Copernicus Kimdir? Copernicus Devrimi Nedir, Niçin Önemlidir?Copernicus Ve Astronomi

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-11-2012

Asıl ön adı Mikolaj,Latincede Nicolaus olan Kopernik 1473 yılında Polonya’da doğdu

Varlıklı bir tüccar olan babası, Kopernik 10 yaşında iken ölünce,eğitimini dayısı üstlendi

Krakow Üniversitesi’nden sonra 1497 yılında Bologna Üniversitesi’ne girdi

Burada matematik ve felsefe öğrenirken astronomiye de ilgi duyuyordu

İlk gözlemi 9 Mart 1497 günü Aldebaran yıldızının Ay tarafından örtülmesi idi

Aynı yıl Frombork kilise kuruluna seçildi

Böylece yaşamı boyunca sürecek olan mali güvenceye kavuşmuş oldu

1501 yılında İtalya’ya giderek Padova Üniversitesi’nde hukuk ve tıp öğrenimi gördü

1503 yılında Ferrara Üniversitesi’nde kilise hukuku doktora çalışmasını tamamladı

Aynı yıl ülkesine döndü

1512 yılından itibaren Frombork katedral kurulu temsilciliği görevine başladı

Ayrıca hekimlik te yapıyordu

*
Kopernik 1497 yılından itibaren astronomi ile fiilen ilgilenmekteydi

Aslında yaptığı gözlem sayısı azdı

Ama gerçekleştirdiği gözlemler Güneş,Ay ve gezegenlerin Yer’in çevresinde izledikleri öngörülen yörüngelerin temel bileşenlerini yeniden hesaplamaya yetecek sayıdaydı

1497-1529 yılları arasında yapmış olduğu 27 gözlemin sonuçlarını yayımladı

Yoğun astronomi araştırmalarının yanısıra daha pekçok çalışmalar da yapıyordu

Örneğin şairlerin şiirlerini Latinceye çeviriyor,para konusunu inceliyordu

*
Kopernik,astronomi alanındaki çalışmalarında ilerledikçe,Ptolemaios’un evren modelinden kuşku duymaya başlamıştı

Zaten aynı kuşkuyu başka bilimadamları da dile getirmişlerdi

Kopernik,bu görüşlerden etkilendiğini yapıtlarında belitmiştir

Ptolemaios’un evren modeli,eski Yunan filozoflarının görüşlerinin bileşimine dayanıyordu,ama kendi katkılarını da içeriyordu

Bu model yermerkezli,yani jeosantrik idi ve yörüngelerin çemberlerden oluştuğu görüşünü varsayıyordu

16

yüzyıla gelininceye değin Ptolemaios’un görüşleri astronomiye tümüyle egemendi

Öyle ki bir dinsel inanç biçimine dönüşmüştü

Aslında filozoflar arasında evren merkezinin Yer değil Güneş olduğunu öne sürenler olmuştu,ama kabul görmemişti

Ptolemaios, Güneş,Ay ve gezegenlerin hareketlerine ilişkin gözlemlerin yermerkezli modele uygunluğunu sağlamak amacındaydı

Bunun için taşıyıcı çember ve ilmek kavramlarını ortaya atmıştı

Bu sistemde her gezegen ilmek olarak adlandırdığı bir çember üzerinde dolanıyordu

Bu çemberlerin merkezleri de taşıyıcı çember adını verdiği büyük bir çember üzerinde hareket ediyordu

Ptolemaios’un sistemi,gezegenlerin gözlenen hareketlerinde ortaya çıkan düzensizlikleri açıklayabilmek için onun zamanında gerekliydi

Nitekim bu sistem 16

yüzyıla gelininceye değin gözlenen olguları açıklayabilmiş ve astronomlara gök olaylarını önceden haber vermeyi sağlamıştı

Ama yüzyıllar geçtikçe daha duyarlı gözlemler yapılmaya başlanmıştı

Artık gökcisimlerinin gelecekteki konumlarının bu modele göre hesaplanması giderek güçleşmişti

