Türk Tarihindeki Bütün Savaşlar, Seferler Ve Antlaşmalar...

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-10-2012

Savaşı Sona Erdiren Antlaşmalar

Çarlık Rusya savaşın olanca hızıyla devam ettiği Mart 1917’de başlayan bir İhtilâle sahne olmuş ve sonucunda çarlık rejimi yıkılmış önce Menşevikler Ekim İhtilâli ile de Bolşevikler iktidara gelmişlerdi

Bolşevik hükümet devam etmekte olan savaştan çekilmiş ve İttifak Devletleriyle bir barış antlaşması yapmıştı

3 Mart 1918 ‘de imzalanan Brest-Litovsk Antlaşması ile Rusya savaştan çekilmişti

Osmanlı Devleti adına bu antlaşmayı imzalamaya Sadrazam Talat Paşa katılmıştı

Antlaşmanın Osmanlı Devleti’ni ilgilendiren hükümleri şöyledir:

1

Ruslar 1914’den beri Doğu Anadolu’da işgal ettikleri bütün Türk topraklarından çekilecek

2

1877-1878 Türk-Rus Savaşı sonrası elimizden çıkmış olan “Elviye-i Selase”yi yani Kars Ardahan ve Batum vilayetlerimizi bize iade edeceklerdi

3

Türk-Rus sınırının tespiti ve halli plebisite (Bölge halkının rey’i veya kararı) bırakılmıştı

Ayrıca Ruslar yayınladıkları bir bildiriyle ‚arlık Rusya döneminde imzalanmış ve kabul edilmiş olan bütün gizli ve açık paylaşım projeleri ve antlaşmalarını tek taraflı olarak geçersiz kabul etmişler; bu proje ve antlaşmaları yayınlamışlardı

Böylece Osmanlı Hükümeti de devletleri aleyhindeki paylaşım projelerinden haberdar olmuştu

Romanya’nın Savaştan Çekilmesi ve Bükreş Antlaşması

1915’ten itibaren Rus baskısı altında olan Romanya kendisine verilecek taviz ve sağlanacak imkanlara göre İttifak veya İtilâf Devletleri nezdinde yer almak ve savaşa girmek kararındaydı

Ancak Sırbistan’ı yenen Avusturya Romanya’yı tehdit edince 17 Ağustos 1916’da İtilâf Devletleri ile anlaşan Romanya savaşa girdi

Rusya’nın savaş dışı kalmasıyla İttifak ordularının baskısını üzerinde hisseden Romanya cephelerde de yenilince mütareke imzalamak durumunda kaldı

7 Mayıs 1918’de Bükreş antlaşmasını imzaladı

Bu antlaşmayla Romanya Almanya ve Avusturya’nın ekonomik nüfuzu altına giriyor ve topraklarının bir kısmını kaybediyordu

Almanya’nın Savaştan Çekilmesi ve Versay Antlaşması

Ağustos 1918 başlarından itibaren savaşı kaybettiklerini anlayan Alman askerî ve sivil yetkilikleri en kısa zamanda bir barış antlaşmasının yapılması için uygun bir zamanı beklemeye karar verdiler

Almanya Osmanlı Devleti’nden de önce barış girişimlerini başlatmış ve Müttefiklerle yapacağı barış antlaşması konusunda İsviçre aracılığıyla mütareke talebinde bulunmuştu

Fakat bu teşebbüslerden bir sonuç çıkmamıştı

Kasım 1918’de mütarekeyi imzalayan Almanya 28 Haziran l919’da da Versay (Versailles) antlaşmasını imzaladı

Bu antlaşmayla Alman İmparatorluğu parçalanıyordu

Almanya toprakları üzerinde Litvanya Polonya isimleriyle yeni devletler kuruluyordu

Denizaşırı ülkelerdeki sömürgelerini de kaybeden Almanya’da askerlik mecburi olmaktan çıkartılıyordu

Almanya ayrıca çok ağır bir savaş tazminatı ödemek zorunda bırakılıyordu

Avusturya’nın Savaştan Çekilmesi ve Sen Jermen Antlaşması

Savaş içinde ilk yorgunluk işaretini veren Avusturya savaşın başından beri Rusya’nın tüm ağırlığını üzerinde hissetmiş ve bu nedenle Almanya ve Osmanlı Devleti’nden askerî yardım almıştı

Avusturya 1917 ortalarından itibaren çeşitli kanallardan barış ortamı yaratmaya çalışmış ve teşebbüslerde bulunmuştu

Nihayet 3 Kasım 1918’de mütareke imzalayan Avusturya 10 Eylül 1919’da Sen Jermen (Saint Germain) antlaşmasını imzaladı

Bu arada Macarlar Avusturya bünyesinden ayrılarak Macaristan adıyla kendi devletlerini kurmuşlardı

