Osmanlıda Yenileşme Hareketleri

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-10-2012

I

MEŞRUTİYET ( 23 ARALIK 1876 ) (KANUN-İ ESASİ) ( İLK ANAYASA )

- Tanzimat döneminde, Avrupa ile yakın ilişkiler içinde olan, Avrupa'yı yakından gören ve onların Osmanlı Devleti üzerine siyasi emellerini öğrenen bir aydın sınıf yetişti

Bunlara "Jön Türkler" ya da "Genç Osmanlılar " denilmiştir

Mithat Paşa, Namık Kemal, Ziya Paşa , Serasker Hüseyin Avni Paşa önemli temsilcileridir

- Genç Osmanlılar, Osmanlı Devletinin kurtuluşunu içinde yaşayan halka yönetme hakkı vermekle, gerçekleşeceğine inanıyorlardı

Böylece halk yönetime katılacak, kendisini temsil edecek, dış devletlerin Osmanlı Devleti içine müdahalesine ortam hazırlanmamış olacaktı

- Meşrutiyeti ilan etme sözü veren, II

Abdülhamit V

Murat'ın yerine tahta çıkarılmıştır

Önemi :

- Osmanlı Devletinde ilk kez rejim değişikliği oldu

- Tüm azınlık guruplara parlamentoda temsil hakkı tanınmıştır

- Osmanlı halkı ilk kez yönetime katılma, seçme ve seçilme haklarına kavuşmuştur

- Osmanlı Devletinde ilk kez Anayasal Düzen kuruldu

- Osmanlı Parlamentosu ; Padişahın seçtiği üyelerden oluşan Ayan Meclisi ve Halkın seçtiği milletvekillerinden oluşan millet Meclisi olarak iki meclisten oluşmuştur

- Hıristiyanlardan 44, Yahudilerden ( Musevilerden ) 4, Müslümanlardan 71, (Toplam 119) ve Padişahın belirlediği 26, ayandan oluşmuştur

Meclis başkanlığına Ahmet Vefik Paşa seçilmiştir

Not : 1877-78 Osmanlı - Rus Savaşının başlaması üzerine, meclisin uyumlu çalışmadığı gerekçesiyle II

Abdülhamit, parlamentoyu dağıtarak, Meşrutiyet rejimini yürürlükten kaldırmış, 30 yıl boyunca sıkı, baskıcı bir yönetim izlemiştir

II

MEŞRUTİYET ( 24 TEMMUZ 1908 )

1877-1878 Osmanlı - Rus Savaşını ( 93 Harbi ) bahane eden II

Abdülhamit Meclis-i Mebus an'ı kapatarak,Anayasayı yürürlükten kaldırdı

Ülkede İstibdat ( Baskı ) uygulayarak yönetmeye başladı

Aydınlar bu durum üzerine Meşrutiyetin yeniden yürürlüğe girmesi amacıyla gizlice mücadele etmeye başladılar

Bu mücadelede merkezi Makedonya'da Selanik bulunan " İttihat ve Terakki Partisi " en etkili olan kuruluştur

Bu dönemde M

Kemal'de Suriye'de " Vatan ve Hürriyet " adlı bir cemiyet kurduysa da bu cemiyetin Suriye'de etkili olamaması nedeniyle bu cemiyet İttihat ve Terakki Cemiyetiyle birleşmiştir

1908 yılında İngiltere ve Rusya'nın Reval'de görüşmeleri , bu görüşmelerde İngiltere'nin Rusya'yı Osmanlı Devletine karşı izlediği politika da serbest bırakması üzerine mücadele hızlanmış Makedonya'da Resneli Niyazi adlı subayın isyan etmesiyle II

Abdülhamit Meşrutiyeti II

defa ilan etmek zorunda kalmıştır

( 24 Temmuz 1908 )

II

Meşrutiyetle birlikte İttihat ve Terakki Partisinin karşısına " Ahrar " partisi kurulmuştu

Parti Meşrutiyet rejimine karşı tavır izlemekteydi

Sonuçta İstanbul'da 31 Mart Olayı ( 13 Nisan 1909 ) dediğimiz ayaklanma çıktı

Önemi : Osmanlı Devletinde rejime karşı çıkan ilk ayaklanmadır

Bu ayaklanmayı merkezi Selanik'te bulunan "Hareket ordusu" bastırdı

Ordunun komutanı Mahmut Şevket Paşa, Kolağası

( Kurmay başkanı) M

Kemal'di

Sonuçları :

- Hareket ordusu isyanı bastırdı,İstanbul'da düzen yeniden sağlandı

- II

Abdülhamit ayaklanmayı bastırmadığı, hatta ayaklanmada rolü olduğu gerekçesiyle tahttan indirilerek yerine V

Mehmet Reşad tahta geçirildi

- Anayasada bazı demokratik değişiklikler yapılarak,Padişahın yetkileri sınırlandırıldı

