Kırsal Yerleşme Kanunu

İKİNCİ BÖLÜM

Harita ve Planlama Esasları

Haritalar ve Planlar

Madde 6- Halihazır haritalar ile jeolojik ve afet haritalarının hazırlanmasında ve planların yapılmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur

a) Halihazır haritası bulunmayan yerleşim yerlerinin halihazır haritası belediyeler veya valiliklerce yapılır veya İller Bankasına veya müellif kuruluşa ihale usulüyle yaptırılır Bu haritalar harita ve parselasyon denetim komisyonunda görüşüldükten sonra, belediye veya valiliklerce onaylanır Tasdikli bir nüshası onay tarihinden itibaren 1 ay içinde Bakanlığa ve ilgili kadastro müdürlüklerine gönderilir

Planlamaya esas afet haritalarına işlenmek üzere hazırlanacak, jeolojik haritalar ile afet haritaları da ilgili idarelerce yapılır veya yaptırılır Bakanlıkça onaylanır

7269 sayılı Kanun kapsamında kalan ve planlama işleri Bakanlıkça yapılacak alanların halihazır haritaları ve afet haritaları Bakanlıkça yapılır veya yaptırılır ve re’sen onaylanır

b) Halihazır haritaların ölçümlendirilmesi veya imar planlarının uygulanması ile ilgili görevlendirilenler, görevlerini yaparken 3402 sayılı Kadastro Kanununun 47/i maddesindeki yetkilere sahiptir

c) Halihazır harita belge ve bilgilerinin etkin kullanılmasının ve güncelleştirilmesinin hızlı ve ekonomik yapılabilmesi amacıyla sayısal harita üretimini yaygınlaştırmak için gerekli önlemler ilgili idare tarafından alınır

Bakanlık, bu önlemlerin alınmasında ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği ve eşgüdümü sağlar

d) Halihazır haritası henüz yapılmamış belediyeler ve yeni kurulan belediyelerde halihazır harita yapım ve onayına ilişkin işlemler bir yıl içinde tamamlanır

e) Belediye teşkilatı kurulan her yerleşmede; nüfus projeksiyonları dikkate alınarak, yerleşme ve gelişme alanlarını kapsayan yerlerin, imar planlarının halihazır harita onayından itibaren 1 yıl içinde yapılması veya İller Bankasına veya müellif kuruluşa ihale usulüyle yaptırılması ve onayı zorunludur

Aksi halde, ilgili belediye imarla ilgili işlem yapamaz ve yetki kullanamaz

İmar planları, belirlenen plan dönemi nüfusunun öngördüğü süre içinde kalmak koşuluyla en fazla 20 yıl geçerlidir

f) Uygulama imar planı yapımından önce kentin yeraltı hatları kadastrosu ve kırmızı kot projesinin belediyelerce yapılması veya yaptırılması zorunludur

g) Belediye sınırları içinde ve dışında, alt bölge ve imar planı kapsamında kalmayan alanlarda Bakanlıkça hazırlanan, Yönetmelik esaslarına göre uygulama yapılır

h) Alt bölge planı ve imar planlarında, olası afet sonrasında kullanılmak üzere öncelikle kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmazlar rezerv alan olarak belirlenir ve bu alanların gerekli altyapı hizmetlerinin ilgili idarece tamamlanması zorunludur Bu alanlar 7269 sayılı Kanun doğrultusunda kullanılıncaya kadar kamuya açık alanlar olarak değerlendirilir

i) Planlama alanı içinde, Özel Kanunlarla belirlenmiş alanların bulunması halinde, planı yapan veya yaptıran idare, ilgili kurum, kuruluş ve kurulların görüşlerini almak ve eşgüdüm sağlamak zorundadır

j) Bu Kanun uyarınca yapılması ve onaylanması zorunlu harita ve planlar, uzmanlık ve çalışma konularına göre Bakanlıktan, Harita Müteahhitlik Karnesi veya Plan Yapım Yeterlilik Belgesi almış olan mühendisler ve şehir plancıları tarafından hazırlanır

Planlama Kademeleri ve Planların Aleniyeti [değiştir]

Madde 7- Planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından “Mekansal Strateji Planları”, “İmar Planları” ve “Kırsal Yerleşme Planları”ndan oluşur

“Mekansal Strateji Planları”; Ülke Fiziki Planları, Bölge Planları ve Alt Bölge Planlarından oluşur İmar Planları ise Nazım İmar Planları ve Uygulama İmar Planları olarak hazırlanır Uygulama İmar Planları gerektiğinde etaplar halinde de yapılabilir

Her plan, planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca, yürürlükteki üst düzey planların kararlarına uymak, açıklama raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt düzeydeki planı yönlendirmek zorundadır Nazım imar planı onaylanmadan uygulama imar planı onaylanamaz Uygulama imar planları nazım imar planında belirlenmiş olmak koşuluyla etaplar halinde yapılabilir ve uygulanır

Bu Kanunda adı geçen her tür ve ölçekteki planlar alenidir Bu aleniyeti sağlamak Bakanlığın ve ilgili idarelerin görevidir Bakanlık veya ilgili idare, mekansal strateji planlarının, kırsal yerleşme planlarının ve imar planlarının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar halinde ya da sayısal ortamda çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir Ayrıca, bu planların aleniyetini sağlamak için, medya ve elektronik haberleşmenin yanı sıra, seminerler, konferanslar, sergiler ve toplantılar gibi etkileşim araçları ile toplumu bilgilendirir

Planlamaya İlişkin İlke ve Esaslar

Madde 8- Planlar, sürdürülebilir kalkınma ilkesine, kamunun yararına ve yerleşmenin bütününe hizmet edecek nitelikte hazırlanır