*
Kopernik,çok sayıda ve dışmerkezli çemberlerden oluşan bu karmaşık Ptolemaios sistemine göre daha sade bir sistem düşünüyordu

Yer’in hareketli olduğu varsayımından yola çıktı

Gezegenlerin çembersel yörüngeler üzerinde düzgün olarak hareket ettiklerini kabul etti

Yıllar süren matematiksel hesaplar sonucu yeni modelini oluşturdu

Ama görüşlerini hemen yayımlamadı

1510-1514 yılları arasında hazırladığı ve sadece yakın dostlarına dağıttığı el yazması incelemede Güneş’in gezegenler sisteminin merkezinde yer aldığını ve durağan olduğunu belirtiyordu

Yıldızların görünürdeki günlük hareketlerinin,Güneş’in yıllık hareketinin ve gezegenlerin görünürdeki geri hareketlerinin Yer’in ekseni çevresindeki günlük dönüşü ile Güneş çevresindeki yıllık dolanımından kaynaklandığını söylüyordu

Kopernik,günmerkezli sistem üzerindeki çalışmalarını sonraki yıllarda da sürdürdü

1533 yılında Papa VII

Clemens bu görüşleri olumlu karşıladı

Ancak Martin Luther,Yer’in ayrıcalıklı konumuna son verdiği ve Kutsal Kitap’a ters düştüğü gerekçesi ile Kopernik’e karşı çıktı

Kopernik uzun süre tereddüt etti

Yakın dostlarının ısrarları ile görüşlerini yayımlamayı kabul etti

Reform öncülerinin karşı çıkmaları sürse de kitap1543 yılında ‘Göksel Kürelerin Dönüşleri Üzerine’ adıyla yayımlandı

*
Kitabın basımına öncülük eden Andreas Osiander adındaki Lutherci din adamı,aslında Güneş’in durağan,Yer’in hareketli oluşunu öne süren bir yapıtın şiddetle tepki göreceğini tahmin ediyordu

Bu nedenle imzasız olarak yazdığı önsözde,kitapta öne sürülen sistemin, gerçekleri yansıtan bir kuramdan çok,gezegenlere ilişkin hesaplamaları kolaylaştıran bir varsayım olarak ele alınması gerektiğini belirtmişti

Oysa kitapta Kopernik ,günmerkezli sistemi evrenin gerçek modeli olarak kabul ettiğini açıkça anlatıyordu

*
Kopernik’in ‘Göksel Kürelerin Dönüşleri Üzerine’ adlı kitabı 6 bölümden oluşur

Birinci bölümde bazı temel matematik kurallar yer alır

Yer’in durağan olduğu görüşüne karşı çıkar

Yermerkezli sistemde diziliş şöyle idi:Yer,Ay,Merkür,Venüs,Güneş,Mars,Jupiter,Sat ürn

Kopernik şu sıralamayı öngördü:Merkezde Güneş,Merkür,Venüs,çevresinde Ay olan Yer, Mars,Jupiter,Satürn

İkinci bölümde yıldızların ve gezegenlerin görünürdeki hareketleri daha önce verilen matematik kuralları ile açıklanır

Güneş’in görünürdeki hareketinin Yer’in hareketinden kaynaklandığı ortaya konur

Üçüncü bölüm Yer’in hareketinin matematiksel açıklanması ile ilgilidir

Diğer üç bölümde Ay’ın ve gezegenlerin hareketleri ele alınır

*
Kopernik’in günmerkezli kuramı,Ay ve gezegen hareketlerini Ptolemaios’un sistemine oranla daha iyi açıklar

Ancak Kopernik,gezegenlerin çembersel yörüngeler üzerinde sabit hızla dolandıkları görüşünden vazgeçmemişti

Bu nedenle gözlem sonuçları ile model arasında uygunluk sağlamak için,Güneş’in,yörüngelerin tam merkezinde yer almadığını kabul etmek zorunda kaldı

Bu model aynı nedenlerle karmaşık ilmekler sistemini de içeriyordu

Ama Kopernik,gene de ortaya koyduğu sistemin daha estetik ve ilahi takdire daha uygun olduğuna inanıyordu

