A'dan Z'ye Hamilelik Hakkında Tüm Bilgiler

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-06-2012

Hamileliğe Hazır mısınız?

Artık kendinizi anne olmaya hazır hissediyorsunuz

Peki hamilelik ten önce dikkat etmeniz gereken faktörler olduğunu biliyor musunuz? Gebelik döneminde olduğu gibi öncesinde de anne ve bebek sağlığı açısından bilmeniz gereken noktalar var

Biz de konu ile olarak Ferti – Jin Kadın Sağlığı Merkezi’nden Op

Dr

Murat Taşdemir ile söyleştik

Hamile kalmaya karar veren kişiler yaşam tarzlarında bir değişikliğe gitmeli mi?

Günümüzde gebeliğin ilk haftalarının önemi daha iyi anlaşılmıştır

İlk 12 haftada bebeğin organları oluşur

Birçok kadın henüz gebe olduğunu anlamadan bebeğin birçok organı gelişmiştir

Anne adayının yaşam şekli gelişmekte olan bebeği etkiler

Bu nedenle çocuk sahibi olmaya karar veren çiftler yaşam tarzlarını gözden geçirip düzenlemelidir

Sigara alkol kafein gibi alışkanlıkları hamilelik öncesinde bırakmak gerekir mi?

Sigara içen kadınlarda bir yıl içinde gebe kalabilme olasılığı sigara içmeyenlere göre % 25 daha düşüktür

Sigara yumurta kalitesini bozar yumurtanın döllenmesini ve döllenen yumurtanın rahme tutunmasını zorlaştırarak gebeliği önler

Sigara içen kadınlarda dış gebelik ihtimali de artar

Bu nedenlerden ötürü gebeliğe hazırlık dönemi sigarayı bırakmak için uygun bir zamandır

Oysa sigaranın zararlarını bilmesine rağmen birçok kişi sigara içmeye devam ediyor

Ancak en azından gebelik süresince sigara kesinlikle bırakılmalıdır

Sigara anne adayının beslenmesini bozarak vücuttaki C vitamini seviyesini düşürür

Bebeklerin düşük doğum ağırlıklı doğma riskini artırır

Gebeliğe hazırlık e gebelik sırasında alkol tüketiminden de kaçınmak gerekir

Aksi takdirde doğumsal anomalilere neden olabilir

Kafein de gebelik döneminde uzak durulması gereken bir madde

Kahve çay kola gibi kafein içeren ürünlerin tüketimi mümkün olduğunca azaltılmalıdır

Gebelik öncesinde beslenme alışkanlıklarında dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir?

Dengeli ve sağlıklı beslenme sağlıklı çocuk sahibi olabilmek için çok önemlidir

Çiftlerin sağlıklı beslenmesi yumurta ve sperm kalitesini ve döllenmeyi etkiler

Gebelik öncesi dönemde sağlıklı beslenme alışkanlıklarının edinilmesi ve bunların gebelik süresince devam ettirilmesi çok önemlidir

Düzenli beslenme alışkanlığı anne adayına ailesine ve gelişecek bebeğin sağlığına katkıda bulunur

Gebelik öncesi dönemden itibaren temel besin gruplarının hepsinden her gün alınmasına günde 3 öğün yemek yenmesine ve kalsiyum demir folik asit gibi önemli vitamin ve mineralleri içeren besinlerden yeterli miktarlarda alınmasına dikkat edilmelidir

İdeal diyet şöyle olmalıdır:
Protein 4 porsiyon
Süt ve süt ürünleri 4 porsiyon
Tahıl 4 porsiyon
Yeşil sebze 4 porsiyon
Sebze ve meyveler 4 porsiyon
C vitaminli meyveler 1 porsiyon

Hamilelik sırasında alınması zorunlu olan folik asit gebelik öncesinde de alınmalı mı?

Folik asit döllenmeden hemen sonra omurilik ve sinir sisteminin gelişmesinde önemli rol oynar

Gebelikten önceki 3 aylık dönemden itibaren günde 400 mg

folik asit takviyesi nöral tüp bozukluklarının oluşmasını engeller

Folik asit narenciyede yeşil yapraklı sebzelerde fındık badem ve baklagillerde bulunur

Gebelik öncesi dönemden itibaren doğal besinlerle alınan folik asit yanında 400 mg folik asit içeren multivitaminler ve folik asit tabletlerini almak gerekir

Hamilelik öncesinde ilaç kullanılmasında dikkat edilmesi gereken kriterler var mıdır?

Hamilelik dönemi ve öncesinde reçeteli veya reçetesiz satılan tüm ilaçları kullanmadan önce bu dönemde kullanılıp kullanılmayacaklarının araştırılması gerekir

Gebelik dışında kullanıldığında hiçbir yan etkisi olmayan ilaçlar bile gebelik sırasında bebeğe zarar verebilir

Herhangi bir doğum kontrol yöntemi kullanmayan bir kadın menstural siklusunun ikinci yarısında gebe olduğunu düşünerek gerekli önlemleri almalı ve kendine zarar verebilecek şeylerden kaçınmalıdır

Sağlıklı Bir Hamileliğe Hazırım

Anne mi olmak istiyorsunuz? Hamilelik her kadının en özel ve zorlu zamanlarından biri

Bu dönemde psikolojik ve fiziksel olarak birçok sorunla karşılaşma olasılığı var

Ancak bu problemleri en aza indirmek hiç de zor değil

Tek yapmanız gereken hamilelik öncesinde bazı kontrolleri ihmal etmemek

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doç Dr

Cem Fıçıcıoğlu anne olmak isteyenlerin yaptırmaları gerekli kontrolleri aktarıyor

Hamile kalmadan önce yaptırılması gereken aşılar var mıdır?

