Enzimler Nasıl Çalışır? Enzimlerin Çalışma Şekli Nedir?

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-11-2012

Enzimler Nasıl Çalışır? Enzimlerin çalışma şekli Nedir?
Enzimler Nasıl Çalışır? Enzimlerin çalışma şekli Nedir?

Enzimler başardıkları işler yanında çalışma şekilleride hayli ilginçtir

Bir enzim sahip olduğu 3 boyutlu yapısıyla yanlızca bir kimyasal tepkimeyi katalizleyebilir

Bir kimyasal tepkimeye giren enzim başka hiçbir kimyasal reaksiyona girmez

Reaksiyona giren enzimi bir "U" şekli olarak düşünürsek bu enzimin içine yerleşecek madde (substrat) ancak çubuk şeklinde olmak zorundadır

Eger kimyasal maddeler daire, kare veya başka tip sekillerde olursa enzim tarafından katalizlenemez

Şekilde görülen animasyonda bir enzimin çalısması çok güzel bir biçimde tasvir edilmiş

Enzim tıpkı bir "E" harfine benzetilmiştir (yeşil renkli)

Enzimin, üzerinde değişiklik meydana getirdiği madde ise sarı olarak gösterilmiş (substrat)

Enzim E şeklinde olmasına karşılık etki ettiği madde tam ona uyacak şekildedir

Eger etkiledigi madde U şeklinde değilde F veya T gibi başka şekillere benzeseydi o takdirde kimyasal tepkime gerçekleşmeyecekti

Bu ise enzimleri birbirinden ayıran en önemli özelliktir

Enzimden ayrılan kırmızı ve mavi şekiller ise etki ettiği maddenin son şeklidir

Yani A maddesi B + C maddesine dönüşmüştür

Basit bir animasyonla gördüğümüz bu enzim-substrat işlemini birde gerçek haliyle görelim

Soldaki şekilde, animasyonda şematize edilen enzim-substrat kompleksi çok net bir biçimde görünmektedir

İşte vücudunuzun her hücresinde bunun gibi binlerce enzim-substrat kompleksi her salise birbirleriyle reaksiyona girmektedir

Hücrede bulunan binlerce enzimden bir kaç tanesinin eksikliği kimyasal reaksiyon faaliyetlerini arap saçına döndürmektedir

Bu enzimler hücre için "olmazsa olmaz" niteliktedir

Hepimizin çok iyi bildiği bir hastalık olan "Albinizm" hücredeki enzimlerden yanlızca bir tanesinin eksikliği neticesinde meydana gelen bir hastalıktır

Bu hastalığa neden olan problem ise şu şekilde meydana gelir

Tirozin Tirozinaz > Melanin

Bilindiği gibi deriye renk veren pigmentin adı "Melanin" dir

Bu pigment gerekli miktarlarda üretilerek deriye belli bir renk tonu kazandırılır

Fakat "Albinizm" hastalığı mevcut olan kişilerde yukarıdaki denklemde görülen "Tirozinaz" enzimini sentezleyen DNA hasar görmüştür

Dolayısıyla DNA hatalı olduğu için Tirozinaz enzimini üreteceği yere şekli değişik başka bir enzim üretmektedir

Bu enzim ise Tirozin maddesini tanıyamamakta, ve Tirozin maddesini Melanin pigmentine çevirememektedir

Hücredeki bu reaksiyon Tirozin aşamasında duraklayınca, hasta kişide albino deri ve albino saç meydana gelmektedir

Yani bembeyaz bir ten

Bu örnekten anlaşılacağı gibi organizma içerisinde tek bir enzim eksikliği bile çok büyük tahribatlara neden olabilmektedir

Bunun tam tersine güneşe çıkan insanların ise deri rengi bir süre sonra kararmaya başlar

Bunun nedeni hücredeki bazı enzimlerin eksikliğinden değil, yanlızca güneş ışığının Tirozinaz enzimini aktive etmesinden dolayıdır

Tirozinaz enzimi güneş ışığına maruz kaldığı zaman çok aktif bir hale geçer

Tabii enzim canlanırken aynı zamanda DNA ile senkronize çalışmaya başlar

DNA durmadan Tirozin üretir, Tirozinaz enzimi ise aktif konumda sürekli olarak Tirozine saldırır

