Çanakkale Zaferi'nin Önemi Ve Sonuçları

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-07-2012

Siyasi sonuçlar ;

1

Çanakkale’de denizde ve karada kazanılmış olan her iki zafer Osmanlı’nın Balkan felatiyle içte ve dışta sarsılmış bulunan devlet prestijini kurtarıp güçlendrmiş hükümetin iktidarda kalış sürelerini uzatmıştı

Anlaşma Devletleri’nin savaşın başından beri bekledikleri hükümet krizi olmamış ve kabine değişikliğine de gidilmemiştir

2

Türk ulusunun tarihini süsleyen çok sayıdaki zaferlerine Çanakkale’de bütün dünyanın gözü önünde bir yenisini daha ekleyerek elde ettiği parlak zafer onun eski güç ve dinamıiznıini koruduğunu çöküntü dönemini yaşayan ve can çekişen bir imparatorluk içinde hala kahraman bir ulusun varlığını yeniden ortaya koymuştur

Bir başka deyişle Çanakkale’de ölmesini bilenler Türk milletinin tarihten silinmeden yaşayacağını kanıtlamıştır

3

Çanakkale Zaferi Batılıların Doğulu müttefiki Rusya’ya ulaşmasına olanak tanımamış mahsur kalan koskoca Çarlık Rusyası içerden çökerek Bolşevikliğin pençesine düşmüştür

4

Çanakkale’de Türk savunması aşılabilse ve Boğaz açılabilmiş olsaydı savaş kısa sürede biter Rus ihtilali patlak vermez verse bile İngiltere ve Fransa’nın işe karışmasıyla bu ihtilal daha başlangıçta boğulabilirdi

Böylece müttefikleriyle birlikte zaferi paylaşmakta gecikmeyecek olan Ruslar Çarlarının taksim planı gereği kendilerine daha işin başında söz verilen Boğazlar ve İstanbul’u işgal etmiş ve Deli Petro’dan beri izledikleri “Açık denizlere ulaşma” politikalarını gerçekleştirmiş olurlardı

5

Anlaşma Devletleri’nin Çanakkale’deki başarısızlıkları henüz savaşa katılmamış olan Balkan Devletleri’nin tutumlarını da farklı yönlerde etkilemiştir

Bulgaristan Merkez Devletl’eri’nin yanında yer alırken Romanya Yunanistan ve Italya’nın daha bir süre savaş dışında kalmalarını sağladığı gibi Arap ayaklanmasını bir yıla yakın bir süre geciktirmiştir

6

Çanakkale Muharebeleri Ingiltere’nin savaşın başından beri Japonya’dan yapmakta olduğu yardım talebini artırmasını istemesine rağmen Japonya’nın bu istekleri çeşitli bahanelerle kabul etmemesine yol açmıştır

7

Birleşik Filo’nun ağır yenilgiye uğrayıp Boğaz’ı geçemeyişi İngiltere ve Fransa’nın siyasi ve askeri prestijini bir hayli sarsmış özellikle Ingiltere’nin denizlerdeki tarıtışılmaz üsıtünlüğü imajını ortadan kaldırmıştı

Bu durum adı geçen devletlerin sömürgelerinde bağımsızlık ve özgürlük akımlarının doğuşuna ve dolayısıyla dünya siyasi haritasını değiştiren bazı gelişmelere yol açmıştır

8

Keza Avusturalya ve Yeni Zelanda gibi Ingiliz dominyonu deniz aşırı ülke askerlerinin sırf Ingiliz çıkarları uğruna Çanakkale’de Türklere karsı muharebeye zorlanıp yabancı topraklarda hayatlarını yitirirken kafalarında yer alan bir takım sorular (niçin ve kimin için döğüştükleri gibi) cepheden ailelerine gönderdikleri mektupların zamanla açıklanmasında anlaşılmaktaydı

Bu da onlarda gitgide ulusal blincin kıvılcımlarını oluşturmakta gecikmedi

Nitekim 9 Eylül 1922’de Yunanlılar lzmir’de denize döküldükten sonra muzaffer Türk ordularının Boğazlar bölgesine yönelip yaklaşmaları üzerine Churchill’in dominyonlardan yeniden yardım istediği Avusturalya başbakanının “Tek bir askerin hayatına tehlikeye koymayacağını ve savaşa karar verilirse dominyondan iş birliği istenmemesi gerektiğini” belirten anlamlı bir yanıtıyla karşılaşmıştı