Hamile kalmadan önce yaptıracağınız aşılar ile hem kendinizi hem de bebeğinizi enfeksiyonlardan korumanız mümkün

Yapılması gerekli aşılardan biri Kızamıkçık aşısıdır

Kızamıkçık anne adayları için oldukça tehlikelidir

Çünkü yüksek ateş; düşük ve erken doğum riskini artırıyor hatta bebeğinizin sakat doğmasına neden olabiliyor

Eğer çocukluk çağında bu hastalığı geçirmemişseniz hamile kalmadan en az iki ay önce tek doz kızamıkçık aşısı yaptırmasında yarar vardır

Bir diğer aşı ise Hepatit B’dir

Bu virüsün gebelik sırasında bebeğe geçme riski çok yüksektir Bu nedenle hamilelik öncesi Hepatit B aşısı yaptırmanız son derece önemlidir

Hamilelik öncesi dişleri kontrol ettirmek gerekli midir?

Hamilelik döneminde vücudunuzda gerçekleşen hormon düzenindeki değişiklikler diş ve dişetlerini olumsuz yönde etkiliyor

Gebelikte tükürükte artan asit oranı diş minelerinin bozulmasına yol açıyor ve çürüklere neden olan bakterilerin işini kolaylaştırıyor

Ancak hamilelik öncesi yaptırılacak diş bakımı ile bu sorunlardan kurtulmak mümkündür

Hamilelik öncesinde ve sırasında sigara ve alkol kullanımının yarattığı etkiler nelerdir?
Sigara kullanımı sadece annenin değil bebeğin sağlığını da büyük ölçüde tehdit ediyor

Çok zehirli bir madde olan karbonmonoksit alyuvarlardan oksijen emerek bebeğe daha az oksjien gitmesine neden oluyor

Sigara dumanındaki zehirler bebeğinizin gelişmesini ve plasentanın fonksiyonlarını olumsuz yönde etkiliyor

Bebeğin sakat düşük kilolu zeka düzeyi düşük doğma riski yükseliyor

Ayrıca bebeklerde doğum esnasında ya da doğumdan sonra meydana gelen ölüm riskleri sigara kullanmayan annenin bebeğine göre daha yüksek

Ayrıca sigara doğurganlığa da zarar veriyor

Tüm bu olumsuzlukları dikkate alarak anne olmaya karar verildiğinde sigara bırakılmalıdır

Alkol de bebekte zihinsel ve kalp hastalığı gibi birçok anomaliye neden olabiliyor

Bebeğin sağlığını riske atmak istemiyorsanız hamilelik öncesinde alkolü tamamen bırakmanız gerekiyor

Hamile kalmaya karar vermeden önce jinekolojik muayene de gerekli midir?

Hamile kalmayı planladığınızda mutlaka bir kadın doğum uzmanına başvurun

Jinekolojik muayenede yumurtalıklarda ve rahimde gebeliğe engel bir sorun olup araştırılacak vajinada ve vajinal salgıda herhangi bir enfeksiyon bulunup bulunmadığına bakılacaktır

Yapılan tetkikler sonucunda doktorunuz gebeliğinizi engelleyici bir neden görürse tedaviden sonra gebe kalmanızı isteyecektir

Doktorunuz bebekte ciddi sorunlara yol açabilen toksoplazma ve HİV virüsleri testi yaptırmanızı da önerecektir

Toksoplazma bebeğinizin sağlığını ciddi boyutlarda tehdit edebilen bir kedi ile köpek parazitidir

Eğer test sonucunda toksoplazma enfeksiyonuna rastlanılırsa bebek isteğinizi birkaç ay ertelemenizde yarar var

Kilolu olmak hamileliği etkiler mi?

Fazla kilolarınız varsa gebelikten önce bir uzman denetiminde diyet ve egzersiz yaparak normal kilonuza ulaşın

Çünkü fazla kilolar hem sizin hem de bebeğinizin sağlığını ciddi boyutlarda tehdit ediyor

Örneğin hipertansiyon kalp hastalığı gibi istenmeyen durumlara yol açabileceği gibi bebeğin de yetersiz gelişmesine ortalamanın altındaki kiloda dünyaya gelmesine neden oluyor

Egzersiz gebelik açısından faydalı mıdır?

Gebelik öncesinde düzenli ve bilinçli egzersiz yapmak önemlidir

Hamilelik karın kaslarında gevşemeye ve iskelet yapısında değişikliklere sebep oluyor

Ancak egzersizler kas yapısındaki gevşemeleri minimum seviyeye indiriyor

Egzersizle güçlenen kas ve damarlar gerilmeye alıştığı için gebelik dönemi daha rahat geçiyor

Hamile Kalmaya Karar Vermeden Öncesi

İnsanın hayatında verdiği en önemli kararlardan birisi de çocuk sahibi olmak

Ancak bu güç karar verildiğinde hamile kalmadan önce hem ruhsal hem de fiziksel olarak hazır olmak gerekiyor

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op

Dr

Alper Mumcu “Sağlıklı bir hamilelik dönemi geçirmek sağlıklı ve rahat bir doğum yapmak ve sağlıklı bir bebeğe sahip olmak için hamile kalmaya karar verdiğinizde doktorunuzla görüşmeniz önemlidir

”diyor

Gebelik öncesi muayene yaptırmak gerekir mi?