*
Kopernik’in günmerkezli sistemi özgür düşünceli bilim adamlarınca benimsendi

Herşeyden önce bu model daha yetkindi ve aynı zamanda geleneksel inanışlardan kopuşun simgesiydi

O güne kadar Aristo’nun savunduğu Yer’in durağan olduğu görüşü ile Ptolemaios’un Yer’in evrenin merkezinde olduğu görüşü kilise tarafından dinsel bir dogma haline gelmişti

İleri görüşlü bilim adamları kilisenin bu tutumunun bilimsel gelişmeleri engellediğini görüyorlardı

Kopernik’in kuramı evrene bakış açısında iki önemli değişikliğe yol açtı:
Birinci değişiklik evrenin boyutları ile ilgiliydi

Yıldızlar gökyüzünde hep aynı sabit konumlarda gözlenmekteydi

Oysa Yer,Güneş’in çevresinde dolanıyorsa,yıldızların konumlarında dönemsel küçük değişmeler olması gerekirdi

Kopernik,bu durumu,yıldızları taşıyan kürenin Yer’den çok uzakta oluşuyla açıkladı

Böylece günmerkezli sistem,evrenin daha önce sanıldığından çok daha büyük olduğu görüşüne yol açtı

İkinci değişiklik,cisimlerin neden yere düştüklerini açıklıyordu

Aristo öğretisine göre cisimler,doğal konumları olan evrenin merkezine doğru düşerdi

Günmerkezli sistem evrenin merkezinin Yer’in merkezi olmadığını ortaya koyunca düşme olgusu yeni bir açıklamayı gerektiriyordu

Bu açıklama 150 yıl sonra Newton’un evrensel kütleçekimi kavramı ile sonuçlandı

*
Yerküre artık evrenin merkezi değildi

Normal bir gezegendi

Bir yaratılış simgesi değildi,öteki gezegenlere bir üstünlüğü de yoktu

Çevresindeki değişmez evrenin ortasında tek değişim merkezi de değildi

Artık insanoğlu geleneksel inançlar ve kalıplar sistemine karşı çıkmaya başlamıştı

