|
Prof. Dr. Sinsi
|
Cumhuriyetin Kronolojik Sıralaması Nedir? Türkiye Cumhuriyeti Kronolojik Tarihi
1953
21 ocak –petrollerimizin işletilmesi ile ilgili olarak ilk anlaşma bir Amerikan firması ile yapıldı
29 ocak –Tanınmış ney üstadı ,hiciv şairlerinden Neyzen Tevfik Kolaylı (doğ:1879) öldü
21 ocak –Türk tabipleri birliği kanunu
18 mart –Balıkesir ,Gönen ,Çan ve yenicede deprem
4 nisan –Türk Deniz kuvvetlerine bağlı Dumlupınar denizaltısı NATO manevrasından dönerken Çanakkale boğazında Naboland adlı isveç gemisine batarak çarptı 88 şehit
18 mayıs –Balkan paktı onaylandı
9 haziran –CHP malları için DP gurubunda tartışmalar
10 haziran –Sovyetler nota vererek ilişkideki gerginliği hafifletme çağrısında bulundu
16 haziran –Yunan başbakanı Mareşal Papagos ile dışişleri bakanı Türkiye’ye geldi
8 temmuz –adli tıp kurulması kanunu
1 ağustos –Yeşilköy terminali açıldı
19 ekim –167 komünistin yargılanmasına başlandı
4 kasım –Atatürk’ün geçici kabri Anıtkabir’e taşınmak üzere açıldı
10 kasım –Atatürk’ün 15 Yıldönümünde naaşı Etnografya müzesindeki muvakkat kabrinden alınarak Anıtkabir’e taşındı ( Anıtkabir Ankara Rasat tepe ‘de yapılmıştı
29 yabancı 20 yerli projenin katıldığı proje yarışmasını,projede bir takım değişiklikler yapılması şartıyla Prof Emin Onat ve Doçent Orhan Arda kazanmıştır Temel 1944 de atılmıştır
8 aralık –devlet su işleri kuruldu
1954
18 ocak –yabancı sermayeyi teşvik kanunu
27 ocak –millet partisi ksapandı
29 ocak –Bayar Amerikan kongresinde konuştu
4 şubat –köy enstitüleri öğretmen okullarına dönüştürüldü
15 nisan –Tito Türkiye’ye geldi
17 nisan –Çanakkale abidesinin temeli atıldı
18 nisan –Haydarpaşa ve Salıpazarı li,manlarının temeli atıldı
2 mayıs –genel seçimi DP-404 CHP –30 ,CMP –5 ,BAĞIMSIZ –7
11 mayıs –Sait Faik Abasıyanık öldü
21 ağustos –liseler tekrara 11 sınıfa indirildi
21 eylül –amasya şeker fabriklası hizmete açıldı
1 ekim –Menderes Almanya’ya gitti
9 ekim –Irak başbakanı Nuri Sait paşa Türkiyeye geldi
24 kasım –Kütahya şeker fabrikası
26 kasım –İstanbul’da tarihi kapalıçarşı da 30 dükkan yandı
15 aralık –Türkiye petrolleri anonim ortaklığı kuruldu
21 aralık –Türk –Alman ekonomik anlaşması imzalandı
1955
24 şubat –Bağdat’ta Türkiye ve Irak arasındaki karşılıklı işbirliği anlaşması
(CENTO) imzalandı
4 mart –Türk traktör ve ziraat makine AŞ fabrikası
30 mart –İngi,ltere Türk Irak paktına katıldı
1 nisan –Kıbrıs’ta EOKA faaliyetlerine başladı
28 nisan –Ankara ‘da ilk kan merkezinin temeli atıldı
3 mayıs –Türk –Amerikan atom anlaşması imzalandı
3 mayıs –anneler günü
13 mayıs –Türkiye selüloz ve kağıt fabrikaları işletmesi ,demir ve çelik işletmeleri kanunu kabul edildi
20 mayıs –ege üniversitesi kanunu,Karadeniz teknik üniversitesi kanunu
21 mayıs –Türk hava yolları anonim ortaklığı kanunu
22 mayıs –Nene hatun öldü
10 haziran –İstanbulda hilton oteli açıldı
11 temmuz –Yunanistan’a Kıbrıs için ilk nota verildi
5 ağustos –Avrupa para anlaşması imzalandı
23 ağustos –ingiltere’ye kıbrıs için ilk nota verildi
4 eylül –Londra’da yaşayan Türk vatandaşları Kıbrıs için mitingh yaptılar
29 ağustos –Kıbrıs konferansı Londra’da yapıldı
30 eylül –İstanbulda migros açıldı
11 ekim –İran Bağdat paktına girdi
23 ekim –genel nüfus sayımı –24 064 763
1956
4 ocak –Konya hububat silosu
23 şubat –mecliste ,Emin kalafatın ,İnönünün 6-7 eylül olaylarından söz etmesinin
vatanpğerverlikle bağdaşmıyacağını söylemesinden sonra olaylar çıktı İnönü meclisi terketti
1 mart –İstanbul valiliğive belediyesi birbirinden ayrıldı
5 nisan –Seyhan barajı hizmete açıldı
7haziran –yeni bnasın kanunu 51 aleyhte 297 lehte oyla kabul edildi
13 ağustos –ortaokullarda din eğitimi yapılmasına karar verildi (4/7805)
30 eylül –erzincan şeker fabrikası hzmete girdi
1957
1 ocak –yeni ticaret kanunu
5 mayıs –Alman başbakanı DrHeus Türkiye’ye geldi
