|
Prof. Dr. Sinsi
|
İşık Tayfı Nedir? İşık Tayfı Neye Denir? İşık Tayfı Ne Demektir İşık Tayfı'nın Anlamı
Işık Tayfı Nedir? Işık Tayfı Neye Denir? Işık Tayfı Ne Demektir Işık Tayfı'nın Anlamı
Işık Tayfı Nedir? Işık Tayfı Neye Denir? Işık Tayfı Ne Demektir Işık Tayfı'nın Anlamı
Beyaz ışın demeti prizma adı verilen saydam cisimlerden geçerken gök kuşağının renklerine ayrılır Gök kuşağının tüm renklerini içeren, farklı renklerden oluşan bu kuşağa “tayf” ya da “spektrum” adı verilir
Tayf
Tayf renklerin, seslerin, elektromanyetik dalgaların ya da diger fiziksel gerceklerin, belli bir deger kumesi ile sinirlanmadan birbiri ardina sureklilik icinde sonsuz degismesi durumudur
IŞIK BİR ENERJİ TÜRÜDÜR
Görme olayı ışıkla gerçekleşir Cisme gelen ışık, cisimden yansıyarak göze gelirse cisim görünür
Ama bu cisim bir ışık kaynağı ise, hangi ortamda olursa olsun, çevresine ışık verdiğinden karanlıkta olsa da görülür Işığın yayılması için ortam gerekmez; ışık, boşlukta da yayılır Işık kaynağından çıkan ışık ışınları, homojen ve saydam ortamda ise doğrular halinde yayılır
Maddeler üzerlerine düşen ışığı yansıtıp yansıtmamalarına göre üçe ayrılır: Üzerine düşen ışığı geçirebilen maddelere saydam maddeler denir Ör: Cam, su, hava…
Üzerine düşen ışığın bir kısmını geçirebilen maddeler yarı saydam maddeler denir Ör: Yağlı kâğıt, buzlu cam
Üzerine düşen ışığı hiç geçirmeyen maddelere ise opak ( saydam olmayan) maddeler denir
Işık Bir Enerjidir: Metal bir çubuk ısıtılınca önce kızarır ve zayıf bir ışık yayar Isıtılmaya devam edilirse akkor haline gelir Bu olayda ısı enerjisinin bir kısmı ışığa dönüşmektedir Işığın bir enerji olduğunu kanıtlayan bir başka olay da Dünyaya ısı ve ışık olarak ulaşan güneş enerjisidir Güneş ışığı hesap makineleri, uzay araçları, tekneler gibi birçok sistemin çalışmasında enerji kaynağı olarak kullanılmaktadır
Işık enerjisi ; radyometre cihazı ile hareket ,güneş pili ile elektrik ,güneş panelleri ile ısı ,enerjilerine dönüştürülebilir
Işık Kaynakları: Işık kaynakları sıcak ve soğuk olmak üzere ikiye ayrılır Güneş, ampul, mum gibi kaynaklar sıcak, floresan, lamba, ateş böceği gibi kaynaklar soğuk ışık kaynaklarıdır Sıcak ışık kaynakları çevresini ısıtır Güneşten dünyaya gelen ışık, üzerine düştüğü maddeye enerjisini aktarır Işık, madde ile etkileşmesi sonucu soğurulabilir
Soğurulma, ışığın madde tarafından emilmesi olduğu için soğurulan ışık enerjisi ile madde ısınır Isınan maddenin ise sıcaklığı artar(Soğurma: Maddelerin ışığı tutup, ısıya dönüştürmesine denir) Koyu renkli cisimler, üzerlerine düşen ışığın büyük bir kısmını soğururlar Açık renkli cisimler ise üzerlerine düşen ışığın büyük bir kısmını yansıtır, az bir kısmını soğururlar Bu yüzden koyu renkler, açık renklerden daha çabuk ısınır
RENKLER
Güneşten bize ulaşan beyaz ışık, gerçekte birçok rengin bileşiminden oluşur Beyaz aslında başlı başına bir renk değil, bütün renklerin bileşiminden oluşur Güneş ışığını bir prizmadan geçirdiğimizde renklerine ayrıldığını ve bu renklerin de sırası ile kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi ve mor olduğunu biliyoruz
Cisimler güneş ışığı ile aydınlatıldığında, üzerine bu renklerin karışımı olan ışık düştüğünden, cisimler bunlardan bir kısmını yansıtırlar ve sonuçta değişik renklerde cisimler olarak algılanır Bir cisim;
• Güneş ışığındaki tüm renkleri yansıtıyorsa beyaz
