Atmosfer Ve Özellikleri

Atmosfer Ve Özellikleri

Atmosferin Yapısı

Atmosferin Rengi

Atmosferin Saydamlığı

Atmosferin Sıcaklığı

Atmosferin Faydaları

Atmosferin Katmanları

Atmosferin Özellikleri

Atmosfer Ve Özellikleri

Dünyayı çepeçevre saran ve içinde çeşitli gazların bulunduğu tabakaya Atmosfer denirYeryüzünden çeşitli etkilerle çıkan gazlar yerçekimiyle Dünyanın çevresinde tutularak gaz tabakası olan Atmosferi oluşturur 1)ATMOSFERİN YAPISI:Atmosfer çeşitli gazlardan oluşmuştur

? Her zaman bulunan ve oranı değişmeyen gazlar; % 78 oranında azot % 21 oranında oksijen %1 oranında asal gazlar (Hidrojen Helyum ArgonKripton Ksenon Neon) dır

? Her zaman bulunan ve oranı değişen gazlar; su buharı ve karbondioksittir

? Her zaman bulunmayan gazlar; ozon ve tozlardır

Su buharı : Yere ve zaman göre oranı en çok değişen gazdır Yeryüzünün aşırı ısınıp soğumasını engeller Yağış bulut sis gibi hava olaylarının doğuşunu sağlar

Karbondioksit : Atmosferin güneş ışınlarını emme ve saklama yeteneğini artırır Havada karbondioksit (CO 2) miktarının artması sıcaklığı artırıcı azalması ise sıcaklığı düşürücü etki yapar

Ozon : Hava içindeki oksijen (O 2) mor ötesi (ultraviyole) ışınlarının etkisi altında ozon (O 3) haline geçer Ozon gazı içinde hayatın gelişmesine olanak vermez ancak atmosferin üst katmanlarında ultraviyole ışınlarını emerek yeryüzündeki yaşam üzerinde olumlu bir etki yapar Yeryüzünden 19 ? 45 kilometre yükseklikler arasında bulunan ozon katının son yıllarda inceldiği hatta yer yer delindiği belirlenmiştir Özellikle buzdolabı soğutucu araba ve spreylerden çıkan gazların (kloroflorokarbon) neden olduğu anlaşılmış ve bu gazların kullanımına kısıtlamalar getirilmiştir

Yeryüzüne ulaşan mor ötesi ışınlardaki artış sıcaklıkların artmasına buna bağlı olarak buzulların erimesine bitki örtülerinde değişimlere neden olabilecektir

2)ATMOSFERİN RENGİ:Atmosfer saydam ve renksizdirAncak Güneş ve yıldızlardan gelen mavi renkli ışınları tutup dağıtarak mavi görünür

3)ATMOSFERİN SAYDAMLIĞI: Atmosferdeki gazlar ışığı geçirdiğinden Atmosfer saydam görünümlüdürAncak ışığı tutan sis pus ve toz saydamlığı azaltır

4)ATMOSFERİN SICAKLIĞI:Atmosferdeki gazlar özellikle subuharı güneşten gelen ve yerden yansıyan ışınları tutarak ısınırAtmosfer Güneşten gelen ısıyı tutarak yerin fazla ısınmasını önlerYerden yansıyan ısıyı tutarak fazla soğumayı önlerBöylece Atmosfer ısıyı canlıların yaşamına uygun hale getirirAyrıca çok ısınan bölgelerin ısısını az ısınan bölgelere dağıtarak Dünya da ısı dengesini kurmaya çalışır

ATMOSFERİN FAYDALARI:

Güneşten gelen zararlı ışınları süzer

? Meteorların dünyamıza düşmesini büyük oranda engeller

? Canlılar için gerekli gazları bulundurur

? İklim olayları meydana gelir

? Dünyamızın aşırı ısınmasını ve soğumasını engeller

? Güneş ışınlarını dağıtır Böylece gölgede kalan yerlerin de aydınlanmasını sağlar

? Dünya ile birlikte dönerek sürtünmeden doğacak yanmayı engeller

? Subuharını tutarak ve yoğunlaştırarak su buharının uzaya kaçmasını önler

?

