Türkiye'de Ve Türklerde İlkler

İLK PAZAR TATİLİ UYGULAMASI

Türkiye'de ilk pazar tatili uygulamasına, 29 Mayıs 1935 yılında yürürlüğe giren yasa ile başlandı Bu yasa çıkmadan önce, hafta sonu dinlenme tatili cuma idi

İLK PETROL ARAMALARI

1887' de Ahmet Necati Bey tarafından İskenderun çevresinde başlandı Derin olmayan sondajlamayla yapılan bu ilk araştırma, istenilen başarıya ulaşamadı II Abdülhamit dev rinde, 1890 yılında Musul ve Bağdat' ta doğal biçimde sızan petrollerden yararlanıldı 1892' de Mürefte dolaylarında görülen petrol belirtilerinden sonuç elde etmek için bir şirket kuruldu ama, araştırma yapılmadı 1897' de çıkarılan bir buyrukla, buradaki petrolü çıkarma işi Halil Rıfat Paşa' ya verildi 1900' de Horadere' de açılan bir kuyudan petrol alındı Günde iki ton üretilmeye başlandı, ancak 1901' de verim düşünce, bu kuyu kapatıldı Cumhuriyet' in ilanına kadar yapılan çeşitli aramalardan sonra, 1926' da çıkarılan Petrol Yasası ile, her çeşit aramanın yapılması ve yürütülmesi yetkisi devlete verildi 1935' de kurulan Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü (MTA), altın ve kömürden sonra, petrol arama ve işletmesini de üzerine aldı MTA' nın yürüttüğü çalışmalar ve petrol bulunan Raman - Garzan bölgeleri ile Batman' da kurulan petrol rafinerisi, 1954' te çıkarılan bir yasa ile Türkiye Petrolleri AŞ ' ye devredildi

İLK NÜFUS CÜZDANI

Türk tarihinde ilk nüfus cüzdanı, 1863 - 1864 yıllarında yapılan sayımdan sonra verildi " Osmanlı Tezkiresi " denilen bu nüfus hüviyet cüzdanlarının çizgili, düz bir kâğıt belge niteliğinde birer pusula oldukları, tarihçi Lütfi Efendi tarafından yazılmıştır Cumhuriyet' ten sonra 1927 yılında yapılan ilk nüfus sayımından sonra , her yurttaşa " nüfus cüzdanı " verildi

İLK NÜFUS SAYIMI

1831 yılında yapıldı Ancak, bu nüfus sayımı, yalnız erkekleri kapladı ve Anadolu ile Rumeli sancakları, sayımın dışında tutuldu 1844' te yapılan sayımda ise, kadınlar da sayıldı Osmanlı sınırları içinde nüfusun 365 milyon olduğu, yaklaşık olarak saptandı 1884' te yapılan üçüncü nüfus sayımında, imparatorluk sınırları içinde kalanların sayısı, 28 milyon 900 bin kişi idi

Cumhuriyet döneminde, 28 Ekim 1927 yılında yapılan ilk nüfus sayımında ise, Türkiye' de 13 milyon 648 bin 720 kişinin yaşadığı belirlendi 1935 yılında yapılan ikinci sayımdan sonra, her 5 yılda bir düzenli olarak nüfus sayımları gerçekleştirildi Nüfus sayımlarını düzenleyen kuruluş, Devlet İstatistik Enstitüsüdür

ONDALIK KESİRLERİ UYGULAYAN İLK TÜRK

Dünyada ve Türk tarihinde, matematikte " ondalık kesirler kuralı " nı ilk kez uygulayan Türk, matematik ve astronomi bilgini Cemşit' tir Cemşit, " Sayı Anahtarı " adlı ünlü eserinde, herhangi bir dereceden kök almanın yollarını anlattı Avrupalı matematikçiler, Cemşit' in bu buluşlarını ancak bir yüzyıl sonra öğrenebildiler Doğum tarihi kesin olarak bilinmeyen Cemşit, 1437' de Semerkant' ta ölmüştür

İLK MİLLİ MARŞ

1921 yılında, Milli Eğitim Bakanlığı' nca milli marş için bir yarışma düzenlendi ve 500 lira ödül kondu Yarışmaya 724 şiir katılmıştı

Mehmet Akif Ersoy , yarışma ödüllü olduğu için girmemişti Zamanın Milli Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi Tanrıöver, ünlü ozana 5 Şbat 1921 günü ödül konusunda kaygılı olmamasını önerince o da, " Kahraman Ordumuza " diye sunduğu "İstiklal Marşı " başlıklı şiirini, yarışma kuruluna gönderdi TBMM' nin 12 Mart 1921 günkü toplantısında İstiklal Marşı, ulusal marş olarak kabul edildi

