|
Prof. Dr. Sinsi
|
Büyük Taarruz'da Komuta Kademelerinde Görev Alanlarla Üst Düzeydeki Karargâh Subaylar
5 NCİ SÜVARİ KOLORDUSU
5 NCİSÜVARİ KOLORDU KOMUTANI TÜMGENERAL FAHRETTİN
(ORGENERAL FAHRETTİN ALTAY)
(1315-P 1)
1880 yılında İşkodra'da doğmuş, 1900'de Harp Okulu'nu, 5 Aralık 1902'de Harp Akademisi'ni Kurmay Yüzbaşı olarak bitirmiş ve 4 ncü Ordu emrine verilmiştir Çeşitli kıta ve kurmay görevlerinde bulunan Fahrettin Altay, 4 Nisan 1909'da Binbaşı, 29 Kasım 1914'de Yarbay, 14 Aralık 1915'te Albay olmuştur 25 Şubat 1917'de 6 ncı Tümen, 3 Haziran 1917'de 26 ncı Tümen, 7 Mayıs igi8'de 12 nci Kolordu, 12 Nisan 1919'da 3 ncü Kolordu Komutanlıklarına atanmıştır
İkinci defa atandığı 12 nci Kolordu ile İnönü Muharebelerine, Temmuz 1921'de atandığı 5 nci süvari Grubu ile Sakarya Meydan Muharebe-si'ne katılmış ve 12 Eylül 1921'de General olmuştur 13 Eylül 1921'de atandığı 5 nci Kolordu ile Büyük Taarruz'a katılmış, 12 Eylül 1922'de rütbesi Korgeneralliğe yükseltilmiştir
1924'te 2 nci Ordu, Komutanlığına atanan Fahrettin Paşa 30 Ağustos 1926'da Orgeneral olmuştur 1934'te 1 nci Ordu Komutanlığına atanmış, 15 Temmuz 1945'te Yüksek Askeri Şura Üyesi iken yaş haddinden emekliye ayrılmıştır 26 Ekim 1974'de ölen Fahrettin Altay Fransızca ve Almanca biliyordu
Katıldığı Harpler :
1912 — 1913 Balkan Harbinde, çeşitli kıta ve kurmay görevlerinde bulunmuş,
1914 — 1918 Birinci Dünya Harbinde, Tümen ve Kolordu Komutanlığı,
1919 — 1922 İstiklâl Harbinde Kolordu Komutanlığı yapmıştır
Nişan ve Madalyaları :
Üçüncü Rütbeden Osmani Nişanı
Harp Madalyası,
Gümüş İmtiyaz Madalyası,
Gümüş ve Altın Liyakat Madalyası,
Alman, İkinci ve Birinci Demir Salip Nişanları,
Alman, İkinci Rütbeden Kran dö Prus Nişanı,
Bavyera Kilisesi Haçı,
Avusturya-Macaristan Üçüncü Rütbeden Muharebe Liyakat ve İkinci Rütbeden Harp Alametli Askeri Liyakat Madalaları, İstiklâl Madalyası ve Takdirname
1 NCİ SÜVARİ TÜMEN KOMUTANI SÜVARİ ALBAY MÜRSEL
(TÜMGENERAL MÜRSEL BAKU)
(1316-Sv 7)
1881 yılında Erzurum'da doğmuş, 1901 'de Harp Okulu'nu 1904'te Harp Akademisi'ni Mümtaz Yüzbaşı olarak bitirmiştir Çeşitli kıta ve kurmay görevlerinde bulunmuş 20 Ocak 1914'te 11 nci Süvari Tugay Komutanı, 7 Ocak 1915'te 2 nci Süvari Tümen Komutanı, 21 Nisan igi6'da 32 nci Piyade Tümen Komutanı, 23 Aralık 1916'da 12 nci Piyade Tümen Komutanı, Temmuz 1918'te 5 nci Kafkas Tümen Komutanı olmuş, 20 Nisan 1919'da İngilizler tarafından tutuklanarak hapsedilmiş ve sonra Malta'ya sürülmüştür
3 Kasım 1921'de esaretten dönen Mürsel Baku, İstiklâl Savaşı'na katıldı ve Mayıs 1922'de 1 nci Süvari Tümen Komutanı olarak Tümeniyle Büyük Taarruz ve Takip Harekâtı'na katıldı
