|
Prof. Dr. Sinsi
|
Enerji Tasarrufu Nasıl Sağlanır? Enerji Tasarrufu Sağlamanın Yolları Nelerdir?
Aydınlatmada Enerji Tasarruf Noktaları
1 Bir akkor lamba, kompakt fluoresan lamba ile değiştirildiğinde,
%80 kadar aydınlatma maaliyeti azalır
2 Eğer kullanıcının bütçesi bir defada bir çok fluoresan lamba almaya elvermezse, geride kalanları değiştirmek için aylık olarak sıraya konarak tamamlanması mümkündür
3 Odadan ayrılırken lambalar kapatılmalıdır Aile bireylerinin odadan ayrılırken lambaları kapatmalarını hatırlatacak notlar konması faydalı olacaktır
4 Gün ışığından mümkün olduğunca faydalanılmalıdır Odalar doğal aydınlık avantajını daha iyi kullanacak şekilde düzenlenmelidir Pencere yakınına bir masa ve sandalye yerleştirerek elektrik faturalarında gerçek bir azalma sağlanabilir
5 Dış kapı ışıldakları halojen lambalarla değiştirilebilir 50-90 Watt'lık bir halojen lamba, iki kat fazla Watt'lı standart bir reflektör lamba yerine takılırsa yine aynı aydınlatma elde edilir
6 Lambaların ve armatürlerin peryodik olarak bakımları yapılmalıdır Aydınlatma sistemlerinin bakımları yapıldığında daha verimli olarak çalışırlar İyi yapılmayan bakım sonucunda lamba üzerinde biriken tozlar faydalı ışık miktarını azaltır Tozlanan armatür ışığın %50'sini yayar, %50'sini yutar Bunları temiz tutmakla daha fazla enerji harcamadan aydınlatma miktarı arttırılabilir Tüm lambaların ışık çıktıları zamanla azalır Işık çıktıları azalan yani verimleri düşen lambaların değiştirilmesi gerekir
7 Lamba seçimleri en yüksek lümen/Watt oranına göre yapılmalıdır
8 Duvarlar ve tavanlar açık renkli boya ile boyanmalı, dekorasyon eşyaları mümkün olduğunca açık renk seçilmelidir
9 Lamba ışık çıktısı verimli olarak kullanılmalıdır Aydınlatılması gereken yüzeylere lamba ışık çıktısının maksimum oranda ulaşıp ulaşmaması aydınlatma sisteminin verimliliğini etkileyen en önemli faktörlerden biridir
10 Daha fazla ışığa ihtiyaç duyulan bölümlerde çok sayıda düşük güçlü lamba yerine daha yüksek güçlü tek bir lamba kullanmak daha verimli bir aydınlatma sağlar
11 Dekoratif lambalar ışığı sizin istemediğiniz yönlere gönderir Açık renk, şeffaf gölgelikli abajurlar ışığı daha iyi geçirirler
ELEKTRİKLİ EV ALETLERİ
BUZDOLAPLARI
Önemli bir enerji kullanıcısı olan buzdolapları, periyodik olarak çalıştırılan çoğu aracın tersine, günün 24 saatinde ve yılda 365 gün çalışmaktadırlar
Bir soğutucu ya da dondurucuda kullanılan yalıtıcı malzemenin kalınlığı ve kalitesi, buz eritme sistemi ve kapı-dolap dizaynı gibi faktörler istenen ısı düzeyini sürdürmek için harcanan elektrik enerjisi tüketimini etkiler
Buzdolapları, klimalar ve ısı pompaları aynı prensipte çalışırlar Mevcut ısı bir yerden hareket ettirilir ve başka bir yere transfer edilir Bu sistemi daha iyi anlayabilmek için soğutma çevrimini bilmeliyiz
Soğutma Çevrimi
Buzdolapları ve klimalar 4 ana elemana sahiptir
