Ülkemiz Çevre Sorunları Nelerdir? Dünyadaki Çevre Sorunları Nedir?

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-11-2012

3- Çevre Kirliliğinin Sonuçları :
Hava kirliliği, su kirliliği ve toprak kirliliği ve nükleer kirlilik çevre kirliliği sonucu oluşan kirlenmelerdir

a) Hava Kirliliği :
Atmosferde bulunan zararlı gazların (karbon oksitleri, kükürt oksitleri ve azot oksitleri) miktarının artmasına hava kirliliği denir Hava kirliliğinin canlı ve cansız varlıklar üzerinde olumsuz etkileri vardır
Havayı katı ve gaz halindeki maddeler kirletir Sanayi tesislerinden filtre edilmeden bırakılan gazlar, araç egzozlarından çıkan gazlar, fosil yakıtların (petrol, kömür ve doğal gaz) yanmasından oluşan gazlar (evlerin ısıtılmasında, taşıtlarda ve sanayi tesislerinde fosil yakıtların aşırı kullanılması sonucu) hava kirliliği oluşur Hava kirliliği sonucu asit yağmurları oluşur, sera etkisi artar ve ozon tabakası delinir Sera etkisi ve ozon tabakasındaki incelme, iklim üzerinde tüm Dünya’da (küresel boyutta) değişikliklere yol açar
Kullanılan fosil yakıtların oluşturduğu katı ve gaz halindeki atıkların (fosil yakıtların yanması ile havaya karışan karbon oksitleri, kükürt oksitleri ve azot oksitleri), suya ve su döngüsüne karışması sonucu bu atıkların yağış olarak yeryüzüne inmesine asit yağmuru denir
Güneş’ten gelen ışınların bir kısmı yeryüzü tarafından soğurulurken bir kısmı da uzaya geri yansır Yeryüzünden yansıyan bu ışınların bir kısmı, atmosferde soğurularak havanın ısınmasına sebep olur Güneş ışınlarının bir kısmının uzaya gönderilmesinin engellenmesine sera etkisi denir Sera etkisine neden olan gazların (başta karbondioksit olmak üzere) miktarının artması, soğurulan güneş ışınlarının miktarının artmasına sebep olur Bunun sonucunda atmosferin ve Dünya’nın sıcaklığı aşırı yükselir Atmosferdeki sera etkisinin artmasına küresel ısınma denir Küresel ısınma sonucunda buzullar erimeye ve okyanuslardaki su seviyeleri yükselmeye başlar ve küresel çölleşme gerçekleşir
Hava kirliliğine sebep olan (flora klora karbon gibi itici ve soğutucu olarak kullanılan) gazlar ozon tabakasının incelmesine sebep olur Ozon tabakasının incelmesi sonucu Güneşin zararlı ultraviyole ışınları yeryüzüne ulaşır ve bu ışınlar biyolojik çeşitliliği olumsuz etkiler ve canlıların bağışıklık sistemini bozar (Flora klora karbon gibi itici ve soğutucu olarak kullanılan gazların kullanılmaması konusu Brezilya'da ulusların imzasına açılmış ve iki ülke bu antlaşmayı imzalamıştır Bu ülkeler Türkiye ve ABDdir)

1- Havanın Canlılar İçin Önemi :
1- Canlılar havasız yaşayamaz
2- Solunum için bazı canlılar (insanlar ve oksijenli solunum yapan canlılar) oksijene ihtiyaç duyarlar Havadaki oksijen, suya ve toprağa geçer, buradaki canlılarda oksijen kullanır
3- Yeşil bitkiler, fotosentez yaparken havadaki karbondioksiti kullanır ve oksijen üretir
4- Havanın azotu bazı bitkiler tarafından, (azot bağlayıcı) bakteriler yardımıyla alınarak protein yapımında kullanılır (Canlıların temel yapısını proteinler oluşturduğu için önemlidir)
5- Havadaki su buharı canlılar için gereklidir

2- Hava Kirliliğinin Etkileri :
1- Solunum sistemi hastalıklarına neden olur (Astım, bronşit, akciğer kanseri)
2- Yeşil alanlar yok olur, tarım ve hayvancılık olumsuz etkilenir
3- Dolaşım sistemi hastalıklarına neden olur (Kalp yetmezliği, damar tıkanıklığı)
4- Kağıt, kumaş, sanat eserleri, tarihi kalıntılar, araçlar ve evlerin yıpranmasına neden olur
5- Kirli havada biriken kurşun oranı saçların dökülmesine neden olur
3- Hava Kirliliğinin Önlenmesi :
1- Sanayi tesisleri katı, sıvı ve gaz atıklarını arıtarak doğaya bırakmalıdır (Yönetim bu gereçler için sanayi kuruluşlarına uzun vadeli ve düşük faizli krediler vererek kontrolü çevre örgütlerine devir etmelidir)
2- Havayı kirletmeyen doğal gaz, rüzgar, güneş enerjisi ve nükleer enerji gibi enerji kaynakları desteklenmelidir
3- Bacalardan ve egzozlardan çıkan gazlar, yenilenebilir enerji kaynakları kullanılarak zararsız hale getirilmelidir
4- İnsanların yeşil bitkileri ve ormanları kullanmaları sağlanarak, yeşil alanlar çoğaltılmalıdır (Evlerin çevrelerinin beton duvarlarla çevrilmesi yasaklanarak, belediyeler aracılığı ile mülklerin yeşil bitkilerle sınırlandırılması sağlanmalıdır)