9

Çanakkale Muharebelerinin diğer ilginç bir yanı da iki hasım ordunun döğüşken askerleri arasında yakınlaşmanın getirdiği dostluğun zamanla artmış olmasıdır

Gerçekten Anzak asker ve komutanları Çanakkale’de yiğitçe döğüşen Türklerin hem asker hem de insancıl yönlerini yakından izleyerek onların kendilerine tanıtıldığı gibi barbar bir ulusun çocukları olmadığını görüp anlamak fırsatını bulmuşlardı

İşte bu durum ülkeler arasındaki siyasi ilişkileri de olumlu yönde etkilemiş ve savaş sonrasında Asvusturalya ve Yeni Zelanda ile anlamlı dostlukların oluşmasının başlıca nedeni olmuştur

10

Çanakkale Muharebelerinin bir başka ilginç tarafı da Orta Doğu’da bu günkü İsrail Devleti’nin kurulmasında etken bir rol almış olduğudur

Nitekim Siyonist liderlerinden Vladimir Eugeueniç Gelibolu’daki “Gönüllü Yahudi Birliğinin Hikayesi” adlı eserinde konuyu açıkça şöyle dile getirmektedir “Gelibolu’ya yolladığımz 600 kadar gönüllü Yahudi askerlerinin savaşlar sırasında gösterdiği üstün çaba ve başarı davamızın dünyaya tanıtılması ve dikkate alınması bakımından çok yararlı olmuştur

” Gerçekben Birinci Dünya Savaşı henüz sona ermemişken 2 Kasım 1917’de benimsenen “Balfour Bildirisi” bu günkü İsrail’in kurulmsında etken olması açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendirilmektedir

11

Çanakkale Zaferi’nin daha ilginç ve anlamlı bir sonucu da doğunun büyük bir imparatorluğunu oluşturan koskoca Çarlık Rusyası’nın yıkılmasıyla kalmamış ülkesinde güneş batmayan Batılı büyük devlet olan Büyük Britanya Imparatorluğu’nda da ilk yarayı açmaya yetmiş olmasıydı