1 Soğutucu gaz : ünitenin hayati kısmıdır Bu, sıvı halden gaz hale dönerken, ısı absorblama daha sonra ısısını vererek tekrar yoğunlaşıp sıvı hale dönüşme özelliğine sahip kimyasal bir gazdır
2 Kompresör : Evaparatörden gelen soğuk gazı sıkıştırır Böylece gazın sıcaklık ve basıncı artar Daha sonra kompresör ısıyı dağıtmak için ısıtılan gazı kondensere sirküle eder
3 Kondenser: Kondenser (sıcak serpantin) ısıyı dağıtır Bu serpantinde, gaz çevreleyen havaya ısısını vererek yoğunlaşır ve sıvı hale gelir
4 Evaporatör: Evaporatör (soğuk serpantin) ısıyı toplar Bu serpantinde sıvı haldeki soğutucu gaz kaynar ve çevreleyen havadan ısıyı alırken gaz hale dönüşür
Isı pompaları ısıtma veya soğutma amacına göre soğutucunun akış yönünü otomatik olarak değiştiren bir mekanizmayı da içerir
Yeni Buzdolabı Seçiminde Dikkat Edilecek Noktalar
Çalışma ömrünün sonlarına gelen bir buzdolabının bozulmasını beklemek yerine, değiştirmekle bir çok sıkıntı ve fazla ödemelerden kurtulmak mümkündür Çünkü yeni bir buzdolabı 8-10 yaşında olandan çok daha az enerji tüketecektir
Yeni bir buzdolabı alınacağı zaman, istenilen özelliklere sahip, ihtiyaca uygun ölçülerde ve mutfağa en iyi uyabilecek model araştırılmalı ve diğer istenilen özelliklerin biraraya geldiği en az elektrik tüketen buzdolabı seçilmelidir
Doğru ölçü Geniş buzdolapları küçük olanlardan daha fazla enerji kullanacağı için yanlızca ihtiyaç olan kadar büyüklükte bir buzdolabı seçmek yararlı olacaktır
Bir veya iki kapı Daha uzun soğutma tüpleri ve daha geniş kompresörlere ihtiyaç olacağından birden fazla kapılı modeller genellikle daha fazla enerji kullanımı anlamına gelirler
Üst ve alt derin dondurucular Üst ve alt dizaynlı modeller yanyana olanlardan daha verimlidirler Bunun nedeni izole edilecek alanın daha az olmasıdır
Otomatik defrost El ile ayarlı buzdolapları verimlidir fakat 1/4 inç kalınlığında buzun oluşması verimin azalması için yeterlidir Bu nedenle otomatik defrostlar daha iyidir Eğer otomatik veya yarı otomatik model seçilecekse, sıcak gazlı olan tercih edilmelidir Verimi daha yüksek olacaktır
Anti-yoğuşma sistemi Sıcak tüplü, anti-yoğuşma sistemli bir model seçilirse buzdolabının cidarlarında terleme olmayacaktır
Watt oranı Bir çok buzdolabının arkasında ünitenin elektrik aksamı ile ilgili bilgi veren küçük bir etiket veya enerji etiketi bulunur Aynı ölçü ve özellikteki buzdolapları için daha küçük sayılar daha verimli buzdolaplarıdır
Bazı buzdolabı etiketlerinde güç HP (Beygir Gücü) olarak verilir Watt cinsinden elde etmek için HP birimli rakam 746 ile çarpılır
Soğutucunun tasarımından kaynaklanan tüketime ilaveten, aletin kullanılış biçimi de elektrik tüketimini etkiler Bu nedenle kullanıcının dikkat etmesi gereken noktalar şöyle sıralanabilir;
Enerji Tasarruf Noktaları
1 Koruyucu Bakım
Buzdolaplarının verimli kullanılmasında düzenli bakım esastır Düzenli bakım programı sistemin verimliliğini arttıracak ve aletin ömrünü uzatacaktır örneğin, serpantinler aylık olarak metalik olmayan bir fırça ile temizlenmeli, otomatik defrost yılda bir servis elemanına ayarlatılmalı ve kapıların açık pozisyondan otomatik olarak kapanması için seviye ayarı yapılmalıdır