SORU : 1- Asit yağmurlarının çevremiz üzerindeki olumsuz etkileri nelerdir?
2- Sera etkisi hayatımızı nasıl etkiler?
3- Asit yağmurları, sera etkisi ve ozon tabakasının delinmesi gibi Dünya’yı etkileyen bu çevre problemleri ülkemizi nasıl etkilemektedir?

b) Su Kirliliği :
Sanayi kuruluşlarının ve enerji üretim santrallerinin atıkları, nüfus artışı, şehirleşme, deniz taşımacılığı ve kazalar, asit yağmurları, foseptikler, çöplükler, tarımda kullanılan ilaçlar, doğal ve yapay gübreler su kirliliğine neden olur
Su kirliliği, tüm canlıların hayatını tehlikeye sokar İçme ve kullanma suları daima temiz olmalıdır Su kirliliğinden dolayı deniz, göl ve akarsularda her türlü üretim düşer, içme ve kullanma suyu bulmakta güçlük çekilir, suya bağlı ekosistemlerde doğal denge bozulur
Ülkemizin üç tarafı denizlerle çevrili olduğundan deniz kirliliği de önem taşımaktadır Sakarya ve Gediz Nehirleri, Akşehir Gölü ve Tuz Gölü, İzmit ve İzmir Körfezleri ile Marmara Denizi ülkemizde su kirliliğinin görüldüğü yerlerdendir

SORU : 1- Ülkemizdeki su kirliliği Dünya’yı nasıl etkilemektedir?
2- Su kirliliğine nasıl çözüm bulunabilir?

c) Toprak Kirliliği :
Yerleşim alanlarından çıkan atıklar ve çöpler, sanayi atıkları, egzoz gazları, kimyasal (organik ve mineral) gübreler, tarımla mücadele ilaçlarının kullanımı, yanlış arazi kullanımı, su ve rüzgar erozyonu, ile ulaşım ağı toprak kirliliğine neden olur Bir yerde belirli kalınlıktaki toprağın oluşabilmesi için milyonlarca yıl geçmesi gerekmektedir Bunun için doğal kaynaklardan biri olan toprağın çok iyi korunması gerekir
Son yıllarda (yirminci yüzyılın başından itibaren) modern tarıma geçilmesi ve sanayileşmenin hızlanması ile birlikte, toprak kirliliği de bir çevre sorunu olarak ortaya çıkmıştır Toprak kirliliği ürün kalitesinin düşmesine, topraktaki organik ve inorganik maddelerin azalmasına ve dolayısıyla ekosistem dengesinin bozulmasına yol açabilmektedir

SORU : 1- Toprak kirliliği hangi çevre sorunlarını beraberinde getirir?

4- Çevre Kirliliğinin Sonuçları :
Çevre kirliliği sonucu;
1- Dünya’nın coğrafyası değişir
2- Dünya’nın iklimi değişir
3- Erozyonlar oluşur ve toprağın verimini düşürür
4- Su kaynakları azalır ve kurur
5- Enerji kıtlığı başlar
6- Biyolojik çeşitlilik (canlı çeşitliliği) azalır
7- Beslenme sorunu doğar
5- Çevreyi Korumak İçin Alınacak Önlemler :
1- Sanayileşmede çevreye zarar vermemek için gerekli tedbirlerin alınması gerekir
2- Canlı türlerinin ve nesillerinin devamının sağlanması gerekir
3- Bilinçli tarım yapılması gerekir
4- Ormanların yok edilmemesi gerekir
5- Su kaynaklarının kirletilmemesi gerekir
6- Geri dönüşümlü ürünlerin kullanılması gerekir
7- Tüketim maddelerinin geri dönüştürülebilecek şekilde kullanılması gerekir
8- Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılması gerekir
9- Yenilenemez enerji kaynaklarının kullanılmaması gerekir
10- Eğitime önem verilmesi ve tutumlu olunması gerekir
11- Sürdürülebilir kalkınma yapılması gerekir

