Portekiz'in Tarihi

Fiziki Yapı

Portekiz çoğunlukla alçak ve orta yükseklikte arazilerle kaplıdır Toprakların % 70’ten fazlasının deniz seviyesinden yüksekliği 400 metrenin altındadır Tagus Nehri ülkeyi birbirinden farklı iki bölgeye ayırır Tagus Nehrinin kuzeyi büyük ölçüde dağlıktır Bilhassa Douro Nehrinin kuzeyinde arazinin % 90’ı 400 metrenin üstündedir

Büyük yaylalar derin vadilerle yarılmıştır Bazı yerlerde dağlar denizden 50 km içerde 910 m yüksekliği aşarlar Douro ve Tagus nehirleri arasında üçgen biçiminde bir kıyı ovası yer alır ve iç kesimde birkaç geniş vadi mevcuttur İspanya’ya doğru uzanan Serra de Estrela Sıradağı Torre’de (Portekiz’in en yüksek tepesi) 1991 metre yüksekliğe ulaşır Bu bölgeden Atlas Okyanusuna dökülen Tagus ve Douro dışındaki diğer büyük nehirler, kuzeyde İspanya sınırının bir kısmını teşkil eden Minho, Mondego ve Zezere’dir Tagus Nehrinin güneyindeki toprakların yaklaşık % 60’ı 200 m’nin altındadır Burası dalgalı ovalar ve alçak yaylalarla kaplı bir bölgedir Yüksek tepelere nadir rastlanır ve sadece Serra de Sao Mamede isimli bir dağ silsilesi 900 m’yi aşar Bu bölgedeki tek büyük nehir kuzey-güney istikametinde akarak geniş bir vadi meydana getirip ülkenin güneydoğu ucundan Atlas Okyanusuna dökülen Guadiana Nehridir

İklim

Portekiz’in kuzeyinde ılıman (mûtedil), güneyinde ise sıcak bir iklim hüküm sürer Kış boyunca batıdan yağmur getiren soğuk rüzgarlar eser Fakat yaz yaklaşınca güneyden sıcak kuru hava dalgası gelir ve pek az yağmur yağar Kuzey kısmı güneye nazaran daha soğuk bir iklime sahip olduğu gibi, senenin çoğu günlerinde batıdan esen okyanus rüzgarlarına maruz kaldığından daha çok yağış alır Tagus Nehrinden güneye doğru gidildikçe yağış azalır ve sıcak-kurak yaz uzun süre devam eder

Portekiz kıyısında sıcaklıklar hemen hemen her yerde aynıdır Batı kıyısının ortasında bulunan Lizbon şehrinde sıcaklıklar, Ocak ayında ortalama 7°C ila 15°C arasında, temmuzda 18°C ila 28°C arasında değişir

Tabii Kaynakları

Portekiz’in yakaşık % 35’i ormanlıktır Ormanların % 90’ı meşe ağaçları ile kaplıdır Diğer önemli ağaçlar kestane, incir, keçiboynuzu ve bademdir Portekiz meşeden şişe mantarı yapmada dünyada birinci sırada yer alır Vahşi hayvanların çoğu, yabani tavşan ve tilki gibi küçük türdendir Geyik dağlık bölgelerde bulunur Yeraltı zenginlikleri tungsten, bakır, demir, mermer, granit ve arduvazdır

Nüfus ve Sosyal Hayat

10372000’lik bir nüfûsa sahip olan Portekiz’de halk etnik yapı bakımından farklılıklar arz etmez Portekizlilerin çoğu Avrupa boy ortalamasından biraz kısa, kara gözlü ve siyah saçlıdır Bugünkü ülke nüfûsunu meydana getiren insanlar, değişik zamanlarda İber Yarımadasına gelen insanların karışmasından meydana gelmiştir Bunlar Keltler, Fenikeliler, Kartacalılar, Romalılar, Yahûdiler, Germen kabileleri, Araplar ve Berberilerdir

Portekizliler 15 yüzyıldan beri dünyanın çok yerlerine göç etmektedir Hükümet iş gücünü muhafaza edebilmek için 1960 yıllarında göçü ciddi olarak yasak etmiştir Bununla beraber çoğu genç olan binlerce Portekizli kanunsuz olarak ülkeyi terk etmeye devam etmekte, daha fazla ücret için Fransa ve diğer Batı Avrupa ülkelerine kaçmaktadır Aynı zamanda köylerden yeni sanayisi olan şehir merkezlerine göç vardır En önemli şehir batı kıyısının ortasında yer alan başşehir Lizbon olup, nüfûsu 2063000’dir Diğer önemli şehirleri Oporto, Amadora, Coimba, Borreiro, Braga, Almada veCoimbra’dır

Ülkenin resmi lisanı Portekizce olup, şive farklılıkları halkın birbirleriyle anlaşmasında herhangi bir güçlük çıkarmaz Nüfûsun % 98’i Roma katoliği olup, ancak birkaç bin Protestan ve az sayıda Yahûdi vardır