30 haziran –sanayi bakanlığı kuruldu
1 eylül –Türkiye kömür işletmeleri kurumu kuruldu
27 ekim –genel seçimler –DP-419 CHP –173 CMP –4 HP –4 Bağımsız –2
1 kasım –bayar 3 defa cumhurbaşkanı ,başbakan Menderes
25 kasım –basın ve turizm bakanlığı kuruldu
28 kasım –Hürriyet partisi fesih kararı alarak CHP ye katıldı
28 aralık –Kızılayın 2 Şubesi İstanbulda açıldı
1958
27 ocak –Bağdat konferansı
28 ocak –Kıbrıs’ta elim olaylar İngiliz askeri Türklere karşı ilk defa silah kullandı
19 nisan –Menderes uzakdoğu gezisine çıktı :Japonya ,Kore ,Formoza
6 mayıs –imar ve iskan bakanlığı kuruldu
7 haziran –sivil savunma kanunu kabul edildi
8 haziran –Ankara’da Kıbrıs mitingi yapıldı
14 temmuz –Irak ihtilali
15 temmuz –Amerika Filistin’e asker çıkardı
17 temmuz –İngiltere Ürdün’e asker indirdi
18 ağustos –Türkiye fikir ajansı kuruldu
24 ağustos –Bursa’da yangın
22 eylül –İzmir harp okulu binası ,İzmir Alsancak limanı ,İzmir silo su hizmete girdi
1 ekim –Türkiye’ninde kabul ettiği yeni Kıbrıs planı uygulanmaya başlandı
27 kasım –Türk –Alman kredi anlaşması imzalandı 210 milyon kredi
29 kasım –italyan kredisi 25 milyar kredi ,hollanda ticaret anlaşması 57 milyon florin kredi
30 aralık –Demirköprü barajı
1959
5 ocak –İstanbul da Tan matbaası infilakı
16 şubat –milletvekili maaşlarına zam CHP aleyhte oy kullandı
17 şubat – Menderesi Londra’ya götüren SEV uçağı Gatwick kasabası yakınlarına düştü 14 kişi öldü Menderes kurtarıldı
19 şubat –Kıbrıs konusunda Londra anlaşması imzalandı
1 mayıs –Uşak’ta İnönü2nün kafasına taş atıldı
6 mayıs –Yunan başbakanı Karamanlis Türkiye’ye geldi
21 mayıs –Dünya sağlık teşkilatının Türkiye şubesi açıldı
5 ağustos –Churchill İstanbul’a geldi
18 kasım –Yüksek islam enstitüsü ,İstanbulda geçici olarak imam hatip okulunda öğretime başladı
6 aralık –Eisenhover Türkiye’ye geldi
1960
1 ocak –Said-I Nursi İstanbul’a geldi
7 ocak –Hirfanlı barajı hizmete girdi ,kesikköprü barajının temeli atıldı
27 nisan –mersin limanı
28 nisan –İstanbul Üniversitesinde iktidar aleyhine gösteriler
29 nisan –İstanbul ve Ankara Üniversiteleri 1 aylığına kapatıldı
1 mayıs –İtanbulda gündüz sokağa çıkma yasağı
3 mayıs –Kara kuvetleri komutanı Cemal Gürsel ,yazılı olarak hükümeti uyarmak istedi
6 mayıs –Cemal gürsel görevinden izinli olarak ayrıldı
20 mayıs –Hindistan başbakanı Nehru Türkiye’ye geldi
21 mayıs –Hrp okulu öğrencileri Ankara’da iktidar partisi aleyhine gösteri yaptılar
27 mayıs –Türk silahlı kuvvetleri yönetime el koydu
28 mayıs –Celal Bayar istifa etti 3 asker 14 sivilden oluşan yeni kabine kuruldu
30 mayıs –DP içişleri bakanı Dr Namık Gedik tutuklu bulunduğu harp okulu penceresinden atlayarak intihar etti
4 temmuz –siyasi paretilerin ocak ve bucak merkezleri kapatıldı
3 temmuz –Celal Bayar vatana ihanet suçundan Yüce divan’a sevkedildi
24 temmuz –basın ahlak yasası yürürlüğe girdi
3 ağustos –235 amiral ve general emekliye sevkedildi
4 ağustos –Milli Birlik komitesinin kabul ettiği 55 sayılı kanunla ,komitenin çıkardığı kanunların geçici olmadığı açıuklandı
15 ağustos –Zürih ve Londra anlaşmalarına dayanarak Kıbrıs’ın bağımsızlığı yürürlüğe girdi Gece saat 2400 de 45 dakika süren imza töreni yapıldı Belgeleri
Cumhurbaşkanı Makarios ,muavini Dr Küçük ve Türkiye Yunanistan konsolosları imzaladılar
16 ağustos –anlaşma gereğince Kıbrısta bulunacak Türk tugayı tezahürat altında adaya çıktı Türk büyük elçisi olarak Emin Dırvana görevine başladı
17 ağustos –Türk kültür derneği açıldı
26 eylül –Celal Bayar Yassıadadaki hücresinde Kemeriyle intihara teşebbüs etti
30 eylül –Devlet planlama teşkilatı kuruldu
5 ekim –yassıada yargılamaları başladı
23 ekim –genel nüfus sayımı –27 754820
27 ekim –147 üniversite öğrenim görevlisi görevlerinden affedildi
6 kasım –14 milli birlik komitesi üyesinin görevlerinden affedilmesine dair 5434 sayılı kanun kabul edildi