Plan; toplumsal sorunları çözen, değişen koşulları dikkate alan ve sürekliliği olan, mevcut ve olası mekansal, kurumsal ilişkileri yansıtan, geleceğe yönelik kararlar üreten, gelecek kuşakların gereksinimlerini sağlamayı hedefleyen, sosyal, kültürel, doğal değerlerin mekanla ilişkisi kuran, alternatifler arasında en uygununu seçen, uygulamayı da içeren ve katılımı öngören araştırma ve incelemeye dayalı uzun erimli hedefi olan süreci belirleyen belgedir

Planlar; çevre sorunların önlenmesi, enerji verimliliğinin sağlanması ve sınırlı kaynakların kullanımının en aza indirgenmesine ilişkin yöntemler geliştirir

Planlarda; yerleşim alanı ihtiyacı, bilimsel yöntemlerle nüfus projeksiyonuna göre belirlenir İhtiyaçtan fazla alan kullanıma açılamaz Alternatifleri değerlendirilmesi aşamasında çevresel değerlerin taşıma kapasitesine uygun kullanım kararları alınır

Mekansal stratejik planları, karayolu, demiryolu, denizyolu ve hava yoluna ilişkin ulaşım kararlarını bir bütün halinde değerlendirerek, bunlara ilişkin karar verir Bu kararlar planlama kararlarından ayrı düşünülemez ve planlanamaz

Her tür ve ölçekteki plan kendi ölçeğinin gerektirdiği ilkelere ve tekniğe göre yapılır Farklı tür ve ölçekteki planlar büyültme ve küçültme yolu ile elde edilemez

Planda; yerleşmenin ihtiyacı olan altyapı, eğitim, kültür, sağlık, ulaşım, spor, eğlence ve dinlence kullanımları yeterli büyüklükte ve nitelikte ayrılır

Planlar; kamu taşımacılığına ve yaya önceliğin korunmasını amaçlar ve ulaşım niteliğini artıracak önlemler alır

Afetlerin önlenmesi, zararlarının azaltılması için yerbilimsel analizler, jeolojik araştırmalar yapılarak, planlama kararlarına yansıtılır Bölge ve kentte risk oluşturan alanlar, altyapı, kullanımlar, yapılar birbirleriyle ilişkileri ele alınarak risk yönetim esasları belirlenir

Her tür ve ölçekteki plan sınırları, coğrafik, ekolojik, koruma, risk faktörleri ve mevcut kullanımlar açısından bütünlük arz eden alanları içerecek şekilde idarece belirlenir Mülkiyeti esas alan, yerleşmelerle ulaşım bağlantısı olmayan, yer seçimi esaslarına aykırı parçacı planlar yapılmaz Planlar, planlama birimi bulunan idarelerce yapılır veya ihale veya yarışma yolu ile elde edilir

Planların hazırlanması sürecinde, planlanacak alan ve yakın çevresine yönelik ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir Planlama çalışması ile birlikte eşzamanlı olarak stratejik çevresel değerlendirme çalışmaları tamamlanır Planlama alanına yönelik eşik analizi, onaylı jeolojik/jeoteknik etütler, yerinde yapılan incelemeler, yeterli nitelikte ve kapsamda ekonomik, sosyal, kültürel, politik, tarihi, sektörel ve teknolojik araştırmalar yapılır ve rapora bağlanır Planlama yapılan yerin özelliğine göre ilgili idare tarafından yerinde toplantılar düzenlenir Alternatif alan ve kararlardan en uygun olanı seçilir Plan eki raporda, elde edilen bütün veriler, değerlendirmeler ve alternatifler, kurumsal yapı, uygulama araçları ve finansman modeline ilişkin karar ve öneriler yer alır

Kamu kurum ve kuruluşlarından elde edilen veriler bir bütün olarak değerlendirilir Bu verilerden, ilgili kanunlarında belirlenmiş korumaya yönelik kararlar, görüşler ve önerilere öncelikle uyulur Kamu kurum ve kuruluşları istenen yeterli nitelikteki görüş ve önerileri 60 gün içinde vermek zorundadır

Planların Hazırlanması ve Yürürlüğe Konulması

Madde 9- Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur

A) Mekansal Strateji Planları;

a- Ülke Fiziki Planı; Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının eşgüdümünde, ilgili tüm Bakanlıkların kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu tüzel kişiliklerinin katılımıyla oluşturulacak bir komisyon tarafından hazırlanır ve Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe girer

Ülke fiziki planı kalkınma planı ve ulusal ölçekte her türlü bilgi ve belge dikkate alınarak hazırlanır Plan; sekreteryası Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından yürütülecek olan Ülke Fiziki Plan Şurasında ilgili kamu kurum ve kuruluşları, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının görüşlerine sunulur Şura sonucunda Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından gerekli düzenlemeler yapılarak Bakanlar Kuruluna gönderilir Bakanlar Kurulu Kararı onayı sonrası kurum ve kuruluşlar ile kamuoyuna duyulur

Ülke fiziki plan kararları bağlayıcı olup; ekonomik ve sosyal planlama, yatırım programları, projeler ve AB uyum çalışmalarında dikkate alınır

Ülke Fiziki Planı; hazırlama, onay ve uygulamasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlar Kurulunca belirlenecek ilke ve esaslar çerçevesinde DPT tarafından hazırlanacak yönetmelikle belirlenir

b- Bölge Planı; Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından, ilgili kurum ve kuruluşlar, kamu tüzel kişilikleri, ilgili meslek odaları ve üniversitelerin katılımıyla oluşturulacak planlama komisyonunca yapılır ve Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından onaylanır

Bölge planı; uluslar arası anlaşmalar, ulusal kalkınma planı, ülke fiziki planı, yıllık programlar kapsamında belirlenen alanlarda hazırlanır Hazırlan Bölge Planı Kolokyumunda kamu kurum ve kuruluşları, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının görüşlerine sunulur Alınan görüşler doğrultusunda DPT ve planlama komisyonunca bölge planı sonuçlandırılarak, rapor ve belgeleri ile birlikte onaylanır Yıllık yatırım programları, bölge planına uygun olarak yapılır