Anne olmaya karar verildiğinde ilk yapılması gereken gebeliği takip etmesi istenilen hekim ile temasa geçmek randevu almak ve muayeneye gitmektir

Gebelik öncesi muayenenin birtakım amaçları vardır

Sağlık durumu ile ilgili amaçların dışında sizin hamileliğinizi takip etmesini ve doğumunuzda eşlik etmesini arzu ettiğiniz hekiminizi tanımanız ve pozitif diyalog kurmanız açısından da bu ilk ziyaret son derece önemlidir

Doktorunuzla kuracağınız diyalog hamilelik takiplerinin önemli bir detayıdır

Doktorunuz "ben bebek sahibi olmak istiyorum" diye başvurduğunuzda sizin genel sağlık durumunuz ile ilgili ana hatları çıkartmaya çalışacak ve olası problemleri saptayarak bunları tedavi edecektir

Muayenenin aşamaları nelerdir
Muayenenin ilk aşaması görüşmedir

Bu görüşmede doktorunuz ilk önce sizi tanımaya çalışacaktır

Yaşınız mesleğiniz kaçıncı evliliğiniz olduğu gibi sizin için önemsiz görünebilecek bazı bilgiler doktorunuza önemli ipuçları verebilir

Bunlardan mesleğiniz özellikle önemlidir

Meslek ile ilgili faktörler genel sağlık durumu dışında hamilelikte de zararlı olabilmektedir

Doktorunuz daha sonra kalp hastalığı diabet karaciğer hastalığı böbrek hastalığı gibi kronik sistemik hastalığınız olup olmadığını sorgular

Bu hastalıkların varlığı hamileliğin size zarar vermesine neden olabileceği gibi bebeğinizin sağlıklı gelişimine engel olabilmesi açısından da önemlidir

Sistemik hastalıklar gözden geçirildikten sonra sıra daha spesifik olan jinekolojik hastalıklara gelir

Miyom yumurtalık kisti endometriozis gibi hamileliğe engel olabilecek durumların varlığına yönelik ipuçları aranır ya da daha önceden bu tür durumların varlığı tespit edilmiş ise uygulanan tedaviler ve sonuçları ile ilgili bilgi edinilir

Bazı jinekolojik hastalıklar ve enfeksiyonlar hamile kalmada güçlüğe ya da hamile kalındığında düşüklere neden olabildiğinden jinekolojik öykü son derece önemlidir

Eğer daha önce doğum yaptıysanız bebeklerin doğum haftaları doğum kiloları doğum şekli eylem ve doğum sırasında yaşanan özellikler değerlendirilir

Eğer daha önceden tekrarlayan düşükler sakat ya da ölü doğumlar varsa doktorunuz yeniden hamile kalmanıza izin vermeden önce bunların nedenlerini araştırmak ve gerekiyorsa tedavi etmek isteyecektir

Görüşmenin bir başka amacı da anne-baba adayının yaşam ve beslenme alışkanlıklarının ortaya çıkarılmasıdır

Bu alışkanlıklar hamileliğe ve bebeğe zarar verebileceği için mutlaka sorgulanmalıdır

Düzenli ya da düzensiz kullanılan ilaçlar hekim ile tartışılmalı bunların gebeliğe ve bebeğe olan etkileri sorgulanmalıdır

Öte yandan alerji varlığı ve hangi maddelere karşı allerjik olunduğu da önemlidir

Laboratuar incelemeleri de yaptırmak gerekir mi?
Öykü ve muayeneden sonra sıra bunlarla saptanamayan faktörlerin incelenmesi gerekir

Bu inceleme laboratuvar yardımıyla yapılır

Bilinen herhangi bir hastalığı olmayan kişilerde rutin testler istenir

Rutin testler şunlardır:

• Tam kan sayımı
• Tam idrar tetkiki
Anne ve babanın kan grupları
• Toksoplazma ile ilgili testler
• Rubella (kızamıkçık) ile ilgili testler
• Hepatit B ile ilgili testler
• Açlık kan şekeri (AKŞ) bakılması son zamanlarda önerilmemektedir çünkü AKŞ sadece var olan aşikar diabeti gösterir

Bunun yerine 50 gram glukoz ile yapılan tarama testi daha önemli bilgiler verebilir

Bunlar dışında belirli bir yakınma ya da bulgu varsa buna yönelik incelemeler yapılır

Örneğin adet düzensizliği varlığında tiroid ve prolaktin hormonları da dahil olamak üzere detaylı hormon incelemesi gerekli olabilir

Jinekolojik hastalık dışında bir patoloji saptandığında doktorunuz ilgili branştan konsülatasyon isteyecektir

Muayene sonucunda ne önerilerde bulunuyorsunuz?

Tüm incelemeler yapıldıktan ve hamile kalmaya engel bir durum olmadığı gösterildikten ya da var olan patolojiler tedavi edildikten sonra sıra önerilere gelir

Yapılan tetkiklerde rubella'ya karşı bağışık olmadığınız saptanırsa aşı olmanız gerekir

Ancak bu aşı canlı virüslerden yapıldığı için aşı sonrası 3 ay süreyle hamile kalmamanız ve bu sürenin sonunda bağışılık gelişlip gelişmediğini kontrol ettirmeniz gereklidir

Eğer diabet (şeker hastalığı) saptanmış ise kan şeker düzeyinizin mutlaka normal düzeyde tutulması gerekir Yapılan araştırmalar kan şekeri yüksekliğinin hamilelik üzerinde olan olumsuz etkilerinin döllenme olmadan çok daha önce başladığını ortaya koymuştur

Sigara ve alkol konusundaki görüşleriniz nelerdir?