15 kasım –14 milli birlik komitesi üyesi en az iki yıl ülkeye dönmemek üzere dış işlerinin yurt dışındaki müşavirliklerine gönderildiler
22 kasım –TSE kuruluş kanunu
1961
2 ocak –Kıbrısta kuraklıktan zarar gören Türk çiftçisine yapılacak tohumluk buğday ve arpa yardımı kanun
3 ocak –ordu yardımlaşma kurumu kanunu
4 ocak –TSK iç hizmet kanunu
14 ocak –memlekletçi cumhuriyet partisi kuruldu
11 şubat –Adalet partisi ,Cumhuriyetçi mesleki islahat partisi ,Çalışma partisi ,Memleketçi part I,Mutedil liberal parti ,Türkiye işçi patisi kuruldu
13 şubat –Yeni Türkiye ve Yeni Düstur partileri kuruldu
28 mart –anayasanın halk oyuna sunulması kabul edildi
24 mayıs –Cumhuriyet senatosu üyelerinin seçimi tasarısı kabul edildi
25 mayıs –milletvekili seçim kanunu kabul edildi
27 mayıs -yeni anayasa kabul edildi
7 haziran –Peyami Safa öldü
5 temmuz –anayasa halk oyunda %65 evet oyu verdi
6 temmuz –milli eğitim bakanlığına bağlı olarak din işleri genel müdürlüğü kuruldu
11 ağustos –Yassıada duruşmaları sona erdi
15 eylül -Yüksek adalet divanınca verilen ölüm cezaları no 75 yayın tarihi 1691961 sayı 10908 ölüm cezasına çarptırılanlar :Celal Bayar ,Adnan Menderes ,
Fatin Rüştü Zorlu ,Hasan Polatkan
16eylül –Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan hakkında verilen ölüm cezası İmralı adasında yerine getirildi
3 eylül –Adnan Menderes hakkındaki ölüm cezası İmralı adasında yerine getirildi
15 ekim –seçim yapıldı Milletvekiller ap –158 chp – 173 ckmp –54 ytp –65
senatörler –AP –70 CHP –36 CKMP –16 YTP –28
26 EKİM –Orgeneral Cemal Gürsel Cumhurbaşkanı seçildi ,Suat Hayri Ürgüplü
Senato Fuat Sirmen Meclis başkanı eçildi
10kasım –İnönü başbakan
20 kasım –CHP-AP koalisyonu
1962
14 şubat –Bayar tedavisi için Kayseri cezaevinden Ankara’ya getirildi
22 şubat –Albay Talat Aydemir ve arkadaşları hükümet darbesine teşebbüs ettiler
olay kısa sürede bastırıldı Katılan subaylar emekli edildi
25 mart –EOKA’CILAR Kıbrıs’ta iki camiye bomba attılar
22 nisan –anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri kanunu
10 mayıs –Talat Aydemir ve arkadaşları affedildiler
22 mayıs –CHP ve AP arasındaki af tartışması sertleşti
27mayıs –İstanbul küçük çekmecede atom reaktörü hizmete girdi
15 haziran –millet partisi kuruldu CMKP den ayrılan Osman Bölükbaşı kurdu
26 haziran –Devlet bakanlarından bir veya bir kaçına Başbakan yardımcılığı verilebileceği hakkındaki (55 sayılı) kanun kabul edildi
28 haziran –GATA Ankara tıp fakültesinden ayrıldı
24 temmuz –Türkiye müşterek pazara ortak üye adayı olarak kabul edildi
23 ekim –Amerika ,Sovyetlerin Küba’yı nükleer bir üs haline getirilmesini engellemek için adayı abluka etti Küba buhranı hakkında konuşan İnönü olayı
Türkiye’ye sıçratmaya çalışanlar var dedi
21 kasım –TBMM beş yıllık planı kabul etti
22 kasım –Kıbrıs Cumhurbaşkanı Makarios Türkiye’yi resmen ziyaret etti
2 aralık –Ragıp Gümüşpala AP 1 Kongresinde yeniden genel başkan seçildi
7 aralık –CHP de kaynaşma Gülek ,Erim ve Avni Doğan partiden I,hraç edildiler
4 aralık –Milli güvenlik kurulu kuruldu
1963
3 ocak –Kıbrısta Türk belediyelerin lağvını Ankara –Zürih anlaşmalarına aykırı bulan hükümet Kıbrıs’a nota verdi
5 mart –ilk ordu pazarı hizmete girdi
24 mart –Ankara’da gösteriler Gençler 27 mayıs’a karşı girişilen tahrikleri protesto ettiler
21nisan –genç kemalistler ordusu bir örgüte bağlı 5 subay tutuklandı
30 nisan –Türkiye süt endüstrisi kurumu kanunu
15 temmuz –sendikalar kanunu ,grev ve lokavt kanunu kabul edildi
27 temmuz –turizm ve tanıtma bakanlığı kuruldu
14 eylül –İnönü yıllardır dargın olduğu MKemal’in yaveri Kılıç Ali ile barıştı
18 eylül –istanbulda deprem
3 ekim –Refet Bele öldü
2 aralık-karadeniz teknik üniversitesi Trabzonda açıldı
23 aralık-Kıbrısta 3 Türk şehid edildi
