Doğal Afetler - Deprem - Deprem Nedir? Deprem Nasıl Olur? Depremler Hakkında Bilgiler

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-11-2012

Doğal Afetler - Deprem - Deprem Nedir? Deprem Nasıl Olur? Depremler Hakkında Bilgiler
Doğal Afetler - Deprem - Deprem Nedir? Deprem Nasıl Olur? Depremler Hakkında Bilgiler
DEPREM

Deprem, yerkabuğu içindeki kırılmalar nedeniyle ani olarak ortaya çıkan titreşimlerin dalgalar halinde yayılarak geçtikleri ortamları ve yeryüzeyini sarsma olayı

Deprem, insanın hareketsiz kabul ettiği ve güvenle ayağını bastığı toprağın da oynayacağını ve üzerinde bulunan tüm yapıların da hasar görüp, can kaybına uğrayacak şekilde yıkılabileceklerini gösteren bir doğa olayıdır

Depremin nasıl oluştuğunu, deprem dalgalarının yeryuvarı içinde ne şekilde yayıldıklarını, ölçü aletleri ve yöntemlerini, kayıtların değerlendirilmesini ve deprem ile ilgili diğer konuları inceleyen bilim dalına "Sismoloji" denir

Deprem Türleri
Depremler oluş nedenlerine göre değişik türlerde olabilir

Depremlerin büyük bir bölümü yukarıda anlatılan biçimde oluşmakla birlikte az miktarda da olsa başka doğal nedenlerle de olan deprem türleri bulunmaktadır

Yerkabuğunu oluşturan levhaların hareketi sonucu olan depremler genellikle "Tektonik" depremler olarak nitelenir ve bu depremler çoğunlukla levhalar sınırlarında oluşurlar

Yeryüzünde olan depremlerin %90'ı bu gruba girer

Türkiye'de olan depremler de büyük çoğunlukla tektonik depremlerdir

İkinci tip depremler "Volkanik" depremlerdir

Bunlar volkanların püskürmesi sonucu oluşurlar

Yerin derinliklerinde ergimiş maddenin yeryüzüne çıkışı sırasındaki fiziksel ve kimyasal olaylar sonucunda oluşan gazların yapmış oldukları patlamalarla bu tür depremlerin meydana geldiği bilinmektedir

Bunlar da yanardağlarla ilgili olduklarından yereldirler

Japonya ve İtalya'da oluşan depremlerin bir kısmı bu gruba girmektedir

Türkiye'de aktif yanardağ olmadığı için bu tip depremler olmamaktadır

Bir başka tür depremler de "Çöküntü" depremlerdir

Bunlar yer altındaki boşlukların (mağara), kömür ocaklarında galerilerin, tuz ve jipsli arazilerde erime sonucu oluşan boşluklara tavan blokunun çökmesi ile oluşurlar

Hissedilme alanları yerel olup enerjileri azdır fazla zarar getirmezler

Büyük heyelanlar ve gökten düşen meteorların da küçük sarsıntılara neden olduğu bilinmektedir

Odağı deniz dibinde olan derin deniz depremlerinden sonra, denizlerde kıyılara kadar oluşan ve bazen kıyılarda büyük hasarlara neden olan dalgalar oluşur ki bunlara "Tsunami" (Japonca: limanda koca dalga) denir

Deniz depremlerinin çok görüldüğü Japonya'da tsunami'den 1896 yılında 30

000 kişi ölmüştür

Depremler şehirlerde büyük maddi hasara sebep olabilirler

1906 depreminden sonra San Francisco şehri

Depremlerin ölçümü

Sismologlar depremi çıplak gözle ve doğrudan gözlemleyemediklerinden bazı sayısal verileri veya çeşitli ölçümleri esas alarak depremleri analiz ederler

Bu yüzden temel olarak birbirinden farklı ama eşit derecede önemli iki ölçüm sistemiyle depremleri analiz ederler: büyüklük ve şiddet

Bir depremin sahip olduğu enerji, büyüklük sistemiyle, herhangi bir noktadaki sarsıntı yoğunluğu ise şiddet sistemiyle ölçülür

Depremlerin boyutu ve oluşum sıklığı
Dünyanın pek çok bölgesinde hergün küçük depremler olmaktadır,hatta ABD'deki Alaska ve California'da, Endonezya'da veya Japonya'da bir gün içinde birden çok sayıda deprem olmaktadır

