiş ve Safiye Sultan da bu araba ile İstanbul’da o zaman için hiç alışılmadık şekilde gezmeğe başlamıştır Safiye Sultan yurt içindeki ve yurt dışındaki saray dışı ilişkilerini Yahudi asıllı kirası (sekreteri) olan Esperanza Malchi aracılığıyla yürütmüştür Esperanza Malchi, Safiye Sultan'a verdiği hizmetlerden dolayı çok büyük bir servete ulaşmış, bunu çekemeyen yeniçerilerin başlattığı bir ayaklanma sonucu 1600 yılında öldürülmüştür

Kösem Sultan

III Mehmet'in ölümünden sonra padişah olan I Ahmet, babaannesi Safiye Sultan’ı Eski Saray’a göndererek politikaya karışmasına engel olmuştur Safiye Sultan da I Ahmet'in tahta çıkışından kısa bir süre sonra ölmüştür I Ahmet’in eşi Kösem Sultan, eşi döneminde sarayda fazla etkili değildi Ancak eşinin ölümünden sonra politikaya karışmaya başladı Daha sonra tahta çıkacak olan IV Murat ve İbrahim'in annesiydi Fakat eşinin başka bir kadından doğmuş bir oğlu olan II Osman daha önce tahta çıkınca Eski Saray’a gönderildi Kendi çocukları padişah olunca yeniden saraya dönüp kısa zamanda büyük otorite sahibi oldu 11 yaşında tahta geçen oğlu IV Murat’ın çocukluk dönemindeki naiplik görevi ile daha sonra diğer oğlu İbrahim’in yönetimdeki zayıflığı, Kösem Sultan’ı imparatorluğun en önemli yöneticilerinden biri haline getirdi Daha sonra altı yaşında padişah olan torunu IV Mehmet döneminde de gücünü korudu Ancak bu dönemde yeni bir rakibi vardı O da IV Mehmet’in annesi olan Turhan Sultan'dı Kösem Sultan, Turhan Sultan’ın gücünü kırmak için IV Mehmet’i tahtan indirmeyi planladı Fakat durumu öğrenen Turhan Sultan taraftarlarınca öldürüldü Mücadeleyi kazanan Turhan Sultan naip oldu Ancak ülkeyi doğrudan yönetmeyip, birkaç sadrazam değiştirdikten sonra 1656 yılında görevi Köprülü Mehmet Paşa’ya verdi Bu tarih kadınlar saltanatının sonu olarak kabul edilir