24 aralık –Türk hava kuvvetlerine bağlı uçaklar kıbrıs üzerinde uyarı uçuşu yaptılar
TRT kanunu kabul edildi
1964
23ocak –Bayraktar cami yeniden bombalandı
31ocak –Londra konferansı başarısız dağıldı
12şubat –kıbrısta kanlı çarpışmalar
15 şubat –ingiltere kıbrıs sorunu için BM ye başvurdu
16 mart –TBMM gerektiğinde müdahalede bulunmak için İnönüye istediği izni verdi
4 haziran –Türk hükümetinin kıbrıs’a müdahale kararı üzerine Amerika cumhurbaşkanı Johnson mektup gönderdi
9 haziran Başbakan İsmet İnönü Jojhnson’un mektubunu cevaplandırdı
26 haziran –İngiliz Kemal namıyla Maruf Ahmet Esat Tomruk’a vatani hizmet tertibinde aylık bağlanmasına dair kanun kabul edilidi
16 temmuz –hamidiye kahramanı Rauf Orbay öldü
7 ağustos –Türk jetleri Kıbrıs üzerinde uçtu
8 ağustos –Kıbrısta Rumlar genel hücuma geçince ,Türk hava kuvvetlerine bağlı jetler Kıbrıstaki askeri hedefleri bombalamaya başladı Bir uçağımız düştü ve Yzb Cengiz Topel şehit oldu
5 ağustos –Kruşçev ,İnönüye mesaj göndererek itidal tavsiye etti
27ağustos –Türkiye’de ilk Amerikan aleyhtarı gösteri Ankara’da Amerika’nın Türkiye’yi Kıbrıs konusunda devamlı fedakarlığa zorlaması üzerine yapıldı
28ağustos –Ankara’da 2 Miting
29 ağustos –İstanbul ,Ankara ve İzmir’de yürüyüş ve mitingler
6 ekim –marmara bölgesinde şiddetli deprem
30 eylül –Rusya ile Kıbrıs arasında askeri yardım anlaşması imzalandı
29kasım –AP 2 Kongresinde Süleyman Demirel genel başkan seçildi
1965
3 şubat –Suat Hayri Ürgüplü başbakan oldu
5 mart –Kozlu’da grev
30 mart –Birleşmiş Milletler tarafından Kıbrıs’a gönderilen Plaza’nın ,Türk görüşü ve anlaşmaslar aleyhine olan raporu açıklandı
1haziran –Atina’da Yunanistan ile ikili görüşmelere başlandı
3 haziran –Diyanet işleri başkanlığı kuruluş ve görevleri hakkındaki kanun kabul edildi
6temmuz-MİT kanunu
13temmuz –siyasi partiler kanunu
16temmuz –Aşık Veysel’e vatani hizmetlerinden dolayı aylık bağlanması kabul edildi
17 ağustos –Ürgüplü Rusya’dan döndü Planımıza uygun bir çok tesisi Rusya’dan sağlayacağız dedi
10 ekim –Milletvekili seçimi AP –240 CHP –134 CKMP –11 YTP –19 MP –31 TİP –14 SDP –0 Bağımsız –1
23ekim –AP başkanı Süleyman Demirel kabineyi kurmakla görevlendirildi
24ekim-genel nüfus sayımı-31351421
17aralık –BM siyasi komisyonunda Makarios’un Kıbrıs tezi 51 çekimser47 aleyhimize oyla kabul edildi Amerika ,Arnavutluk ,Paikstan ,İran,Libya Türkiye lehine oy kullandı Rusya çekimser kaldı
20aralık –Ankara’da gençler genelkurmay önünde ordu Kıbrıs’a diye gösteri yaptılar
1966
1ocak –kat mülkiyeti yürülüğe girdi
16 ocak –Johnson ve İnönü’nün mektupları kamuya açıklandı
28 ocak –1964 yılı Ağustos ayından beri Kıbrıs’ın Erenköy kesiminde kuşatma altında bulunan 504 mücahit ,Giresun yolcu gemisiyle Türkiye’ye geldi
5 şubat –Yunanistan’a Kıbrıs’a Türkiye’nin muvafakat etmiyeceği hiçbir çözüm yolu düşünülemiyeceği ni belirten sert bir nota verildi
8şubat –Atina Türkiyeyi NATO ya şikayet etti
5 şubat –Denizcilik bankası tersanelerinde yapılan 3 çıkarma gemisi denize indirildi
1mart –Boğazda iki Sovyet tankeri çarpıştı Yüzer karaköy iskelesi ve Kadıköy vapuru yandı
7 mart –Erzincan ,Muş depremi
20 mart –İstanbul’da milli talebe birliği tarafından Komünizmi telin ve uyarma mitingi yapıldı
28 mart –Kontenjan senatörü Cevdet Sunay cumhurbaşkanı seçildi
16nisan –Atina’dan Kıbrıs için yazılı teminat istedik
7 mayıs –parlemento tarihinde ilk defa polis TBMM de arama yaptı
2haziran –Kayseride TİP merkezi tahrip edildi
12 haziran –Keban barajının temeli atıldı
19 ağustos –Erzurum,Muş ,Bingölde deprem
24 eylül –İnönü İstanbul il kongresinde ortanın solunu açıkladı
24ekim –Bülent Ecevit CHP genel sekreteri seçildi
2 aralık –Deirel konuştu ‘ordu ,mektep ve camiyi rahat bırakın’
1967
1 ocak –Anadol marka ilk oto piyasaya çıktı
9 mart –ilk yerli türk muhribi gölcük denize indirildi