09-11-2012	#3
Prof. Dr. Sinsi	Ülkemiz Çevre Sorunları Nelerdir? Dünyadaki Çevre Sorunları Nedir? 3- Çevre Kirliliğinin Sonuçları : Hava kirliliği, su kirliliği ve toprak kirliliği ve nükleer kirlilik çevre kirliliği sonucu oluşan kirlenmelerdir a) Hava Kirliliği : Atmosferde bulunan zararlı gazların (karbon oksitleri, kükürt oksitleri ve azot oksitleri) miktarının artmasına hava kirliliği denir Hava kirliliğinin canlı ve cansız varlıklar üzerinde olumsuz etkileri vardır Havayı katı ve gaz halindeki maddeler kirletir Sanayi tesislerinden filtre edilmeden bırakılan gazlar, araç egzozlarından çıkan gazlar, fosil yakıtların (petrol, kömür ve doğal gaz) yanmasından oluşan gazlar (evlerin ısıtılmasında, taşıtlarda ve sanayi tesislerinde fosil yakıtların aşırı kullanılması sonucu) hava kirliliği oluşur Hava kirliliği sonucu asit yağmurları oluşur, sera etkisi artar ve ozon tabakası delinir Sera etkisi ve ozon tabakasındaki incelme, iklim üzerinde tüm Dünya’da (küresel boyutta) değişikliklere yol açar Kullanılan fosil yakıtların oluşturduğu katı ve gaz halindeki atıkların (fosil yakıtların yanması ile havaya karışan karbon oksitleri, kükürt oksitleri ve azot oksitleri), suya ve su döngüsüne karışması sonucu bu atıkların yağış olarak yeryüzüne inmesine asit yağmuru denir Güneş’ten gelen ışınların bir kısmı yeryüzü tarafından soğurulurken bir kısmı da uzaya geri yansır Yeryüzünden yansıyan bu ışınların bir kısmı, atmosferde soğurularak havanın ısınmasına sebep olur Güneş ışınlarının bir kısmının uzaya gönderilmesinin engellenmesine sera etkisi denir Sera etkisine neden olan gazların (başta karbondioksit olmak üzere) miktarının artması, soğurulan güneş ışınlarının miktarının artmasına sebep olur Bunun sonucunda atmosferin ve Dünya’nın sıcaklığı aşırı yükselir Atmosferdeki sera etkisinin artmasına küresel ısınma denir Küresel ısınma sonucunda buzullar erimeye ve okyanuslardaki su seviyeleri yükselmeye başlar ve küresel çölleşme gerçekleşir Hava kirliliğine sebep olan (flora klora karbon gibi itici ve soğutucu olarak kullanılan) gazlar ozon tabakasının incelmesine sebep olur Ozon tabakasının incelmesi sonucu Güneşin zararlı ultraviyole ışınları yeryüzüne ulaşır ve bu ışınlar biyolojik çeşitliliği olumsuz etkiler ve canlıların bağışıklık sistemini bozar (Flora klora karbon gibi itici ve soğutucu olarak kullanılan gazların kullanılmaması konusu Brezilya'da ulusların imzasına açılmış ve iki ülke bu antlaşmayı imzalamıştır Bu ülkeler Türkiye ve ABDdir) 1- Havanın Canlılar İçin Önemi : 1- Canlılar havasız yaşayamaz 2- Solunum için bazı canlılar (insanlar ve oksijenli solunum yapan canlılar) oksijene ihtiyaç duyarlar Havadaki oksijen, suya ve toprağa geçer, buradaki canlılarda oksijen kullanır 3- Yeşil bitkiler, fotosentez yaparken havadaki karbondioksiti kullanır ve oksijen üretir 4- Havanın azotu bazı bitkiler tarafından, (azot bağlayıcı) bakteriler yardımıyla alınarak protein yapımında kullanılır (Canlıların temel yapısını proteinler oluşturduğu için önemlidir) 5- Havadaki su buharı canlılar için gereklidir 2- Hava Kirliliğinin Etkileri : 1- Solunum sistemi hastalıklarına neden olur (Astım, bronşit, akciğer kanseri) 2- Yeşil alanlar yok olur, tarım ve hayvancılık olumsuz etkilenir 3- Dolaşım sistemi hastalıklarına neden olur (Kalp yetmezliği, damar tıkanıklığı) 4- Kağıt, kumaş, sanat eserleri, tarihi kalıntılar, araçlar ve evlerin yıpranmasına neden olur 5- Kirli havada biriken kurşun oranı saçların dökülmesine neden olur 3- Hava Kirliliğinin Önlenmesi : 1- Sanayi tesisleri katı, sıvı ve gaz atıklarını arıtarak doğaya