Bölge Planı; hazırlama, onay ve uygulamasına ilişkin usul ve esaslar DPT tarafından hazırlanacak yönetmelikle belirlenir

c- Alt Bölge Planı; Bakanlıkça, ilgili kurum ve kuruluşların, kamu tüzel kişiliklerinin, ilgili meslek odaları ve üniversitelerin görüşleri alınarak yapılır veya yaptırılır Bu planlar, kapsadıkları bölgenin ilgili idarelerince belirlenecek ilan yerlerinde 30 gün süreyle ilan edilmek suretiyle halkın bilgi ve görüşüne sunulur Varsa plana itirazlar ve görüşler ilgili valilik aracılığı ile 10 gün içinde Bakanlığa gönderilir Bakanlık gelen görüşleri 30 gün içinde değerlendirir Bu planların bölge planlarına uygunluğunu Bakanlıklar arası Planlama Komisyonu denetler, uygun görülen planlar Bakanlıkça onaylanır Bakanlıkça onaylanarak kesinleşen planlar ilan edilerek kamuoyuna duyurulur Onaylı plan ilgili tüm idarelere, kurum ve kuruluşlara gönderilir

Bu planda yapılacak revizyon ve değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir

Bölge Planlarında herhangi bir değişiklik olmadığı müddetçe 3 yıl içinde revizyon ve değişiklik yapılamaz

Büyükşehir belediyelerinde, alt bölge planı yapma veya yaptırma yetkisi büyükşehir belediye meclisine aittir Büyükşehir belediye meclisince karar altına alınan planlar incelenmek ve onaylanmak üzere Bakanlığa gönderilir Bakanlıkça uygun görülmesi halinde onaylanır Ancak, planlama alanı içinde büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan alanlar ile birlikte planlanması gereken farklı yetki alanlarının olması halinde, Bakanlık görüşü alınarak ve yapıma ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenmek kaydıyla, planlar büyükşehir belediyesi ve ilgili idarelerle ortaklaşa yapılır veya yaptırılır ve Bakanlıkça onaylanır

B) İmar Planları;

Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından oluşur İlk kez imar planı yaptırılacak yerleşimler hariç; nazım ve uygulama imar planı yapılabilmesi için, öncelikle, belediye meclisi veya il genel meclisince gerekçeli rapor hazırlanmak suretiyle imar planı yapım kararı alınır Yapımına karar verilen planlamaya ilişkin, en az 15 gün süreyle, kamuoyu görüşüne başvurulur

İmar planları, kamuoyunun, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüş ve öneriler dikkate alınarak, ilgili idarelerce yapılır veya yaptırılır İlgili idarece yapılan veya yaptırılan nazım ve uygulama imar planları, revizyon, ilave ve değişiklikleri plan denetim komisyonunca incelenir Planın, Komisyonunun gerekçeli görüşüne sunulduğu tarihten itibaren plan onanıncaya kadar geçen süre içinde, plan sınırları içerisinde imar uygulamasına izin verilmez Komisyon gerekçeli görüşünü en fazla 15 gün içerisinde ilgili idareye gönderir

İdarece incelenerek, komisyonun gerekçeli görüşüne uygun olarak yeniden düzenlenen planlar en fazla 30 gün içerisinde belediye meclisine veya il genel meclisine karara bağlanmak üzere gönderilir Belediye meclisine veya il genel meclisine gönderilen planlar 15 gün içinde karara bağlanır, bu sürenin sonunda idarece tespit edilen ilan yerlerinde 30 gün süre ile ilan edilmek ve toplantılar düzenlenmek suretiyle halkın bilgi ve görüşüne sunulur Planlar; ilan süresi sonunda varsa plana yapılan itirazlar hakkında gerekçeli rapor hazırlanmak ve plan denetim komisyonu kararına aykırı olmayan itirazlar doğrultusunda yeniden düzenlenmek suretiyle onaylanmak üzere, 15 gün içerisinde belediye meclisine veya il genel meclisine gönderilir Bu planlar, belediye meclisince veya il genel meclisince 15 gün içerisinde onaylanarak yürürlüğe girer

Onaylı imar planlarının bir kopyası, onay tarihinden itibaren 15 gün içinde Bakanlığa gönderilir

Bakanlık; şikayet üzerine veya gerekli gördüğü hallerde planların üst ölçekli plan kararlarına, şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına ve imar mevzuatına uygunluğunu inceler Bakanlıkça inceleme kararı alınan planlar 7 gün içerisinde ilgili idaresine bildirilir Kararın tebliğ tarihinden itibaren bu planlara ilişkin ruhsat işlemleri dahil imar uygulamaları durdurulur

Bakanlık, tebliğ tarihinden itibaren en geç 60 gün içinde planı inceler, varsa aykırılıkları gerekçeleri ile birlikte ilgili idareye bildirir Bildirim tarihinden itibaren 60 gün içinde uygun hale getirilmeyen planlar Bakanlıkça re’sen iptal edilir

Onaylanmış planlarda yapılacak revizyon veya değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir Belediye meclislerince veya il genel meclislerince planlarda revizyon veya değişiklik yapılmasına ilişkin olarak alınacak kararlar için ayrıntılı gerekçeli rapor düzenlenmesi zorunludur

Büyükşehir belediyesi sınırları içinde nazım imar planları, büyükşehir belediyesi koordinatörlüğünde ilçe/alt kademe ve belde belediyeleri ile birlikte yapılır, yaptırılır ve büyükşehir belediye meclisince onaylanır Nazım imar planına uygun olarak ilçe/alt kademe ve belde belediyesince yapılan, yaptırılan ve onaylanan uygulama imar planları büyükşehir belediye meclisi kararı ile yürürlüğe girer Nazım imar planına aykırı olarak yapılmış uygulama imar planları onaylanmadan iade edilir İade olunan planlar, ilçe/alt kademe ve belde belediye meclisince 60 gün içerisinde değerlendirilerek yeniden büyükşehir belediye meclisine gönderilir