Kopernik 1543 yılında öldü

09-11-2012	#2
Prof. Dr. Sinsi	Copernicus Kimdir? Copernicus Devrimi Nedir, Niçin Önemlidir?Copernicus Ve Astronomi Asıl ön adı Mikolaj,Latincede Nicolaus olan Kopernik 1473 yılında Polonya’da doğdu Varlıklı bir tüccar olan babası, Kopernik 10 yaşında iken ölünce,eğitimini dayısı üstlendi Krakow Üniversitesi’nden sonra 1497 yılında Bologna Üniversitesi’ne girdi Burada matematik ve felsefe öğrenirken astronomiye de ilgi duyuyordu İlk gözlemi 9 Mart 1497 günü Aldebaran yıldızının Ay tarafından örtülmesi idi Aynı yıl Frombork kilise kuruluna seçildiBöylece yaşamı boyunca sürecek olan mali güvenceye kavuşmuş oldu 1501 yılında İtalya’ya giderek Padova Üniversitesi’nde hukuk ve tıp öğrenimi gördü 1503 yılında Ferrara Üniversitesi’nde kilise hukuku doktora çalışmasını tamamladı Aynı yıl ülkesine döndü1512 yılından itibaren Frombork katedral kurulu temsilciliği görevine başladı Ayrıca hekimlik te yapıyordu * Kopernik 1497 yılından itibaren astronomi ile fiilen ilgilenmekteydi Aslında yaptığı gözlem sayısı azdı Ama gerçekleştirdiği gözlemler Güneş,Ay ve gezegenlerin Yer’in çevresinde izledikleri öngörülen yörüngelerin temel bileşenlerini yeniden hesaplamaya yetecek sayıdaydı 1497-1529 yılları arasında yapmış olduğu 27 gözlemin sonuçlarını yayımladı Yoğun astronomi araştırmalarının yanısıra daha pekçok çalışmalar da yapıyordu Örneğin şairlerin şiirlerini Latinceye çeviriyor,para konusunu inceliyordu * Kopernik,astronomi alanındaki çalışmalarında ilerledikçe,Ptolemaios’un evren modelinden kuşku duymaya başlamıştı Zaten aynı kuşkuyu başka bilimadamları da dile getirmişlerdiKopernik,bu görüşlerden etkilendiğini yapıtlarında belitmiştir Ptolemaios’un evren modeli,eski Yunan filozoflarının görüşlerinin bileşimine dayanıyordu,ama kendi katkılarını da içeriyordu Bu model yermerkezli,yani jeosantrik idi ve yörüngelerin çemberlerden oluştuğu görüşünü varsayıyordu 16yüzyıla gelininceye değin Ptolemaios’un görüşleri astronomiye tümüyle egemendi Öyle ki bir dinsel inanç biçimine dönüşmüştü Aslında filozoflar arasında evren merkezinin Yer değil Güneş olduğunu öne sürenler olmuştu,ama kabul görmemişti Ptolemaios, Güneş,Ay ve gezegenlerin hareketlerine ilişkin gözlemlerin yermerkezli modele uygunluğunu sağlamak amacındaydı Bunun için taşıyıcı çember ve ilmek kavramlarını ortaya atmıştı Bu sistemde her gezegen ilmek olarak adlandırdığı bir çember üzerinde dolanıyordu Bu çemberlerin merkezleri de taşıyıcı çember adını verdiği büyük bir çember üzerinde hareket ediyordu Ptolemaios’un sistemi,gezegenlerin gözlenen hareketlerinde ortaya çıkan düzensizlikleri açıklayabilmek için onun zamanında gerekliydi Nitekim bu sistem 16yüzyıla gelininceye değin gözlenen olguları açıklayabilmiş ve astronomlara gök olaylarını önceden haber vermeyi sağlamıştı Ama yüzyıllar geçtikçe daha duyarlı gözlemler yapılmaya başlanmıştı Artık gökcisimlerinin gelecekteki konumlarının bu modele göre hesaplanması giderek güçleşmişti * Kopernik,çok sayıda ve dışmerkezli çemberlerden oluşan bu karmaşık Ptolemaios sistemine göre daha sade bir sistem düşünüyordu Yer’in hareketli olduğu varsayımından yola çıktı Gezegenlerin çembersel yörüngeler üzerinde düzgün olarak hareket ettiklerini kabul etti Yıllar süren matematiksel hesaplar sonucu yeni modelini oluşturduAma görüşlerini hemen yayımlamadı 1510-1514 yılları arasında hazırladığı ve sadece yakın dostlarına dağıttığı el yazması incelemede Güneş’in gezegenler sisteminin merkezinde yer aldığını ve durağan olduğunu belirtiyordu Yıldızların görünürdeki günlük hareketlerinin,Güneş’in yıllık hareketinin ve gezegenlerin görünürdeki geri hareketlerinin Yer’in ekseni çevresindeki günlük dönüşü ile Güneş çevresindeki yıllık dolanımından kaynaklandığını söylüyordu Kopernik,günmerkezli sistem üzerindeki çalışmalarını