Sigarayı bırakmak için anne olmayı istemekten daha iyi bir sebep olamaz

Sigara kadında yumurta erkekte sperm sayı ve kalitesini azalttığından gebe kalmada güçlüğe neden olabilir

Sigara içen gebelerin bebekleri düşük doğum ağırlıklı olabilmekte bu kadınlarda düşük ya da erken doğum daha sık görülmektedir

Yeni yayınlanan bir çalışmada gebelikleri boyunca sigara kullanan kadınlardan doğan erkek çocukların ileriki yaşamlarında suç ve şiddete olan eğilimlerinin artmış olarak bulunması ilginçtir

Benzer şekilde alkol de gebe kalma şansını bir miktar azaltır

Anne karnında alkole maruz kalan bebeklerde uzun dönemde zeka gerilikleri öğrenme bozuklukları davranış bozuklukları görülebilir

Yine yapılan bir çalışmada haftada 1-5 kez alkol kullanan kadınların hiç kullanmayanlara göre daha zor gebe kaldıkları saptanmıştır

Alkol erkekte de sperm sayısı ve kalitesini azaltır

Hamile kalmadan önce beslenmede dikkat edilmesi gereken noktalar var mıdır?

Gebelikte olduğu gibi gebe kalmaya karar verildiğinde de beslenme son derece önemlidir

Suni tatlandırıcılar kafein gibi pek çok maddenin kullanımı azaltılmalıdır

Kilo fazlalığı varsa bunları vermek için en iyi dönem gebelik öncesidir

Çünkü gebelikte diet önerilmez

Yaygın kanının aksine beslenme bozukluğu olmayan kişilerde hamile kalmadan önce vitamin takviyesi gerekmez

Bu durumun istisnası folik asittir

Hamile kalmadan önce B grubu vitaminlerden biri olan folik asit takviyesi faydalı olmaktadır

Günde alınan 400-800 mikrogram folik asit bebekdeki merkezi sinir sistemi anomalilerini %50'ye yakın oranda azaltır

Çocuk sahibi Olmak İstiyorsanız İyi Beslenin

Sigara aşırı kafein alımı ve bunun gibi başka zararlı alışkanlıkların üreme sistemine zarar verdiği bilinen bir gerçek

Eurofertil Üreme Sağlığı Merkezi Medikal Direktörü Dr

Hakan Özörnek “Ne yediğimiz ne tür beslenme alışkanlıklarına sahip olduğumuz hatta ne kadar zararlı alışkanlığa sahip olduğumuz bir gün bir çocuk sahibi olmamıza engel olabilir

” Diyerek bebek isteyen çiftleri uyarıyor

Bebek sahibi olmak istiyorsanız alışkanlıklarınızı belirlerken dikkatli davranmanız gerektiğini aklınızdan çıkarmamalısınız

Dr

Hakan Özörnek “çocuk sahibi olmak isteyen çiftlerin özellikle sigara alkol çaysuni tatlandırıcılar ve kahve gibi gıdalardan uzak durmaları gerektiğini” vurgulayarak şöyle diyor: “Yapılan araştırmalara göre sigaradaki nikotin yumurtalıklardaki genetik anormalliğin artmasına sebep olmakta

Hatta bu duruma paralel olarak erken menopoz da görülebilmekte

Sigara içen kadınların gebe kalma oranı içmeyenlere göre daha düşük bunlarla berber düşük yapma riski ise daha yüksek

Alkol ise hem erkeklerde hem de kadınlarda ciddi bir tehdit unsuru

Alkol erkeklerde sperm hareketliliğini ve sayısını azaltmakla beraber haftada 1-5 kez alkol kullanan kadınların kullanmayanlara göre gebe kalma oranı daha düşük olduğu çok açık bir gerçek

”

Aşırı Kafein Almayın

Dr

Hakan Özörnek’in üzerinde önemle durduğu konulardan biri ise kafein alımı

Bayanlarda kafein alımının gebelik şansını azalttığını belirten Özörnek kafeinin hamilelikte düşük riskini arttırdığını ve bebeklerin doğum ağırlıklarını olumsuz yönde etkilediğini söylüyor

Bu nedenle gebelik planlayan bayanların kafein alımını en az düzeyde tutmakları ve günlük çay kahve tüketimini azaltmaları gerekmekte

Bitkisel İlaçlara Dikkat!

Bayanları yakından ilgilendiren bir konu daha var: Bitkisel ilaç kullanımı

Günümüzde bitkilerden elde edilen ilaçlar yaygın olarak kullanıldığını belirten Eurofertil medikal direktörü Özörnek bunların başlıcalarının Ginko biloba ve Echinacea purpura içeren ilaçlar olduğunu söylüyor ve bu ilaçların yumurta ve sperm fonksiyonlarını olumsuz yönde etkilediğinin altını çiziyor

Bu açıdan gebelik planlayan bir bayan iseniz bu ilaçların kullanımını bırakmanızda fayda var

Folik Asiti İhmal Etmeyin

Günlük yediğimiz içtiğimiz gıdaların ne kadar sağlıklı olduklarına dikkat ettiğimiz kadar gebelik dönemine hazırlanırken de vücudumuzu hangi yollarla takviye edeceğimiz de oldukça önemli bir konu

Bu hususta da Dr

Özörnek gebelik öncesinde özellikle folik asit vitaminin alınmasını öneriyor

Özörnek’in açıklamalarına göre yapılan çalışmalar gebe kalınmadan 45 gün önceden itibaren folik asit alımının fetusta özellikle omurgaların hatalı gelişimi ile karakterize olan nöral tüp defekti riskini azalttığı kesin olarak kanıtlıyor

Bu nedenle gebelik planlayan bayanların günde 400 mikrogram folik asit almaları gerekmekte

Yeşil yapraklı sebzelerde fındıkta bademde ve baklagillerde yoğun bir biçimde bulunan FOLİK ASİT sağlıklı gebelik için oldukça önemli bir vitamin

Folik asiti ayrıca piyasada multivitamin formül ya da sadece folik asit olarak bulabilirsiniz