Büyükşehir belediye meclisi gündemine 60 gün içerisinde alınmayan ve bu sürede sonuçlandırılmayan uygulama imar planları yürürlüğe girer

Nazım imar planlarına itirazlar büyükşehir belediyesine, uygulama imar planlarına itirazlar ise ilçe/alt kademe ve belde belediyelerine yapılır

Büyükşehir belediyesi sınırları içinde yapılacak planlamalarda Plan Denetim Komisyonu ve Bakanlık denetimine ilişkin usul ve esaslar saklıdır

İmar planlarında kamu yararına bir zorunluluk olması halinde; ek yoğunluk kararı getirmeyen, teknik ve sosyal alanların kaldırılması, küçültülmesi, yerinin değiştirilmesine olanak vermeyen plan değişiklikleri yapılabilir Plan değişikliklerinin onaylanması için belediye meclis veya il genel meclisinin 2/3 çoğunluğu aranır Plan değişiklikleri, plan müelliflerince kazıma yapmaksızın paftalar üzerine yapılır ve belediye meclislerine ayrıntılı hazırlama ve uygulama raporu ile birlikte sunulur

Kıyı, su havzaları, orman, sanayi, turizm, tarım, maden, askeri ve ekonomik ve stratejik önemi dikkate alınarak özelliği olan imar planlarının denetlenmesinde Bakanlık temsilcisin Plan Denetim Komisyon çalışmalarının hangilerine katılacağı hususu yönetmelikle belirlenir

C) Kırsal Yerleşme Planları;

Valiliklerce yapılır, yaptırılır 30 gün süreyle valilikçe tespit edilen ilan yerlerinde ilan edilmek suretiyle halkın bilgi ve görüşüne sunulur, itirazlar doğrultusunda gerekli düzeltmeler yapılan planlar, köy ihtiyar heyetinin kararı alınarak valilikçe onaylanır Bu planlar İl İdare Kurulu Kararı ile belirlenen köy ve mezraların yerleşik alanları ile civarı sınırlarını ve varsa köy yerleşme planları sınırlarını kapsamak zorundadır Kırsal yerleşme planlarının hazırlanmasına; sınır tespitine ve uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir

Onaylanan mekansal strateji planlarının bir örneği ilgili kamu kuruluşlarına ve ilgili meslek odalarına, İmar planlarının bir örneği Bakanlığa ve meslek odalarına, kırsal yerleşme planlarının bir örneği, Bakanlığa, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ve meslek odalarına gönderilir

Planlama ve Uygulamada Bakanlığın Yetkisi

Madde 10-

a) Bakanlık, Kanunun diğer maddelerinde verilen yetkilerin yanı sıra, gerekli gördüğü hallerde, planlama esaslarına ve şehircilik ilkelerine uygun olarak, kamu yararı amacıyla; Ülke bütününü ve ekonomisini etkileyecek boyutta olduğu Bakanlar Kurulu Kararıyla tespit edilen ve Yer Seçimi Komisyonunca belirlenen, kamuya ait havaalanı, baraj, karayolu, demiryolu, liman, enerji santralleri, enerji ve boru hatları gibi projeleri içeren yerlerle, afete maruz veya afetler nedeni ile tahrip olan veya Gecekondu Kanunu ve Kıyı Kanununun uygulanması gereken yerlerdeki her tür ve ölçekteki planların tamamını veya bir kısmını, mekansal ve işlevsel bütünlük arz eden bir veya birden fazla il sınırları bütününde veya bir kısmında birden fazla idareyi ilgilendiren, sektörler arası koruma kullanma dengesini sağlama amacı güden ve idareler arası eşgüdüm esaslarını belirleyen planları, ilgili idarelere ve konuyla ilgili tüm kurum ve kuruluşlara bu yolda bilgi vererek ve işbirliği sağlayarak Kanunun diğer hükümleri doğrultusunda yapmaya, yaptırmaya, değiştirmeye ve re'sen onaylamaya yetkilidir

Bu planların yapımı sırasında tüm kurum ve kuruluşlar Bakanlığın istediği her türlü bilgi ve belgeyi en geç 60 gün içinde ve bedelsiz olarak vermekle yükümlüdürler

Yer seçimi Komisyonunun oluşum, çalışma usul ve esasları ve değerlendirme kriterleri Yönetmelikle belirlenir

Bir kamu hizmetinin görülmesi maksadıyla, genel, katma ve özel bütçeli idarelerle, il özel idaresi ve belediyeye veya bu kurumlarca sermayesinin yarısından fazlası karşılanan kurumlara, kanunla veya kanunun verdiği yetki ile kurulmuş kamu tüzel kişilere ait bina ve tesisler için imar planlarında yer ayrılması veya bu amaçla değişiklik yapılması gerektiği takdirde, Bakanlıkça valilik ve/veya ilgili belediyeye talimat verilebilir, talimat 2 ay içerisinde yerine getirilmezse imar planının resmi bina ve tesislerle ilgili kısmını Bakanlık re’sen yapar veya yaptırır ve onaylar

Kesinleşen planlar ilgili belediyelere ve valiliklere tebliğ edilir Tebliğ tarihinden itibaren bu planların uygulanması zorunludur

Re’sen yapılan planlardaki değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir

Ayrıca büyükşehir belediyeleri ile ilçe/alt kademe ve belde belediyeleri arasında planların hazırlanması ve onaylanması konusunda anlaşmazlığa düşülmesi halinde, Bakanlık görüşü doğrultusunda uygulama yapılması zorunludur

b) Büyükşehir belediyeleri de dahil, ilgili idareler, Bakanlıkça çıkarılan planlama ve yapılaşmaya dair yönetmeliklerin ilkelerine aykırı olmamak koşuluyla, yöresel özelliklere göre, belediye meclis kararı veya il idare kurulu kararı ile kendi yönetmeliklerini çıkarabilirler Bu yönetmelikler Bakanlığın uygun görüşü alınmadan ve Resmi Gazetede yayımlanmadan yürürlüğe giremez

