Hava Olayları ( Rüzgar Fırtına Kasırga Tayfun Hortum )Nedir? Hakkında Bilgiler Neler?

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-11-2012

Eriyen Buzullar ve Kutuplarda Erime

Dünya üzerindeki buzullar sürekli olarak erimekte,dogal hayatı ve temiz su kaynaklarını tehdit etmektedir

Global ısınma modelinin öngördügü üzere, sera gazlarının atmosfere salınımının bu hızla devam etmesi durumunda , kutuplarda aşırı ısınmaya yol açması kaçınılmaz olacak

Bu arada, artan okyanus sıcaklıkları da Antartika kıyılarına büyük miktarlarda ısı taşıyacak

Antartika’daki sıcaklık artışı denizdeki buzulların erimesine sebep olacak

Bu modern altyapıyı altüst etmenin yanısıra pek çok ekosistemi, geleneksel yaşama biçimlerini de yok edecek

Kutuplardaki erime, deniz seviyesinde büyük yükselmelere sebep olacak

Ekosistemler adaptasyon sistemlerine meydan okuyan zor bir testten geçerlerken, küçülen kar ve buz kütleleri yüzünden insanlarin ihtiyaci olan temiz su kaynaklari da azalacak

Sıradışı Hava Olayları

Dünyanın son 10 bin yıllık tarihinde, hava olayları genelde tutarlı bir çizgi izlemiştir

Ne kadar seller, kuraklıklar vs

de olsa uzun süren sakin dönemlerde birdenbire ortaya çıkan yıkıcı hava olayları nadir görülmüştür

Bugün, doğanın bu sakin ritmi bozulmuştur

20

yüzyılda, hava felaketlerinin sıklığı çok artmıştır

1990′lardaki hava olaylarının sonucunda meydana gelen felaketlerin sayısı 1950′dekinin dört katıdır, ekonomik sonuçları ise 14 katı daha yıkıcı olmuştur

Atmosfer ısındıkça yalnızca hava ısınmayacak, hava olayları da dengesizleşecek

Günümüzde gözlemlenen sıradısı hava olayları:

Sert Kış Fırtınaları: 1970′lerin ortalarından beri, Kanada’daki sert kış firtınalarının sayısı ikiye katlanmıştır

Modellerin öngördügüne göre bu firtınaların sayısında büyük artışlar olacaktır

Bu da seyahatte zorluklar, maddi hasarlar ve kaza ölümlerine sebep olacaktır

Ani yağışlar: Amerika’da günlük aniden bastıran şiddetli yağışlar son 90 yılda %20 artış göstermiştir

Bu yağışlar ani sellere, kanalizasyon taşmalarına, erozyona, toprak kaymalarına, sonrasında ise kuraklıklara neden olmaktadır

Kanadalı’ların modeline göre 50 yıl içinde, bu ani yağışların sıklığı günümüzün iki katına çıkacak ve %50 daha şiddetli hale gelecektir

Sicaklik Dalgaları:Sıcaklık dalgalarının sıklığı ve uzunluğu bütün dünyada artacaktır

Bütün dünyada “aşırı” kabul edilen sıcaklıklar artık normal sayılacaktır

Ontario’da 30 derecelik hava sıcaklığı her yaz sadece 10 günken, 2050′de 50 güne çıkacaktır

Bu aşırı sıcak dönemler hava kirliliğinin etkisini artıracak ve ölümlere sebep olacaktır

Yukarıdaki termal enerji haritasında Hindistan ve Kuzey Afrika yer almaktadir

Bu sıcaklık dalgası, Pakistan’da 5-6 Mayis 2001 tarihlerinde 33 kişinin ölümüne sebep olmuştur

sarı renkte görünen bölgeler yüksek derecelerdeki termal enerjiyi göstermektedir

Dolu Yağışları: Calgary’de büyük dolu fırtınalarının sıklığı sekiz katı artmıştır

1980′lerde her 4 yılda bir görülürken bu oran 1990′larda artik 2 senede bir görülür olmuştur

Dolu fırtınarları arttıkça, arabalara, binalara ve tarım ürünlerine gelecek zarar da çoğalacaktır

Kasırgalar: Sıcaklıklardaki artış yüzünden nemli alçak atmosfer kosulları büyük kasırgaların sıklaşmasına sebep olacaktır, Kanada’da Pine Gölü’nde oluşan ve ciddi hasarlara yol açan kasırga gibi

Kontrol Edilemeyen Yangınlar: Son on yılda Kanada’nın boreal ormanlarında çıkan yangınlar ve böceklenme iki katına çıkmıştır

Birçok faktör etkili olmasına karşın, en büyük artış ısının yükseldiği bölgelerde görülmüştür