21nisan –Yunanistan’da darbe Ordu ile anlaşan kral siyasi liderleri tutukladı ve yeni bir hükümet kurdu
28 nisan –İnönü 19CHP kurultayında sosyalizmi aşama olarak kabul eden komünistlerle hiçbir alakamız yoktur dedi 48 milletvekili istifa etti
12 mayıs –Cumhuriyetçi Güven Partisi kuruldu Prof Turhan Feyzioğlu için İnöü demekki güvene ihtiyaçları var dedi
5 hazira n –Orta doğuda İsrail –Arap savaşı başladıTSK alarmda
8 hazira n –Mısır ,Ürdün ve İsrail ateşkesi kabul etti
10eylül –Türk-yunan Dedeağaç görüşmelerinden Kıbrıs için sonuç alınamadı
6 eylül –Başbakan Demirel Romanya’ya gitti Adakale’Orsova’daki ırkdaşlarımız yurda getiriliyor
1kasım –Kıbrıs Türk cemaati meclisi başkanı Rauf Denktaşın 31 ekim de Rumlar tarafından yakalandığı öğrenildiTürkiye iadesini istedi
6kasım –Amerika Rauf Denktaş’ın tahliyesini istedi
12kasım –İstanbul ve Ankarada Denktaş için mitingler düzenlendi
16kasım –Kıbrısta Rumlar saldırıya geçtiler
17kasım –TBMM de hükümete savaş yetkisi verildi
18kasım –Jetlerimiz ada üzerinde alçak uçuş yapıyorlarYunan askerlerinşin adayı boşalılmasını istedik
20 kasım –Başkan Johnson bir mektup daha gönderdiNATO ya ait silah ve teçhizat kullanmayın diyeYunanistan adaya ağır silah yığmaya başladı
23kasım –bakanlar kurulu bir bildiri yayınladı:kararlıyız
26kasım –Türk hükümeti Johnson ‘un özel temsilcisine Kıbrıstan Kıbrıslı olmayan askeri kuvvetlerin çıkması gerektiği şartını iletti
28kasım –Türk deniz kuvvetleri Kıbrıs karasularına girip çıktılar Gerginlik artıyor
13aralık –Yunanistan ikiye bölündü Cunta kral Konstantin’in yetkilerini elinden aldı
ve yerine bir kral naibi tayin etti Güneye rejim kuzeye kral hakim
14aralık –Yunan kralı Roma’ya kaçtı Darbe harekatına katılan bir tümgeneral Türkiye’ye sığındı
29 aralık –Kıbrısta geçici Türk yönetimi ilan edildi
1968
10 ocak –Ali Fuat Cebesoy öldü
15ocak –İzmit körfezi dondu
20 şubat –istiklal madalyası verilmiş olanlara şeref aylığı bağlanması kabul edildi
7haziran –2yıl 10 ay ervvel kısmet adlı tekneleriyle dünya turuna çıkan Sadun ve Oda
Boro ,Türk karasularına girerek Bozcaadaya demirlediler
10haziran –reformların hemen gerçekleşmesini isteyen dil tarih ve coğrafya fakültesi öğrencileri fakülteyi işgal ettiler
11haziran –Türk Kızılay derneğinin 100 Yıl dönümü,Ankara hukuık fakültesi öğrencileri fakülteyi işgal ettiler
12haziran –İstanbul Hukuk fakültesi öğrencileri ,fakülteyi işgal ettiler
15haziran –Dünya turunu tamamlayan kısmet teknesi İstanbul’da krallar gibi karşılandı
3 temmuz –Boğaz köprüsü projesi bir İngiliz firmasına ihale edildi
15temmuz –İsmail Dümbüllü vefat etti
17temmuz –Amerikan 6 Filosunu İstanbul’u ziyareti sırasında olaylar çıktı
24temmuz –İstanbul’da gençlerle emniyet kuvvetleri arasında çatışmalar oldu
21ağustos –Çekoslavakya Sovyetler tarafından işgal edildi
27ağustos-Anadoldan sonra 2 Türk otomobil fabrikasının temeli Volvo otomobil fabrikası temeli Bursa ‘da atıldı
13ekim –167 kişilik ilk işçi kafilesi Avustralya’ya uğurlandı
25ekim –Fransz Cumhurbaşkanı De Gaulle Türkiye’ye geldi Kıbrıs için bölünme şarttır dedi
1969
6ocak –ABD büyükelçisinin arabası ODTÜ bahçesinde yakıldı
11ocak –İstanbul Kartal-cevizli Singer fabrikasında polis işçi çatışması
28ocak –Küçük çekmece gölü dondu
11şubat –6filo istanbulda protesto edildi,yaralanalar var
12şubat –Vahi Öz öldü
26şubat –6filo ziyaretleri iptal edildi
17mart –İstanbul üniversitesinde öğrenci döğüşü
12 nisan –ODTÜ ekim ayına kadar kapatıldı
14nisan –İstanbul hukuk fakültesi 1 hafta kapatıldı
14mayıs –İnönü-Bayar el sıkıştılar
13haziran –Irak hava kuvvetlerine bağlı iki jet yanlışlıkla Hakkari’yi bombaladı
3temmuz –Türk –Amerikan ikili anlaşması Türkiye’de bulunan üslerin mülkiyetinin Türkiye’ye ait olduğu kesinleşti
23eylül –ODTÜde olaylar 1 öğrenci öldü
29eylül –Ereğli demir çeik işçileri grevde
