Mıknatıs Çeşitleri Nelerdir? Mıknatıs Adları Nelerdir? Mıknatıs Çeşitleri Ve Adları

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-11-2012

Mıknatıs, manyetik kutup özelliğine sahip, demir-nikel-kobalt gibi metalleri çekebilen fiziki madde

Genellikle, U şeklinde bükülmüş bir metal parçasından meydana gelir

Bunun karşılıklı uçları manyetik çekme ve itme kuvvetlerinin merkezidir

İki uca, mıknatısın iki kutbu da denir

Mıknatıslar genel olarak üç gruba ayrılır:[*]Tabii mıknatıslar: Çekme ve itme kuvveti mıknatısın kendinde mevcuttur [*]Suni mıknatıslar: Bu mıknatıslar suni vasıtalarla manyetik özelliği kazanırlar Ya devamlı veya geçici bir zaman içinde mıknatıs haline gelirler [*]Elektromıknatıslar: Ham demir çubuk etrafına sarılmış geçirgen bir sargı (selenoit) dan elektrik akımı geçmesi halinde meydana gelirler Mıknatıs teorileri
Eski ve kısmen günümüzde de kullanılabilen bir teori olan mıknatısın moleküler teorisine göre; mıknatıs olmayan ama mıknatıs olma hususiyetine sahip olan bir cisimde (-) ve (+) kutuplar bulunur

Cismin içindeki kutuplar cismin mıknatıs olmadan önce molekül halinde ve düzensiz gruplar halindedir

Manyetiklik hususiyeti kazandığı zaman, cismin içindeki moleküller düzene girer

(+) kutuplar (kuzey) ve (-) kutuplar (güney) zıt istikamete toplanırlar

Böylece tek bir manyetik alan ve tam bir manyetik kutupluluk elde edilir

Modern elektron teorisi de kısmen aynı noktaları kabul eder ama, yük fikrini bırakır

Domain veya atom gruplarından meydana gelen tanecik fikrine ağırlık verir

Manyetiklik durumunun sebebini atom ve moleküllerin manyetik momentlerine ve dış tatbiki kuvvetle cismin içindeki manyetik kuvvetin paralelleştirilmesine bağlar

Manyetik çekme kuvvetine çok az cevap veren cisimlere Paramanyetik cisimler denir

Mesela hava, oksijen, dökme demir, ferro sülfat, ferrik sülfat ve palladyum böyledir

Boşluktan daha az çekilen cisimlere diamanyetik cisimler denir

Bizmut, antimon, çinko ve cam böyledir

Tabii mıknatıslar
İlmi adı Manyetit'dir

Demiroksittir

Düzgün sekiz yüzlü kristal yapıda, demir cevheridir

İngilizler eskiden mıknatısa (Loadstone) derlerdi

Mıknatıs kelimesi Latin menşelidir

Manyes kelimesi daha sonra Manyesia taşı halini aldı

Daha sonra ise, Manyet dediler ki İngilizce mıknatıs demektir

M

Ö

6

yüzyılda Milas'lı Thales tarafından keşfedilen bu demir cevher parçası ile Thales, deneylerinde bu cevherin başka bir demir cevheri parçasını kendine çekebildiğini ispat etmişti

Bu cevher Ege'deki Magnesia (şimdiki adıyla Manisa) gelmiş olduğu için Thales bu cevhere "Magnesia taşı" ismini verdi

"Magnet" (mıknatıs) sözcüğü de buradan gelmektedir

(2)*
İlk pusulanın keşfi ve kullanılması on ikinci asrın sonlarına doğrudur

Mıknatıs taşı tahta üzerine konur, su dolu bir kaba salınırdı

Kuzey güney hattı böylece bulunmuş olurdu

Tabii mıknatıs elde etme: Manyetik kutub özelliğine sahip olan kobalt, nikel ve daha başka alaşımlı sert çelik aşağıdaki şekillerden biri veya birkaçı vasıtasıyla mıknatıs haline getirilebilir:[*]Yeryüzünün manyetik meridyenine, yani manyetik alana paralel vaziyete koyup, çok şiddetli ve keskin bir darbe indirmek [*]Bir mıknatısa temas ettirmek veya mıknatısın bir kutbuna sürtmek [*]Elektro manyetik bir alana, ferro manyetik bir cisim yerleştirerek elektrik akımı geçirmek (Selenoit vasıtasıyla da yapılabilir) [*]Cismi ısıtmak ve soğurken dünyanın manyetik alanı istikametine çevirmek Mıknatıs tipleri

Şekilleri muhtelif olabilir

Çubuk mıknatıs

Bir ucu pozitif, diğer ucu negatif olup, silindir veya dikdörtgen çubuk şeklini alabilir

At nalı mıknatıs veya U mıknatısın iki ucu, zıt kutuplar halindedir

Ancak çubuk mıknatısa nazaran zıt kutuplar birbirine daha yakındır

U mıknatıslarının kullanıldığı yerlerden bazıları arasında; manyeto jeneratörler, spidometreler, d'arsonval galvanometreleri sıralanabilir