Tabii sizin derinizde sürekli Melanin pigmenti birikir ve kararmaya başlarsınız

Bazı ilginç enzimler
Vücudun vazgeçilmez askerleri olan enzimlerden bazıları gerçekten oldukça ilginç görevler üstlenmişlerdir

İlginç görevleri olan enzimlerden DNA ile birlikte çalışanlar bunların başında gelir

DNA, kendinin kopyasını çıkarabilen bir moleküldür

Tabii bu işi kendi başına yapamaz

Bunun için birçok enzim görev alır

Özellikle DNA replikasyonundan (kopyalama) sonra bazı enzimler DNA ya tıpkı bir annenin yavrusuna baktığı gibi bakarlar

Mesela DNA kendini kopyalar kopyalamaz bazı enzimler DNA üzerine hücum ederek derhal tarama yapmaya başlarlar

Yaptıkları bu taramalarla DNA üzerinde yanlış kopyalanmış bir baz'a rastlarlarsa derhal bu baz'ı yerinden sökerler

Daha sonra sökülen bu yanlış baz'ın yerine doğrusunu ekleyerek hatayı giderirler

Diger bir enzim bu enzimin ardından yenilenen bölgeye müdahele ederek yerleştirien doğru baz'ın yerine sıkıca bağlanmasını sağlar

Diğer bir ilginç enzim ise DNA dan RNA sentezi sırasında görev alır

Bu enzim sentezlenen RNA da yanlış ve gereksiz kopyalanmış bazları tek tek yerinden sökmek yerine, yanlış bazların sıralandığı bölgeleri tespit ederek baz dizilerini bu bölgelerden makas gibi keser

Fakat bu kesme işlemi tek bir bölgede değilde birden fazla bölgede meydana gelince DNA parça parça ayrılmaya başlar

Ama hücre bununda önlemini alarak olay yerine ikinci bir enzimi gonderir

Bu enzim ise parça parça ayrılmış enzimleri kollarından tutarak yanyana getirir ve birbirine bağlar

Enzim adını verdiğimiz kompleks molkeüller, aslında hücre içerisinde üstlendikleri görevleri bakımından birer mucizedirler

Aminoasitlerden oluşan şuursuz birer molekül yığını olmasına karşın oldukça iyi düşünülmüş fonksiyonarı yerine getirirler