12ekim –genel seçimler –AP-260 CHP-144 GP-14 BP –7 TİP –6 MHP –1 YTP –3
Bağımsız –11 Açık –1
28ekim –bir kısım öğrenci dernekleri kapatıldı
15aralık –tös ve ilksen in ortak düzenlediği 4 günlük öğretmen boykotu başdı Hükümet TRT ye yayın yasağı koyduy
16 aralık –Boğaz köprüsü 303 milyon liraya ihale edildi (1074 metre uzunluğunda dünyanın 4 Büyük köprüsü ,su seviyesi 64 metre,kule boyları 165 metre)
19aralık –6filo İzmir’de Şehirde protesto olayları başladı
31aralık –Başkan Sunay aşırı sola dikkat çekti
1970
7ocak –grip salgını
19ocak –beyaz kelebekler topluluğunun 3 elemanı Adapazarı yolunda trafik kazasında öldüler
27mart –Gediz depremi 1087 ölü
14temmuz –Askerlik süresi 20 ,yedek subaylık 18 aya indi
9 ağustos –Türk parası devalue edildi
25 ekim –genel nüfus sayımı –35666549
27kasım –dünyanın 3avrupa’da 2büyük opera binası olan 23 yılda bitirilen İstanbul
Kültür sarayı ‘cadı kazanı’ adlı oyunun temsili esnasında esrarengiz bir şekilde tamamen yandı
10 aralık –İstanbul’da 8 fdakülte kapatıldı
11 aralık –Hava kuvvetleri komutanı Orgeneral Muhsin Batur ,başkan Sunay’a muhtıra verdi
1971
18ocak –İstanbul Üniversitesi polis öğrenci çatışması
20ocak –ODTÜ süresiz olarak kapatıldı
4mart –Ankara’da 4 Amerikalı asker kendilerine Türk halk kurtuluş ordusu adı verilen bir örgüt tarafından kaçırıldı
12 mart –Silahlı kuvvetler 12 mart muhtırası verdi
19 mart –Nihat Erim hükümeti kurmakla görevlendirildi
26mart –Kocaeli milletvekili Nihat Erim5 Apli ,3 CHP li 1 MGP li 1 Milli birlik gurubu üyesi ile parlemento dışından 14 teknisyen görev aldı
5nisan –2 zengin işadamı Dev-Genç üyesi olduklarını söyleyen kişiler tarafından kaçırıldı
3 nisan –eşkıya sokağa hakim olmuştur
27nisan –Dev-Genç ,Doğu kültür ocaklşarı ve Ülkü ocakları kapatıldı
3mayıs –Ziraat bankası Unkapanı şubesi soyulmak istendi müstahdem öldürüldüsuçlular yakalandı
17mayıs –İsrail2in İstanbul başkonsolosu Ephraim Elrom kaçırıldı
21mayıs –Anayasa mahkemesi Milli Nizam Partisinin laik devlete karşı olduğu gerekçesiyle kapattı
4 mayıs –Bingöl depremi
23temmuz –sıkıyönetim 11 ilde iki ay uzatıldı
5 ağustos-Türkiye Kızıl Çin’I tanıdı Ankara’daki milliyetçi Çin mensupları
ülkeden ayrıldılar
10 eylül –Boğaziçi Üniversitesi açıldı
Robert kolej okulu TC ye devredilerek bu ad altında öğrenime başladı Okul 1863 yılında Christopher Robert adlı bir tacir tarafından kurulmuştu
19eylül –Filiz Vural Avrupa güzellik kraliçesi seçildi
5 aralık –Nihat Erim 2 Kabinesini kurdu
1972
10ocak –Askeri yargıtay ;Deniz Gezmiş ,Yusuf Aslan ,Hüseyin İnan hakkı dakiölüm cezalarını onayladı
23ocak –İstanbul’da sabah 0300 dan akşam satt 1800 a kadar sokağa çıkma yasağı konuldu fırtına –1 adlı operasyonda 512000 dairede anarşistler arandı
8şubat –Türkiye^’de haşhaş ekiminin yasaklanmasından sonra Amerika devleti ilk tazminat olarak 35 milyon tl verdi İnönü ve Churchill’in 2Dünya savaşı sırasında Adana’da yaptığı görüşmeler aradan 25 yıl geçmiş olduğu için İngiliz usullerine göre incelemeye açıldı
24şubat –229 sanıklı Dev-Genç davasınas Ankara 1 nolu sıkıyönetim mahkemesinde başlandı
11 mart –İPRAŞ rafinerisi hükümete devredildi
14mart –Marmara’da deprem
23mart –Cumhurbaşkanı Sunay; Gezmiş ,İnan ve Aslan hakkındaki cezayı onayladı
30mart –Başbakan Erim anarşistler tarafından öldürülen 2 İngiliz ve 1 Kanadalı teknisyen için İngiliz ve Kanada başbakanlarına tazi,ye mesajı gönderdi
12nisan –ABD den satın alınan ‘oruç reis’ ve ‘uluç ali reis’ adlı denizaltılalar Gölcüğe geldi
22 nisan –Ana muhalefet partisi CHP İnönücüler ve Ecevitçiler olmak üzere ikiye bölündü İnönü ‘CHP de İttihat ve terakki usullerine izin vermiyeceğim dedi
4 mayıs –Jandarema genel komutanı Org Kemalettin Eken’e suikast
5 mayıs –İnönü birer sat arayla 3 kez kalp spazmı geçirdi