Marşı besteleme yarışmasına ise 24 besteci katıldı Kurtuluş Savaşı nedeniyle besteleme işi yarıda kaldı Seçiciler Kurulu, 1924 yılında Ali Rıfat Çağatay' ın bestesini benimseyerek okullara duyurdu Bu marş, 1930 yılına kadar çalındı Yine aynı yıl, bu bestenin yerine Cumhurbaşkanlığı Orkestrası Şefi Zeki Üngör' ün bestesinin çalınması istendi Bu tarihten sonra da Üngör' ün bestelediği İstiklal Marşı, " milli marş " olarak benimsendi

İLK MORS TELGRAF SİSTEMİNİN KULLANILIŞI

Türk tarihinde Mors Telgraf Sistemi' nin ilk kez uygulanışına, 1855 yılında, yani Kırım Savaşı sırasında başlandı Haberleşme alanında büyük kolaylıklar sağlayan bu buluş, adını, kendisini yayan Amerikalı Samuel Mors' tan almıştır

İLK MUZUN YURDA GETİRİLİŞİ VE ÜRETİMİ

1870 yılında, Osmanlılar döneminde yurdumuza girdi Muz, İskenderiye' den Antalya' ya süs bitkisi olarak getirildi Bu tür muza " Musa Conson " denir Yine 1870' te, Musa Kavendiş adlı bir başka türün meyveleri, küçük, fakat güzel ve kokuluydu Ancak, yine de muzun dışarıdan alımı kolay ve ucuzdu Gerçek anlamda muz üretimine, 1950' li yıllarda Antalya, Anamur, Alanya, Dörtyol, Fenike ve Adana' da başlandı Üstün nitelikleriyle Anamur' da yetiştirilen muz, ülkemizde en çok tutulanıdır

İLK MİLLİ BASKETBOL TAKIMI

İlk Milli Basketbol Takımımız, ilk karşılaşmasını Yunanistan' la, 24 Haziran 1936 günü, Beyoğlu Halkevi Spor Salonu' nda yaptı Bu maçı 49 - 12 kazanan takımımızın kaptanı, Naili Moran idi Öteki oyuncular ise Sadri Usuoğlu, Nihat Ertuğ , Jak Habib , Hazdayi Penso , Feridun Koray, Dionisos Sakalak ve Hayri Ersebük' tü

Basketbolün resmen kuruluşu, 1 Mart 1959' da gerçekleşmiştir 1936' da kurulan bir federasyonla, voleybol ve eltopu (handball) ile birlikte yürütülen basketbol, bu tarihte ayrı bir dal olarak Türk sporuna eklendi

LATİN HARFLERİYLE İLK KİTAP

Ülkemizde Dil Devrimi' nden, yani 1928 yılından sonra yarısı eski, yarısı Latin harfleriyle basılmış kitapları ilk kez Maarif Kitaphanesi (Yayınevi) çıkardı Bugün de Cağaloğlu' nda yayınım sürdüren bu yayınevi, aynı zamanda en eski yayınevidir Bu yayınevini 1895 yılında ilk Türk kitapçılarından Hacı Kasım Efendi kurmuştur Yayınevi ayrıca, çıkardığı " Saatli Maarif Takvimi "yle ünlüdür

İLK MAVZER

Türk tarihinde ilk mavzerin kullanılışı, 1886' dan sonradır 1871' de Almanlar tarafından yapılan bu tüfek, 1886' dan sonra Türk Ordusu' nun en önemli silahı oldu

İLK "LİRA" BASIMI

Sultan Abdülmecit devrinde, 5 Ocak 1843 günü basıldı Adı " Osmanlı lirası " idi 2 Haziran 1854' te çeyrek liralar (25 kuruşluk altınlar), 18 Şubat 1855' te de iki buçuk liralıklar çıkarıldı

İLK LALENİN GELİŞİ

Türk tarihinde ilk " lale " çiçeğinin, IV Murat devrinde bir Hollanda elçisi tarafından getirildiği öne sürülür Oysa, Anadolu' da çok eski zamanlarda bile dağlarda, bayırlarda," dağ lalesi , berri lale, kara lale " gibi lale türlerinin var olduğu bilinir İran Selçukluları' yla Büyük Selçuklular' ın sanat eserlerindede lale motifinin, özellikle yer aldığı görülür Osmanlılarda bu çiçek, " Lale Devri " diye anılan dönemde büyük değer ve önem kazandı 1718 - 1730 yılları arasında Padişah III Ahmet döneminde, İstanbul' da lale üretme ve yetiştirme bir salgın halini aldı