alıntıdır

09-11-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Enzimler Nasıl Çalışır? Enzimlerin Çalışma Şekli Nedir? Enzimler Nasıl Çalışır? Enzimlerin çalışma şekli Nedir? Enzimler Nasıl Çalışır? Enzimlerin çalışma şekli Nedir? Enzimler başardıkları işler yanında çalışma şekilleride hayli ilginçtirBir enzim sahip olduğu 3 boyutlu yapısıyla yanlızca bir kimyasal tepkimeyi katalizleyebilirBir kimyasal tepkimeye giren enzim başka hiçbir kimyasal reaksiyona girmez Reaksiyona giren enzimi bir "U" şekli olarak düşünürsek bu enzimin içine yerleşecek madde (substrat) ancak çubuk şeklinde olmak zorundadırEger kimyasal maddeler daire, kare veya başka tip sekillerde olursa enzim tarafından katalizlenemez Şekilde görülen animasyonda bir enzimin çalısması çok güzel bir biçimde tasvir edilmişEnzim tıpkı bir "E" harfine benzetilmiştir (yeşil renkli)Enzimin, üzerinde değişiklik meydana getirdiği madde ise sarı olarak gösterilmiş (substrat) Enzim E şeklinde olmasına karşılık etki ettiği madde tam ona uyacak şekildedirEger etkiledigi madde U şeklinde değilde F veya T gibi başka şekillere benzeseydi o takdirde kimyasal tepkime gerçekleşmeyecektiBu ise enzimleri birbirinden ayıran en önemli özelliktir Enzimden ayrılan kırmızı ve mavi şekiller ise etki ettiği maddenin son şeklidirYani A maddesi B + C maddesine dönüşmüştür Basit bir animasyonla gördüğümüz bu enzim-substrat işlemini birde gerçek haliyle görelim Soldaki şekilde, animasyonda şematize edilen enzim-substrat kompleksi çok net bir biçimde görünmektedir İşte vücudunuzun her hücresinde bunun gibi binlerce enzim-substrat kompleksi her salise birbirleriyle reaksiyona girmektedir Hücrede bulunan binlerce enzimden bir kaç tanesinin eksikliği kimyasal reaksiyon faaliyetlerini arap saçına döndürmektedirBu enzimler hücre için "olmazsa olmaz" niteliktedir Hepimizin çok iyi bildiği bir hastalık olan "Albinizm" hücredeki enzimlerden yanlızca bir tanesinin eksikliği neticesinde meydana gelen bir hastalıktır Bu hastalığa neden olan problem ise şu şekilde meydana gelir Tirozin Tirozinaz > Melanin Bilindiği gibi deriye renk veren pigmentin adı "Melanin" dirBu pigment gerekli miktarlarda üretilerek deriye belli bir renk tonu kazandırılır Fakat "Albinizm" hastalığı mevcut olan kişilerde yukarıdaki denklemde görülen "Tirozinaz" enzimini sentezleyen DNA hasar görmüştürDolayısıyla DNA hatalı olduğu için Tirozinaz enzimini üreteceği yere şekli değişik başka bir enzim üretmektedirBu enzim ise Tirozin maddesini tanıyamamakta, ve Tirozin maddesini Melanin pigmentine çevirememektedir Hücredeki bu reaksiyon Tirozin aşamasında duraklayınca, hasta kişide albino deri ve albino saç meydana gelmektedirYani bembeyaz bir ten Bu örnekten anlaşılacağı gibi organizma içerisinde tek bir enzim eksikliği bile çok büyük tahribatlara neden olabilmektedir Bunun tam tersine güneşe çıkan insanların ise deri rengi bir süre sonra kararmaya başlarBunun nedeni hücredeki bazı enzimlerin eksikliğinden değil, yanlızca güneş ışığının Tirozinaz enzimini aktive etmesinden dolayıdırTirozinaz enzimi güneş ışığına maruz kaldığı zaman çok aktif bir hale geçerTabii enzim canlanırken aynı zamanda DNA ile senkronize çalışmaya başlarDNA durmadan Tirozin üretir, Tirozinaz enzimi ise aktif konumda sürekli olarak Tirozine saldırır Tabii sizin derinizde sürekli Melanin pigmenti birikir ve kararmaya başlarsınız Bazı ilginç enzimler Vücudun vazgeçilmez askerleri olan enzimlerden bazıları gerçekten oldukça ilginç görevler üstlenmişlerdirİlginç görevleri olan enzimlerden DNA ile birlikte çalışanlar bunların başında gelir DNA, kendinin kopyasını çıkarabilen bir moleküldürTabii bu işi kendi başına yapamazBunun için birçok enzim görev alırÖzellikle DNA replikasyonundan (kopyalama) sonra bazı enzimler DNA ya tıpkı bir annenin yavrusuna baktığı gibi bakarlar Mesela DNA kendini kopyalar kopyalamaz bazı enzimler DNA üzerine hücum ederek derhal tarama yapmaya başlarlarYaptıkları bu taramalarla DNA üzerinde yanlış kopyalanmış bir baz'a rastlarlarsa derhal bu baz'ı yerinden sökerlerDaha sonra sökülen bu yanlış baz'ın yerine doğrusunu ekleyerek hatayı giderirler Diger bir enzim bu enzimin ardından yenilenen bölgeye müdahele ederek yerleştirien doğru baz'ın yerine sıkıca bağlanmasını sağlar Diğer bir ilginç enzim ise DNA dan RNA sentezi sırasında görev alırBu enzim sentezlenen RNA da yanlış ve gereksiz kopyalanmış bazları tek tek yerinden sökmek yerine, yanlış bazların sıralandığı bölgeleri tespit ederek baz dizilerini bu bölgelerden makas gibi keserFakat bu kesme işlemi tek bir bölgede değilde birden fazla bölgede meydana gelince DNA parça parça ayrılmaya başlar Ama hücre bununda önlemini alarak olay yerine ikinci bir enzimi gonderirBu enzim ise parça parça ayrılmış enzimleri kollarından tutarak yanyana getirir ve birbirine bağlar Enzim adını verdiğimiz kompleks molkeüller, aslında hücre içerisinde üstlendikleri görevleri bakımından birer mucizedirlerAminoasitlerden oluşan şuursuz birer molekül yığını olmasına karşın oldukça iyi düşünülmüş fonksiyonarı yerine getirirler alıntıdır