Bakanlık, bu Kanun uyarınca ilgili idarelerce yapılan her tür ve ölçekteki planları, düzenlemeleri, yapı ruhsatı veya yapı kullanma izin belgeleri ile bunların eklerini incelemeye, bunlardan bu Kanuna, kanuna dayalı olarak çıkarılan yönetmeliklere ve imar mevzuatına aykırılığı tespit edilen işlemlerin iptalini istemeye, iptal edilmemesi halinde re’sen iptal etmeye yetkilidir Bakanlık, bu Kanuna, bu Kanun uyarınca çıkarılan yönetmeliklere aykırı iş yapan ilgili idare görevlileri hakkında yasal işlem tesis etmekle görevlidir

Bünyesinde Harita Daire Başkanlığı veya İmar Daire Başkanlığı bulunduran merkezi idarelerce yapılan halihazır haritalar ve planlar için ayrıca komisyon denetimi aranmaz

İmar Programı ve Uygulama Programları

Madde 11- İmar Programı, Plan geçerlilik süresi içinde kalmak koşulu ile en fazla 20 yıl içinde uygulanmak zorundadır İmar programı, imar planı ile birlikte onaylanır İmar programı; imar planı ile belirlenen etaplara dayalı olarak yapılacak uygulama programları, alanları ve süreleri ile uygulama araçlarını ve mali kaynaklarını belirler

İmar programında; yıllara göre ayrı ayrı konulacak ödenek miktarları ve yapılacak işlemin öncelikleri yıllar itibariyle belirtilir

İlgili idareler, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren en fazla 3 ay içinde, imar planını ve imar programını uygulamak üzere 5 yıllık uygulama programlarını, teknik ekipmanları, araç-gereç, eleman ve yıllık bütçelerini göz önünde bulundurarak hazırlamakla ve belediye meclisi veya il idare kurulu kararı ile yürürlüğe koymakla yükümlüdürler

İlgili kamu kuruluşları, uygulama programlarının görüşülmesi sırasında planın uygulanmasını sağlayacak araçlara ilişkin görüş ve önerileri belirlemek üzere belediye meclisi veya il genel meclisi toplantısına katılır Uygulama programları, ilgili kamu kuruluşlarının görüşleri esas alınarak hazırlanır, belediye meclisinde veya il genel meclisinde kabul edilerek kesinleşir

Uygulama programları sınırları içinde kalan alanlardaki kamu hizmet ve tesislerine ayrılan alanların ve umumi hizmet alanlarının uygulama program süresi içinde kamu eline geçmesi zorunludur Bu amaçla gerekli ödenek, kamu kuruluşlarının yıllık bütçelerine konur

İkinci ve müteakip 5 yıllık programların uygulamaya konulabilmesi için; önceki 5 yıllık uygulama programı döneminin bitiminden en az 6 ay önce, yeni uygulama imar programı hazırlanarak belediye meclisi veya il idare kurulu görüşüne sunulması zorunludur Uygulama programlarına alınan işlerin öncelik sıraları belediye meclisince veya il genel meclisince belirlenir

Uygulama programına alınan işler tamamlanmadan, gelecek dönemlere ait programın uygulanmasına geçilemez, uygulama programına alınan işler uygulama programından çıkarılamaz Uygulama programına alınan işlerden doğal ve teknolojik afetler nedeniyle program dönemi içinde bitirilemeyen işler bir sonraki program döneminde öncelikle ele alınır

İlgili idarece önem ve öncelik arz eden bir durum ortaya çıkması halinde o yılın uygulama programına ilave edilmek suretiyle ek program yapılarak belediye meclisinin veya il genel meclisinin onayına sunulur

İmar programlarının ve uygulama programlarının hazırlanması ve uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikte belirlenir

Kamuya Ait Taşınmazlar

Madde 12- İmar planlarında; meydan, yol, park, yeşil alan, mezarlık, çocuk bahçesi, otopark, açık pazar yeri, hal, mezbaha, toplu taşım istasyonu, terminal, spor ve oyun alanı gibi umumi hizmetler ile kültür, sağlık, eğitim, güvenlik amaçlı yapı ve tesislerle dini tesisler gibi ilgili idarelerce gerçekleştirilecek umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan, Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait taşınmazlar, Türk Silahlı Kuvvetlerince Milli Savunma Bakanlığına tahsisli veya tahsissiz olarak kullanılan araziler ile harekat açısından gelecekte kullanılmak üzere elde boş olarak bulundurulan veya 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgesi kapsamında kalan yerler hariç, hazine ve özel idareye ait arazi ve arsaların, belediye veya valiliğin teklifi, Maliye Bakanlığının onayı ile belediye sınırları içinde belediyeye; belediye sınırları dışında il özel idaresine bedelsiz terk edilmesi zorunludur Tapu kaydı terkin edilir

Ancak, bu yerlerin üzerinde bina bulunduğu takdirde, arsası hariç yalnız binanın rayiç değeri için takdir edilecek bedel ödenir Bedel ve ödeme şekli taraflarca tespit olunur Bu şekilde oluşturulan arsa ve araziler belediye veya özel idare tarafından satılamaz ve imar planında öngörülen amaç dışında kullanılamaz Kamuya ait taşınmaz mallar parsel numarası verilmek suretiyle Kamu Ortak Malları Kütüğüne tescil edilir ve bedelsiz olarak ilgili idareye geçtiği hususu belirtilir

Bu yerlerin kullanılış şekli; plan bütününde ilave kamu tesis alanı veya umumi hizmet alanı ayrılmaksızın plan değişikliği veya revizyonu yapılarak, sadece özel mülkiyete konu olacak hale getirildiği takdirde oluşan parseller devir alınan idareye aynı usullerle iade olunur Buna aykırı davranışı sabit olan ilgililer şahsen sorumludur Bu terkinler resim, harç ve vergiye tabi değildir