Büyük depremler ise daha az görülmektedir

İngiltere yapılan hesaplamalar şu sonucu ortaya çıkarmıştır:

her yıl 37 veya daha büyük bir deprem
her 10 ylda bir 47 veya daha büyük bir deprem
her yüz yılda bir 56 veya daha büyük bir deprem

Dünyadaki depremlerin %90'ı ve büyük depremlerin ise yaklaşık %80'i Büyük Okyanus Bölgesi'nde meydana gelmektedir

Depremlerin etkileri

Camlar kırılabilir
Binalar çökebilir
Yangınlar çıkabilir
Tsunamiler görülebilir
Heyelanlar görülebilir
Salgın hastalıklar görülebilir
Temel gıda maddelerinin ve temel ihtiyaçların temininde zorluklar yaşanabilir
Ruhsal ve psikojik zarar görebilir
Ölümler olabilir

Büyük depremler

İstanbul - Küçük Kıyamet, 1509 Büyük İstanbul Depremi
Lizbon Depremi (1755)
İstanbul - 1766 Büyük İstanbul Depremi
San Francisco Depremi (1906) - Büyüklüğü 77-83 arasında Deprem ve sonrasında çıkan yangın büyük hasara sebep olmuştur
Erzincan Depremi (1938) 87 büyüklüğündeki depremde 40000'e yakın insan ölmüştür
Büyük Meksika Depremi (1985) 81 büyüklüğünde
Ermenistan Depremi (1988)
Erzincan Depremi (13 Mart 1992) 69 büyüklüğündeki depremde 3500'e yakın insan ölmüştür
İzmit Depremi (17 Ağustos 1999) Mw 74 büyüklüğündeki depremde 50000'e yakın insan ölmüştür
Düzce Depremi (12 Kasım 1999) Mw 72 büyüklüğündeki depremde yaklaşık 2000 kişi hayatını kaybetmiştir
Chi-Chi Depremi (1999)
Bakü Depremi (2000)
Gucerat Depremi (2001)
Dudley Depremi (2002)
Hint Okyanusu Depremi (2004) 91-93 büyüklüğünde kaydedilen en şiddetli depremlerden biriYarattığı tsunamilerle birlikte 229000'in üzerinde insanın ölümüne sebep oldu
Sumatra Depremi (2005)
Keşmir Depremi (2005) 80000'e yakın insanın ölümüne sebep oldu
Cava Depremi (2006) 97 büyüklüğünde meydana gelmiştir Yaklaşık 70000 kişi ölmüştü

