Danıştay Kanunu

Kanun Numarası: 2575

Kabul Tarihi: 06/01/1982

Yayımladığı Resmi Gazete Tarihi: 20/01/1982

Yayımladığı Resmi Gazete Sayısı: 17580

BİRİNCİ BÖLÜM: KURULUŞ

DANIŞTAY

Madde 1 - Danıştay, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş Yüksek İdare Mahkemesi, danışma ve inceleme merciidir

BAĞIMSIZLIK VE YÖNETİM

Madde 2 - 1 Danıştay bağımsızdır Yönetimi ve temsili Danıştay Başkanına aittir

2 Danıştay’ın hükümetle ilgili işleri Başbakanlık aracılığı ile yürütülür

DANIŞTAY MESLEK MENSUPLARI

Madde 3 - Danıştay meslek mensupları Danıştay Başkanı, Danıştay Başsavcısı, Danıştay başkanvekili, daire başkanları ile üyelerdir

TEMİNAT

Madde 4 - Danıştay Başkanı, Başsavcı, başkanvekilleri, daire başkanları ve üyeler yüksek mahkeme hakimleri olarak Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve kanunların kendilerine sağladığı teminat altında görev yaparlar

KARAR ORGANLARI

Madde 5 - Danıştayın karar organları şunlardır:

a) Daireler,

b) Danıştay Genel Kurulu,

c) İdari İşler Kurulu,

d) İdari Dava Daireleri Kurulu, *1*

e) Vergi Dava Daireleri Kurulu, *2*

f) İçtihatları Birleştirme Kurulu,

g) Başkanlık Kurulu,

h) Yüksek Disiplin Kurulu,

ı) Disiplin Kurulu,

ÜYE SEÇİMİ

Madde 9 - 1 Danıştayda boşalan üyeliklerin dörtte üçü idari yargı hakim ve savcılığından, dörtte biri ise diğer görevliler arasından seçilir

2 İdari yargı hakim ve savcıları, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca; diğer görevlerde bulunanlar ise, Cumhurbaşkanınca Danıştay üyeliğine seçilirler

3 Danıştayda boşalan üye sayısı dördü bulunca, dördüncü üyeliğin boşaldığı tarihten itibaren en geç üç gün içinde durum Danıştay Başkanlığınca Başbakanlığa ve Adalet Bakanlığına duyurulur

4 Cumhurbaşkanı ve Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca bu duyurudan sonra en geç iki ay içinde seçim yapılır

DANIŞTAY BAŞKANI, BAŞSAVCISI, BAŞKANVEKİLLERİ VE DAİRE BAŞKANLARININ NİTELİKLERİ, SEÇİMLERİ VE GÖREV SÜRELERİ

Madde 10 - 1 Danıştay Başkanı, Başsavcısı, başkanvekilleri ve daire başkanları kendi üyeleri arasından Danıştay Genel Kurulunca üye tam sayısının salt çoğunluğu ile seçilirler

2 Danıştay Başkanı ve Başsavcısı seçilebilmek için sekiz yıl, başkanvekili ve daire başkanı seçilebilmek için altı yıl süre ile Danıştay üyeliği yapmış olmak zorunludur

3 (Mülga bent: 22/03/1990 - 3619/12 md)

4 Danıştay Başkanı, Başsavcısı, başkanvekilleri ve daire başkanlarının görev süreleri dört yıldır Süresi bitenler yeniden seçilebilirler, yeniden seçilemeyenler ile seçime girmeyenler veya süreleri dolmadan bu görevlerden çekilenler Danıştay üyeliği görevlerine devam ederler

5 Seçim, görev sürelerinin biteceği tarihten onbeş gün önce veya diğer sebeplerle boşalma tarihinden itibaren onbeş gün içinde yapılır Çalışmaya ara verme süresi bu sürenin hesabında nazara alınmaz

6 Seçime katılmak isteyenler seçim gününden önce Danıştay Başkanlığına yazı ile başvurabilecekleri gibi, toplantıda oylamaya başlanmadan önce sözlü olarak da istekte bulunabilirler veya teklif edilebilirler