6 mayıs –Gezmiş ,Aslan ve İnan’ın idam kararı Ankara Cebeci sivil kapalı cezaevi avlusunda yerine getirildi
7mayıs –CHPolağanüstü kurultayı İnönü :498 Ecevit 709 oy aldı
8mayıs –İnönü Atatürk’ün ölümünden beri aralıksız olarak 33 yıldır oturduğu CHP liderliğinden istifa etti Ecevit’devrimci kadrolar CHPyi Atatürk ve İnönü’ye layık bir şekilde yaşatacak’dedi
Kemal Satır ‘inönü hayattayken İnönüsüz bir CHP nasıl olacaktır’
14mayıs –Ecevit genel başkan
15mayıs –Milli savunma bakanı Ferit Melen kabineyi kurmakjla görevlendirildi
20temmuz –500000 işçi Almanya’ya yollandı
4 eylül –Cumhuriyetçi parti kuruldu
1 ekim –Boksör Cemal Kamacı Avrupa profesyonel boks 635 kilo şampiyonu oldu
19ekim –AP kongresi Demirel yeniden başkan
5kasım –İnönü malatya milletvekilliğinden ve CHPden istifa etti
16kasım –İnönü ilk tabi senatör olarak göreve başladı
1973
28ocak –Los Angeles başkonsolosumuz Mehmet Baydar ile Konsolos Bahadır Demir ,Mıgırdıç Yanıkyan adlı bir terörist tarafından öldürüldü
14şubat –Ermenilerin Marsilyada bir klise avlusuna diktikleri Türkiye aleyhtarı anıt yüzünden Fransa protesto edildi Büyükelçi yurda çağrıldı
19şubat –Çankırı ,Kırşehir ,Bolu ,Katamonu da deprem
4 mart –MGP ,CP ve bağımsız halkçıların birleşmesiyle oluşan partiye Cumhuriyetçi Güven Partisinin başkanlığına Turhan Fevzioğlu seçildi
26mart –Boğaz köprüsü karşılıklı bağlandı
28mart –7 yıllık görev süresi dsolan 5 Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay görevinden ayrıldı
5 nisan –Emekli Oramiral kontenjan senatörü Fahri Korutürk 6 Cumhurbaşkanlığına seçildi
6 nisan –Naim Talu kabineyi kurdu
5temmuz –üniversite sınav soruları çalındı
6ekim –Ortadoğuda yeniden savaş İsrail-Arap
14ekim –milletvekilliği seçimleri CHP-185 AP –149 MSP -48DSP –48 CGP –13 MHP –3 TBP –1 Bağımsızlar –6
30ekim –İstanbul boğaz köprüsü Korutürk tarafından törenle açışldı
15kasım –yazar Nihal Atsız tutuklandı
25 kasım –Yunanistan’Da darbe oldu
8aralık –Korutürk Çetin Altan’ı affetti
25aralık –İnönü vefat etti saat 16 10
1974
26 ocak –CHP-MSP koalisyonu göreve başladı
1 şubat –İzmir depremi
3mart –Paris Orly havaalanında kaza THY nin DC-10 yolcu uçağı kalkışından hemen sonra düştü 335 yolcu 12 mürettebat ölü
11mart –Alkollü içki olduğu için biranın ruhsatsız yerlerde satılması yasaklandı
25nisan –Sophia Loren ve prodüktör eşi Carlo Ponti Türkiye’ye geldi
1temmuz –Nihat Erim hükümetinin yasakladığı haşhaş ekimine bakanlar kururu kararıyla izin verildi
5temmuz –Haşhaş kararına Amerika sert tepki gösterdi ABD Ankara büyükelçisi
Macomber’I istişare için Washington’a çağırdı
15temmuz –Kıbrıs’ta Yunanistan’a bağlı subayların yönetimindeki ulusal muhafız gücü kuvvetleri ,bir hükümet darbesi yaparak yönetime el koydu Lefkoşe Rum radyosundan yaptıkları yayınlarda Cumhurbaşkanı Makarios’un öldüğünü iddia eden darbeciler ,bir ulusalkurtuluş hükümeti kurulduğunu belirterek ,eski ENOSİSçilerden
Nikos Sampson ‘un cumhurbaşkanı sıfatıyla and içtiğini ve Kıbrıs’ta bir Yunan cumhuriyeti kurulduğunu ilan ettiler
16temmuz –ABD ve İngiltere ,Türkiye’in Kıbrıs’a karışmamasını istedi Moskova darbeyi faşist olarak niteledi Amerika 6 Filosunu Kıbrıs’a gönderdi Ecevit siyasi parti liderleriyle son gelişmeleri görüştü Demirel oldu bittiye kalkanlar hüsrana uğrar dedi Kıbrıs Türk radyosu Bayrak yaptığı yayınlarda Kıbrıstaki Yunan alayının darbeye katıldığını bildirdi İngiliz dışişleri Callagan ‘Atina ve Ankara’ya sakin olmalarını tavsiye etti ’Başpiskopos Makarios’un ölmediği belli oldu Dahası Makarios’un Yunanistan’daki cuntacı subaylara yazdığı mektup açığa çıktı
Bu mektupta Makarios 10000 kişilik Rum muhafız gücünün başındaki 650 subayın Yunanistan’a çağrılmasını istiyordu
Başbakan Ecevit Türk yönetimi Kıbrıs’ta yegane meşru yönetim sayılmalıdır diyordu 17 temmuz –Başbakan Bülent Ecevit İngiltere Başbakanı Harold Wilson’la görüştü