1911'de Binbaşı, 1914'te Yarbay, 1918'de Albay oldu 1922'de de Generalliğe yükseltildi Daha sonraları, 2 nci Süvari, 23 ncü Piyade Tümen Komutanlığı, 7 nci Kolordu Komutan Vekilliği, Süvari Müfettişliği yaptı 23 Ağustos 1938'te Askeri Yargıtay Üyeliğinden emekliye ayrıldı ve 2 Şubat 1945'te de öldü
Katıldığı Harpler :
1912 — 1913 Balkan Harbinde kıta ve kurmay görevlerinde,
1914 — 1918 Birinci Dünya Harbinde,
1919 -1922 İstiklâl Harbinde Tümen Komutanlıklarında bulundu
Nişan ve Madalyaları :
Dördüncü ve Üçüncü Rütbeden Mecidi Nişanları Harp Madalyası,
Gümüş Muharebe Liyakat ve İmtiyaz Madalyaları Altın Muharebe Liyakat Madalyası
Avusturya Macaristan Leopold Şövalye Nişanı İstiklâl Madalyası ve Takdirname
Almanca, İngilizce ve Fransızca biliyordu
2 NCl SÜVARİ TÜMEN KOMUTANI KURMAY YARBAY AHMET ZEKİ
(TÜMGENERAL AHMET ZEKİ SOYDEMİR)
(1321-P 15)
1883 yılında Selanik'te doğmuş, 1905'te Harp Okulu'nu, 1908'de Mümtaz Yüzbaşı olarak Harp Akademisi'ni bitirmiş (1915'te kurmaylığı onanmıştır), çeşitli birlik komutanlıklarında ve kurmay görevlerinde bulunmuş, 1919'da 7 nci Atlı Piyade Tümen Komutan Vekilliğine atanmış ve bir süre de Güney Cephesi Komutanlığı Kurmay Başkanlığı yapmıştır
1915'te Binbaşı olmuş, Mart — 17 Eylül 1921'de 6 ncı Tümen Komutanı, sonra Mürettep Tümen Komutanı olarak Sakarya Meydan Muharebesine katılmış ve Yarbay olmuştur
17 Eylül 1921-1924'te 2 nci Süvari Tümen Komutanı olarak Büyük Taarruz ve Takip Harekâtı'na katılmış, 1922'de Albaylığa yükseltilmiştir 1924'te Jandarma Genel Komutanı (1927'de General olmuş), 1930'da 15 nci Tümen Komutanı, 1931 'de 57 nci Tümen Komutanlığına atanmış, 1 nci Süvari Tümen Komutanlığında ve 1 nci Ordu Müfettişliği Kurmay Başkanlığında da bulunduktan sonra 17 Aralık 1934'te emekliye ayrılmış ve Erzurum Milletvekili iken 4 Eylül 1954'te ölmüştür
Katıldığı Harpler :
1912 — 1913 Balkan Harbinde Makinalı Tüfek Bölük Komutanlığında
ve Kurmay görevlerinde bulunmuş,
1914 — 1918 Birinci Dünya Harbinde Tabur ve Alay Komutanlığı, Tümen ve Kolordu Kurmay Başkanlığı,
1919 — 1922 İstiklâl Harbinde Piyade ve Süvari Tümen Komutanlığı, Cephe Kurmay Başkanlığı yapmıştır
Nişan ve Madalyaları :
Dördüncü Rütbeden Osmani Nişanı Harp Madalyası
Gümüş Muharebe Liyakat Madalyası İstiklâl Madalyası ve Takdirname
14 NCÜ SÜVARİ TÜMEN KOMUTANI SÜVARİ YARBAY SUPHİ
(TÜMGENERAL MEHMET SUPHİ KULA)
(1316-Sv 57)
1881 yılında Manastır'da doğmuş, 1901'de Harp Okulu'nu bitirmiş, çeşitli süvari birlik komutanlıklarında bulunduktan sonra Mart 1920'de Anadolu'ya geçmiş ve Eskişehir Süvari Birlikleri Komutanlığına atanmıştır