ATMOSFERİN KATMANLARI:

1)TROPOSFER:Atmosferin en alt tabakasıdır45° paralelinde kalınlığı 12 km?dirBu ortalama kalınlıktır Kalınlığı Ekvatorda fazla (Ekvatordaki kalınlık 17 km?dir) Kutuplarda azdır Bunun sebepleri:

? Sıcaklığın etkisiyle Ekvatorda yükselici kutuplarda alçalıcı hava hareketlerinin olmasıdır

? Yerçekiminin kutuplarda daha fazla olmasıdır

? Çizgisel hız ve savrulmanın Ekvatorda daha fazla olması

ATMOSFERİN ÖZELLİKLERİ:

? Atmosferde bulunan gazların %75 ?i ve su buharının tamamı bu katmandadır

? Yoğunluğu en fazla olan katmandır

? Yeryüzünü etkileyen bütün iklim olayları bu katmanda görülür

? Troposfer daha çok yerden yansıyan ışınlarla alttan itibaren ısındığı için yükseldikçe sıcaklık azalır

? Yatay yönde de Ekvatordan kutuplara doğru sıcaklık azalır Sebebi dünyanın şeklinden dolayı güneş ışınlarının düşme açısının küçülmesidir

? Subuharının tamamı bu tabakada bulunurSubuharı Troposferi geçemezÇünkü Troposferin üst katları soğuk olduğundan tamamı yoğunlaşarak bulutlara dönüşür

2)STRATOSFERubuharı olmadığından bulut oluşmazdolayısıyla iklim olayları görülmez Sıcaklık değişimi yok gibidirSıcaklık her yerde -55° C?dir

3)MEZOSFER:Atmosferin orta tabakasıdırBu tabakanın alt katına Ozonosfer üst katına Kemosfer denir

4)OZONOSFER: Güneşten gelen morötesi ( ultraviyole) ışınlar tarafından oksijen moleküllerinin O3 ?e dönüştürülmesiyle oluşur

Güneşten gelen zararlı ışınları tutar soğumayı önler

5)KEMOSFER: Az miktarda zararlı ışın tutulurGazların iyonlaşmaya başladığı yerdirMolekül parçalanması sırasında çıkan enerji bu tabakanın sıcaklığını arttırır

6)İYONOSFER: Daha alt tabakalarda iyonlarına ayrılan gazlar yükselerek bu tabakada birikir Daha önce iyonlarına ayrılmamış olan gazlarda bu tabakada tümüyle iyonlarına ayrılır Gazların iyonlara ayrılması sırasında ortaya çıkan enerji bu tabakada ısı artışına neden olurAncak ısıyı tutabilecek ortamda gaz olmadığı için sıcaklığı düşüktür Radyo dalgalarını en iyi yansıtan tabakadır

7)EKZOSFER: Atmosferin en dış sınırıdırÇok seyrelmiş iyonlardan oluşmuşturBu tabakada yükseldikçe iyonların oranı azalarak uzay boşluğuna geçilir Ekzosfer tabakasına gelen Güneş ışınlarının değerine ?solar konstantı veya Güneş sabitesi? denir Bu enerji çok yüksektirIsıya dayanıksız olan metalleri kısa sürede eritebilir Ancak Ekzosferde Güneş enerjisini tutabilecek ortamda gaz olmadığından uzay gibi bu tabakada soğuktur

NOT:Kütlesi Dünyadan daha büyük olan gök cisimlerinin atmosferleri Dünya atmosferinden daha kalın olur Çünkü gökcisminin kütlesi büyükse çekim gücüde büyük olur Bu nedenle gazlarını daha uzak mesafelerde dahi tutarak atmosferlerini kalınlaştırırlar Dünyadan daha küçük olan Merkür ve Venüs gezegenlerinin atmosferleri incedir Ayın kütlesi çok küçük olduğu için çekim gücü gazları tutabilecek ölçüde değildir Bu nedenle Ay?da atmosfer yoktur Ay?da atmosfer olmadığı için Güneş ışınlarının tutulabileceği ortam yoktur Bu nedenle Ay yüzeyinin yaklaşık sıcaklığı; gündüz +100° C gece ise -100° C?dir Dünyanın atmosferi daha ince olsaydı yada atmosferin yoğunluğu ve subuharı daha az olsaydı günlük sıcaklık farkları büyük olurdu Yani gündüzler çok sıcak geceler ise çok soğuk olurdu Çünkü ısınma ve soğuma çabuklaşırdı