Devam edecek sıcaklık artışı mevsimler arası büyük farklılıklara yol açacaktır

Yıldırım düşmesinde %44′lük bir artış beklenmektedir ki bu da önmüzüdeki 59 yıl içinde orman yangınlarının %78 oranında artması demektir

Sıradışı Felaketler: Kanada’da 1998′de meydana gelen büyük buz firtınası gelecek felaketlerin bir habercisi idi

Normal koşullarda çok sert bir fırtına sayılamayacak bu fırtınanın felaket sonucu, inanılmaz derecede uzun sürmesi ve boyutları idi

Kanada tarihindeki en büyük doğal felaket olarak 3 milyar dolar hasara yol açtı

Küresel Isınma neden kar fırtınalarına neden olur?
Şimdiye dek görülen buz kalınlığının neredeyse iki katı kalınlığa ulaşmasının gözlendiği bu fırtına, 1997-98 yıllarındaki El Nino kasırgasının sunucudur

El Nino ise, iklim değişiminin bir sonucu idi

El Nino, güney Amerika’da sıradışı kuvvette bir jetstreaam oluşmasına sebep oldu ve büyük bir sıcak, nemli hava kütlesini Kanada’ya sürükledi

Ayni anda, Labrador’dan alçak bir soğuk hava dalgası yukarı tırmandı ve St

Lawrence vadisinde birikti

Daha sonra sıcak hava, bu soğuk havanın üzerine çıktı ve soğuk hava kütlesinin içinden geçerek yeryüzüne yağmur yağdırdı

Dolayısıyla bu yağmur, toprağa değer değmez buza dönüştü

Normalde kısa sürecek yağmurlu bir öğleden sonrasının sonuçları El Nino etkisi yüzünden günlerce sürecek ve milyarlarca dolar hasara yol açan bir felakete dönüştü

Global hava modelleri değişmeye devam ettikçe, sıradışı hava olayları -Kanada’daki buz fırtınası gibi- ile karşılaşmak kaçınılmaz olacak

Bu yeni hava modelleri, diğer iklim değişimi etkileri ( deniz seviyesinin yükselmesi ve buz kütlelerinin erimesi gibi )ile birleşerek, farklı ve beklenmeyen büyük felaketlere sebep olacak