7 Seçim gizli oyla yapılır İlk üç oylamada sonuç alınamazsa, seçim üçüncü oylamada en çok oy alan iki aday arasında yapılır Dördüncü oylamada bu çoğunluk sağlanamazsa seçim, yeniden aday gösterilerek tekrarlanır Şu kadar ki, bundan sonraki üç oylamada sonuç alınamazsa dördüncü oylamada en çok oy alan seçilmiş sayılır

8 Genel Kurulun bu seçim için yapacağı toplantılarda üye tam sayısının en az dörtte üçünün hazır bulunması şarttır

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ VE SAVCILARININ ATANMALARI VE DAİRELERE VERİLMELERİ

Madde 11 - 1 Danıştay tetkik hakimleri ile savcıları, beş yıl meslekte hizmet etmiş ve olumlu sicil almış idari yargı hakimleri arasından Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca atanırlar

2 Danıştay tetkik hakimlerinin görev yerleri, Başkanlık Kurulu tarafından belirlenir Görev yerleri, aynı usulle değiştirilir İdari bakımdan zaruret olmadıkça bir sicil devresi geçmeden görev yerleri değiştirilemez Sicil devresi en az altı aydır

3 Tetkik hakimlerinin görev yaptıkları kurul ve daireler, yönetmelikte belirlenecek esas ve sürelere göre değiştirilir

MEMURLARIN NİTELİKLERİ VE ATANMALARI

Madde 12 - Bu Kanunun 7 nci maddesinde yazılı memurların, Devlet Memurları Kanununda gösterilen nitelikleri haiz olmaları gereklidir Bunlar Danıştay Başkanlığınca atanırlar

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: DAİRE VE KURULLAR

DAİRELER

Madde 13 - 1 (Değişik fıkra: 02/06/2004 - 5183 SK/1 md) *1* Danıştay; onikisi dava, biri idari daire olmak üzere onüç daireden oluşur

2 Her daire bir başkan ve en az dört üyeden kurulur, görüşme sayısı beştir, kararlar çoğunlukla verilir

3 Dairelerde yeteri kadar tetkik hakimi bulunur

4 Her dairede, ayrıca bir yazı işleri müdürünün yönetimi altında bir kalem bulunur Kalem, yazı ve tebliğ işlerini yürütür

BAŞKAN VE ÜYELERİN DAİRELERE AYRILMALARI

Madde 14 - 1 Daire başkanları belirli bir dairenin başkanı olarak seçilirler

2 Üyeler, Başkanlık Kurulunun kararı ile dairelere ayrılırlar ve hizmetin icaplarına göre, daireleri aynı usulle değiştirilebilir

3 Danıştay dava dairelerinde görev yapacak üyelerin yükseköğrenimlerini, hukuk veya hukuk bilgisine programlarında yer veren siyasal bilimler, idari bilimler, iktisat ve maliye alanlarında yapmış olmaları gereklidir

4 Dairelerde vukuu bulacak noksanlıklar, diğer dairelerden üye alınmak suretiyle tamamlanır Bu üyeler Başkanlık Kurulunun kararı ile önceden tespit edilir

DANIŞTAY GENEL KURULU

Madde 15 - 1 Danıştay Genel Kurulu, Danıştay Başkanı, Başsavcı, başkanvekilleri, daire başkanları ve üyeler ile Genel Sekreterden oluşur

2 Genel Kurulun toplanma ve görüşme yeter sayısı Başkan ve üyeler tam sayısının yarısından fazlasıdır

3 Kararlar çoğunlukla verilir Oylarda eşitlik halinde, Başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlanmış sayılır Genel Kurulun toplantı yeter sayısına ilişkin özel hükümler saklıdır

İDARİ İŞLER KURULU

Madde 16 - 1 (Değişik fıkra: 02/06/2004 - 5183 SK/2 md) *1* İdari İşler Kurulu, idari daire başkan ve üyeleri ile her takvim yılı başında Genel Kurulca her dava dairesinden seçilecek bir başkan veya üyeden oluşur Kurulun seçimle belirlenen üyeliklerinde boşalma olması halinde Genel Kurulca otuz gün içinde seçim yapılır

2 Bu Kurula Danıştay Başkanı veya başkanvekillerinden biri başkanlık eder

3 Toplanma ve görüşme yeter sayısı onbeştir

4 Memurların yargılanması ile ilgili işlerin görüşülmesinde, incelenmekte olan kararı veren daire başkan ve üyeleri toplantıya katılamazlar Bu toplantılarda toplanma ve görüşme yeter sayısı onbirdir

