|
Prof. Dr. Sinsi
|
Çevre Bilimi Ekolojik Denge Nedir? Ekolojik Denge Neye Denir? Ekolojik Denge Hakkında
Canlılarda Yaşam Ve Beslenme (Ekolojik Denge)
Yeryüzündeki her bir canlı türünün yaşadığımız gezegende doğumundan ölümüne kadar bir görevi vardır Canlı türleri, yaşamış oldukları toprak, hava, su ve diğer canlı grupları ile birlikte dünya ekosistemini oluşturmaktadır Biyolojik çeşitlilik, yeryüzünde yaşayan bitki ve hayvan türleri gibi sahip olduğumuz tüm canlı varlıkları kapsar Bu kavram tür sayısındaki çeşitlilik yanında tür içindeki genetik farklılık ve yaşama alanlarındaki çeşitliliği de içermektedir Canlıların taşıdıkları gen sayısı bir bakteride 1000, bazı funguslarda (mantarlar)10000, çiçekli bitkilerde 400000 ve ev faresinde 100000 ‘e kadar değişmekte canlı türlerinin sayısı iyimser olarak 5 ila 30 milyon arasında tahmin edilmektedir Dünyada toplam 1742000 canlı türünün tanımlandığı ve 4926000 canlı türünün bulunabileceği belirtilmektedir
Ülkemizin Asya ve Avrupa kıtaları arasında bir köprü görevi görmesi, ayrıca çok değişik iklim ve topoğrafik yapıya sahip olması, bitki ve hayvan türleri bakımından da oldukça zengin bir çeşitliliğin olması gerektiği sonucunu doğurmaktadır Türkiye’de 120 memeli, 413 kuş, 93 sürüngen 18 kurbağagil, 276 deniz balığı, 192 tatlı su balığı ve 60-80000 böcek türünün bulunduğunu bildirmektedirler Yine ülkemiz bitki türleri bakımından da oldukça zengindir Bütün Avrupa kıtasında 12000 bitki türü bulunmasına karşın ülkemizde 9000 bitki türü bulunmakta ve bu türlerin % 30 ‘u dünyada sadece Türkiye’ de bulunmaktadır Oldukça fazla sayıda bitki ve hayvan türünün tanımlandığı yer ve anavatanı ülkemizdir Tüm bu yönleriyle Türkiye, biyolojik çeşitlilik bakımından bir kıta özelliği arz etmekte olup dünyada eşsiz bir yere sahiptir
BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK VE ZENGİNLİĞİN ÖNEMİ
Insanlığın, tarım ve teknolojide sahip olduğu bugünkü seviyeye, biyolojik çeşitlilik ve zenginlik sonucu ulaştığını söylemek mümkündür Ekosistemin bize sunduğu birçok yarar vardır Bu yararlar insan hayatında yaşamsal öneme sahiptir Ekosistemin birçok yararları olmakla birlikte bunlardan birkaçı insanlara temiz su, hava, gıda, kereste sağlamak tıpta ve eczacılıkta yararlanma ve tarımda zararlı mücadelesini sağlamak, şeklinde sıralanabilir Ekosistemi oluşturan unsurların kimi yararları aşağıda verilmiştir
1-Bitki Çeşitliliğinin Önemi :
Bitkiler havayı temizler, erozyonu önler, toprağa organik madde kazandırır, toprak yorgunluğunu giderir Diğer canlılara barınma ve beslenme ortamı sağlayarak ekosisteme devamlılık kazandırırlar Insanoğlu, eski çağlarda tarım toplumuna geçmesinden günümüze kadar çok sayıda bitki türünü kültüre almıştır Tarih boyunca 3000 kadar bitki türünün beslenmede kullanıldığı ve bunların % 30 ‘unun gıda üretiminin çoğunu karşıladığı belirtilmektedir Geri kalan türlerin de tarım için önemi büyüktür Bugün Genetik Mühendisliği ve Biyoteknolojideki ilerlemeler sonucu, günümüzde kullanılan çeşitlere yabani akrabalarından gen aktarımı yapılarak zararlı böcek, hastalık, yabancı otlar ve kuraklığa dayanıklı yeni çeşitler elde edilmektedir Bugün, tarımda kullanılmayan doğada bulunan birçok bitkinin gelecekte tarımda kullanılma potansiyeli vardır Bugün kültürü