Anne adaylarının kemik gelişimi için güneşten yeterince yararlanmalarını ve kalsiyumdan zenginleştirilmiş yoğurt süt fındık kuru baklagiller yeşil yapraklı sebzeler kurutulmuş meyveler önerilen besinlerin başında geliyor

10-06-2012	#5
Prof. Dr. Sinsi	A'dan Z'ye Hamilelik Hakkında Tüm Bilgiler Hamileliğe Hazır mısınız? Artık kendinizi anne olmaya hazır hissediyorsunuz Peki hamilelik ten önce dikkat etmeniz gereken faktörler olduğunu biliyor musunuz? Gebelik döneminde olduğu gibi öncesinde de anne ve bebek sağlığı açısından bilmeniz gereken noktalar var Biz de konu ile olarak Ferti – Jin Kadın Sağlığı Merkezi’nden Op Dr Murat Taşdemir ile söyleştik Hamile kalmaya karar veren kişiler yaşam tarzlarında bir değişikliğe gitmeli mi? Günümüzde gebeliğin ilk haftalarının önemi daha iyi anlaşılmıştır İlk 12 haftada bebeğin organları oluşur Birçok kadın henüz gebe olduğunu anlamadan bebeğin birçok organı gelişmiştir Anne adayının yaşam şekli gelişmekte olan bebeği etkiler Bu nedenle çocuk sahibi olmaya karar veren çiftler yaşam tarzlarını gözden geçirip düzenlemelidir Sigara alkol kafein gibi alışkanlıkları hamilelik öncesinde bırakmak gerekir mi? Sigara içen kadınlarda bir yıl içinde gebe kalabilme olasılığı sigara içmeyenlere göre % 25 daha düşüktür Sigara yumurta kalitesini bozar yumurtanın döllenmesini ve döllenen yumurtanın rahme tutunmasını zorlaştırarak gebeliği önler Sigara içen kadınlarda dış gebelik ihtimali de artar Bu nedenlerden ötürü gebeliğe hazırlık dönemi sigarayı bırakmak için uygun bir zamandır Oysa sigaranın zararlarını bilmesine rağmen birçok kişi sigara içmeye devam ediyor Ancak en azından gebelik süresince sigara kesinlikle bırakılmalıdır Sigara anne adayının beslenmesini bozarak vücuttaki C vitamini seviyesini düşürür Bebeklerin düşük doğum ağırlıklı doğma riskini artırır Gebeliğe hazırlık e gebelik sırasında alkol tüketiminden de kaçınmak gerekir Aksi takdirde doğumsal anomalilere neden olabilir Kafein de gebelik döneminde uzak durulması gereken bir madde Kahve çay kola gibi kafein içeren ürünlerin tüketimi mümkün olduğunca azaltılmalıdır Gebelik öncesinde beslenme alışkanlıklarında dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir? Dengeli ve sağlıklı beslenme sağlıklı çocuk sahibi olabilmek için çok önemlidir Çiftlerin sağlıklı beslenmesi yumurta ve sperm kalitesini ve döllenmeyi etkiler Gebelik öncesi dönemde sağlıklı beslenme alışkanlıklarının edinilmesi ve bunların gebelik süresince devam ettirilmesi çok önemlidir Düzenli beslenme alışkanlığı anne adayına ailesine ve gelişecek bebeğin sağlığına katkıda bulunur Gebelik öncesi dönemden itibaren temel besin gruplarının hepsinden her gün alınmasına günde 3 öğün yemek yenmesine ve kalsiyum demir folik asit gibi önemli vitamin ve mineralleri içeren besinlerden yeterli miktarlarda alınmasına dikkat edilmelidir İdeal diyet şöyle olmalıdır: Protein 4 porsiyon Süt ve süt ürünleri 4 porsiyon Tahıl 4 porsiyon Yeşil sebze 4 porsiyon Sebze ve meyveler 4 porsiyon C vitaminli meyveler 1 porsiyon Hamilelik sırasında alınması zorunlu olan folik asit gebelik öncesinde de alınmalı mı? Folik asit döllenmeden hemen sonra omurilik ve sinir sisteminin gelişmesinde önemli rol oynar Gebelikten önceki 3 aylık dönemden itibaren günde 400 mg folik asit takviyesi nöral tüp bozukluklarının oluşmasını engeller Folik asit narenciyede yeşil yapraklı sebzelerde fındık badem ve baklagillerde bulunur Gebelik öncesi dönemden itibaren doğal besinlerle alınan folik asit yanında 400 mg folik asit içeren multivitaminler ve folik asit tabletlerini almak gerekir Hamilelik öncesinde ilaç kullanılmasında dikkat edilmesi gereken kriterler var mıdır? Hamilelik dönemi ve öncesinde reçeteli veya reçetesiz satılan tüm ilaçları kullanmadan önce bu dönemde kullanılıp kullanılmayacaklarının araştırılması gerekir Gebelik dışında kullanıldığında hiçbir yan etkisi olmayan ilaçlar bile gebelik sırasında bebeğe zarar verebilir Herhangi bir doğum kontrol yöntemi kullanmayan bir kadın menstural siklusunun ikinci yarısında gebe olduğunu düşünerek gerekli önlemleri almalı ve kendine zarar verebilecek şeylerden kaçınmalıdır Sağlıklı Bir Hamileliğe Hazırım Anne mi olmak istiyorsunuz? Hamilelik her kadının en özel ve zorlu zamanlarından biri Bu dönemde psikolojik ve fiziksel olarak birçok sorunla karşılaşma olasılığı var Ancak bu problemleri en aza indirmek hiç de zor değil Tek yapmanız gereken hamilelik öncesinde bazı kontrolleri ihmal etmemek Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doç