2 Hava alacak şekilde yerleştirilmeli,
Serpantinli buzdolaplarının arkasında duvar ile en az 10 cm mesafe olmalıdır Buzdolabının etrafı toz ve hava sirkülasyonunu etkileyici diğer maddelerden uzak tutulmalıdır Hava ne kadar rahat sirküle ederse, serpantinler de ısıyı o kadar iyi yayacaktır
3 Isı kaynaklarından uzak tutulmalı,
Fırın ve diğer ısı kaynaklarından gelen sıcak hava, buzdolabınızın serin kalmak için daha çok çalışmasına neden olacaktır Buzdolabınızı güneş alacak yere, soba veya radyatör yanına yerleştirmemelisiniz
4 Fazla paketleri kaldırmalı,
Koruyucuların kalınlığı arttıkça, buzdolabı içindekileri serin tutmak için daha çok çalışacaktır Buzdolabına koymadan önce, gıdaların fazla olan paketleri çıkarılmalıdır Boşluk kadar enerji tasarruf edeceğinden ince plastik flimlerin kullanılması daha iyi olacaktır
5 Buzdolabındaki derin dondurucudan çıkaracağınız donmuş bir malzemeyi bir gün önceden alarak buzdolabınıza koyunuz ve orada çözülmeye bırakınız, dolayısıyla dolaba soğukluk vereceği için buzdolabınızın daha az enerji harcamasını sağlamış olursunuzYani buzluktaki malzemeyi doğrudan açığa koyarak enerji kaybına sebep olmayınız
6 Buzdolabınızdaki buz kalınlığının 5 mm' yi geçmemesine dikkat
ediniz
7 Buzdolabının kapağını mümkün olduğu kadar az açınız veya uzun süre açık tutmayınız
Buzdolabının dondurucu ve gövde kapısının açılıp kapanması esnasında önemli ölçüde soğuk hava kayıpları olur Bu yüzden kapıları mümkün olduğu kadar az açık tutmaya özen gösterilmelidir
8 Buzdolabına sıcak malzeme koymayınız Aksi halde üniteniz ısıyı uzaklaştırmak için daha uzun süre çalışarak enerjiyi fazla tüketecektir
9Sıvı yiyeceklerin üzeri kapatılmalıdır Aksi halde dolabın içindeki nem oranını arttırarak kompresörün daha fazla çalışmasına neden olur KLİMALAR
Ülkemizin bir kısmı yaz aylarında aşırı sıcak olmakta, bu durum çalışma ve yaşama koşullarını olumsuz yönde etkilemektedir Bu nedenle de daha rahat bir yaşama çevresinin sağlanması için sıcaklık ve nem oranını düşüren soğutucular ve klima cihazları kullanılmaktadır
Bu araçların kullanımında elektrik enerjisinden tasarruf sağlayabilmek için uygun ölçülerde klimanın tercih edilmesi en doğru karardır İhtiyaç olandan çok büyük bir klima para ve enerji kaybı demektir Uygun ölçülerde, düşük verimli bir klima daha verimli, büyük bir üniteden az enerji tüketir
Aşağıdaki tabloda tavsiye edilen ölçüler verilmektedir:
Alan (m2) Klima ölçüsü (BTU/saat) 13-15
7000-9000 16-17 9000-11000 18-22 11000-13000
23-24
13000-16000 30 18000-20000 40 24000 Elektronik termostat kontrolü performansı arttırabilir ve enerji kullanımının % 30'u kadar tasarruf sağlar
Dönel bir kompresör, pistonlu bir komresörden daha verimli olabilir Fakat doğru karar için en önemli unsur uygun ölçünün seçilmesidir