U mıknatıslarının kutupları arasında tel sargının rotasyonu (dönmesi) halinde kutuplar arası kuvvet çizgileri kesilmiş olur ve elektrik akımı husule gelir

Bir sargıdan elektrik akımı geçse, sargı U mıknatısın iki kolu arasında ise dönmeye başlar

murat topalsanBirleşik mıknatıs veya manyetik batarya

Aynı tip mıknatıslar, eş kutupları üst üste gelecek şekilde çoğaltılır

Böylece kutup kuvveti arttırılır

Elektromıknatıslar

Bu mıknatıslar, yalıtılmış ince kabloların ham demire sarılıp, kablolardan akım geçirilmesiyle meydana gelir

Bu sistemin mıknatıslık hususiyeti elektriğe bağlı olduğundan anında elektrik kesip, mıknatıslık hususiyeti ortadan kaldırılabilir

Tersi de olabilir

Mesela talaş nakliyatı, telgraf cihazları, kapı zilleri gibi daha birçok tatbikat sahası olan elektromıknatıslarda kalıcı bir mıknatıslık hususiyeti zaten istenmez

KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:
1

mıknatıs
2

küçük çivi ya da topluiğneler
3

çeşitli metal paralar
4

bakır ve çinko elektrotlar
DENEY DÜZENEĞİ:

DENEYİN YAPILIŞI:

1-Mıknatısı çivilere yaklaştırınız

Mıknatıs çivileri çeker

2-Bu defa mıknatısı bakır ve çinko elektrotlara yaklaştırınız

Bunları çekmediğini gözleyiniz

3-Deneyi çeşitli metal paralarla tekrarlayınız

Mıknatısın hangi metal paraları çektiğini gözleyiniz

4-Mıknatısın çeşitli kısımlarına çivileri yaklaştırınız

Çivileri en çok mıknatısın uç kısımlarının çektiğini gözleyiniz

DENEYİN SONUCU:

Çivileri en çok çeken mıknatısın uç kısımlarına “Mıknatısın kutupları” denir

Büyük küçük her mıknatısın daima kuzey ve güney olmak üzere iki kutbu vardır

TEORİK BİLGİ:

Demir, nikel, kobalt gibi maddeleri çekme özelliği gösteren magnetit maddelere “mıknatıs” denir

Mıknatıslar ; a)Doğal mıknatıs b)Yapay mıknatıs c)Elektromıknatıs olmak üzere üçe ayrılır