Dr Cem Fıçıcıoğlu anne olmak isteyenlerin yaptırmaları gerekli kontrolleri aktarıyor Hamile kalmadan önce yaptırılması gereken aşılar var mıdır? Hamile kalmadan önce yaptıracağınız aşılar ile hem kendinizi hem de bebeğinizi enfeksiyonlardan korumanız mümkün Yapılması gerekli aşılardan biri Kızamıkçık aşısıdır Kızamıkçık anne adayları için oldukça tehlikelidir Çünkü yüksek ateş; düşük ve erken doğum riskini artırıyor hatta bebeğinizin sakat doğmasına neden olabiliyor Eğer çocukluk çağında bu hastalığı geçirmemişseniz hamile kalmadan en az iki ay önce tek doz kızamıkçık aşısı yaptırmasında yarar vardır Bir diğer aşı ise Hepatit B’dir Bu virüsün gebelik sırasında bebeğe geçme riski çok yüksektir Bu nedenle hamilelik öncesi Hepatit B aşısı yaptırmanız son derece önemlidir Hamilelik öncesi dişleri kontrol ettirmek gerekli midir? Hamilelik döneminde vücudunuzda gerçekleşen hormon düzenindeki değişiklikler diş ve dişetlerini olumsuz yönde etkiliyor Gebelikte tükürükte artan asit oranı diş minelerinin bozulmasına yol açıyor ve çürüklere neden olan bakterilerin işini kolaylaştırıyor Ancak hamilelik öncesi yaptırılacak diş bakımı ile bu sorunlardan kurtulmak mümkündür Hamilelik öncesinde ve sırasında sigara ve alkol kullanımının yarattığı etkiler nelerdir? Sigara kullanımı sadece annenin değil bebeğin sağlığını da büyük ölçüde tehdit ediyor Çok zehirli bir madde olan karbonmonoksit alyuvarlardan oksijen emerek bebeğe daha az oksjien gitmesine neden oluyor Sigara dumanındaki zehirler bebeğinizin gelişmesini ve plasentanın fonksiyonlarını olumsuz yönde etkiliyor Bebeğin sakat düşük kilolu zeka düzeyi düşük doğma riski yükseliyor Ayrıca bebeklerde doğum esnasında ya da doğumdan sonra meydana gelen ölüm riskleri sigara kullanmayan annenin bebeğine göre daha yüksek Ayrıca sigara doğurganlığa da zarar veriyor Tüm bu olumsuzlukları dikkate alarak anne olmaya karar verildiğinde sigara bırakılmalıdır Alkol de bebekte zihinsel ve kalp hastalığı gibi birçok anomaliye neden olabiliyor Bebeğin sağlığını riske atmak istemiyorsanız hamilelik öncesinde alkolü tamamen bırakmanız gerekiyor Hamile kalmaya karar vermeden önce jinekolojik muayene de gerekli midir? Hamile kalmayı planladığınızda mutlaka bir kadın doğum uzmanına başvurun Jinekolojik muayenede yumurtalıklarda ve rahimde gebeliğe engel bir sorun olup araştırılacak vajinada ve vajinal salgıda herhangi bir enfeksiyon bulunup bulunmadığına bakılacaktır Yapılan tetkikler sonucunda doktorunuz gebeliğinizi engelleyici bir neden görürse tedaviden sonra gebe kalmanızı isteyecektir Doktorunuz bebekte ciddi sorunlara yol açabilen toksoplazma ve HİV virüsleri testi yaptırmanızı da önerecektir Toksoplazma bebeğinizin sağlığını ciddi boyutlarda tehdit edebilen bir kedi ile köpek parazitidir Eğer test sonucunda toksoplazma enfeksiyonuna rastlanılırsa bebek isteğinizi birkaç ay ertelemenizde yarar var Kilolu olmak hamileliği etkiler mi? Fazla kilolarınız varsa gebelikten önce bir uzman denetiminde diyet ve egzersiz yaparak normal kilonuza ulaşın Çünkü fazla kilolar hem sizin hem de bebeğinizin sağlığını ciddi boyutlarda tehdit ediyor Örneğin hipertansiyon kalp hastalığı gibi istenmeyen durumlara yol açabileceği gibi bebeğin de yetersiz gelişmesine ortalamanın altındaki kiloda dünyaya gelmesine neden oluyor Egzersiz gebelik açısından faydalı mıdır? Gebelik öncesinde düzenli ve bilinçli egzersiz yapmak önemlidir Hamilelik karın kaslarında gevşemeye ve iskelet yapısında değişikliklere sebep oluyor Ancak egzersizler kas yapısındaki gevşemeleri minimum seviyeye indiriyor Egzersizle güçlenen kas ve damarlar gerilmeye alıştığı için gebelik dönemi daha rahat geçiyor Hamile Kalmaya Karar Vermeden Öncesi İnsanın hayatında verdiği en önemli kararlardan birisi de çocuk sahibi olmak Ancak bu güç karar verildiğinde hamile kalmadan önce hem ruhsal hem de fiziksel olarak hazır olmak gerekiyorKadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op Dr Alper Mumcu “Sağlıklı bir hamilelik dönemi geçirmek sağlıklı ve rahat bir doğum yapmak ve sağlıklı bir bebeğe sahip olmak için hamile kalmaya karar verdiğinizde doktorunuzla görüşmeniz önemlidir”diyor Gebelik öncesi muayene yaptırmak gerekir mi? Anne olmaya karar verildiğinde ilk yapılması gereken gebeliği takip etmesi istenilen hekim ile temasa geçmek randevu almak ve muayeneye gitmektir Gebelik öncesi muayenenin birtakım amaçları vardır Sağlık durumu ile ilgili amaçların dışında sizin hamileliğinizi takip etmesini ve doğumunuzda