Antlaşmaya göre Avusturya-Macaristan İmparatorluğu parça-landı

Toprakları üzerinde Çekoslavakya Yugoslavya ve Macaristan isimleriyle yeni devletler kuruldu

Avusturya’da da askerlik mecburî olmaktan çıkartıldı

Ayrıca tıpkı Almanya gibi Avusturya da ağır bir savaş tazminatı ödemek zorunda bırakıldı

Macaristan’ın Savaştan ‚ Çekilmesi ve Trianon Antlaşması

Savaşın sonunda Avusturya bünyesinden ayrılan Macaristan’da ihtilâl çıkmış ve Sovyet modeli bir idare kurulmuştu

Bu nedenle barış antlaşmasının imzalanması hemen mümkün olmadı

Bilahare Macaristan Hükümeti de Triyanon (Trianon) Antlaşmasını imzaladı

Macaristan da I

Dünya Savaşı sorumlusu olarak kabul edildi

Bu nedenle Macaristan da parçalandı ve toprak kaybetti

Macaristan; Çekoslavakya Romanya Yugoslavya ve Avusturya’ya toprak bırakıyordu

Macaristan’da da askerlik mecburiyeti kaldırılıyor ve ağır bir savaş tazminatı ve malî yükümlülük altına konuluyordu

Bulgaristan’ın Savaştan Çekilmesi ve Nöyyi Antlaşması

Savaşın son yılına gelindiğinde İtilaf Devletleri ordularına yenilen Bulgaristan ordusu dağıldı

Bunun üzerine Bulgar Hükümeti barış istemek zorunda kaldı

29 Eylül 1918’de önce mütareke imzalayan Bulgaristan 27 Kasım 1919’da Nöyyi antlaşmasını imzaladı

Bulgaristan bu antlaşmayla Romanya’ya Yugoslavya’ya ve Yunanistan’a toprak bırakıyordu

Askerlik mecburi bir hizmet olmaktan çıkartıldı ve ağır bir savaş tazminatı ödemek mecburiyetinde bırakıldı

Savaşın sonucunda:

1- Avrupa’nın haritası yeniden çizildi

2- Devletlerin yönetim şekillerinde köklü değişiklikler yapıldı

3- Savaş sonrasında yenen devletler yenilen devletlerle tek tek antlaşmalar imzaladılar