Enerji Verimlilik Oranı (EVO) en yüksek olanı, başka bir ifade ile Btu/saat birimindeki ölçü aralığında, en düşük Watt değerine sahip en az elektrik kullanan modeller seçilmelidir Kompresör motorunun Watt değeri ve soğutma kapasitesi oranı (Btu/saat), satış kataloğlarında ve klima etiketlerinde bulunabilir Aşağıda bir etiket örneği görülmektedir
Split Sistem Ünitesi İçin Etiket örneği
Model ismi
Model Numarası
ıç ünite
Soğutma Kapasitesi
Faz
Volt
Amper
Watt
Güç Faktörü
Dış ünite
Soğutucu gaz
Faz
Frekans
Volt
Amper
Watt
8300 Btu/saat
tek
220/240 volt
018 amper
40 watt
97 %
R-22 194 oz
tek
50 Hz
220/240 volt
302 amper
690 Klimalarda enerji verimliliğini tahmin etmenin en kolay yolu Enerji Verimlilik Oranı'nı (EVO) hesaplamaktır EVO etikette yer almayabilir Btu/saat oranını, Watt değerine bölerek bu oran bulunabilir örneğin, 1,200 Watt ve 12,000 Btu/saat oranına sahip bir ünitede EVO 10 olarak hesaplanır Daha yüksek EVO daha iyidir Seçim yaparken mümkün olduğunca daha yüksek oranlı veya EVO 10' a yakın modeller tercih edilmelidir
“EVO = Soğutma Kapasitesi (BTU/Saat)/ Watt Değeri”
Eğer bir split sistem seçilirse, yukardaki formülde toplam Watt değerini elde etmek için iç ünitenin Watt değerine, dış ünitenin Watt değeri ilave edilir
Maksimum verim için iç ve dış serpantinlerin verimlilik oranlarının uyumlu olup olmadığından emin olunmalıdır Servis personelinin soğutma serpantinlerini kolay temizleyebilmesi için iç ünite hava giriş panellerinin hareket edebilir şekilde montajının yapılması önemlidir
Yüksek verimli bir ünite, aynı ölçüdeki daha düşük verimli bir üniteden daha ucuza satın alınabilir Bunun için dikkatli bir fiyat araştırması yapmalıdır
Dış ünite evden veya ofisten yaklaşık 50-60 cm kadar mesafede serin, gölgeli bir yere uygun olarak yerleştirilmelidir
Ünitenin daha çok çalışmasına neden olacak direkt güneş ışığından sakınılmalı, ayrıca hava almasını engelleyecek çalılık veya kuytu yere yakın olmamalıdır
Enerji Tasarruf Noktaları
1Koruyucu Bakım
Düzenli olarak filitrelerin değiştirilmesi, sistemin kontrol edilmesi ve fan kayışının ayarlanması yalnızca enerji tasarrufu sağlamaz, aynı zamanda verimliliği arttırır ve klimanın ömrünü uzatır En iyi enerji tasarrufu sonuçlarını elde etmek için kullanım broşüründeki bakımları peryodik olarak yapılmalıdır
2 Gölgeleme
Evin güneş alan kısımlarının ağaçlarla gölgelenmesi, cam filmleri, pencere ve duvar tenteleri pasif soğutma yöntemlerinin uygulanması önemli ölçüde soğutma yükünü azaltacaktır
OCAK VE FIRINLAR
Yiyecek hazırlama ve pişirme faaliyetlerinde, enerji verimli pişirme araçlarının kullanımı ile de enerji tasarrufu sağlanabilir İster elektrik enerjisi, ister gaz kullanılsın, ocaklarda yemek pişirme, fırında yemek pişirmeden daha ekonomiktir
Enerji Tasarruf Noktaları