sonraki yıllarda da sürdürdü 1533 yılında Papa VII Clemens bu görüşleri olumlu karşıladı Ancak Martin Luther,Yer’in ayrıcalıklı konumuna son verdiği ve Kutsal Kitap’a ters düştüğü gerekçesi ile Kopernik’e karşı çıktı Kopernik uzun süre tereddüt etti Yakın dostlarının ısrarları ile görüşlerini yayımlamayı kabul etti Reform öncülerinin karşı çıkmaları sürse de kitap1543 yılında ‘Göksel Kürelerin Dönüşleri Üzerine’ adıyla yayımlandı * Kitabın basımına öncülük eden Andreas Osiander adındaki Lutherci din adamı,aslında Güneş’in durağan,Yer’in hareketli oluşunu öne süren bir yapıtın şiddetle tepki göreceğini tahmin ediyordu Bu nedenle imzasız olarak yazdığı önsözde,kitapta öne sürülen sistemin, gerçekleri yansıtan bir kuramdan çok,gezegenlere ilişkin hesaplamaları kolaylaştıran bir varsayım olarak ele alınması gerektiğini belirtmişti Oysa kitapta Kopernik ,günmerkezli sistemi evrenin gerçek modeli olarak kabul ettiğini açıkça anlatıyordu * Kopernik’in ‘Göksel Kürelerin Dönüşleri Üzerine’ adlı kitabı 6 bölümden oluşur Birinci bölümde bazı temel matematik kurallar yer alır Yer’in durağan olduğu görüşüne karşı çıkar Yermerkezli sistemde diziliş şöyle idi:Yer,Ay,Merkür,Venüs,Güneş,Mars,Jupiter,Sat ürn Kopernik şu sıralamayı öngördü:Merkezde Güneş,Merkür,Venüs,çevresinde Ay olan Yer, Mars,Jupiter,Satürn İkinci bölümde yıldızların ve gezegenlerin görünürdeki hareketleri daha önce verilen matematik kuralları ile açıklanır Güneş’in görünürdeki hareketinin Yer’in hareketinden kaynaklandığı ortaya konur Üçüncü bölüm Yer’in hareketinin matematiksel açıklanması ile ilgilidir Diğer üç bölümde Ay’ın ve gezegenlerin hareketleri ele alınır * Kopernik’in günmerkezli kuramı,Ay ve gezegen hareketlerini Ptolemaios’un sistemine oranla daha iyi açıklar Ancak Kopernik,gezegenlerin çembersel yörüngeler üzerinde sabit hızla dolandıkları görüşünden vazgeçmemişti Bu nedenle gözlem sonuçları ile model arasında uygunluk sağlamak için,Güneş’in,yörüngelerin tam merkezinde yer almadığını kabul etmek zorunda kaldı Bu model aynı nedenlerle karmaşık ilmekler sistemini de içeriyordu Ama Kopernik,gene de ortaya koyduğu sistemin daha estetik ve ilahi takdire daha uygun olduğuna inanıyordu * Kopernik’in günmerkezli sistemi özgür düşünceli bilim adamlarınca benimsendi Herşeyden önce bu model daha yetkindi ve aynı zamanda geleneksel inanışlardan kopuşun simgesiydi O güne kadar Aristo’nun savunduğu Yer’in durağan olduğu görüşü ile Ptolemaios’un Yer’in evrenin merkezinde olduğu görüşü kilise tarafından dinsel bir dogma haline gelmişti İleri görüşlü bilim adamları kilisenin bu tutumunun bilimsel gelişmeleri engellediğini görüyorlardı Kopernik’in kuramı evrene bakış açısında iki önemli değişikliğe yol açtı: Birinci değişiklik evrenin boyutları ile ilgiliydi Yıldızlar gökyüzünde hep aynı sabit konumlarda gözlenmekteydi Oysa Yer,Güneş’in çevresinde dolanıyorsa,yıldızların konumlarında dönemsel küçük değişmeler olması gerekirdi Kopernik,bu durumu,yıldızları taşıyan kürenin Yer’den çok uzakta oluşuyla açıkladı Böylece günmerkezli sistem,evrenin daha önce sanıldığından çok daha büyük olduğu görüşüne yol açtı İkinci değişiklik,cisimlerin neden yere düştüklerini açıklıyordu Aristo öğretisine göre cisimler,doğal konumları olan evrenin merkezine doğru düşerdi Günmerkezli sistem evrenin merkezinin Yer’in merkezi olmadığını ortaya koyunca düşme olgusu yeni bir açıklamayı gerektiriyordu Bu açıklama 150 yıl sonra Newton’un evrensel kütleçekimi kavramı ile sonuçlandı * Yerküre artık evrenin merkezi değildiNormal bir gezegendi Bir yaratılış simgesi değildi,öteki gezegenlere bir üstünlüğü de yoktu Çevresindeki değişmez evrenin ortasında tek değişim merkezi de değildi Artık insanoğlu geleneksel inançlar ve kalıplar sistemine karşı çıkmaya başlamıştı Kopernik 1543 yılında öldü