Yeryüzündeki Sıcak Sular Ve Dağılışı - Yeryüzündeki Sıcak Sular Ve Dağılışı Hakkında

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-11-2012

Yeryüzündeki Sıcak Sular Ve Dağılışı - Yeryüzündeki Sıcak Sular Ve Dağılışı Hakkında
Yeryüzündeki Sıcak Sular Ve Dağılışı - Yeryüzündeki Sıcak Sular Ve Dağılışı Hakkında

Yer altı Suyu (Taban Suyu)

Yağış olarak yeryüzüne düşen ya da yeryüzünde bulunan suların yerçekimi etkisiyle yerin altına sızıp orada birikmesiyle oluşan sulardır

Yer altı suyunun oluşabilmesi için beslenme ve depolanma koşullarının uygun olması gerekir

Yer altı suyunun beslenmesini etkileyen en önemli etmen yağışlardır

Depolama koşulları ise yüzeyin eğimine bitki örtüsüne ve yüzeyin geçirimlik özelliğine bağlıdır

Yer altı Sularının Bulunuş Biçimleri

Bol yağışlı ve zemini geçirimli taşlardan oluşan alanlarda yer altı suyu fazladır

Az yağış alan eğimi fazla ve geçirimsiz zeminlerde ise yer altı suyunun oluşumu zordur

Kum çakıl kumtaşı konglomera kalker volkanik tüfler alüvyonlar geçirimli zeminleri oluşturur

Bu nedenle alüvyal ovalar ve karstik yöreler yer altı suyu bakımından zengin alanlardır

Kil marn şist granit gibi taşlar ise geçirimsizdir

Yer altı suyu oluşumunu engeller

Yeraltında biriken sular

Taban suyu

Araaayen

Karstik Yeraltı Suyu

olarak bulunur

Taban Suyu

Altta geçirimsiz bir tabaka ile sınırlandırılan geçirimli tabaka içindeki sulardır

Bu sular genellikle yüzeye yakındır

Marmara Bölgesi’ndeki ovalar Ege Bölgesi’ndeki çöküntü ovaları Muş Erzurum ve Pasinler ovalarındaki yer altı suları bu gruba girer

Araaayen

Bu tür sular basınçlı yeraltı sularıdır

İki geçirimsiz tabaka arasındaki geçirimli tabaka içinde bulunan sulardır

Tekne biçimli ovalar ve vadi tabanlarında bu tür sular bulunmaktadır

İç Anadolu Bölgesi araaayen suları bakımından zengindir

Karstik Yer altı Suyu

Karstik yörelerdeki kalın kalker tabakalar arasındaki çatlak ve boşluklarda biriken yer altı sularıdır

En önemli özelliği birbirinden bağımsız taban suları oluşturmasıdır

Karstik alanların geniş yer kapladığı Akdeniz Bölgesi karstik yeraltı suları bakımından zengindir

Kaynak

Yeraltı sularının kendiliğinden yeryüzüne çıktığı yere kaynak denir

Türkiye’de kaynaklara pınar eşme bulak ve göze gibi adlar da verilir

Kaynaklar yer altı suyunun bulunuş biçimine yüzeye çıktığı yere ve suların sıcaklığına göre gruplandırılabilir

Sularının sıcaklığına göre kaynaklar soğuk ve sıcak su kaynakları olarak iki gruba ayrılır :

Soğuk Su Kaynakları

Yağış sularının yeraltında birikerek yüzeye çıkması sonucunda oluşurlar

Genellikle yüzeye yakın oldukları için dış koşullardan daha çok etkilenirler

Bu nedenle suları soğuktur

Soğuk su kaynakları yeraltında bulunuş biçimine ve yüzeye çıktığı yere göre üç gruba ayrılır :

Tabaka Kaynağı : Geçirimli tabakaların topoğrafya yüzeyi ile kesiştikleri yerden suların yüzeye çıkmasıyla oluşan kaynaklara tabaka kaynağı denir

Vadi Kaynağı : Yeraltına sızan suların bulunduğu tabakanın bir vadi tarafından kesilmesi ile oluşan kaynaktır