09-11-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Doğal Afetler - Deprem - Deprem Nedir? Deprem Nasıl Olur? Depremler Hakkında Bilgiler Doğal Afetler - Deprem - Deprem Nedir? Deprem Nasıl Olur? Depremler Hakkında Bilgiler Doğal Afetler - Deprem - Deprem Nedir? Deprem Nasıl Olur? Depremler Hakkında Bilgiler DEPREM Deprem, yerkabuğu içindeki kırılmalar nedeniyle ani olarak ortaya çıkan titreşimlerin dalgalar halinde yayılarak geçtikleri ortamları ve yeryüzeyini sarsma olayı Deprem, insanın hareketsiz kabul ettiği ve güvenle ayağını bastığı toprağın da oynayacağını ve üzerinde bulunan tüm yapıların da hasar görüp, can kaybına uğrayacak şekilde yıkılabileceklerini gösteren bir doğa olayıdır Depremin nasıl oluştuğunu, deprem dalgalarının yeryuvarı içinde ne şekilde yayıldıklarını, ölçü aletleri ve yöntemlerini, kayıtların değerlendirilmesini ve deprem ile ilgili diğer konuları inceleyen bilim dalına "Sismoloji" denir Deprem Türleri Depremler oluş nedenlerine göre değişik türlerde olabilir Depremlerin büyük bir bölümü yukarıda anlatılan biçimde oluşmakla birlikte az miktarda da olsa başka doğal nedenlerle de olan deprem türleri bulunmaktadır Yerkabuğunu oluşturan levhaların hareketi sonucu olan depremler genellikle "Tektonik" depremler olarak nitelenir ve bu depremler çoğunlukla levhalar sınırlarında oluşurlar Yeryüzünde olan depremlerin %90'ı bu gruba girer Türkiye'de olan depremler de büyük çoğunlukla tektonik depremlerdir İkinci tip depremler "Volkanik" depremlerdir Bunlar volkanların püskürmesi sonucu oluşurlar Yerin derinliklerinde ergimiş maddenin yeryüzüne çıkışı sırasındaki fiziksel ve kimyasal olaylar sonucunda oluşan gazların yapmış oldukları patlamalarla bu tür depremlerin meydana geldiği bilinmektedir Bunlar da yanardağlarla ilgili olduklarından yereldirler Japonya ve İtalya'da oluşan depremlerin bir kısmı bu gruba girmektedir Türkiye'de aktif yanardağ olmadığı için bu tip depremler olmamaktadır Bir başka tür depremler de "Çöküntü" depremlerdir Bunlar yer altındaki boşlukların (mağara), kömür ocaklarında galerilerin, tuz ve jipsli arazilerde erime sonucu oluşan boşluklara tavan blokunun çökmesi ile oluşurlar Hissedilme alanları yerel olup enerjileri azdır fazla zarar getirmezler Büyük heyelanlar ve gökten düşen meteorların da küçük sarsıntılara neden olduğu bilinmektedir Odağı deniz dibinde olan derin deniz depremlerinden sonra, denizlerde kıyılara kadar oluşan ve bazen kıyılarda büyük hasarlara neden olan dalgalar oluşur ki bunlara "Tsunami" (Japonca: limanda koca dalga) denir Deniz depremlerinin çok görüldüğü Japonya'da tsunami'den 1896 yılında 30000 kişi ölmüştür Depremler şehirlerde büyük maddi hasara sebep olabilirler 1906 depreminden sonra San Francisco şehri Depremlerin ölçümü Sismologlar depremi çıplak gözle ve doğrudan gözlemleyemediklerinden bazı sayısal verileri veya çeşitli ölçümleri esas alarak depremleri analiz ederler Bu yüzden temel olarak birbirinden farklı ama eşit derecede önemli iki ölçüm sistemiyle depremleri analiz ederler: büyüklük ve şiddet Bir depremin sahip olduğu enerji, büyüklük sistemiyle, herhangi bir noktadaki sarsıntı yoğunluğu ise şiddet sistemiyle ölçülür Depremlerin boyutu ve oluşum sıklığı Dünyanın pek çok bölgesinde hergün küçük depremler olmaktadır,hatta ABD'deki Alaska ve California'da, Endonezya'da veya Japonya'da bir gün içinde birden çok sayıda deprem olmaktadır Büyük depremler ise daha az görülmektedir İngiltere yapılan hesaplamalar şu sonucu ortaya çıkarmıştır: her yıl 37 veya daha büyük bir deprem her 10 ylda bir 47 veya daha büyük bir deprem her yüz yılda bir 56 veya daha büyük bir deprem Dünyadaki depremlerin %90'ı ve büyük depremlerin ise yaklaşık %80'i Büyük Okyanus Bölgesi'nde meydana gelmektedir Depremlerin etkileri Camlar kırılabilir Binalar çökebilir Yangınlar çıkabilir Tsunamiler görülebilir Heyelanlar görülebilir Salgın hastalıklar görülebilir Temel gıda maddelerinin ve temel ihtiyaçların temininde zorluklar yaşanabilir Ruhsal ve psikojik zarar görebilir Ölümler olabilir Büyük depremler İstanbul - Küçük Kıyamet, 1509 Büyük İstanbul Depremi Lizbon Depremi (1755) İstanbul - 1766 Büyük İstanbul Depremi San Francisco Depremi (1906) - Büyüklüğü 77-83 arasında Deprem ve sonrasında çıkan yangın büyük hasara sebep olmuştur Erzincan Depremi (1938) 87 büyüklüğündeki depremde 40000'e yakın insan ölmüştür Büyük Meksika Depremi (1985) 81 büyüklüğünde Ermenistan Depremi (1988) Erzincan Depremi (13 Mart 1992) 69 büyüklüğündeki depremde 3500'e yakın insan ölmüştür İzmit Depremi (17 Ağustos 1999) Mw 74 büyüklüğündeki depremde 50000'e yakın insan ölmüştür Düzce Depremi (12 Kasım 1999) Mw 72 büyüklüğündeki depremde yaklaşık 2000 kişi hayatını kaybetmiştir Chi-Chi Depremi (1999) Bakü Depremi (2000) Gucerat Depremi (2001) Dudley Depremi (2002) Hint Okyanusu Depremi (2004) 91-93 büyüklüğünde kaydedilen en şiddetli depremlerden biriYarattığı tsunamilerle birlikte 229000'in üzerinde insanın ölümüne sebep oldu Sumatra Depremi (2005) Keşmir Depremi (2005) 80000'e yakın insanın ölümüne sebep oldu Cava Depremi (2006) 97 büyüklüğünde meydana gelmiştir Yaklaşık 70000 kişi ölmüştü