4- Yeni devletler kuruldu

Ukrayna Letonya Estonya vs

gibi

10-10-2012	#87
Prof. Dr. Sinsi	Türk Tarihindeki Bütün Savaşlar, Seferler Ve Antlaşmalar... Savaşı Sona Erdiren Antlaşmalar Çarlık Rusya savaşın olanca hızıyla devam ettiği Mart 1917’de başlayan bir İhtilâle sahne olmuş ve sonucunda çarlık rejimi yıkılmış önce Menşevikler Ekim İhtilâli ile de Bolşevikler iktidara gelmişlerdi Bolşevik hükümet devam etmekte olan savaştan çekilmiş ve İttifak Devletleriyle bir barış antlaşması yapmıştı 3 Mart 1918 ‘de imzalanan Brest-Litovsk Antlaşması ile Rusya savaştan çekilmişti Osmanlı Devleti adına bu antlaşmayı imzalamaya Sadrazam Talat Paşa katılmıştı Antlaşmanın Osmanlı Devleti’ni ilgilendiren hükümleri şöyledir: 1 Ruslar 1914’den beri Doğu Anadolu’da işgal ettikleri bütün Türk topraklarından çekilecek 2 1877-1878 Türk-Rus Savaşı sonrası elimizden çıkmış olan “Elviye-i Selase”yi yani Kars Ardahan ve Batum vilayetlerimizi bize iade edeceklerdi 3 Türk-Rus sınırının tespiti ve halli plebisite (Bölge halkının rey’i veya kararı) bırakılmıştı Ayrıca Ruslar yayınladıkları bir bildiriyle ‚arlık Rusya döneminde imzalanmış ve kabul edilmiş olan bütün gizli ve açık paylaşım projeleri ve antlaşmalarını tek taraflı olarak geçersiz kabul etmişler; bu proje ve antlaşmaları yayınlamışlardı Böylece Osmanlı Hükümeti de devletleri aleyhindeki paylaşım projelerinden haberdar olmuştu Romanya’nın Savaştan Çekilmesi ve Bükreş Antlaşması 1915’ten itibaren Rus baskısı altında olan Romanya kendisine verilecek taviz ve sağlanacak imkanlara göre İttifak veya İtilâf Devletleri nezdinde yer almak ve savaşa girmek kararındaydı Ancak Sırbistan’ı yenen Avusturya Romanya’yı tehdit edince 17 Ağustos 1916’da İtilâf Devletleri ile anlaşan Romanya savaşa girdi Rusya’nın savaş dışı kalmasıyla İttifak ordularının baskısını üzerinde hisseden Romanya cephelerde de yenilince mütareke imzalamak durumunda kaldı 7 Mayıs 1918’de Bükreş antlaşmasını imzaladı Bu antlaşmayla Romanya Almanya ve Avusturya’nın ekonomik nüfuzu altına giriyor ve topraklarının bir kısmını kaybediyordu Almanya’nın Savaştan Çekilmesi ve Versay Antlaşması Ağustos 1918 başlarından itibaren savaşı kaybettiklerini anlayan Alman askerî ve sivil yetkilikleri en kısa zamanda bir barış antlaşmasının yapılması için uygun bir zamanı beklemeye karar verdiler Almanya Osmanlı Devleti’nden de önce barış girişimlerini başlatmış ve Müttefiklerle yapacağı barış antlaşması konusunda İsviçre aracılığıyla mütareke talebinde bulunmuştu Fakat bu teşebbüslerden bir sonuç çıkmamıştı Kasım 1918’de mütarekeyi imzalayan Almanya 28 Haziran l919’da da Versay (Versailles) antlaşmasını imzaladı Bu antlaşmayla Alman İmparatorluğu parçalanıyordu Almanya toprakları üzerinde Litvanya Polonya isimleriyle yeni devletler kuruluyordu Denizaşırı ülkelerdeki sömürgelerini de kaybeden Almanya’da askerlik mecburi olmaktan çıkartılıyordu Almanya ayrıca çok ağır bir savaş tazminatı ödemek zorunda bırakılıyordu Avusturya’nın Savaştan Çekilmesi ve Sen Jermen Antlaşması Savaş içinde ilk yorgunluk işaretini veren Avusturya savaşın başından beri Rusya’nın tüm ağırlığını üzerinde hissetmiş ve bu nedenle Almanya ve Osmanlı Devleti’nden askerî yardım almıştı Avusturya 1917 ortalarından itibaren çeşitli kanallardan barış ortamı yaratmaya çalışmış ve teşebbüslerde bulunmuştu Nihayet 3 Kasım 1918’de mütareke imzalayan Avusturya 10 Eylül 1919’da Sen Jermen (Saint Germain) antlaşmasını imzaladı Bu arada Macarlar Avusturya bünyesinden ayrılarak Macaristan adıyla kendi devletlerini kurmuşlardı Antlaşmaya göre Avusturya-Macaristan İmparatorluğu parça-landı Toprakları üzerinde Çekoslavakya Yugoslavya ve Macaristan isimleriyle yeni devletler kuruldu Avusturya’da da askerlik mecburî olmaktan çıkartıldı Ayrıca tıpkı Almanya gibi Avusturya da ağır bir savaş tazminatı ödemek zorunda bırakıldı Macaristan’ın Savaştan ‚ Çekilmesi ve Trianon Antlaşması Savaşın sonunda Avusturya bünyesinden ayrılan Macaristan’da ihtilâl çıkmış ve Sovyet modeli bir idare kurulmuştu Bu nedenle barış antlaşmasının imzalanması hemen mümkün olmadı Bilahare Macaristan Hükümeti de Triyanon (Trianon) Antlaşmasını imzaladı Macaristan da I Dünya Savaşı sorumlusu olarak kabul edildi Bu nedenle Macaristan da parçalandı ve toprak kaybetti Macaristan; Çekoslavakya Romanya Yugoslavya ve Avusturya’ya toprak bırakıyordu Macaristan’da da askerlik mecburiyeti kaldırılıyor ve ağır bir savaş tazminatı ve malî yükümlülük altına konuluyordu Bulgaristan’ın Savaştan Çekilmesi ve Nöyyi Antlaşması Savaşın son yılına gelindiğinde İtilaf Devletleri ordularına yenilen Bulgaristan ordusu dağıldı Bunun üzerine Bulgar Hükümeti barış istemek zorunda kaldı 29 Eylül 1918’de önce mütareke imzalayan Bulgaristan 27 Kasım 1919’da Nöyyi antlaşmasını imzaladı Bulgaristan bu antlaşmayla Romanya’ya Yugoslavya’ya ve Yunanistan’a toprak bırakıyordu Askerlik mecburi bir hizmet olmaktan çıkartıldı ve ağır bir savaş tazminatı ödemek mecburiyetinde bırakıldı Savaşın sonucunda: 1- Avrupa’nın haritası yeniden çizildi 2- Devletlerin yönetim şekillerinde köklü değişiklikler yapıldı 3- Savaş sonrasında yenen devletler yenilen devletlerle tek tek antlaşmalar imzaladılar 4- Yeni devletler kuruldu Ukrayna Letonya Estonya vs gibi