5 Kararlar oyçokluğu ile verilir Oylarda eşitlik halinde Başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır

6 İdari İşler Kuruluna yeteri kadar tetkik hakimi ve memur verilir

İDARİ VE VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULLARI *1*

Madde 17 - (Değişik madde: 02/06/2004 - 5183 SK/3 md) *1* *2*

1 İdari Dava Daireleri Kurulu, idari dava daireleri başkanları ile her idari dava dairesinin kendi üyeleri arasından her üyenin Kurulda görev yapacağı şekilde iki yıl için seçilecek üçer üyeden; Vergi Dava Daireleri Kurulu, vergi dava daireleri başkanları ile her vergi dava dairesinin kendi üyeleri arasından her üyenin Kurulda görev yapacağı şekilde iki yıl için seçilecek üçer üyeden oluşur Kurula seçilmemiş üyeler varken seçilmiş üyeler yeniden seçilemez Kurul üyelerinin izinli veya özürlü olmaları hallerinde, yerlerine kurullara katılmak üzere her daireden aynı şekilde ikişer yedek üye seçilir Üyelerin seçimleri gizli oyla, takvim yılı başında yapılır Kurul asıl veya yedek üyeliklerinde boşalma olması halinde yedi gün içinde yeni üyeler belirlenir

2 Dava daireleri kurullarına Danıştay Başkanı veya vekillerinden biri; bunların yokluğunda daire başkanlarından en kıdemlisi başkanlık eder

3 İdari ve vergi dava daireleri kurulları tüm üyelerinin katılımı ile toplanır, idari ve vergi dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdikleri kararların temyiz veya itiraz yoluyla incelenmesinde, bu dairelerin başkan ve üyeleri kurul toplantısına katılamazlar Ancak iki dava dairesinin birlikte yapacakları toplantıda verilen kararların incelenmesinde, kurul bu iki dava dairesinin dışındaki dava dairelerinin asıl ve yedek üyelerinin katılımıyla toplanır

4 Bu toplantılarda hazır bulunanlar çift sayıda olursa en kıdemsiz üye kurula katılamaz

5 Bu kurullarda kararlar oyçokluğu ile verilir

6 Her kurula yeteri kadar tetkik hakimi verilir Ayrıca bir yazı işleri müdürlüğü bulunur
İÇTİHADLARI BİRLEŞTİRME KURULU

Madde 18 - 1 İçtihatları Birleştirme Kurulu, Danıştay Başkanı, Başsavcı, başkanvekilleri, dava daireleri başkanları ve üyelerinden kurulur

2 Toplanma ve görüşme yetersayısı en az otuzbirdir Toplantıda hazır bulunanlar çift sayıda olursa en kıdemsiz üye Kurula katılmaz

3 Esas hakkındaki kararlar, birinci toplantıda Kurul üye tamsayısının salt çoğunluğu ile, bu toplantıda karar yetersayısı sağlanamaz ise ikinci toplantıda mevcudun salt çoğunluğu ile verilir Kurulun diğer kararları oyçokluğu ile verilir

4 İçtihatları Birleştirme Kuruluna yeteri kadar tetkik hakimi ve memur verilir

BAŞKANLIK KURULU

Madde 19 - (Değişik madde: 22/03/1990 - 3619/2 md)

1 - Başkanlık Kurulu, Danıştay Başkanının başkanlığında Başsavcı, başkanvekilleri ve daire başkanlarından oluşur

2 - Daire başkanının mazereti halinde, Kurula, dairenin en kıdemli üyesi katılır

3 - Kararlar oy çokluğu ile verilir

4 - Oylarda eşitlik halinde Başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır

YÜKSEK DİSİPLİN KURULU

Madde 20 - 1 Yüksek Disiplin Kurulu, Danıştay Başkanının Başkanlığında her takvim yılı başında, Danıştay Genel Kurulunca her daireden seçilecek birer üye ile ikisi dava daireleri ve biri de idari daireler başkanları arasından seçilecek üç daire başkanından kurulur Danıştay Başsavcısı Kurulun tabii üyesidir

2 Kurula iki daire başkanı ve beş üye yedek olarak seçilir

3 Kurul üye tam sayısı ile toplanır ve üçte iki oyçokluğu ile karar verir

4 Kurul üyeliklerinde boşalma halinde, boşalan yer için en çok on gün içinde Genel Kurulca birinci fıkradaki esaslara göre yeniden seçim yapılır