1 Modern fırınlarda, ön ısıtma oldukça hızlıdır Bu nedenle, çok gerekli değilse ön ısıtma yapılmamalı, yapılsa bile bu süre 10 dakikayı geçmemelidir Aynı anda birden fazla yiyecek pişirilebilir Fırın kapağının her açılışında % 20 oranında ısı kaybı olması nedeniyle, kapak, pişme süresinin sonuna kadar açılmamalıdır
2 Eğer evde birkaç tane fırın varsa daima küçük olanı tercih edilmelidir Büyük bir fırının yarı kapasite ile kullanılması yerine, küçük bir fırının tam kapasite ile kullanılması yine elektrik faturalarında azalma sağlayacaktır
3 Mikro dalga fırınlarda pişirme 2-10 dakika, ısıtma ise 10-30 saniyede gerçekleşir Bu nedenle geleneksel fırınlara göre % 50 daha daha az elektrik harcarlar Ancak fazla miktarda yiyeceklerin pişirilmesinde durum tersine döner daha fazla elektrik tüketirler Az miktarda yiyeceklerin pişirilmesinde tercih edilmelidir
ÇAMAŞIR MAKİNELERİ
Çamaşır makinelerinde harcanan elektrik enerjisinin büyük bir bölümü suyu ısıtmak için kullanılır
Enerji Tasarruf Noktaları
1 Yüksek sıcaklıkta yıkamak yerine ılık veya soğuk suyla yıkamalı, durulama ise soğuk su ile yapmalıdır
2 Yıkama proğramları tam kapasite çalıştırılmalıdır
3 Eğer mümkünse çamaşırlar dışarıda güneş ve rüzgardan yararlanarak kurutulmalıdır Zorunlu olmadıkça kurutma makineleri kullanılmamalıdır
4 Kurutmalı çamaşır makinası alınacak ise bunların çamaşır kuruduğu zaman üniteyi kapatan, nem sensörlü olanları tercih edilmelidir
5 Önden yüklemeli makinalar, üstten yüklemeli makinalara göre daha az enerji tüketirler
BULAŞIK MAKİNELERİ
Bu aletlerin seçiminde de, kapasitesi, kaplayacağı alan gibi faktörlerin yanısıra enerji tüketim değerleri gözönüne alınmalıdır Her zaman tam kapasite doldurulamayan kullanımlar için tek sepetli yıkama programı olanlar tercih edilebilir
Enerji Tasarruf Noktaları
1 Bulaşıkları ön durulamaya tabi tutmak gereksizdir, gerektiği durumlarda sıcak su yerine soğuk su kullanılmalıdır
2 Bulaşıkların sanitasyonu için yüksek sıcaklıkta yıkama arzu edilmedikçe 55°C su sıcaklığı yeterlidir
3 Tam kapasite dolmadıkça çalıştırılmamalıdır
ELEKTRİKLİ SÜPÜRGELER
Enerji Tasarruf Noktaları
1 Elektrikli süpürgenin torbası sık sık boşaltılmalıdır Bu işlem, süpürgenin emme gücünü yükselteceğinden daha verimli ve daha çabuk temizlemeyi sağlayacaktır
2 Eskimiş fırçalar yenilenmelidir
3 Yılda en az bir kez motor bölümü açılıp, buradaki toz ve pamukçuklar temizlenmelidir
DİĞER EV ARAÇLARI
Televizyon, Bilgisayar, Yazıcı, Video, CD gösterici, Radyo
Elektronik teknolojilerindeki gelişmeler, toplumun tüketim ihtiyaçlarını önemli ölçüde etkilemektedir Buna bağlı olarak daha fazla insanın evinde çalışmaya başlaması ile ortalama bir ev için güç gerektiren cihazların sayısında önemli ölçüde artış görülmektedir Günümüz evlerinde bilgisayarlar, yazıcılar, faxlar, Video ve CD göstericiler yeralmaya başlamıştır
Bilgisayarlar dünyada en hızlı elektrik yükü oluşturan cihazlardır Gelecek yıllarda bu miktar giderek artacaktır Ancak bilgisayarların kullandığı enerjinin çoğu, bilgisayar kullanılmadığı esnada açık olmasından dolayı boşa harcanmaktadır
|