eşlik etmesini arzu ettiğiniz hekiminizi tanımanız ve pozitif diyalog kurmanız açısından da bu ilk ziyaret son derece önemlidir Doktorunuzla kuracağınız diyalog hamilelik takiplerinin önemli bir detayıdır Doktorunuz "ben bebek sahibi olmak istiyorum" diye başvurduğunuzda sizin genel sağlık durumunuz ile ilgili ana hatları çıkartmaya çalışacak ve olası problemleri saptayarak bunları tedavi edecektir Muayenenin aşamaları nelerdir Muayenenin ilk aşaması görüşmedir Bu görüşmede doktorunuz ilk önce sizi tanımaya çalışacaktır Yaşınız mesleğiniz kaçıncı evliliğiniz olduğu gibi sizin için önemsiz görünebilecek bazı bilgiler doktorunuza önemli ipuçları verebilir Bunlardan mesleğiniz özellikle önemlidir Meslek ile ilgili faktörler genel sağlık durumu dışında hamilelikte de zararlı olabilmektedir Doktorunuz daha sonra kalp hastalığı diabet karaciğer hastalığı böbrek hastalığı gibi kronik sistemik hastalığınız olup olmadığını sorgular Bu hastalıkların varlığı hamileliğin size zarar vermesine neden olabileceği gibi bebeğinizin sağlıklı gelişimine engel olabilmesi açısından da önemlidir Sistemik hastalıklar gözden geçirildikten sonra sıra daha spesifik olan jinekolojik hastalıklara gelir Miyom yumurtalık kisti endometriozis gibi hamileliğe engel olabilecek durumların varlığına yönelik ipuçları aranır ya da daha önceden bu tür durumların varlığı tespit edilmiş ise uygulanan tedaviler ve sonuçları ile ilgili bilgi edinilir Bazı jinekolojik hastalıklar ve enfeksiyonlar hamile kalmada güçlüğe ya da hamile kalındığında düşüklere neden olabildiğinden jinekolojik öykü son derece önemlidir Eğer daha önce doğum yaptıysanız bebeklerin doğum haftaları doğum kiloları doğum şekli eylem ve doğum sırasında yaşanan özellikler değerlendirilir Eğer daha önceden tekrarlayan düşükler sakat ya da ölü doğumlar varsa doktorunuz yeniden hamile kalmanıza izin vermeden önce bunların nedenlerini araştırmak ve gerekiyorsa tedavi etmek isteyecektir Görüşmenin bir başka amacı da anne-baba adayının yaşam ve beslenme alışkanlıklarının ortaya çıkarılmasıdır Bu alışkanlıklar hamileliğe ve bebeğe zarar verebileceği için mutlaka sorgulanmalıdır Düzenli ya da düzensiz kullanılan ilaçlar hekim ile tartışılmalı bunların gebeliğe ve bebeğe olan etkileri sorgulanmalıdır Öte yandan alerji varlığı ve hangi maddelere karşı allerjik olunduğu da önemlidir Laboratuar incelemeleri de yaptırmak gerekir mi? Öykü ve muayeneden sonra sıra bunlarla saptanamayan faktörlerin incelenmesi gerekir Bu inceleme laboratuvar yardımıyla yapılır Bilinen herhangi bir hastalığı olmayan kişilerde rutin testler istenir Rutin testler şunlardır: • Tam kan sayımı • Tam idrar tetkiki Anne ve babanın kan grupları • Toksoplazma ile ilgili testler • Rubella (kızamıkçık) ile ilgili testler • Hepatit B ile ilgili testler • Açlık kan şekeri (AKŞ) bakılması son zamanlarda önerilmemektedir çünkü AKŞ sadece var olan aşikar diabeti gösterir Bunun yerine 50 gram glukoz ile yapılan tarama testi daha önemli bilgiler verebilir Bunlar dışında belirli bir yakınma ya da bulgu varsa buna yönelik incelemeler yapılır Örneğin adet düzensizliği varlığında tiroid ve prolaktin hormonları da dahil olamak üzere detaylı hormon incelemesi gerekli olabilir Jinekolojik hastalık dışında bir patoloji saptandığında doktorunuz ilgili branştan konsülatasyon isteyecektir Muayene sonucunda ne önerilerde bulunuyorsunuz? Tüm incelemeler yapıldıktan ve hamile kalmaya engel bir durum olmadığı gösterildikten ya da var olan patolojiler tedavi edildikten sonra sıra önerilere gelirYapılan tetkiklerde rubella'ya karşı bağışık olmadığınız saptanırsa aşı olmanız gerekir Ancak bu aşı canlı virüslerden yapıldığı için aşı sonrası 3 ay süreyle hamile kalmamanız ve bu sürenin sonunda bağışılık gelişlip gelişmediğini kontrol ettirmeniz gereklidir Eğer diabet (şeker hastalığı) saptanmış ise kan şeker düzeyinizin mutlaka normal düzeyde tutulması gerekir Yapılan araştırmalar kan şekeri yüksekliğinin hamilelik üzerinde olan olumsuz etkilerinin döllenme olmadan çok daha önce başladığını ortaya koymuştur Sigara ve alkol konusundaki görüşleriniz nelerdir? Sigarayı bırakmak için anne olmayı istemekten daha iyi bir sebep olamaz Sigara kadında yumurta erkekte sperm sayı ve kalitesini azalttığından gebe kalmada güçlüğe neden olabilir Sigara içen gebelerin bebekleri düşük doğum ağırlıklı olabilmekte bu kadınlarda düşük ya da erken doğum daha sık görülmektedir Yeni yayınlanan bir çalışmada gebelikleri boyunca sigara kullanan kadınlardan doğan