Bu taşınmazlar, öncelikli olarak, Kanunun 14 üncü maddesi kapsamında kalmayan ve imar programı süresi içinde kamu eline geçişi sağlanamayan, umumi hizmet alanlarında kalan taşınmazların takası amacıyla kullanılır

Hazırlanan imar planı sınırları içindeki kadastral yollar ile meydanlar, imar planının onayı ile bu vasıflarını kendiliğinden kaybederek, onaylanmış imar planı kararı ile getirilen kullanma amacına konu ve tabi olurlar Kadastral yolların ve meydanların imar planı ile özel mülkiyete konu olması halinde bu alanlar belediye sınırları içinde belediye, bu sınırlar dışında il özel idaresi veya köy sınırları içinde köy tüzel kişiliği adına tescil edilir

İmar Planlarında Umumi Hizmetlere Ayrılan Yerler

Madde 13- Meydan, yol, park, yeşil alan, mezarlık, çocuk bahçesi, açık ve kapalı otopark, açık ve kapalı pazar yeri, hal, mezbaha, toplu taşım istasyonu, terminal, spor ve oyun alanı gibi kamuya ait umumi hizmetler ile kültür, sağlık, eğitim, güvenlik ve dini tesis amaçlı kamuya ait yapı ve tesislere ayrılan alanlarda inşaat ve mevcut bina varsa esaslı değişiklik ve ilaveler yapılmasına izin verilmez Ancak, alanın imar planı dönemi içinde uygulama programına alınıp kamu eline geçişi sağlanana kadar mevcut kullanma şekli devam eder Bu alanların kamu eline geçişi öncelikle bu kanunun 15 üncü maddesinin uygulanması ile veya belediye encümeni veya il idare kurulu kararıyla eşdeğer arsa ve arazi takası yoluyla gerçekleştirilmek zorundadır Plan bütününde bu kanunun 15 üncü maddesinin uygulanmış olması ve hazineye, ilgili idareye kamuya ait takas yapılacak eş değer arsa ve arazi bulunmaması halinde, ancak kamulaştırma yoluyla kamu eline geçişi sağlanır Bu maddenin uygulanmasından valiler ve belediye başkanları sorumludur İmar Planlarında umumi hizmetlere ayrılan yerler, eşdeğer büyüklükte yeni bir alan ayrılmadıkça kaldırılamaz, değiştirilemez ve özel mülkiyete konu edilemez

İmar planında umumi hizmetlere ayrılan yerlerden; emlak, alım ve satım vergisi ve benzeri vergi, harç ve resim alınmaz

Bu yerlerin üzerinde bina bulunduğu takdirde, bina bedelinin, parselin kamu eline geçişin sağlandığı rayiç üzerinden malikine ödenmesi zorunludur

Kısıtlama konulan bu taşınmazlar kamu eline geçinceye kadar, diğer kanunlarla verilen hakları devam eder

Arazi ve Arsa Düzenleme İşlemleri

Madde 14-

a) Uygulama imar planı sınırları içinde bulunan müstakil, hisseli veya 09111985 tarihinden önce hisse karşılığı satın alınan veya özel parselasyona dayalı yerler de dahil olmak üzere, binalı veya binasız arsa ve arazileri, malikleri veya diğer hak sahiplerinin kabulü aranmaksızın, birbirleri ile yol fazlaları ile kamu kurumlarına veya ilgili idarelere ait yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler ve valilikler yetkilidir

Arazi ve arsa düzenleme işlemleri, uygulama imar planlarında belirlenen etaplar dahilinde, planlar ile birlikte onaylanan imar programı kapsamında, uygulama programına alınır Program dönemi içerisinde, arazi ve arsa düzenleme işlemlerinin yapılıp imar parsellerinin oluşturulması ve tapuya tescil işlemlerinin tamamlanması zorunludur

b) İlgili idarelerce arazi ve arsaların düzenlemeye tabi tutulması sırasında bunların yüzölçümlerinden “düzenleme ortaklık payı” kadar alan, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında düşülür Düzenleme ortaklık payı, öncelikle kamuya ait arazi ve arsalar düşüldükten sonra kalan miktardan hesaplanır Düzenleme ortaklık payı oranı, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin % 45 ini geçemez

Düzenleme ortaklık payı ile elde edilen alanlar, düzenlemeye konu olan yerlerin ihtiyacı olan ve tescile tabi olmayan yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil alan, dini ve kültürel tesisler, eğitim, sağlık, altyapı tesis alanı ve karakol gibi umumi hizmetler ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka amaçla kullanılamayacağı gibi; özel mülkiyete ve kullanıma konu eğitim, sağlık, dini ve kültürel yatırımlar için de kullanılamaz Karakol, sağlık, eğitim, dini ve kültürel tesis alanları Hazine adına, tescil edilir ve ilgili idarelere bedelsiz olarak tahsis edilir Belediyeler ve valilikler kendi adlarına düzenleme ortaklık payı kesintisi kaynaklı arsa edinemezler, bu alanlar özel mülkiyete konu olamaz

c) Düzenleme ortaklık payının uygulama imar planı bütününde hesaplanması esastır Düzenleme sınırı, uygulama imar planı etaplarından küçük olamaz

Düzenleme ortaklık paylarının toplamı, (b) fıkrasında sözü geçen umumi hizmetler için yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır

İlgili idareler, düzenleme ortaklık payının, imar planı kararları ile getirilen imar hakları ve düzenleme dolayısıyla oluşan değer artışına yeterli gelmemesi durumunda, artı değer artışı karşılığını da alır