1909'da Üsteğmen, 1911'de Yüzbaşı, 1916'da Binbaşı, 1921 'de Yarbay olmuş, süvari alay ve tugay komutanı olarak görev yapmış, Şubat 1921'de Merkez Ordusu emrindeki Süvari Tümeni (6 ncı Süvari Tümeni) Komutanlığına atanmış, daha sonra 14 ncü Süvari Tümen Komutanlığına getirilerek, tümeniyle Büyük Taarruz ve Takip Harekatı'na katılmıştır 1922'de Albay 1927'de General olan Suphi Kula, 1931 yılında emekliye ayrılmış, 19 Ekim 1948'de ölmüştür
Katıldığı Harpler :
1912 — 1913 Balkan Harbinde ve
1914 — 1918 Birinci Dünya Harbinde Süvari Bölük Komutanlığı 1919— 1922 İstiklâl Harbinde Süvari Alay, Tugay ve Tümen Komutanlığı yapmıştır
Nişan ve Madalyaları :
Beşinci ve Dördüncü Rütbelerden Mecidi Nişanları Dördüncü Rütbeden Osmani Nişanı, Harp Madalyası Gümüş Liyakat Madalyası İstiklâl Madalyası ve Takdirname
KOCAELİ GRUBU
KOCAELİ GRUP KOMUTANI PİYADE ALBAY HALİT (TÜMGENERAL HALİT KARSIALAN)
(1319-P 257)
1883 yılında İstanbul'da doğan Halit Karsıalan, 1903'de Harp Okulunu bitirmiş, 3 ncü Ordu 1 nci Alay Takım Komutanlığına atanmıştır Çeşitli kıta komutanlıklarında bulunduktan sonra, 1917-1919'da Batı Dersim Mıntıka Komutanlığına, Erzurum Harekâtında Sağ Cenah Müfreze Komutanlığına, 3 ncü Kafkas Tümen Komutanlığına atanmıştır 1908'de Üsteğmen, 1911'de Yüzbaşı, 1915'te Binbaşı, 1916'da Yarbay olmuştur 27 Kasım 1919'da 9 ncu Kafkas Tümen Komutanlığına atanmış, Trabzon ve yöresinde millî örgütü kurmuştur Bayburt'un Hart köyünde ayaklanan sahte Mehdi (Şeyh Eşref) hareketini bastırmış ve Atatürk, kendisini şu telgrafla kutlamıştır "Hart olayında siz kardeşimin elde ettiği başarıyı kutlar ve milletvekillerinin Ankara'ya gelmeleri yolundaki çalışmalarınıza teşekkür ederim"
6 Aralık 1919'da Kars'ın alınmasında önemli rol oynamış 1920 yılında Albay olmuştur 21 Ocak 1921 'de Tümen Komutanı yetkisiyle Kocaeli Grup Komutanı, 4 Mayıs 1921'de 12 nci Grup Komutanı, 13 Eylül 1921'de Kolordu Komutanı yetkisiyle Kocaeli Grup Komutanı olmuş, 1922'de Generalliğe yükselmiştir Kars Milletvekili iken 14 Şubat 1925'te BMM'de tabanca ile vurularak öldürüldü
Katıldığı Harpler :
1912 — 1913 Balkan Harbinde,
1914 — 1918 Birinci Dünya Harbinde çeşitli birlik komutanlıklarında 1919 — 1922 İstiklâl Harbinde, Tümen ve Kolordu yetkisindeki birlik komutanlıklarında bulunmuştur
Nişan ve Madalyaları :
İkinci Rütbeden Mecidî Nişanı, Gümüş ve Altın Liyakat Madalyaları Avusturya-Macaristan Muharebe Liyakat Madalyası, Alman İkinci Demir Salip Nişanı İstiklâl Madalyası
18 NCİ PİYADE TÜMEN KOMUTANI KURMAY YARBAY
(ALBAY MEHMET HULUSİ CONK)
(1318-P 24)