Portekiz’de ilköğretim mecbûri olup, 6 yaşından itibaren başlar Okuma-yazma oranının % 70 olduğu ülkede, yüksek tahsil Lizbon, Oporto ve Coimbra üniversitelerinde, Lizbon Teknik ve Katolik Üniversitesinde ve değişik enstitülerde yapılır

Siyasi Hayat

1976 Nisanında yürürlüğe konulan yeni anayasa ile sosyalist bir yönetim içine girenPortekiz, 18 idari bölgeye ayrılmıştır Başlıca yönetim organları cumhurbaşkanı, ihtilal konseyi ve hükümettir İhtilal konseyi 4 komutan ve silahlı kuvvetlerden seçilen 14 subaydan meydana gelmiştir Portekiz NATO’ya üyedir

1980’de yapılan seçimleri büyük çoğunlukla Merkez-sağ eğilimli Demokratik İttifak kazandı Yeni hükümet, anayasada bir sürü değişiklik yaparak sivil yönetime geçiş yolunu açtı 1985 Ekiminde yapılan seçimleri serbest piyasa ekonomisini savunan Sosyal DemokratParti kazandı 1986 Şubatında Mário Soares Cumhurbaşkanlığı seçimini kazanarak 60 yıllık bir aradan sonra ilk sivil Cumhurbaşkanı oldu Aynı yıl Portekiz AET’ye alındı1989’da yapılan değişiklikle sosyalizmle ilgili ifadeler anayasadan çıkarıldı

Ekonomi

Portekiz Avrupa’nın en az gelişmiş ülkelerinden biri olup, ülkede hayat seviyesi düşüktür Çalışan nüfusun % 31’i tarım, % 35’i sanayi ve ticaret, % 34’ü çeşitli hizmetlerde çalışır İmalat ve inşa sanayii brüt milli hasılanın beşte ikisinden fazlasını sağlar Tarım ise, brüt milli hasılanın ancak üçte birini temin eder

Portekiz’de önceden beri gıda sanayii, tekstil, mobilyacılık ve inşaat sektörü önemli bir yer tutar Gıda sanayiiyle ilgili olarak değirmencilik, şeker, balık konserve ve zeytinyağı fabrikaları bulunur Tekstil sanayiinin ana ürünleri pamuk, bükülmüş yün iplik ve elbisedir Giyim sanayiiyle bağıntılı olarak ayakkabı imalatı da gelişmiştir Orman zenginlikleri; kağıt hamuru, kağıt, şişe mantarı, zift, reçine, neft yağı üretiminde ve bilhassa mobilyacılıkta kullanılır

Yeni sanayi dallarının en önemlilerinden biri elektronik makinalar ve yardımcı parçalarıdır Petrol rafinerilerinin kurulması, petro-kimya sanayiinin gelişmesini sağlamıştır Ufak çapta demir ve çelik sanayii mevcuttur Gemi yapımı ve gemi tamir tesisleri Portekiz’i bu sektörde Avrupa’da birinci yapmıştır

Portekiz arazisinin yaklaşık % 55’i tarıma elverişlidir Ekilebilir toprakların çoğunda tahıl (buğday ve çavdar) yetiştirilir Fakat randıman, çoğu yerlerde toprak verimsiz ve erozyona maruz kaldığından düşüktür İşgücü, bilhassa güneyde yetersizdir Ülke buğday ve diğer tahılları ithal etmek zorunda kalmaktadır

Portekiz’de asma bahçeleri ekilen toprakların % 10’unu kaplar Ülkede zeytinyağı üretimi de ileri durumdadır Meyve ağaçları olarak ülkenin kuzey yarısında elma ve armut, güneyde portakal yetişir

Portekiz’de maden yatakları çok çeşitliyse de, çoğu yetersiz seviyede ve ulaşılması güç yerlerdeveya fon yetersizliğinden istenilen derecede işletilememektedir Çıkarılan önemli madenler tungsten, demir, kükürtlü bakır, mermer, granit ve arduvazdır Portekiz, ihtiyacı olan petrolün hepsini ithal etmektedir

Portekiz bükülmüş yün iplik, kumaş, elbise, konserve balık, şişe mantarı, kağıt hamuru ve kağıt, elektrik aletleri ihraç eder Portekiz ticaretinin çoğunu üyesi olduğu Avrupa Ortak Pazarı ülkeleriyle yapar

Portekiz’de karayolları51953 km’dir Bunun 44680 km’lik kısmı asfalt kaplanmıştır Demiryolları 3600 km olup, diğer Batı Avrupa ülkelerine nazaran geridedir Havayolu ulaşımı 13 havaalanından sağlanmaktadır Portekiz ticaret filosu nüfûsuna nispetle büyük olup, 750000 tonilato kapasitesindedir