Genellikle vadi yamaçlarında görülür

Karstik Kaynak (Voklüz) : Kalın kalker tabakaları arasındaki boşlukları doldurmuş olan yer altı sularının yüzeye çıktığı kaynaktır

Bol miktarda kireç içeren bu kaynakların suları genellikle sürekli değildir

Yağışlarla beslendikleri için karstik kaynakların suları soğuktur

Toroslar üzerindeki Şekerpınarı en tanınmış karstik kaynak örneklerinden biridir

Sıcak Su Kaynakları

Yerkabuğundaki fay hatları üzerinde bulunan kaynaklardır

Fay kaynakları da denir

Suları yerin derinliklerinden geldiği için sıcaktır ve dış koşullardan etkilenmez

Sular geçtikleri taş ve tabakalardaki çeşitli mineralleri eriterek bünyelerine aldıkları için mineral bakımından zengindir

Bu tür kaynaklara; kaplıca ılıca içme gibi adlar verilir

Sıcak su kaynaklarının özel bir türüne gayzer denir

Gayzer : Volkanik yörelerde yeraltındaki sıcak suyun belirli aralıklarla fışkırması ile oluşan kaynaklardır

UYARI : Yerin derinliklerinde bulunan suların sıcaklığı yıl içinde fazla bir değişme göstermez

Fay kaynakları volkanik ve kırıklı bölgelerde görülür

Türkiye’de Sıcak Su Kaynaklarının Dağılışı

Türkiye kaplıca ve ılıca bakımından zengin bir ülkedir

Bursa İnegöl Yalova Bolu Haymana Kızılcahamam Sarıkaya Erzurum Sivas Balıklı Çermik Afyon Kütahya Denizli çevresindeki kaplıca ve ılıcalar en ünlüleridir

Su Kaynaklarının Yeryüzünde Dağılımı(BM verilerine göre) Kıtalar Nüfus % olarak Su Kaynağı % olarak

Kuzey Amerika 8 15
Güney Amerika 6 26
Avrupa 13 8
Afrika 13 11
Asya 60 36
Avustralya ve Adalar 1 5
Dünyadaki su kaynakları bulunuş şekline göre yeraltı ve yerüstü suları olmak üzere iki ayrılır