• Güneş ışığındaki hiçbir rengi yansıtmıyorsa siyah
• Güneş ışığındaki herhangi bir rengi yansıtıyorsa, o renkte görünür
Güneş ışığındaki renklerden kırmızı, mavi ve yeşil renge ana renk denir Bu üç ışığın tek tek ya da değişik oranlardaki karışımı göze gelirse, göz, cisimleri bu karışımlara göre değişik renklerde algılar Bu üç rengin, karışımları beyaz ışığı verir Şekilde bu durum görülmektedir Aynı tabloyu incelersek kırmızı ve yeşil ışık göze gelirse sarı, kırmızı ve mavi ışık göze gelirse magenta, mavi ve yeşil ışık göze gelirse cyan olarak algılanır
Cisimlerin Işığı Yansıtması
Bir cisim güneş ışığındaki tüm renkleri yansıtıyorsa beyaz görünür
Buradan anlıyoruz ki beyaz cisimler bütün renkleri yansıtıyor Beyaz cisim, beyaz ışıkla aydınlatılırsa beyaz, kırmızı ışıkla aydınlatılırsa kırmızı, mavi ışıkla aydınlatılırsa mavi görünür
Dolayısıyla beyaz cisimler hangi ışıkla aydınlatılırsa o renkte algılanırlarÖrnek olarak aşağıda beyaz ışık yeşil bir filtreden geçirilmiştir Filtreden sadece yeşil ışık geçebilmiştir Yeşil bir cismin üzerine düşen yeşil renk ile cisim yine yeşil olarak gözükmüş veya yeşil rengi cisim yansıtmıştır
Eğer cisim, hiçbir rengi yansıtmıyorsa siyah görünür Yani siyah cisimler hiçbir rengi yansıtmaz, üzerine düşen tüm renk ışınları yutar, soğurur
Eğer cisim, tüm renkleri yansıtıyorsa aşağıda görüldüğü gibi beyaz görünür
Eğer mavi kitabı yeşil ışık altında aydınlatırsak, yeşil, mavinin komşusu olduğundan zayıf olarak yansır Fakat bu zayıf ışık, gözü yeşil renkte uyaramayacağından, mavi kitap siyah görünür
Aşağıda mavi bir cisme beyaz bir ışık gönderir isek bu cisim sadece mavi rengi yansıyacaktır
Işığın Filtrelerden Geçişi
Saydam cisimler, üzerlerine gelen ışığı geçirme özelliğine sahiptir Adi cam, üzerine gelen ışığı tamamen geçirir Ama bazı camlar renkli olabilir
Işığı geçirebilen renkli, saydam cisimlere filtre denir Örneğin güneş gözlükleri birer filtredir Filtreler, üzerlerine düşürülen ışıktan, kendi renklerini kuvvetli, komşu renklerini zayıf olarak geçirirler Yani kırmızı filtre, kırmızı ışığı güçlü, turuncu ışığı zayıf geçirir Mavi filtre, mavi ışığı güçlü, yeşil ve mor ışığı zayıf geçirir Sarı filtre, sarı ışığı kırmızı ışığı, yeşil ışığı güçlü, mavi ışığı ise zayıf geçirir
Şekilde kırmızı filtreden kırmızı ışık güçlü, turuncu ışık ise zayıf geçer Bu kırmızı filtreden geçen kırmızı ve zayıf turuncuda ışınlarıda mavi filtreden geçemez, mavi filtre siyah görünür
IŞIK TAYFI - IŞIK TÜRLERİ- ELEKTROMANYETİK TAYF
Çevremizdeki cisimleri, görünür ışığın yansıyarak gözümüze gelmesi sayesinde görürüz Yazın, zararlı ışınlardan korunmak için, güneş gözlüğü takar, plajda güneşlenirken güneş kremi süreriz Tüm bunlar ise, gözle görülmeyen ışık türlerinden korunmak içindir
Işık dalgalar halinde, boşlukta da yayılabilen bir enerji türüdür Işık, bir elektromanyetik bir ışınımdır Enerjinin elektromanyetik dalgalar halinde yayılmasına radyasyon (ışınım) denir
Bir elementin en küçük birimi nasıl atomsa, elektromanyetik radyasyonların da en küçük birimi fotondur Fotonların kütleleri yoktur ve boşlukta ışık hızında enerji paketleri şeklinde yayılırlar
Elektromanyetik dalgalar, sahip oldukları enerji büyükten küçüğe doğru olacak şekilde:
1- Gama Işını, 2- X ışını, 3- Ultraviyole ( mör ötesi ) Işınlar, 4- Görünür Işık, 5- Kızılötesi Işık, 6- Mikrodalga Işınlar 7- Radyo Dalgaları
|