Kas Lifleri Nelerdir? Kas Lifleri Hangileridir? Kas Yapısı Çeşitleri Nelerdir?

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-11-2012

insan vücudu düzenleyici denetleyici organ sistemleri
İnsan vücudunun yapı ve şeklini inceleyen bilim dalına anatomi denir

Anatomik incelemelerde, önce insan vücudu sistemlerine ayrılır, daha sonra, herbir sistemin elemanları mikroskobik ve makroskobik olarak incelenir

Canlılardaki organ fonksiyonlarını inceleyen bilim dalına ise Fizyoloji denir

Fizyoloji, özellikle yaşamın kaynağını oluşturan fiziksel ve kimyasal olayları açıklamaya çalışır

Bu insan vücudunun; anatomik ve fizyolojik özellikleri aşağıdaki gibi incelenmeye çalışılacaktır

1

Düzenleyici ve Denetleyici Sistemler
2

Üreme sistemi
3

Hareket sistemi
4

Dolaşım sistemi
5

Sindirim sistemi
6

Solunum sistemi
7

Boşaltım sistemi
Düzenleyici ve Denetleyici Sistemler
Sinir Sistemi
Sinir sistemi, sinir hücresi (nöron) ve glial hücrelerden oluşur

Bun*lardan sadece sinir hücreleri bilgi iletiminde rol oynar

Glia hücreleri ise si*nir hücrelerine mekanik ve metabolik destek sağlar

Bunların çoğu merkezi sinir sisteminde bulunur

Sinir Hucresi Nedir, Bir Sinir Hücresinin Yapısı ve Görevleri
Bir sinir hücresi, hücre çekirdeği içeren gövde kısmıyla, dendrit adı verilen çok sayıda uzantı ve aksondan (sinir lifi) oluşur

Sinir gövdesi, çe*kirdek ve etrafını saran sitoplazmadan oluşur

Sitoplazma içinde bol miktar*da mitokondri ve ribozomlu endoplazmik retikulum bulunur

Dendrit, hücre gövdesinden dışa doğru çıkan uzantılardır

İçleri sitoplazma ile doludur

Dendritler, uyaranları diğer sinir hücresinden alırlar

Akson, hücre gövde*sinden tek olarak çıkan uzantılardır

Aksonlar uç kısımlarına doğru dallara ayrılırlar

Her bir dal düğme şeklindeki yapılarla sonlanırlar

Bu yapılar bir sinir hücresinin diğer bir hücreyle bağlantı (sinaps) noktalarıdır

Bazı sinir hücrelerinde miyelin kılıf bulunur

Miyelin kılıf, akson et*raflarındaki “schwann hücre” zarının akson çevresini çok sayıda katlar ha*linde sarmasıyla oluşur

Yalıtkan olan bu zar, 1-2 p

m’de bir, düzenli aralık*larla kesintiye uğrar

Bu noktalara “Ranwier boğumları” denir

Schvvann hücreleri sinir hücrelerine mekanik ve metabolik destek sağlar

Sinir Hücresi Çeşitleri
Duyu hücreleri: Uyarıları alıcılardan merkezi sinir sistemine taşır

Motor hücreleri: Merkezi sinir sisteminden verilen emirleri ilgili organa taşıyan sinirlerdir

Ara sinirler: Merkezi sinir sisteminde bulunur

Duyu ve motor sinir*leri birbirine bağlar

Sinir hücrelerinin birbirine bağlanması
İki sinir hücresi arasındaki bilgi alışverişinin sağlandığı dokunma nok*tasına sinaps denir

Sinaps, bir hücrenin akson ucuyla diğer hücrenin dendriti veya hücre gövdesi arasında gerçekleşir

Sinapslarda ileti, sinaps boşluğuna akson uçlarından salgılanan bilgi taşıyıcı kimyasal maddelerle sağlanır

Sinir hücrelerinde bilginin taşınması
Sinir lifinde bilgi aktarımının başlaması ısı, sıcaklık, kimyasal ve mekanik etkilerle olabilir

Bilginin iletilmesi ise tamamiyle elektro-kimyasal bir olaydır

Bu haliyle iletken telde elektrik akışına benzer

Sinir hücresi, dinlenim hali (polarize), uyarılma hali (depolarize) ve tekrar eski duruma gelip yeni bir uyarana karşı hazır durumda (repolarize) bulunabilir

Bu olaylar aşağıda verildiği gibi gerçekleşmektedir

Polarize (dinlenim) haldeki hücrenin dış tarafında Na iyonları, iç tarafında ise K iyon konsantrasyonları fazladır

Bu nedenle hücre dışı pozitif hücre içi ise negatif yük dağılımı gösteririr

Uyarılmış halde ise iç yüzü pozitif, dış negatif değer kazanır

Bu olaya depolarizasyon denir

Na iyonlarının, hücre sitoplazmasında belirli bir sınıra eriştiğinde iyonların hücre içine girişi engellenir

Tam bu noktada sitoplazmadaki K iyonları hücre zarının dış yüzeyinde toplanmaya başlar

Böylece hücre tekrar dinlenim durumuna dönmüş olur

Buna repolarizasyon denir

Repolarizasyondan hemen sonra hücre zarının içi ve dışı arasında Na ve K dengesinin sağlanabilmesi için Na iyonları tekrar sitoplazma dışına taşınırken, Kiyonları ise içeri alınır

Aktif taşıma şeklinde gerçekleşen bu olaya NaK pompası denir

Eşik Değeri
Bir sinir hücresinin uyarılabilmesi için, uyaranın belirli bir değerde olması gerekir