Felaketler büyüdükçe, sebep oldukları ekonomik zararlar da artacak

09-11-2012	#3
Prof. Dr. Sinsi	Hava Olayları ( Rüzgar Fırtına Kasırga Tayfun Hortum )Nedir? Hakkında Bilgiler Neler? Eriyen Buzullar ve Kutuplarda Erime Dünya üzerindeki buzullar sürekli olarak erimekte,dogal hayatı ve temiz su kaynaklarını tehdit etmektedirGlobal ısınma modelinin öngördügü üzere, sera gazlarının atmosfere salınımının bu hızla devam etmesi durumunda , kutuplarda aşırı ısınmaya yol açması kaçınılmaz olacak Bu arada, artan okyanus sıcaklıkları da Antartika kıyılarına büyük miktarlarda ısı taşıyacak Antartika’daki sıcaklık artışı denizdeki buzulların erimesine sebep olacak Bu modern altyapıyı altüst etmenin yanısıra pek çok ekosistemi, geleneksel yaşama biçimlerini de yok edecek Kutuplardaki erime, deniz seviyesinde büyük yükselmelere sebep olacak Ekosistemler adaptasyon sistemlerine meydan okuyan zor bir testten geçerlerken, küçülen kar ve buz kütleleri yüzünden insanlarin ihtiyaci olan temiz su kaynaklari da azalacak Sıradışı Hava Olayları Dünyanın son 10 bin yıllık tarihinde, hava olayları genelde tutarlı bir çizgi izlemiştir Ne kadar seller, kuraklıklar vs de olsa uzun süren sakin dönemlerde birdenbire ortaya çıkan yıkıcı hava olayları nadir görülmüştür Bugün, doğanın bu sakin ritmi bozulmuştur 20 yüzyılda, hava felaketlerinin sıklığı çok artmıştır 1990′lardaki hava olaylarının sonucunda meydana gelen felaketlerin sayısı 1950′dekinin dört katıdır, ekonomik sonuçları ise 14 katı daha yıkıcı olmuştur Atmosfer ısındıkça yalnızca hava ısınmayacak, hava olayları da dengesizleşecek Günümüzde gözlemlenen sıradısı hava olayları: Sert Kış Fırtınaları: 1970′lerin ortalarından beri, Kanada’daki sert kış firtınalarının sayısı ikiye katlanmıştır Modellerin öngördügüne göre bu firtınaların sayısında büyük artışlar olacaktır Bu da seyahatte zorluklar, maddi hasarlar ve kaza ölümlerine sebep olacaktır Ani yağışlar: Amerika’da günlük aniden bastıran şiddetli yağışlar son 90 yılda %20 artış göstermiştir Bu yağışlar ani sellere, kanalizasyon taşmalarına, erozyona, toprak kaymalarına, sonrasında ise kuraklıklara neden olmaktadır Kanadalı’ların modeline göre 50 yıl içinde, bu ani yağışların sıklığı günümüzün iki katına çıkacak ve %50 daha şiddetli hale gelecektir Sicaklik Dalgaları:Sıcaklık dalgalarının sıklığı ve uzunluğu bütün dünyada artacaktır Bütün dünyada “aşırı” kabul edilen sıcaklıklar artık normal sayılacaktır Ontario’da 30 derecelik hava sıcaklığı her yaz sadece 10 günken, 2050′de 50 güne çıkacaktır Bu aşırı sıcak dönemler hava kirliliğinin etkisini artıracak ve ölümlere sebep olacaktır Yukarıdaki termal enerji haritasında Hindistan ve Kuzey Afrika yer almaktadir Bu sıcaklık dalgası, Pakistan’da 5-6 Mayis 2001 tarihlerinde 33 kişinin ölümüne sebep olmuştur sarı renkte görünen bölgeler yüksek derecelerdeki termal enerjiyi göstermektedir Dolu Yağışları: Calgary’de büyük dolu fırtınalarının sıklığı sekiz katı artmıştır1980′lerde her 4 yılda bir görülürken bu oran 1990′larda artik 2 senede bir görülür olmuşturDolu fırtınarları arttıkça, arabalara, binalara ve tarım ürünlerine gelecek zarar da çoğalacaktır Kasırgalar: Sıcaklıklardaki artış yüzünden nemli alçak atmosfer kosulları büyük kasırgaların sıklaşmasına sebep olacaktır, Kanada’da Pine Gölü’nde oluşan ve ciddi hasarlara yol açan kasırga gibi Kontrol Edilemeyen Yangınlar: Son on yılda Kanada’nın boreal ormanlarında çıkan yangınlar ve böceklenme iki katına çıkmıştır Birçok faktör etkili olmasına karşın, en büyük artış ısının yükseldiği bölgelerde görülmüştürDevam edecek sıcaklık artışı mevsimler arası büyük farklılıklara yol açacaktır Yıldırım düşmesinde %44′lük bir artış beklenmektedir ki bu da önmüzüdeki 59 yıl içinde orman yangınlarının %78 oranında artması demektir Sıradışı Felaketler: Kanada’da 1998′de meydana gelen büyük buz firtınası gelecek felaketlerin bir habercisi idi Normal koşullarda çok sert bir fırtına sayılamayacak bu fırtınanın felaket sonucu, inanılmaz derecede uzun sürmesi ve boyutları idi Kanada tarihindeki en büyük doğal felaket olarak 3 milyar dolar hasara yol açtı Küresel Isınma neden kar fırtınalarına neden olur? Şimdiye dek görülen buz kalınlığının neredeyse iki katı kalınlığa ulaşmasının gözlendiği bu fırtına, 1997-98 yıllarındaki El Nino kasırgasının sunucudur El Nino ise, iklim değişiminin bir sonucu idi El Nino, güney Amerika’da sıradışı kuvvette bir jetstreaam oluşmasına sebep oldu ve büyük bir sıcak, nemli hava kütlesini Kanada’ya sürükledi Ayni anda, Labrador’dan alçak bir soğuk hava dalgası yukarı tırmandı ve StLawrence vadisinde birikti Daha sonra sıcak hava, bu soğuk havanın üzerine çıktı ve soğuk hava kütlesinin içinden geçerek yeryüzüne yağmur yağdırdı Dolayısıyla bu yağmur, toprağa değer değmez buza dönüştüNormalde kısa sürecek yağmurlu bir öğleden sonrasının sonuçları El Nino etkisi yüzünden günlerce sürecek ve milyarlarca dolar hasara yol açan bir felakete dönüştü Global hava modelleri değişmeye devam ettikçe, sıradışı hava olayları -Kanada’daki buz fırtınası gibi- ile karşılaşmak kaçınılmaz olacak Bu yeni hava modelleri, diğer iklim değişimi etkileri ( deniz seviyesinin yükselmesi ve buz kütlelerinin erimesi gibi )ile birleşerek, farklı ve beklenmeyen büyük felaketlere sebep olacak Felaketler büyüdükçe, sebep oldukları ekonomik zararlar da artacak