09-11-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Yeryüzündeki Sıcak Sular Ve Dağılışı - Yeryüzündeki Sıcak Sular Ve Dağılışı Hakkında Yeryüzündeki Sıcak Sular Ve Dağılışı - Yeryüzündeki Sıcak Sular Ve Dağılışı Hakkında Yeryüzündeki Sıcak Sular Ve Dağılışı - Yeryüzündeki Sıcak Sular Ve Dağılışı Hakkında Yer altı Suyu (Taban Suyu) Yağış olarak yeryüzüne düşen ya da yeryüzünde bulunan suların yerçekimi etkisiyle yerin altına sızıp orada birikmesiyle oluşan sulardır Yer altı suyunun oluşabilmesi için beslenme ve depolanma koşullarının uygun olması gerekir Yer altı suyunun beslenmesini etkileyen en önemli etmen yağışlardır Depolama koşulları ise yüzeyin eğimine bitki örtüsüne ve yüzeyin geçirimlik özelliğine bağlıdır Yer altı Sularının Bulunuş Biçimleri Bol yağışlı ve zemini geçirimli taşlardan oluşan alanlarda yer altı suyu fazladır Az yağış alan eğimi fazla ve geçirimsiz zeminlerde ise yer altı suyunun oluşumu zordur Kum çakıl kumtaşı konglomera kalker volkanik tüfler alüvyonlar geçirimli zeminleri oluşturur Bu nedenle alüvyal ovalar ve karstik yöreler yer altı suyu bakımından zengin alanlardır Kil marn şist granit gibi taşlar ise geçirimsizdir Yer altı suyu oluşumunu engeller Yeraltında biriken sular Taban suyu Araaayen Karstik Yeraltı Suyu olarak bulunur Taban Suyu Altta geçirimsiz bir tabaka ile sınırlandırılan geçirimli tabaka içindeki sulardır Bu sular genellikle yüzeye yakındır Marmara Bölgesi’ndeki ovalar Ege Bölgesi’ndeki çöküntü ovaları Muş Erzurum ve Pasinler ovalarındaki yer altı suları bu gruba girer Araaayen Bu tür sular basınçlı yeraltı sularıdır İki geçirimsiz tabaka arasındaki geçirimli tabaka içinde bulunan sulardır Tekne biçimli ovalar ve vadi tabanlarında bu tür sular bulunmaktadır İç Anadolu Bölgesi araaayen suları bakımından zengindir Karstik Yer altı Suyu Karstik yörelerdeki kalın kalker tabakalar arasındaki çatlak ve boşluklarda biriken yer altı sularıdır En önemli özelliği birbirinden bağımsız taban suları oluşturmasıdır Karstik alanların geniş yer kapladığı Akdeniz Bölgesi karstik yeraltı suları bakımından zengindir Kaynak Yeraltı sularının kendiliğinden yeryüzüne çıktığı yere kaynak denir Türkiye’de kaynaklara pınar eşme bulak ve göze gibi adlar da verilir Kaynaklar yer altı suyunun bulunuş biçimine yüzeye çıktığı yere ve suların sıcaklığına göre gruplandırılabilir Sularının sıcaklığına göre kaynaklar soğuk ve sıcak su kaynakları olarak iki gruba ayrılır : Soğuk Su Kaynakları Yağış sularının yeraltında birikerek yüzeye çıkması sonucunda oluşurlar Genellikle yüzeye yakın oldukları için dış koşullardan daha çok etkilenirler Bu nedenle suları soğuktur Soğuk su kaynakları yeraltında bulunuş biçimine ve yüzeye çıktığı yere göre üç gruba ayrılır : Tabaka Kaynağı : Geçirimli tabakaların topoğrafya yüzeyi ile kesiştikleri yerden suların yüzeye çıkmasıyla oluşan kaynaklara tabaka kaynağı denir Vadi Kaynağı : Yeraltına sızan suların bulunduğu tabakanın bir vadi tarafından kesilmesi ile oluşan kaynaktır Genellikle vadi yamaçlarında görülür Karstik Kaynak (Voklüz) : Kalın kalker tabakaları arasındaki boşlukları doldurmuş olan yer altı sularının yüzeye çıktığı kaynaktır Bol miktarda kireç içeren bu kaynakların suları genellikle sürekli değildir Yağışlarla beslendikleri için karstik kaynakların suları soğuktur Toroslar üzerindeki Şekerpınarı en tanınmış karstik kaynak örneklerinden biridir Sıcak Su Kaynakları Yerkabuğundaki fay hatları üzerinde bulunan kaynaklardır Fay kaynakları da denir Suları yerin derinliklerinden geldiği için sıcaktır ve dış koşullardan etkilenmez Sular geçtikleri taş ve tabakalardaki çeşitli mineralleri eriterek bünyelerine aldıkları için mineral bakımından zengindir Bu tür kaynaklara; kaplıca ılıca içme gibi adlar verilir Sıcak su kaynaklarının özel bir türüne gayzer denir Gayzer : Volkanik yörelerde yeraltındaki sıcak suyun belirli aralıklarla fışkırması ile oluşan kaynaklardır UYARI : Yerin derinliklerinde bulunan suların sıcaklığı yıl içinde fazla bir değişme göstermez Fay kaynakları volkanik ve kırıklı bölgelerde görülür Türkiye’de Sıcak Su Kaynaklarının Dağılışı Türkiye kaplıca ve ılıca bakımından zengin bir ülkedir Bursa İnegöl Yalova Bolu Haymana Kızılcahamam Sarıkaya Erzurum Sivas Balıklı Çermik Afyon Kütahya Denizli çevresindeki kaplıca ve ılıcalar en ünlüleridir Su Kaynaklarının Yeryüzünde Dağılımı(BM verilerine göre) Kıtalar Nüfus % olarak Su Kaynağı % olarak Kuzey Amerika 8 15 Güney Amerika 6 26 Avrupa 13 8 Afrika 13 11 Asya 60 36 Avustralya ve Adalar 1 5 Dünyadaki su kaynakları bulunuş şekline göre yeraltı ve yerüstü suları olmak üzere iki ayrılır