1881 yılında İzmir'de doğmuş, 1902'de Harp Okulu'nu, 1905'te Mümtaz Yüzbaşı olarak Harp Akademisi'ni bitirmiş (kurmaylığı 1911'de onanmış) çeşitli birlik ve kurmay görevlerinde bulunduktan sonra 1917-1919 yılları arasında 60 ncı ve 61 nci Tümen Komutanlıklarına atanmıştır
1913'te Binbaşı, 1918'de Yarbay olmuş, 1919'da 20 nci Kolordu Kurmay Başkanlığına, 1920'de Milli Savunma Bakanlığı Harbiye Dairesi Başkanlığına, 1921'de 24 ncü Tümen Komutanlığına atanmış, bu tümenle İkinci İnönü ve Kütahya-Eskişehir Muharebelerine katılmıştır
Mart 1922'de 18 nci Tümen Komutanlığına getirilmiş, bu tümenle de Büyük Taarruz'a katılmıştır Zaferden sonra Albaylığa yükselmiştir
3 Ocak 1923'te sağlık durumu nedeniyle isteği ile emekliye ayrılmış, 10 Ocak 1950'de ölmüştür
Katıldığı Harpler :
1912 — 1913 Balkan Harbinde Gümülcüne Redif Tümeni Kurmay Başkanı iken Bulgarlara esir düşmüş, barıştan sonra esaretten dönmüştür
1914 — 1918 Birinci Dünya Harbinde, alay komutanlığında ve kolordu kurmay başkanlıklarında,
1919 — 1922 İstiklâl Harbinde tümen komutanlıklarında bulunmuştur,
Nişan ve Madalyaları :
Gümüş Liyakat ve Gümüş Muharebe İmtiyaz Madalyaları, Alman Demir Salip Nişanı İstiklâl Madalyası
MÜRETTEP SÜVARİ TÜMEN KOMUTANI SÜVARİ ALBAY MEHMET ARİF
(ALBAY MEHMET ARİF ÖRGÜÇ)
(1311-c-Sv 69)
1876 yılında İstanbul'da doğmuş, 1896'da Harp Okulu'nu bitirmiş, çeşitli süvari birliklerinde bulunduktan sonra 25 Ağustos 1921'de 1 nci Süvari Tümen Komutanlığına atanmıştır
1900'de Üsteğmen, 1901'de Yüzbaşı, 1910'da Binbaşı, 1914'de Yarbay, 1921'de Albay olmuş, Nisan 1922'de Mürettep Süvari Tümen Komutanlığına atanmıştır
27 Şubat 1925'te, Şeyh Sait Harekâtında sevk ve idaresi hatalı bulunmuş, 1 nci Süvari Tümen Komutanlığından açığa alınmıştır 9 Şubat 1926'da emekliye ayrılan Alb M Arif Örgüç Nisan 1940'ta İstanbul'da ölmüştür
Katıldığı Harpler :
1911 — 1912 Osmanlı — İtalyan Harbinde,
1912 — 1913 Balkan Harbinde,
1914 — 1918 Birinci Dünya Harbinde Süvari Alay Komutanlığı,
1919 — 1922 İstiklâl Harbinde Süvari Tümen Komutanlığı yapmıştır
Nişan ve Madalyaları :
Beşinci Rütbeden Mecidi Nişanı,
Harp Madalyası,
Gümüş Liyakat ve Gümüş İmtiyaz Madalyaları
İstiklâl Madalyası
BATI ANADOLU MENZİL MÜFETTİŞİ KURMAY ALBAY MEHMET KÂZIM
(KORGENERAL MEHMET KÂZIM DİRİK)
(1315-P 87)
1881 Yılında Manastır'da doğmuş, 1900'da Harp Okulu'nu, 1912'de Harp Akademisi'ni bitirmiş çeşitli kurmay görevlerinde bulunmuş ve 18 Mayıs 1917'de 43 ncü Tümen Komutanlığına atanmıştır