5 Kurulun yazı işlerini Genel Sekreter yürütür

DİSİPLİN KURULU

Madde 21 - Disiplin Kurulu, Genel Kurulun her takvim yılı başında seçeceği bir daire başkanıyla bir üyeden ve birinci sınıfa ayrılmış bir tetkik hakimi ile bir Danıştay savcısından oluşur Aynı şekilde birer yedek seçilir Genel Sekreter Kurulun tabii üyesidir Daire Başkanı Kurula Başkanlık eder Kurul oyçokluğu ile karar verir

BAŞKANLARA VE BAŞSAVCIYA VEKALET

Madde 22 - 1 Danıştay Başkanlığının boşalması, Danıştay Başkanının izinli veya özürlü olması hallerinde başkanvekillerinde en kıdemlisi Danıştay Başkanına vekalet eder

2 Dairelerde en kıdemli üye başkana vekalet eder Başsavcıya Danıştay Başkanının seçeceği ve Başsavcılığa seçilme niteliğine sahip bir Danıştay üyesi vekalet eder

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: DANIŞTAY’IN, DAİRE VE KURULLARIN GÖREVLERİ

DANIŞTAYIN GÖREVLERİ

Madde 23 - Danıştay:

a) (Değişik bent: 22/03/1990 - 3619/3 md) İdare Mahkemeleri ile vergi mahkemelerinden verilen kararlar ve ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülen davalarla ilgili kararlara karşı temyiz istemlerini

inceler ve karara bağlar

b) Bu Kanunda yazılı idari davaları ilk ve son derece mahkemesi olarak karara bağlar

c) Başbakanlık veya Bakanlar Kurulunca gönderilen kanun tasarı ve teklifleri hakkında görüşünü bildirir

d) (Değişik bent: 18/12/1999 - 4492/1 md) Tüzük tasarılarını inceler; kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirir

e) Cumhurbaşkanlığı ve Başbakanlık tarafından gönderilen işler hakkında görüşünü bildirir

f) Bu Kanunla ve diğer kanunlarla verilen görevleri yapar

İLK DERECE MAHKEMESİ OLARAK DANIŞTAY’DA GÖRÜLECEK DAVALAR

Madde 24 - (Değişik madde: 02/06/2000 - 4575/2 md) *1*

1 Danıştay ilk derece mahkemesi olarak;

a) Bakanlar Kurulu kararlarına,

b) (Değişik bent: 02/06/2004 - 5183 SK/4 md) *2* Başbakanlık, bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının müsteşarlarıyla ilgili müşterek kararnamelere,

c) Bakanlıkların düzenleyici işlemleri ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere,

d) Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere, *3*

e) Birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere,

f) Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararları ile bu Kurulun görev alanı ile ilgili Danıştay Başkanlığı işlemlerine,

Karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları karara bağlar

2 Danıştay, belediyeler ile il özel idarelerinin seçimle gelen organlarının organlık sıfatlarını kaybetmeleri hakkındaki istemleri inceler ve karara bağlar

TEMYİZ YOLUYLA DANIŞTAY’DA GÖRÜLECEK DAVALAR

Madde 25 - (Değişik madde: 22/03/1990 - 3619/5 md)

İdare mahkemeleri ile vergi mahkemelerince verilen nihai kararlar ve ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülen davalarla ilgili nihai kararlar Danıştayda temyiz yoluyla incelenir ve karara bağlanır

İDARİ UYUŞMAZLIK VE DAVALARDA GÖREV

Madde 26 - (Değişik madde: 02/06/2000 - 4575/3 md) *1*

(Değişik fıkra: 02/06/2004 - 5183 SK/5 md) *2* İdari uyuşmazlıklar ve davalar; İkinci, Üçüncü, Dördüncü, Beşinci, Altıncı, Yedinci, Sekizinci, Dokuzuncu, Onuncu, Onbirinci, Onikinci ve Onüçüncü daireler ile idari ve vergi dava daireleri kurullarında incelenir ve karara bağlanır

Başkanlık Kurulu, iş yükü bakımından zorunluluk doğması durumunda, vergi dava dairelerinin birini idari dava dairesi olarak, idari dava dairelerinin birini vergi dava dairesi olarak görevlendirebilir

