Canlı Türlerinin Yaşam Alanları Hakkında Bilgiler Nelerdir?

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-11-2012

Canlı Türlerinin Yaşam Alanları Hakkında Bilgiler Nelerdir?
Canlı Türlerinin Yaşam Alanları Hakkında Bilgiler Nelerdir?

EKOLOJİ Yaşama alanı veya yaşam birliğinin oluşturduğu topluluğa EKOSİSTEM denir

EKOLOJİ’NİN görevide; canlılar arasındaki karşılıklı etkileşim ve cansız çevre ile organizmalar arasındaki ilişkiyi incelemektir

Ekoloji temel olarak şu sorulara yanıt arar: 1

Bitki ve hayvanların canlı ve cansız faktörler ile çevrelerine bağımlılığı nasıldır? 2

Canlılar besinlerini ve enerjilerini nereden bulur? 3

İnsanların ekosisteme etki biçimini ve ne ölçüde bu etkiyi yapabildiğini? Ekosistemlerin büyüklükleri farklı olabilir

Örneğin : Balina ekosistemi okyanus iken, Tenyanın ekosistemi bağırsak içersidir

Göl orman ve deniz çeşitli büyüklükteki ekosistemlerdir

Yeryüzündeki Yaşam Alanları ve Ekoloji Terimleri Yaşama Birliği (Biyosönoz): Başka türden canlıların bir arada yaşadıkları ve coğrafik olarak sınırlanabilir alana yaşama birliği denir

Biyotop : Yaşama birliğinde yaşamın olduğu sınırlı bölüme BİYOTOP denir

Abiyotik Faktörler : Yaşam alanındaki iklim ve toprak yapısı gibi etmenlere denir, Biyotik Faktörler : Yaşam alanının bitki örtüsü ve diğer canlılardan kaynaklanan etkilere Biyotik faktörler denir

Populasyon : Belirli bir yaşam alanındaki aynı türe ait bireylerin oluşturduğu topluluğa denir

Biyoster : Ekosistemlerin tamamına yeni yaşamın mümkün olduğu yeryüzü parçasına denir

Optimum : Bir çevre faktörü bakımından, canlı için uygun olan basamağa denir

Komünite : Belli bir bölgedeki bütün populasyonların oluşturduğu çevredir

Bu populasyonların bir biriyle olan ilişkileridir

Habitat : Bir populasyonun yaşayabileceği ortamdır

Örneğin : Bir kutup ayısının habitatı kutuplardır

BESİN ZİNCİRİ Beslenme seviyelerinde enerji transferindeki hiyerarşi “kim kimi yer” sorusunun cevabına göre belirlenir

Eğer B canlısı A canlısı ile besleniyorsa enerji A’dan B’ye doğru akıyor demektir

Besin zinciri “kim kimi yer” sorusunun basit cevaplandırılmasıdır

Bunu pekte mutlu bir sonla bitmeyen bir hikaye ile açıklayalım

Balıkçı az önce yosunlarla beslenmiş olan balığı tutar

Sonra pişirir ve yer

Daha sonra dengesini kaybeder ve suya düşer

O esnada gezintiye çıkan bir köpek balığı balıkçıyı yer

Buradaki besin zinciri şu şekildedir

Su yosunu balık  balıkçı  köpek balığı EKOSİSTEMDE ENERJİ DÖNGÜSÜ Enerji döngüsüyle ilgili genel özellikler; • Ekosistemde temel enerji kaynağı güneştir

• Enerji akışı tek yönlüdür

• Ekosistemin her basamağında enerji kaybı olur

• Basamaklardaki enerji kayıpları ısı olarak dışarıya verilir

• Basamaklar arasında enerjinin aktarılması bezin zinciriyle sağlanır

• Bütün sistemler güneş enerjisinden faydalanırlar

• Ototroflar (bitkiler ve bakteriler ) bu enerji ile fotosentez sonucu basit inorganik maddelerden organik besin üretirler

Ör karbonhitrat, protein, yağ

• Bütün fotosentetik ototroflar pirimer üreticidirler

Primer Üretim : Ototroflar ışık enerjisini tutar ve organik bileşik halinde kimyasal enerjiye çevirir

Ekosistemdeki primer üretim, verilen sürede enerji depolama miktarı ile orantılıdır

Bu miktar, mevcut sistemdeki fotosentez ve oksijenli solunum arasındaki denge ile bağlantılıdır

Ör / Fotosentez oksijenli solunumdan daha fazla yapılırsa enerji besinlerde depo edilir

Brüt Primer Üretim : Ekosistemdeki toplam fotosentez hızıdır (Verilen zaman periyodunda)

Net Primer Üretim : Bitkinin dokularında depoladığı enerjinin, yine kendisinin yaptığı oksijenli solunumdan sonra geriye kalan kısımdır

Ekosistemler dışarıdan enerji ve besin girişine ihtiyaç duyarlar

Enerji devrinde geri dönüşüm yoktur

Bütün ekosistemlerde enerji çıkışı vardır

Ototroflar ile tutulan enerjinin çoğu çevreye ısı olarak verilir Bununla birlikte besinlerde tipik bir döngü vardır

Diğer canlılar hetotroftur (=tüketicidirler) • Otcullar = pirimer tüketiciler • Etçiller = sekonder tüketiciler • Yırtıcılar = tersiyer tüketiciler • Bitki ve et yiyenler = omnivorlar • Ayrıştırıcılar = Çürükçüler = Saprotifler • Detritivorlar = Çürükçüllerin artıklarıyla beslenirler