Düzenlemeye tabi tutulan parselin zemin durumu ve üzerindeki yapının özelliği itibariyle düzenleme ortaklık payının alınamadığı hallerde, ilgilisinin muvafakati ile düzenleme ortaklık payı miktarı bedele dönüştürülebilir Bedel takdiri ve bedellere itiraz şekilleri 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunun hükümlerine tabidir Bu bedel, düzenlemenin gerçekleştirilebilmesi için yapılacak kamulaştırmalar dışında kullanılamaz Bu parsellere plan kararları ile ek imar hakkı getirilemez

Herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınması, ancak yeni bir imar planı nedeniyle yeni bir düzenleme yapılması ve daha önceki düzenleme ortaklık payı oranının yeni düzenleme ortaklık payından az olması koşuluyla mümkündür Bu hükmün uygulanmasında alınan toplam düzenleme ortaklık payı oranı hiçbir koşulda % 45 ini geçemez

Düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenleme ortaklık payı alınanlarından, bu düzenleme nedeniyle ayrıca değerlendirme resmi alınmaz

d) Düzenleme sonrası oluşan imar parselinin dağıtımı, uygulamayı yapan harita mühendisi tarafından gerçekleştirilir Dağıtım işleminde; düzenlemeye giren arsa ile tahsisi yapılan imar parselinin aynı düzenleme alanında bulunması, aynı yerde veya yakınında ve imar hakkı açısından eşdeğer olması, plan ve mevzuata uygun yapılaşmaya uygun, planla belirlenen parsel büyüklüklerine uymak koşuluyla müstakil parsel olarak dağıtım yapılması esastır

Üzerinde bina bulunan hisseli parsellerde, şüyu sadece zemine ait olup, şüyuunun giderilmesinde bina bedeli ayrıca dikkate alınır

Düzenleme sırasında, plan ve mevzuata göre muhafazasında mahzur bulunmayan bir yapı, ancak bir imar parseli içinde bırakılabilir Tamamının veya bir kısmının plan ve mevzuat hükümlerine göre muhafazası mümkün görülmeyen yapılar ise, birden fazla imar parseline de rastlayabilir Hisseli bir veya birkaç parsel üzerinde kalan yapıların bedelleri, ilgili parsel sahiplerince yapı sahibine ödenmedikçe ve aralarında başka bir anlaşma temin edilmedikçe veya şüyuu giderilmedikçe bu yapıların eski sahipleri tarafından kullanılmasına devam olunur

Bu maddede belirtilen kamu hizmetlerine ayrılan yerlere rastlayan yapılar, belediye veya valilikçe kamulaştırılmadıkça yıktırılamaz

Düzenlenmeye tabi tutulmuş hisseli parsellerde bulunan yapılara, tüm parsel sahiplerinin kabulleri olmadan ilave, değişiklik, esaslı tamir ve tadil izni verilmez

e) Bu maddenin tatbikinde belediye veya valilik, ödeyecekleri kamulaştırma bedeli yerine ilgililerin kabulü halinde kamulaştırılması gereken yerlerine karşılık, plan ve mevzuat hükümlerine göre yapı yapılması mümkün olan belediye veya il özel idaresine ait alanlardan yer verebilirler

Parselasyon Planlarının Hazırlanması, Onaylanması ve Tescili

Madde 15- İlgi idarece imar planlarına ve harita-kadastro tekniklerine uygun olarak plan bütününde yapılan parselasyon planları, Parselasyon Planı Denetim Komisyonunca incelenir Komisyonun en fazla 15 gün içinde idareye göndereceği gerekçeli görüş, ilgili idarece incelenerek, belediye sınırları içinde belediye encümeni, dışında ise, il daimi encümeni tarafından karara bağlanarak, 30 gün süre ile idarece tespit edilen ilan yerlerinde halkın bilgisine sunulur İlan süresi sonunda parselasyon planlarına yapılan itirazlar, komisyon görüşü dikkate alınarak, 15 gün içinde belediye encümeni veya il daimi encümeni tarafından onaylanarak yürürlüğe girer

Yürürlüğe giren parselasyon planları, yerel ve ulusal iletişim araçları ile kamuoyuna duyurulur Bu duyuru tebligat yerine geçer

Kesinleşen parselasyon planları tescil edilmek üzere tapu dairesine gönderilir Bu daireler ilgililerin muvafakatı aranmaksızın, sicilleri planlara göre re'sen tanzim ve tesis ederler

Kooperatif evleri, siteler, toplu konut inşaatı gibi bir parsel üzerinde birden fazla bina ve tesislerin yapımı gerektiğinde parselasyon planları ifraza gerek kalmadan bu ihtiyacı karşılayacak şekilde düzenlenir veya değiştirilir ve Kat Mülkiyeti Kanunu hükümleri uygulanır

İfraz ve Tevhit

Madde 16-İmar Planlarında; bu Kanunun 13 üncü maddesinde sayılan umumi hizmetlere ayrılan yerlere rastlayan taşınmazların bu kısımlarının ifrazına veya tevhidine izin verilmez

İfraz ve tevhit işlemlerinde belediye sınırları içinde belediye encümeni, bu sınırlar dışında il idare kurulu kararı aranır

İmar planı sınırları içinde bu kanunun 14 üncü maddesinde açıklanan arazi ve arsa düzenlemesi yapılmamış alanlarda ifraz ve tevhit yapılamaz

İmar Planı sınırları içinde arazi ve arsa düzenlemesi yapılmış alanlarda, ifraz ve tevhit ile yeni bir parsel oluşturulması durumunda, oluşan parselin ait olduğu imar adasının toplam imar hakkında artış yapılamaz İfraz ve tevhit parselasyon planına işlenir

İmar planı bulunmayan yerlerde, belediye encümeni veya il daimi encümeni kararı olmadıkça kadastro parsellerinin ifraz, tevhit ve terki yapılamaz

İmar planı bulunan veya bulunmayan alanlarda; ifraz ve tevhit yolu ile yola cephesi bulunmayan parsel oluşturulamaz