Böylece emperyalizm tam çökmüş olmasa bile bir hayli sarsılmıştır

10-07-2012	#3
Prof. Dr. Sinsi	Çanakkale Zaferi'nin Önemi Ve Sonuçları Siyasi sonuçlar ; 1Çanakkale’de denizde ve karada kazanılmış olan her iki zafer Osmanlı’nın Balkan felatiyle içte ve dışta sarsılmış bulunan devlet prestijini kurtarıp güçlendrmiş hükümetin iktidarda kalış sürelerini uzatmıştıAnlaşma Devletleri’nin savaşın başından beri bekledikleri hükümet krizi olmamış ve kabine değişikliğine de gidilmemiştir 2Türk ulusunun tarihini süsleyen çok sayıdaki zaferlerine Çanakkale’de bütün dünyanın gözü önünde bir yenisini daha ekleyerek elde ettiği parlak zafer onun eski güç ve dinamıiznıini koruduğunu çöküntü dönemini yaşayan ve can çekişen bir imparatorluk içinde hala kahraman bir ulusun varlığını yeniden ortaya koymuştur Bir başka deyişle Çanakkale’de ölmesini bilenler Türk milletinin tarihten silinmeden yaşayacağını kanıtlamıştır 3Çanakkale Zaferi Batılıların Doğulu müttefiki Rusya’ya ulaşmasına olanak tanımamış mahsur kalan koskoca Çarlık Rusyası içerden çökerek Bolşevikliğin pençesine düşmüştür 4Çanakkale’de Türk savunması aşılabilse ve Boğaz açılabilmiş olsaydı savaş kısa sürede biter Rus ihtilali patlak vermez verse bile İngiltere ve Fransa’nın işe karışmasıyla bu ihtilal daha başlangıçta boğulabilirdi Böylece müttefikleriyle birlikte zaferi paylaşmakta gecikmeyecek olan Ruslar Çarlarının taksim planı gereği kendilerine daha işin başında söz verilen Boğazlar ve İstanbul’u işgal etmiş ve Deli Petro’dan beri izledikleri “Açık denizlere ulaşma” politikalarını gerçekleştirmiş olurlardı 5Anlaşma Devletleri’nin Çanakkale’deki başarısızlıkları henüz savaşa katılmamış olan Balkan Devletleri’nin tutumlarını da farklı yönlerde etkilemiştirBulgaristan Merkez Devletl’eri’nin yanında yer alırken Romanya Yunanistan ve Italya’nın daha bir süre savaş dışında kalmalarını sağladığı gibi Arap ayaklanmasını bir yıla yakın bir süre geciktirmiştir 6Çanakkale Muharebeleri Ingiltere’nin savaşın başından beri Japonya’dan yapmakta olduğu yardım talebini artırmasını istemesine rağmen Japonya’nın bu istekleri çeşitli bahanelerle kabul etmemesine yol açmıştır 7Birleşik Filo’nun ağır yenilgiye uğrayıp Boğaz’ı geçemeyişi İngiltere ve Fransa’nın siyasi ve askeri prestijini bir hayli sarsmış özellikle Ingiltere’nin denizlerdeki tarıtışılmaz üsıtünlüğü imajını ortadan kaldırmıştı Bu durum adı geçen devletlerin sömürgelerinde bağımsızlık ve özgürlük akımlarının doğuşuna ve dolayısıyla dünya siyasi haritasını değiştiren bazı gelişmelere yol açmıştır 8Keza Avusturalya ve Yeni Zelanda gibi Ingiliz dominyonu deniz aşırı ülke askerlerinin sırf Ingiliz çıkarları uğruna Çanakkale’de Türklere karsı muharebeye zorlanıp yabancı topraklarda hayatlarını yitirirken kafalarında yer alan bir takım sorular (niçin ve kimin için döğüştükleri gibi) cepheden ailelerine gönderdikleri mektupların zamanla açıklanmasında anlaşılmaktaydı Bu da onlarda gitgide ulusal blincin kıvılcımlarını oluşturmakta gecikmediNitekim 9 Eylül 1922’de Yunanlılar lzmir’de denize döküldükten sonra muzaffer Türk ordularının Boğazlar bölgesine yönelip yaklaşmaları üzerine Churchill’in dominyonlardan yeniden yardım istediği Avusturalya başbakanının “Tek bir askerin hayatına tehlikeye koymayacağını ve savaşa karar verilirse dominyondan iş birliği istenmemesi gerektiğini” belirten anlamlı bir yanıtıyla karşılaşmıştı 9Çanakkale Muharebelerinin diğer ilginç bir yanı da iki hasım ordunun döğüşken askerleri arasında yakınlaşmanın getirdiği dostluğun zamanla artmış olmasıdır Gerçekten Anzak asker ve komutanları Çanakkale’de yiğitçe döğüşen Türklerin hem asker hem de insancıl yönlerini yakından izleyerek onların kendilerine tanıtıldığı gibi barbar bir ulusun çocukları olmadığını görüp anlamak fırsatını bulmuşlardıİşte bu durum ülkeler arasındaki siyasi ilişkileri de olumlu yönde etkilemiş ve savaş sonrasında Asvusturalya ve Yeni Zelanda ile anlamlı dostlukların oluşmasının başlıca nedeni olmuştur 10Çanakkale Muharebelerinin bir başka ilginç tarafı da Orta Doğu’da bu günkü İsrail Devleti’nin kurulmasında etken bir rol almış olduğudur Nitekim Siyonist liderlerinden Vladimir Eugeueniç Gelibolu’daki “Gönüllü Yahudi Birliğinin Hikayesi” adlı eserinde konuyu açıkça şöyle dile getirmektedir “Gelibolu’ya yolladığımz 600 kadar gönüllü Yahudi askerlerinin savaşlar sırasında gösterdiği üstün çaba ve başarı davamızın dünyaya tanıtılması ve dikkate alınması bakımından çok yararlı olmuştur” Gerçekben Birinci Dünya Savaşı henüz sona ermemişken 2 Kasım 1917’de benimsenen “Balfour Bildirisi” bu günkü İsrail’in kurulmsında etken olması açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendirilmektedir 11Çanakkale Zaferi’nin daha ilginç ve anlamlı bir sonucu da doğunun büyük bir imparatorluğunu oluşturan koskoca Çarlık Rusyası’nın yıkılmasıyla kalmamış ülkesinde güneş batmayan Batılı büyük devlet olan Büyük Britanya Imparatorluğu’nda da ilk yarayı açmaya yetmiş olmasıydı Böylece emperyalizm tam çökmüş olmasa bile bir hayli sarsılmıştır