yapılan birçok meyve ve sebzenin ilk defa kültüre alındığı yer Türkiye’dir Bu türlerin ülkemizde bulunan yabani akrabalarının paha biçilmez değeri vardır Birçok bitki türü, tıp ve eczacılıkta eski çağlardan beri kullanılmaktadır Son yüzyılda, biyokimya bilimindeki gelişmeler sonucu birçok bitkiden çeşitli bileşikler elde edilmiştir Günümüzde 250000 bitki türünden, ancak 5000 ‘inin eczacılık değeri yönünden incelendiği kaydedilmektedir Gelecek yıllarda bilimdeki ilerlemelere bağlı olarak birçok bitkiden, değişik hastalıklar için bileşiklerin elde edilmesi mümkündür Ülkemiz tıp ve eczacılıkta kullanılan ve aromatik bitkiler yönünden zengin bir çeşitliliğe sahiptir Ayrıca süs bitkisi olarak ve peyzaj düzenlemelerinde kullanılan soğanlı bitkilerce de zengindir Önümüzde ki yıllarda, bu yönüyle değerlendirilebilecek çok sayıda bitki türü bulunmaktadır Yine tarımsal zararlıların mücadelesinde bazı bitkilerden elde edilen bitkisel kökenli ilaçlar kullanılmaktadır Doğadaki birçok bitki, bu yönüyle de önem arz etmektedir
2-Hayvan Çeşitliliğinin Önemi :
Insanlar, ilk çağlardan günümüze kadar hayvanları avlayarak, evcilleştirerek gıda kaynağı olarak, taşımacılıkta, giyimde ve tıpta kobay amaçlı kullanmışlardır Yine kültüre alınan hayvanların yabani akrabaları, hayvan ıslahında kullanılmaktadır Böceklere bakıldığında 1200000 böcek türünden, ancak 750 tür kültür bitkilerinde zararlı olmaktadır Geri kalan türler bizim için faydalı türlerdir Bunlardan bazıları tarımda zararlı türlerin üzerinde beslenerek bu türlerin savaşımında kullanılmaktadır Bitkilerin büyük çoğunluğu tozlaşma için böceklere gereksinim duymaktadır Böcekler, bitkilerin tozlaşmasını sağlayarak bitki yaşamının devamlılığı ve çeşitliliğine olanak vermekte ve ekosistemin devamlılığını sağlamaktadır Yine böceklerin önemli bir kısmı, organik maddelerin ayrışmasını ve tekrar toprağa kazandırılmasını sağlamakta adeta doğada birer gönüllü temizlik işçisi gibi çalışmaktadır Bazı türler de kuşlar, balıklar, sürüngenler gibi hayvanların gıda kaynağı durumundadır Tüm bu yönleriyle, yeryüzündeki yaşamın böceklere bağlı olduğunu söylemek fazla abartılı olmaz
3-Ekosistemin Ekoturizm Olarak Sağladığı Faydalar:
Doğaya dayalı turizm, ekoturizm olarak adlandırılmaktadır Ekoturizm son yıllarda artan bir önem arz etmektedir Teknolojik ilerlemeler ve yaşam biçimine bağlı olarak stres altındaki insanlar, doğada kendini dinlendirmektedir Milli parklara ve doğaya gidilerek stres atılmaktadır ABD’de Milli Parklar Servisi’nin 1998 yılı ölçümlerine göre, yaklaşık 300000 turistin milli parkları ziyareti ile, direk ve dolaylı gelir olarak 14 milyar dolar gelir elde edilmiştir Benzer durum dünyanın diğer ülkelerinde de vardır Dünya Turizm organizasyonu, ekoturizmin uluslar arası turizmin % 7’sine karşılık geldiğini bildirmektedir Ülkemizde de Fethiye’de bulunan Kelebekler Vadisindeki kelebekleri görmek amacıyla, tatil sezonu boyunca günübirlik olarak 15000 turistin ziyaret ettiği bildirilmektedir Biyolojik çeşitlilik ve doğal güzellikler bakımından, dünyada eşsiz bir yere sahip ülkemiz, ekoturizmde büyük potansiyel arz etmektedir Ülkemizin sahip olduğu doğal güzellikler ve biyolojik zenginlikler yurt içi ve dışında yeterince tanıtılmalı ve ekoturizm geliştirilmelidir
|