2510 sayılı İskan Kanunu uyarınca hazırlanan, Tarımsal İskan Projeleri kapsamında yapılaşma amacı taşımayan tarımsal amaçlı ifrazlar hariç; imar planı bulunmayan alanlarda; imar planı kararı olmaksızın ifraz, tevhit, terk ve düzeltme yolu ile yol oluşturulamaz, yola cephesi olmayan parsel ifraz edilemez

İmar planı sınırları içinde ilgili idarece arazi ve arsa düzenlemesi yapılmış alanlarda ve imar planı sınırları dışında kalan alanlarda yapılacak ifraz ve tevhit işlemlerine, parselin büyüklüğüne, ebatlarına ve yola cephe şartına, ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir

Hisseli Satış Yasağı

Madde 17- Veraset yolu ile intikal eden, bu Kanun hükümlerine göre şuyulandırılan ve Kat Mülkiyeti Kanunu gereği yapılan hisselendirmeler hariç, her türlü yapılaşma amacıyla parselleri, arsa ve arazileri, hisselere bölen özel parselasyon planları ve/veya satış vaadi sözleşmeleri yapılamaz Mahkemelerce yukarıda sayılan istisnalar dışında yeni hisse oluşumunu, hisse devir ve temlikini gerektiren kararlar alınamaz

Haritalar ve Planların Yapım, Uygulama ve Denetimi

Madde 18-

a) Halihazır haritaların, jeolojik ve afet haritalarının ve parselasyon planlarının hazırlanması ve bunların uygulanmasının denetim sorumluluğunu ve ilgili idarece denetimini, uzmanlık çalışma konuları ve ilgili kanunlarına göre mühendisler, imar planlarını ise şehir plancısı unvanlı meslek adamları yerine getirirler

İlgili idareler, harita ve planlar ile bunlara ait eklerin, ilgili meslek odasının il düzeyinde örgütlenmiş olması halinde, odaca mesleki teknik denetimden geçirilmesini isteyebilir Meslek odaları gerek bu Kanunla gerekse diğer kanunlar ve yönetmeliklerle verilen veya verilecek olan görevleri, kamu hizmeti olarak yerine getirmek zorundadır

Harita ve planların uygulanması ve denetiminden sorumlu kişi ve kuruluşların görev, yetki ve sorumlulukları yönetmelikle belirlenir

b) Harita ve Plan Müellifleri ve Sorumlulukları

Harita Müellifi, üniversitelerin Harita, Kadastro, Fotogrametri ve Jeodezi bölümlerinden aldığı lisans diploması ile Harita Mühendisi unvanı, Plan müellifi ise, üniversitelerin şehir ve bölge planlama bölümlerinden aldığı lisans diploması ile şehir plancısı unvanı, alan meslek adamlarıdır

Harita ve Plan Müellifleri; 6235 sayılı TMMOB Kanunu uyarınca belirlenen meslek etiğine ve mesleki davranış ve kurallara uyar

Harita müellifi, harita ve parselasyon planlarının, plan müellifleri ise planların ve bunlara ilişkin her türlü çalışmaların, bu kanuna, imar planına, yönetmeliklere, şartname ve standartlara uygun olarak yapmakla görevlidirler Harita ve plan müellifleri, uzmanlık alanına giren planlama ve harita hizmetlerinden dolayı ortaya çıkan zararlardan hukuki ve cezai sonuçlarından kusurları oranında sorumludurlar

c) Harita ve Parselasyon Planı Denetim Komisyonu

Harita Denetim Komisyonu; Bayındırlık ve İskan Müdürlüğünün eşgüdümünde ilgili idare, halihazır harita müellifi ve ilgili meslek odası temsilcilerinden;

Parselasyon Planı Denetim Komisyonu; Bayındırlık ve İskan Müdürlüğünün eşgüdümünde ilgili idare, Harita müellifi, imar planı müellifi, Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası, Kadastro Müdürlüğü ve Tapu Sicil Müdürlüğünün ilgili harita ve kadastro mühendisi unvanlı temsilcilerinden oluşur

Harita ve Parselasyon Planı Denetim Komisyonları, il sınırları içinde halihazır harita ve parselasyon planlarının karara bağlanmadan önce denetiminden sorumlu olup, harita ve parselasyon planlarına ilişkin tüm sorunların mevzuat kapsamında çözümlenmesine yönelik görüş vermeye yetkilidir Tereddüde düşülen hususlarda Bakanlık görüşü alınır ve bu görüşe uyulur

Parselasyon Planı Denetim Komisyonu, tahsis ve dağıtım cetvellerinin, Harita müellifi ile ilgili idare, Kadastro Müdürlüğü ve Tapu Sicil Müdürlüğünün ilgili meslek mensubu temsilcilerinden oluşan Alt Komisyon tarafından incelenmesini ve karara bağlanmasını sağlar

Harita ve Parselasyon Planı Denetim Komisyonlarının kuruluş, çalışma usul ve esasları yönetmelikle belirlenir

d) Plan Denetim Komisyonu: Bayındırlık ve İskan Müdürlüğünün eşgüdümünde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının, ilgili idare ve plan kapsamında kalan belediyelerin şehir plancısı unvanlı temsilcileri ile Şehir Plancıları Odasının temsilcisinden oluşur Büyükşehir belediye sınırları içinde plan denetim komisyonlarının eşgüdümü büyükşehir belediyelerince sağlanır

Plan denetim komisyonları, il sınırları içinde planların karara bağlanmadan önce denetiminden sorumlu ve planlama ile ilgili tüm sorunların mevzuat kapsamında çözümlenmesine yönelik görüş vermeye yetkilidir

Plan denetim komisyonları, mevcut planların Bakanlıkça onanan alt bölge mekansal strateji plan kararlarına uygun hale getirilmesini izlemek ve yıllık izleme raporları düzenleyerek Bakanlığa iletmekle görevlidir Tereddüde düşülen hususlarda Bakanlık görüşü alınır ve bu görüşe uyulur

Plan Denetim Komisyonlarının kuruluş, çalışma usul ve esasları yönetmelikle belirlenir