Görevlendirilen dairedeki dosyaların vergi ve idari uyuşmazlıklara ilişkin görev ayırımı gözetilerek hangi daireye ve nasıl devredileceği, görevlendirilen daireye görevlendirildiği alan içinde hangi daire işlerinin verileceği hususları Başkanlık Kurulu kararıyla belirlenir Bu kararlar Resmi Gazetede yayımlanır ve yayımını izleyen aybaşından itibaren uygulanır

Daire Başkan ve üyeleri, dairenin görevlendirildiği işlere bakan dava dairesi genel kuruluna katılır

İKİNCİ DAİRENİN GÖREVLERİ

Madde 26/A - (Ek madde: 02/06/2004 - 5183 SK/6 md)

İkinci Daire, kamu görevlilerine ait mevzuattan doğan uyuşmazlıklara ilişkin davaları çözümler

ÜÇÜNCÜ DAİRENİN GÖREVLERİ

Madde 27 - Üçüncü Daire:

a) Vergi mahkemeleri arasında görev ve yetkiye ilişkin uyuşmazlıklarda ve bağlantılı davalarda merci tayinine,

b) Vergi, resim ve harçlarla ilgili olup diğer vergi dava dairelerinin görevleri dışında kalan işlere,

İlişkin dava ve işleri çözümler

DÖRDÜNCÜ DAİRENİN GÖREVLERİ

Madde 28 - Dördüncü Daire, gelir ve kurumlar vergilerine ilişkin davaları çözümler

BEŞİNCİ DAİRENİN GÖREVLERİ

Madde 29 - Beşinci Daire, kamu görevlilerine ait mevzuattan doğan uyuşmazlıklara ilişkin davaları çözümler

ALTINCI DAİRENİN GÖREVLERİ

Madde 30 - Altıncı Daire:

a) İmar, kamulaştırma ve yıkma işleri ile bunlara bağlı işlere,

b) Eski eserler mevzuatından doğan uyuşmazlıklara, İlişkin davaları çözümler

YEDİNCİ DAİRENİN GÖREVLERİ

Madde 31 - Yedinci Daire:

a) Gümrük ve gider vergileri ile ithale ilişkin vergilere,

b) İşletme vergisine,

c) Motorlu taşıtlar ve taşıt alım vergilerine,

d) Veraset ve intikal vergilerine,

e) Damga vergisine ve dış seyahat harcamaları vergilerine

İlişkin davaları çözümler

SEKİZİNCİ DAİRENİN GÖREVLERİ

Madde 32 - Sekizinci Daire:

a) Köy, belediye ve özel idareleri ilgilendiren mevzuatın uygulanmasına,

b) Mahalli idarelerin seçimle gelen organlarının organlık sıfatlarını kaybetmeleri konusuna,

c) Sınır, iskan, toprak edinme mevzuatına,

d) Maden, taşocakları ve orman mevzuatına,

e) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları mevzuatına,

f) Öğrenci ve öğrenim işlerine,

g) (Mülga bent: 22/03/1990 - 3619/12 md)

h) Karayolları Trafik Kanununa, İlişkin davaları çözümler

DOKUZUNCU DAİRENİN GÖREVLERİ

Madde 33 - Dokuzuncu Daire:

a) Emlak vergisine ve emlak alım vergisine,

b) Gayrimenkul kıymet artışı vergisine,

c) Köy, belediye ve özel idare vergi, resim, harç ve payları ile bunların diğer gelirlerine ve bunlara ait tarifelere,

d) Harçlar Kanununa, İlişkin davaları çözümler

ONUNCU DAİRENİN GÖREVLERİ

Madde 34 - (Değişik madde: 12/12/2003 - 5020 SK/10 md) *1*

Onuncu Daire;

a) Türk parasının kıymetini koruma mevzuatından,

b) Bankalar Kanunundan,

c) Sermaye Piyasası Kanunundan,

Doğan dava ve işler ile idare mahkemeleri arasında görev ve yetkiye ilişkin uyuşmazlıklarda ve bağlı davalarda merci tayinine ve vergi davalarına bakan dava daireleri hariç diğer dava dairelerinin görevi dışında kalan uyuşmazlıklara ilişkin dava ve işleri çözümler