erkek çocukların ileriki yaşamlarında suç ve şiddete olan eğilimlerinin artmış olarak bulunması ilginçtir Benzer şekilde alkol de gebe kalma şansını bir miktar azaltır Anne karnında alkole maruz kalan bebeklerde uzun dönemde zeka gerilikleri öğrenme bozuklukları davranış bozuklukları görülebilir Yine yapılan bir çalışmada haftada 1-5 kez alkol kullanan kadınların hiç kullanmayanlara göre daha zor gebe kaldıkları saptanmıştır Alkol erkekte de sperm sayısı ve kalitesini azaltır Hamile kalmadan önce beslenmede dikkat edilmesi gereken noktalar var mıdır? Gebelikte olduğu gibi gebe kalmaya karar verildiğinde de beslenme son derece önemlidir Suni tatlandırıcılar kafein gibi pek çok maddenin kullanımı azaltılmalıdır Kilo fazlalığı varsa bunları vermek için en iyi dönem gebelik öncesidir Çünkü gebelikte diet önerilmez Yaygın kanının aksine beslenme bozukluğu olmayan kişilerde hamile kalmadan önce vitamin takviyesi gerekmez Bu durumun istisnası folik asittir Hamile kalmadan önce B grubu vitaminlerden biri olan folik asit takviyesi faydalı olmaktadır Günde alınan 400-800 mikrogram folik asit bebekdeki merkezi sinir sistemi anomalilerini %50'ye yakın oranda azaltır Çocuk sahibi Olmak İstiyorsanız İyi Beslenin Sigara aşırı kafein alımı ve bunun gibi başka zararlı alışkanlıkların üreme sistemine zarar verdiği bilinen bir gerçek Eurofertil Üreme Sağlığı Merkezi Medikal Direktörü Dr Hakan Özörnek “Ne yediğimiz ne tür beslenme alışkanlıklarına sahip olduğumuz hatta ne kadar zararlı alışkanlığa sahip olduğumuz bir gün bir çocuk sahibi olmamıza engel olabilir” Diyerek bebek isteyen çiftleri uyarıyor Bebek sahibi olmak istiyorsanız alışkanlıklarınızı belirlerken dikkatli davranmanız gerektiğini aklınızdan çıkarmamalısınız Dr Hakan Özörnek “çocuk sahibi olmak isteyen çiftlerin özellikle sigara alkol çaysuni tatlandırıcılar ve kahve gibi gıdalardan uzak durmaları gerektiğini” vurgulayarak şöyle diyor: “Yapılan araştırmalara göre sigaradaki nikotin yumurtalıklardaki genetik anormalliğin artmasına sebep olmakta Hatta bu duruma paralel olarak erken menopoz da görülebilmekte Sigara içen kadınların gebe kalma oranı içmeyenlere göre daha düşük bunlarla berber düşük yapma riski ise daha yüksek Alkol ise hem erkeklerde hem de kadınlarda ciddi bir tehdit unsuru Alkol erkeklerde sperm hareketliliğini ve sayısını azaltmakla beraber haftada 1-5 kez alkol kullanan kadınların kullanmayanlara göre gebe kalma oranı daha düşük olduğu çok açık bir gerçek” Aşırı Kafein Almayın Dr Hakan Özörnek’in üzerinde önemle durduğu konulardan biri ise kafein alımı Bayanlarda kafein alımının gebelik şansını azalttığını belirten Özörnek kafeinin hamilelikte düşük riskini arttırdığını ve bebeklerin doğum ağırlıklarını olumsuz yönde etkilediğini söylüyor Bu nedenle gebelik planlayan bayanların kafein alımını en az düzeyde tutmakları ve günlük çay kahve tüketimini azaltmaları gerekmekte Bitkisel İlaçlara Dikkat! Bayanları yakından ilgilendiren bir konu daha var: Bitkisel ilaç kullanımı Günümüzde bitkilerden elde edilen ilaçlar yaygın olarak kullanıldığını belirten Eurofertil medikal direktörü Özörnek bunların başlıcalarının Ginko biloba ve Echinacea purpura içeren ilaçlar olduğunu söylüyor ve bu ilaçların yumurta ve sperm fonksiyonlarını olumsuz yönde etkilediğinin altını çiziyor Bu açıdan gebelik planlayan bir bayan iseniz bu ilaçların kullanımını bırakmanızda fayda var Folik Asiti İhmal Etmeyin Günlük yediğimiz içtiğimiz gıdaların ne kadar sağlıklı olduklarına dikkat ettiğimiz kadar gebelik dönemine hazırlanırken de vücudumuzu hangi yollarla takviye edeceğimiz de oldukça önemli bir konu Bu hususta da Dr Özörnek gebelik öncesinde özellikle folik asit vitaminin alınmasını öneriyor Özörnek’in açıklamalarına göre yapılan çalışmalar gebe kalınmadan 45 gün önceden itibaren folik asit alımının fetusta özellikle omurgaların hatalı gelişimi ile karakterize olan nöral tüp defekti riskini azalttığı kesin olarak kanıtlıyor Bu nedenle gebelik planlayan bayanların günde 400 mikrogram folik asit almaları gerekmekte Yeşil yapraklı sebzelerde fındıkta bademde ve baklagillerde yoğun bir biçimde bulunan FOLİK ASİT sağlıklı gebelik için oldukça önemli bir vitamin Folik asiti ayrıca piyasada multivitamin formül ya da sadece folik asit olarak bulabilirsiniz Anne adaylarının kemik gelişimi için güneşten yeterince yararlanmalarını ve kalsiyumdan zenginleştirilmiş yoğurt süt fındık kuru baklagiller yeşil yapraklı sebzeler kurutulmuş meyveler önerilen besinlerin başında geliyor