Gazetecilere Yunan hükümetini olayların tahrikçisi ve sorumlusu sayıyoruz cevabını verdi Bazı zırhlı Türk birlikleri Nersin limanına geldi Ataş petrol rafinerisi ansızın revizyona girerek petrol üretimini düşürdü BM Kıbrısla ilgili olarak toplandı
Yunanistan’da darbeyi doğru bulmayan 22 general emekliye sevk edildi İngiltere Kıbrıs’a müdahalerye taraftar olmadığını söyleyerek garantör devlet olarak Türkiye’yi yalnız bıraktı ABD Dışişleri bakanlığı Kıbrıs konusunda karasız olduğunu söyledi
18temmuz –TBMM gizli bir toplantı yaptı Kıbrıstaki darbenin lideri EOKA cı Sampson Türkiye’nin müdahalesi için hiçbir sebep yoktur dedi Yunanistan’dan 5 uçak dolusu asklerve silah Kıbrıs’a gitti Darbeciler Kıbrıs’ta Rumlar ile Türkleri ayıran yeşil hatta mevzilenmeye başladılar New York’a gelen Makarios BM adaya silahlı müdahalede bulunmamalı dedi Sovyetler BM nin müdahalesini istedi Yunan ordusu alarmda
19temmuz –NATO daki Yunan delegesi Kıbrıs’taki Yunan subaylarının geriye çağrılabileceğini söyledi ,sonra sözünden caydı Ecevit BM delegesine adadaki tek meşru yönetimin Türk yönetimi olduğunu iletti
Kıbrıs Türk toplumunun lideri ve devlet başkan yardımcısı Rauf Denktaş tüm ümidim Türkiye’nin buraya gelmesidir dedi
20temmuz –Uluslar arası görüşmeler olumlu sonuç vermeyince Ecevit adaya müdahale kararı aldı Çıkarma hazırlıkları başladı 21 temmuz –Kıbrıs’ta havada ve karada savaş başladı Türk uçakları Kıbrıs’a çıkarma yapmak isteyen ve savaş gemileriyle korunan büyük bir Yunan filosuna ateş açtı Türk ve Yunan donabnmaları Kıbrıs sularında fiilen çatıştı
Adadaki Türk alayına saldıran Yunan alayı püsjkürtüldü Kıbrıs’ın kuzey sahillerğine ve Girne limanına Türkiye çıkarma yaparken paraşütçülerimiz Lefkoşenin Türk kesimine indi Rumlar bazı köylerdeki sivil Türkleri öldürmeye başladı ABD dışişleri bakanı Kissinger Ecevitle telefonda 2 defa görüştü Türk ordusunun indirme ve çıkarmadaki başarısı Türkiye’de bayram havası yarattı Pakistan ,İran ve Afganistan yardım sözü verdi TBMM hükümete savaş açma yetkisi verdi 14 ilde sıkıyönetim ilan edildi Bütün sivil uçak ve gemiler Türk ordusunun emrine verildi BM genel sekreteri Wadheim ikinci kez barış çağrısı yaptı
22temmuz –Kıbrıs barış harekatı BM ateşkes çağrısına uyularak sona erdirildi
23temmuz –Sampson istifa etti Türk ordusunca esir alınan 700 Yunan askeri Mersin’e getirildi, Sampson’un yerine Klerides geçti
24temmuz –Atina’da Karamanlis hükümeti kuruldu Siyasal af ilan edildi Washington Post gazetesi 2CIA ,Makarios’u devirdi ,Kissingerde Sampson’u destekledi diye yazdı
25temmuz –Ecevit ‘Türk Yunan işbirliği Kurtuluş savaşı sonrası kadar zorunludur dedi Kıbrıs için ateşkes görüşmeleri Cenevre’de başladı
30 temmuz –Kıbrıstaki yabancı kuvvetlerin çekilmesinin Türkiye tarafından reddedilmesi üzerine kesilen görüşmeler yeniden başladı ve Cenevre anlaşması imzalandı Anlaşmada müdahale hakkı yeniden belirtildi
1ağustos –ABD temsilci,ler meclisinde ,Türkiye’ye ABD yardımlarının kesilmesi onaylandı
3ağustos –Yunanistan Cenevredeki 2 Konferansa katılmak için TSK nın ateşkes öncesi sınırlara çekilmesini istedi
5 ağustos –Girne’deki Rumlar denizden ve havadan takviye alıp Türk kuvvetlerine gece yarısı saldırdı Çarpışmalar sabaha kadar sürdü
9ağustos –Cenevre konferansında Türk tezinin corafi temele dayakı konfederasyon olduğu açıklandı Bu teze göre Rum yönetimi ile olan sınır Erenköy ,Lefke ve Lefkoşe’nin güneyinden geçecekti
11 ağustos –Yunanistan ve İngiltere Cenevre’de Türk tezini görüşmeyi kabul etti
İngiltereKıbrıs’taki üslerden uçaklarını çekmekten vazgeçti Adaya maaşla çalıştırdığı
Nepalli Gurka’ları gönderdi Aktori üssünden ayrılan İngiliz komando bölüğünde adaya döndü
13ağustos –Yunanlılar Meriç kıyısına mayın döşeyip ,siper kazdılar
14ağustos –ikinci Kıbrıs harekatı başladı
|