- Karışıklıklar tam olarak önlenemedi

10-10-2012	#3
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlıda Yenileşme Hareketleri IMEŞRUTİYET ( 23 ARALIK 1876 ) (KANUN-İ ESASİ) ( İLK ANAYASA ) - Tanzimat döneminde, Avrupa ile yakın ilişkiler içinde olan, Avrupa'yı yakından gören ve onların Osmanlı Devleti üzerine siyasi emellerini öğrenen bir aydın sınıf yetişti Bunlara "Jön Türkler" ya da "Genç Osmanlılar " denilmiştir Mithat Paşa, Namık Kemal, Ziya Paşa , Serasker Hüseyin Avni Paşa önemli temsilcileridir - Genç Osmanlılar, Osmanlı Devletinin kurtuluşunu içinde yaşayan halka yönetme hakkı vermekle, gerçekleşeceğine inanıyorlardıBöylece halk yönetime katılacak, kendisini temsil edecek, dış devletlerin Osmanlı Devleti içine müdahalesine ortam hazırlanmamış olacaktı - Meşrutiyeti ilan etme sözü veren, IIAbdülhamit VMurat'ın yerine tahta çıkarılmıştır Önemi : - Osmanlı Devletinde ilk kez rejim değişikliği oldu - Tüm azınlık guruplara parlamentoda temsil hakkı tanınmıştır - Osmanlı halkı ilk kez yönetime katılma, seçme ve seçilme haklarına kavuşmuştur - Osmanlı Devletinde ilk kez Anayasal Düzen kuruldu - Osmanlı Parlamentosu ; Padişahın seçtiği üyelerden oluşan Ayan Meclisi ve Halkın seçtiği milletvekillerinden oluşan millet Meclisi olarak iki meclisten oluşmuştur - Hıristiyanlardan 44, Yahudilerden ( Musevilerden ) 4, Müslümanlardan 71, (Toplam 119) ve Padişahın belirlediği 26, ayandan oluşmuştur Meclis başkanlığına Ahmet Vefik Paşa seçilmiştir Not : 1877-78 Osmanlı - Rus Savaşının başlaması üzerine, meclisin uyumlu çalışmadığı gerekçesiyle IIAbdülhamit, parlamentoyu dağıtarak, Meşrutiyet rejimini yürürlükten kaldırmış, 30 yıl boyunca sıkı, baskıcı bir yönetim izlemiştir IIMEŞRUTİYET ( 24 TEMMUZ 1908 ) 1877-1878 Osmanlı - Rus Savaşını ( 93 Harbi ) bahane eden IIAbdülhamit Meclis-i Mebus an'ı kapatarak,Anayasayı yürürlükten kaldırdıÜlkede İstibdat ( Baskı ) uygulayarak yönetmeye başladı Aydınlar bu durum üzerine Meşrutiyetin yeniden yürürlüğe girmesi amacıyla gizlice mücadele etmeye başladılarBu mücadelede merkezi Makedonya'da Selanik bulunan " İttihat ve Terakki Partisi " en etkili olan kuruluştur Bu dönemde M Kemal'de Suriye'de " Vatan ve Hürriyet " adlı bir cemiyet kurduysa da bu cemiyetin Suriye'de etkili olamaması nedeniyle bu cemiyet İttihat ve Terakki Cemiyetiyle birleşmiştir 1908 yılında İngiltere ve Rusya'nın Reval'de görüşmeleri , bu görüşmelerde İngiltere'nin Rusya'yı Osmanlı Devletine karşı izlediği politika da serbest bırakması üzerine mücadele hızlanmış Makedonya'da Resneli Niyazi adlı subayın isyan etmesiyle IIAbdülhamit Meşrutiyeti IIdefa ilan etmek zorunda kalmıştır( 24 Temmuz 1908 ) IIMeşrutiyetle birlikte İttihat ve Terakki Partisinin karşısına " Ahrar " partisi kurulmuştuParti Meşrutiyet rejimine karşı tavır izlemekteydiSonuçta İstanbul'da 31 Mart Olayı ( 13 Nisan 1909 ) dediğimiz ayaklanma çıktı Önemi : Osmanlı Devletinde rejime karşı çıkan ilk ayaklanmadır Bu ayaklanmayı merkezi Selanik'te bulunan "Hareket ordusu" bastırdıOrdunun komutanı Mahmut Şevket Paşa, Kolağası ( Kurmay başkanı) M Kemal'di Sonuçları : - Hareket ordusu isyanı bastırdı,İstanbul'da düzen yeniden sağlandı - IIAbdülhamit ayaklanmayı bastırmadığı, hatta ayaklanmada rolü olduğu gerekçesiyle tahttan indirilerek yerine VMehmet Reşad tahta geçirildi - Anayasada bazı demokratik değişiklikler yapılarak,Padişahın yetkileri sınırlandırıldı - Karışıklıklar tam olarak önlenemedi