bırakmalıdır (Yönetim bu gereçler için sanayi kuruluşlarına uzun vadeli ve düşük faizli krediler vererek kontrolü çevre örgütlerine devir etmelidir) 2- Havayı kirletmeyen doğal gaz, rüzgar, güneş enerjisi ve nükleer enerji gibi enerji kaynakları desteklenmelidir 3- Bacalardan ve egzozlardan çıkan gazlar, yenilenebilir enerji kaynakları kullanılarak zararsız hale getirilmelidir 4- İnsanların yeşil bitkileri ve ormanları kullanmaları sağlanarak, yeşil alanlar çoğaltılmalıdır (Evlerin çevrelerinin beton duvarlarla çevrilmesi yasaklanarak, belediyeler aracılığı ile mülklerin yeşil bitkilerle sınırlandırılması sağlanmalıdır) SORU : 1- Asit yağmurlarının çevremiz üzerindeki olumsuz etkileri nelerdir? 2- Sera etkisi hayatımızı nasıl etkiler? 3- Asit yağmurları, sera etkisi ve ozon tabakasının delinmesi gibi Dünya’yı etkileyen bu çevre problemleri ülkemizi nasıl etkilemektedir? b) Su Kirliliği : Sanayi kuruluşlarının ve enerji üretim santrallerinin atıkları, nüfus artışı, şehirleşme, deniz taşımacılığı ve kazalar, asit yağmurları, foseptikler, çöplükler, tarımda kullanılan ilaçlar, doğal ve yapay gübreler su kirliliğine neden olur Su kirliliği, tüm canlıların hayatını tehlikeye sokar İçme ve kullanma suları daima temiz olmalıdır Su kirliliğinden dolayı deniz, göl ve akarsularda her türlü üretim düşer, içme ve kullanma suyu bulmakta güçlük çekilir, suya bağlı ekosistemlerde doğal denge bozulur Ülkemizin üç tarafı denizlerle çevrili olduğundan deniz kirliliği de önem taşımaktadır Sakarya ve Gediz Nehirleri, Akşehir Gölü ve Tuz Gölü, İzmit ve İzmir Körfezleri ile Marmara Denizi ülkemizde su kirliliğinin görüldüğü yerlerdendir SORU : 1- Ülkemizdeki su kirliliği Dünya’yı nasıl etkilemektedir? 2- Su kirliliğine nasıl çözüm bulunabilir? c) Toprak Kirliliği : Yerleşim alanlarından çıkan atıklar ve çöpler, sanayi atıkları, egzoz gazları, kimyasal (organik ve mineral) gübreler, tarımla mücadele ilaçlarının kullanımı, yanlış arazi kullanımı, su ve rüzgar erozyonu, ile ulaşım ağı toprak kirliliğine neden olur Bir yerde belirli kalınlıktaki toprağın oluşabilmesi için milyonlarca yıl geçmesi gerekmektedir Bunun için doğal kaynaklardan biri olan toprağın çok iyi korunması gerekir Son yıllarda (yirminci yüzyılın başından itibaren) modern tarıma geçilmesi ve sanayileşmenin hızlanması ile birlikte, toprak kirliliği de bir çevre sorunu olarak ortaya çıkmıştır Toprak kirliliği ürün kalitesinin düşmesine, topraktaki organik ve inorganik maddelerin azalmasına ve dolayısıyla ekosistem dengesinin bozulmasına yol açabilmektedir SORU : 1- Toprak kirliliği hangi çevre sorunlarını beraberinde getirir? 4- Çevre Kirliliğinin Sonuçları : Çevre kirliliği sonucu; 1- Dünya’nın coğrafyası değişir 2- Dünya’nın iklimi değişir 3- Erozyonlar oluşur ve toprağın verimini düşürür 4- Su kaynakları azalır ve kurur 5- Enerji kıtlığı başlar 6- Biyolojik çeşitlilik (canlı çeşitliliği) azalır 7- Beslenme sorunu doğar 5- Çevreyi Korumak İçin Alınacak Önlemler : 1- Sanayileşmede çevreye zarar vermemek için gerekli tedbirlerin alınması gerekir 2- Canlı türlerinin ve nesillerinin devamının sağlanması gerekir 3- Bilinçli tarım yapılması gerekir 4- Ormanların yok edilmemesi gerekir 5- Su kaynaklarının kirletilmemesi gerekir 6- Geri dönüşümlü ürünlerin kullanılması gerekir 7- Tüketim maddelerinin geri dönüştürülebilecek şekilde kullanılması gerekir 8- Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılması gerekir 9- Yenilenemez enerji kaynaklarının kullanılmaması gerekir 10- Eğitime önem verilmesi ve tutumlu olunması gerekir 11- Sürdürülebilir kalkınma yapılması gerekir