09-11-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Canlı Türlerinin Yaşam Alanları Hakkında Bilgiler Nelerdir? Canlı Türlerinin Yaşam Alanları Hakkında Bilgiler Nelerdir? Canlı Türlerinin Yaşam Alanları Hakkında Bilgiler Nelerdir? EKOLOJİ Yaşama alanı veya yaşam birliğinin oluşturduğu topluluğa EKOSİSTEM denir EKOLOJİ’NİN görevide; canlılar arasındaki karşılıklı etkileşim ve cansız çevre ile organizmalar arasındaki ilişkiyi incelemektir Ekoloji temel olarak şu sorulara yanıt arar: 1 Bitki ve hayvanların canlı ve cansız faktörler ile çevrelerine bağımlılığı nasıldır? 2 Canlılar besinlerini ve enerjilerini nereden bulur? 3 İnsanların ekosisteme etki biçimini ve ne ölçüde bu etkiyi yapabildiğini? Ekosistemlerin büyüklükleri farklı olabilir Örneğin : Balina ekosistemi okyanus iken, Tenyanın ekosistemi bağırsak içersidir Göl orman ve deniz çeşitli büyüklükteki ekosistemlerdir Yeryüzündeki Yaşam Alanları ve Ekoloji Terimleri Yaşama Birliği (Biyosönoz): Başka türden canlıların bir arada yaşadıkları ve coğrafik olarak sınırlanabilir alana yaşama birliği denir Biyotop : Yaşama birliğinde yaşamın olduğu sınırlı bölüme BİYOTOP denir Abiyotik Faktörler : Yaşam alanındaki iklim ve toprak yapısı gibi etmenlere denir, Biyotik Faktörler : Yaşam alanının bitki örtüsü ve diğer canlılardan kaynaklanan etkilere Biyotik faktörler denir Populasyon : Belirli bir yaşam alanındaki aynı türe ait bireylerin oluşturduğu topluluğa denir Biyoster : Ekosistemlerin tamamına yeni yaşamın mümkün olduğu yeryüzü parçasına denir Optimum : Bir çevre faktörü bakımından, canlı için uygun olan basamağa denir Komünite : Belli bir bölgedeki bütün populasyonların oluşturduğu çevredirBu populasyonların bir biriyle olan ilişkileridir Habitat : Bir populasyonun yaşayabileceği ortamdır Örneğin : Bir kutup ayısının habitatı kutuplardır BESİN ZİNCİRİ Beslenme seviyelerinde enerji transferindeki hiyerarşi “kim kimi yer” sorusunun cevabına göre belirlenir Eğer B canlısı A canlısı ile besleniyorsa enerji A’dan B’ye doğru akıyor demektir Besin zinciri “kim kimi yer” sorusunun basit cevaplandırılmasıdır Bunu pekte mutlu bir sonla bitmeyen bir hikaye ile açıklayalım Balıkçı az önce yosunlarla beslenmiş olan balığı tutar Sonra pişirir ve yer Daha sonra dengesini kaybeder ve suya düşer O esnada gezintiye çıkan bir köpek balığı balıkçıyı yer Buradaki besin zinciri şu şekildedir Su yosunu balık  balıkçı  köpek balığı EKOSİSTEMDE ENERJİ DÖNGÜSÜ Enerji döngüsüyle ilgili genel özellikler; • Ekosistemde temel enerji kaynağı güneştir • Enerji akışı tek yönlüdür • Ekosistemin her basamağında enerji kaybı olur • Basamaklardaki enerji kayıpları ısı olarak dışarıya verilir • Basamaklar arasında enerjinin aktarılması bezin zinciriyle sağlanır • Bütün sistemler güneş enerjisinden faydalanırlar • Ototroflar (bitkiler ve bakteriler ) bu enerji ile fotosentez sonucu basit inorganik maddelerden organik besin üretirler Ör karbonhitrat, protein, yağ • Bütün fotosentetik ototroflar pirimer üreticidirler Primer Üretim : Ototroflar ışık enerjisini tutar ve organik bileşik halinde kimyasal enerjiye çevirir Ekosistemdeki primer üretim, verilen sürede enerji depolama miktarı ile orantılıdır Bu miktar, mevcut sistemdeki fotosentez ve oksijenli solunum arasındaki denge ile bağlantılıdır Ör / Fotosentez oksijenli solunumdan daha fazla yapılırsa enerji besinlerde depo edilir Brüt Primer Üretim : Ekosistemdeki toplam fotosentez hızıdır (Verilen zaman periyodunda) Net Primer Üretim : Bitkinin dokularında depoladığı enerjinin, yine kendisinin yaptığı oksijenli solunumdan sonra geriye kalan kısımdır Ekosistemler dışarıdan enerji ve besin girişine ihtiyaç duyarlar Enerji devrinde geri dönüşüm yoktur Bütün ekosistemlerde enerji çıkışı vardır Ototroflar ile tutulan enerjinin çoğu çevreye ısı olarak verilir Bununla birlikte besinlerde tipik bir döngü vardır Diğer canlılar hetotroftur (=tüketicidirler) • Otcullar = pirimer tüketiciler • Etçiller = sekonder tüketiciler • Yırtıcılar = tersiyer tüketiciler • Bitki ve et yiyenler = omnivorlar • Ayrıştırıcılar = Çürükçüler = Saprotifler • Detritivorlar = Çürükçüllerin artıklarıyla beslenirler