1913'te Binbaşı, 1915'te Yarbay, 1916'da Albay olmuş 7, 49, 56 ncı Tümen Komutanlıklarında bulunduktan sonra 8 Haziran 1918'de Batum (Doğu Ordular Grubu) Başmenzil Müfettişliğine atanmış, bu müfettişlik lağv edilince İstanbul'a gelmiş, Gelibolu ve Çanakkale'deki topların ve mühimmatın mütareke hükümlerine göre Anadolu'ya nakline memur edilmiştir
3 Mayıs 1919'da 9 ncu Ordu Kıtaatı (Sonra 3 ncü Ordu oldu) Müfettişi Mustafa Kemal (ATATÜRK) Paşa'nın Kurmay Başkanlığına atandı ve onunla beraber 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktı
Eylül 1919-Ekim 1920'de Erzurum Müstahkem Mevki Komutanı ve Vali Vekili, 15'nci Kolordu Komutan Vekili olarak görev yaptı TBMM Hükümetinin Gürcistan Mümessilliğinde, Batı Anadolu Menzil Müfettişliğinde, MSB Sevkiyat ve Nakliyat Genel Müdürlüğünde bulundu 26 Eylül 1923'te 2 nci Tümen Komutanlığına atandı 1924'te General oldu 16 Ekim 1925'te Bitlis Valisi, 1926'da İzmir Valisi olarak görev yaptı 1928'de Korgeneral oldu 24 Eylül 1928'de askerlikten emekliye ayrıldı 1935 yılına kadar İzmir Valiliğinde kaldı 3 Temmuz 1941'de öldü ölümüne kadar da Trakya Müfettişliği yaptı
Katıldığı Harpler :
1911 — 1912 Osmanlı—İtalyan Harbinde,
1912 — 1913 Baikan Harbinde kurmay görevlerinde,
1914 — 1918 Birinci Dünya Harbinde Tümen Komutanlığında, 1919 — 1922 KorKVliğinde, Batı Anadolu Mevzi Müfettişliğinde bulundu
Nişan ve Madalyaları :
Beşinci ve Dördüncü Rütbeden Mecidi Nişanı,
Üçüncü Rütbeden Kılıçlı Osmani Nişanı,
Harp Madalyası,
Gümüş Muharebe Liyakat, Gümüş Muharebe İmtiyaz Madalyaları,
Alman İkinci Demir Salip, Avusturya — Macaristan Üçüncü Rütbeden Muharebe Liyakat,
Karadağ Hükümetinin Dördüncü Rütbeden Danilo Nişanları, İstiklâl Madalyası
Eserleri :
"Eski ve Yeni Türk Halıcılığı ve Cihan Halı Tipleri Panoraması" adlı bir eseri vardır
YARARLANILAN KAYNAKLAR
ATATÜRK, M Kemal; Nutuk, Ankara, Başbakanlık Basımevi, 1984
Genelkurmay Başkanlığı Arşivi; Üst Düzeydeki Komutanların Özlük Dosyaları
Genelkurmay ATASE Başkanlığı Arşivi; Sınıf Dosyaları
Kara Kuvvetleri Komutanlığı Arşivi; Komutanların ve Subayların Özlük Dosyaları
Nutuk'ta Anılan Komutanların Biyografileri; Genelkurmay ATASE Başkanlığı Yayını, Ankara, Genelkurmay Basımevi, 1981
Türk Harp Tarihi Derslerinde Adı Geçen Komutanlar; Harp Akademileri Komutanlığı Yayını, İstanbul, Harp Akademileri Basımevi, 1983
Türk İstiklâl Harbi, c II, Ks 6, İkinci Kitap, Büyük Taarruz; Genelkurmay Başkanlığı Harp Tarihi Dairesi Yayını, Ankara, Genelkurmay Basımevi, 1968
Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademedeki Komutanların Biyografileri; Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayını, Ankara, Genelkurmay Basımevi, 1972
Nusret Baycan
ATATÜRK ARAŞTIRMA MERKEZİ DERGİSİ, Sayı 26, Cilt: IX, Mart 1993
|