Mıknatısların uç kısımlarında çekme özelliği daha fazladır

Bir mıknatısın kuzey ve güney olmak üzere iki kutbu vardır

Bir mıknatıs kaç parçaya bölünürse bölünsün daima iki kutbu olur

09-11-2012	#2
Prof. Dr. Sinsi	Mıknatıs Çeşitleri Nelerdir? Mıknatıs Adları Nelerdir? Mıknatıs Çeşitleri Ve Adları Mıknatıs, manyetik kutup özelliğine sahip, demir-nikel-kobalt gibi metalleri çekebilen fiziki madde Genellikle, U şeklinde bükülmüş bir metal parçasından meydana gelir Bunun karşılıklı uçları manyetik çekme ve itme kuvvetlerinin merkezidir İki uca, mıknatısın iki kutbu da denir Mıknatıslar genel olarak üç gruba ayrılır:[]Tabii mıknatıslar: Çekme ve itme kuvveti mıknatısın kendinde mevcuttur* []Suni mıknatıslar: Bu mıknatıslar suni vasıtalarla manyetik özelliği kazanırlar Ya devamlı veya geçici bir zaman içinde mıknatıs haline gelirler* []Elektromıknatıslar: Ham demir çubuk etrafına sarılmış geçirgen bir sargı (selenoit) dan elektrik akımı geçmesi halinde meydana gelirler* Mıknatıs teorileri Eski ve kısmen günümüzde de kullanılabilen bir teori olan mıknatısın moleküler teorisine göre; mıknatıs olmayan ama mıknatıs olma hususiyetine sahip olan bir cisimde (-) ve (+) kutuplar bulunur Cismin içindeki kutuplar cismin mıknatıs olmadan önce molekül halinde ve düzensiz gruplar halindedir Manyetiklik hususiyeti kazandığı zaman, cismin içindeki moleküller düzene girer (+) kutuplar (kuzey) ve (-) kutuplar (güney) zıt istikamete toplanırlar Böylece tek bir manyetik alan ve tam bir manyetik kutupluluk elde edilir Modern elektron teorisi de kısmen aynı noktaları kabul eder ama, yük fikrini bırakır Domain veya atom gruplarından meydana gelen tanecik fikrine ağırlık verir Manyetiklik durumunun sebebini atom ve moleküllerin manyetik momentlerine ve dış tatbiki kuvvetle cismin içindeki manyetik kuvvetin paralelleştirilmesine bağlar Manyetik çekme kuvvetine çok az cevap veren cisimlere Paramanyetik cisimler denir Mesela hava, oksijen, dökme demir, ferro sülfat, ferrik sülfat ve palladyum böyledir Boşluktan daha az çekilen cisimlere diamanyetik cisimler denir Bizmut, antimon, çinko ve cam böyledirTabii mıknatıslar İlmi adı Manyetit'dir Demiroksittir Düzgün sekiz yüzlü kristal yapıda, demir cevheridir İngilizler eskiden mıknatısa (Loadstone) derlerdi Mıknatıs kelimesi Latin menşelidir Manyes kelimesi daha sonra Manyesia taşı halini aldı Daha sonra ise, Manyet dediler ki İngilizce mıknatıs demektir MÖ 6 yüzyılda Milas'lı Thales tarafından keşfedilen bu demir cevher parçası ile Thales, deneylerinde bu cevherin başka bir demir cevheri parçasını kendine çekebildiğini ispat etmişti Bu cevher Ege'deki Magnesia (şimdiki adıyla Manisa) gelmiş olduğu için Thales bu cevhere "Magnesia taşı" ismini verdi "Magnet" (mıknatıs) sözcüğü de buradan gelmektedir(2)* İlk pusulanın keşfi ve kullanılması on ikinci asrın sonlarına doğrudur Mıknatıs taşı tahta üzerine konur, su dolu bir kaba salınırdı Kuzey güney hattı böylece bulunmuş olurdu Tabii mıknatıs elde etme: Manyetik kutub özelliğine sahip olan kobalt, nikel ve daha başka alaşımlı sert çelik aşağıdaki şekillerden biri veya birkaçı vasıtasıyla mıknatıs haline getirilebilir:[]Yeryüzünün manyetik meridyenine, yani manyetik alana paralel vaziyete koyup, çok şiddetli ve keskin bir darbe indirmek* []Bir mıknatısa temas ettirmek veya mıknatısın bir kutbuna sürtmek* []Elektro manyetik bir alana, ferro manyetik bir cisim yerleştirerek elektrik akımı geçirmek (Selenoit vasıtasıyla da yapılabilir)* []Cismi ısıtmak ve soğurken dünyanın manyetik alanı istikametine çevirmek* Mıknatıs tipleri Şekilleri muhtelif olabilirÇubuk mıknatıs Bir ucu pozitif, diğer ucu negatif olup, silindir veya dikdörtgen çubuk şeklini alabilir At nalı mıknatıs veya U mıknatısın iki ucu, zıt kutuplar halindedir Ancak çubuk mıknatısa nazaran zıt kutuplar birbirine daha yakındır U mıknatıslarının kullanıldığı yerlerden bazıları arasında; manyeto jeneratörler, spidometreler, d'arsonval galvanometreleri sıralanabilir U mıknatıslarının kutupları arasında tel sargının rotasyonu (dönmesi) halinde kutuplar arası kuvvet çizgileri kesilmiş olur ve elektrik akımı husule gelir Bir sargıdan elektrik akımı geçse, sargı U mıknatısın iki kolu arasında ise dönmeye başlarmurat topalsanBirleşik mıknatıs veya manyetik batarya Aynı tip mıknatıslar, eş kutupları üst üste gelecek şekilde çoğaltılır Böylece kutup kuvveti arttırılırElektromıknatıslar Bu mıknatıslar, yalıtılmış ince kabloların ham demire sarılıp, kablolardan akım geçirilmesiyle meydana gelir Bu sistemin mıknatıslık hususiyeti elektriğe bağlı olduğundan anında elektrik kesip, mıknatıslık hususiyeti ortadan kaldırılabilir Tersi de olabilir Mesela talaş nakliyatı, telgraf cihazları, kapı zilleri gibi daha birçok tatbikat sahası olan elektromıknatıslarda kalıcı bir mıknatıslık hususiyeti zaten istenmez KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER: 1mıknatıs 2küçük çivi ya da topluiğneler 3çeşitli metal paralar 4bakır ve çinko elektrotlar DENEY DÜZENEĞİ: DENEYİN YAPILIŞI: 1-Mıknatısı çivilere yaklaştırınız Mıknatıs çivileri çeker 2-Bu defa mıknatısı bakır ve çinko elektrotlara yaklaştırınız Bunları çekmediğini gözleyiniz 3-Deneyi çeşitli metal paralarla tekrarlayınız Mıknatısın hangi metal paraları çektiğini gözleyiniz 4-Mıknatısın çeşitli kısımlarına çivileri yaklaştırınız Çivileri en çok mıknatısın uç kısımlarının çektiğini gözleyiniz DENEYİN SONUCU: Çivileri en çok çeken mıknatısın uç kısımlarına “Mıknatısın kutupları” denirBüyük küçük her mıknatısın daima kuzey ve güney olmak üzere iki kutbu vardır TEORİK BİLGİ: Demir, nikel, kobalt gibi maddeleri çekme özelliği gösteren magnetit maddelere “mıknatıs” denir Mıknatıslar ; a)Doğal mıknatıs b)Yapay mıknatıs c)Elektromıknatıs olmak üzere üçe ayrılır Mıknatısların uç kısımlarında çekme özelliği daha fazladır Bir mıknatısın kuzey ve güney olmak üzere iki kutbu vardır Bir mıknatıs kaç parçaya bölünürse bölünsün daima iki kutbu olur