Buna eşik değeri denir

Uyaranla birlikte bilgi, kendiliğinden gelişir ve yayılır

Hep yada Hiç İlkesi
Tek hücrelilerde yapılan deneyler, bilgi iletim hızının uyaranın cinsine ve büyüklüğüne bağlı olmadığını göstermektedir

Bir ileti herhangi bir değişikliğe uğramadan akson boyunca sabit hızla iletilir

Bu durum “hep ya da hiç” ilkesiyle açıklanmaya çalışılır

Bilgi ileti hızı
Bilgi iletiminin, miyelinli liflerde miyelinsizlere göre daha hızlı gerçekleştiği gösterilmiştir

Miyelin kılıflarda bulunan ranvvier boğumlarında ileti, boğumdan boğuma atlayarak ilerler

Buna sıçrayıcı (saltori) ileti denir

Uyartının akson boyunca sıçrayarak iletilmesi, ileti hızını 5-7 kat daha artırır

Kalın miyelinli liflerde ileti hızı yaklaşık olarak ince miyelinlilere göre 50 kat daha fazladır

Sonuç olarak, ince miyelinsiz sinir liflerinde ileti hızı saniyede 0,5 m’den, çok kalın miyelinli liflerde 100 m’ye kadar ulaşır

09-11-2012	#2
Prof. Dr. Sinsi	Kas Lifleri Nelerdir? Kas Lifleri Hangileridir? Kas Yapısı Çeşitleri Nelerdir? insan vücudu düzenleyici denetleyici organ sistemleri İnsan vücudunun yapı ve şeklini inceleyen bilim dalına anatomi denir Anatomik incelemelerde, önce insan vücudu sistemlerine ayrılır, daha sonra, herbir sistemin elemanları mikroskobik ve makroskobik olarak incelenir Canlılardaki organ fonksiyonlarını inceleyen bilim dalına ise Fizyoloji denir Fizyoloji, özellikle yaşamın kaynağını oluşturan fiziksel ve kimyasal olayları açıklamaya çalışır Bu insan vücudunun; anatomik ve fizyolojik özellikleri aşağıdaki gibi incelenmeye çalışılacaktır 1 Düzenleyici ve Denetleyici Sistemler 2 Üreme sistemi 3 Hareket sistemi 4 Dolaşım sistemi 5 Sindirim sistemi 6 Solunum sistemi 7 Boşaltım sistemi Düzenleyici ve Denetleyici Sistemler Sinir Sistemi Sinir sistemi, sinir hücresi (nöron) ve glial hücrelerden oluşur Bunlardan sadece sinir hücreleri bilgi iletiminde rol oynar Glia hücreleri ise sinir hücrelerine mekanik ve metabolik destek sağlar Bunların çoğu merkezi sinir sisteminde bulunur Sinir Hucresi Nedir, Bir Sinir Hücresinin Yapısı ve Görevleri Bir sinir hücresi, hücre çekirdeği içeren gövde kısmıyla, dendrit adı verilen çok sayıda uzantı ve aksondan (sinir lifi) oluşur Sinir gövdesi, çekirdek ve etrafını saran sitoplazmadan oluşur Sitoplazma içinde bol miktarda mitokondri ve ribozomlu endoplazmik retikulum bulunur Dendrit, hücre gövdesinden dışa doğru çıkan uzantılardır İçleri sitoplazma ile doludur Dendritler, uyaranları diğer sinir hücresinden alırlar Akson, hücre gövdesinden tek olarak çıkan uzantılardır Aksonlar uç kısımlarına doğru dallara ayrılırlar Her bir dal düğme şeklindeki yapılarla sonlanırlar Bu yapılar bir sinir hücresinin diğer bir hücreyle bağlantı (sinaps) noktalarıdır Bazı sinir hücrelerinde miyelin kılıf bulunur Miyelin kılıf, akson etraflarındaki “schwann hücre” zarının akson çevresini çok sayıda katlar halinde sarmasıyla oluşur Yalıtkan olan bu zar, 1-2 pm’de bir, düzenli aralıklarla kesintiye uğrar Bu noktalara “Ranwier boğumları” denir Schvvann hücreleri sinir hücrelerine mekanik ve metabolik destek sağlar Sinir Hücresi Çeşitleri Duyu hücreleri: Uyarıları alıcılardan merkezi sinir sistemine taşır Motor hücreleri: Merkezi sinir sisteminden verilen emirleri ilgili organa taşıyan sinirlerdir Ara sinirler: Merkezi sinir sisteminde bulunur Duyu ve motor sinirleri birbirine bağlar Sinir hücrelerinin birbirine bağlanması İki sinir hücresi arasındaki bilgi alışverişinin sağlandığı dokunma noktasına sinaps denir Sinaps, bir hücrenin akson ucuyla diğer hücrenin dendriti veya hücre gövdesi arasında gerçekleşir Sinapslarda ileti, sinaps boşluğuna akson uçlarından salgılanan bilgi taşıyıcı kimyasal maddelerle sağlanır Sinir hücrelerinde bilginin taşınması Sinir lifinde bilgi aktarımının başlaması ısı, sıcaklık, kimyasal ve mekanik etkilerle olabilir Bilginin iletilmesi ise tamamiyle elektro-kimyasal bir olaydır Bu haliyle iletken telde elektrik akışına benzer Sinir hücresi, dinlenim hali (polarize), uyarılma hali (depolarize) ve tekrar eski duruma gelip yeni bir uyarana karşı hazır durumda (repolarize) bulunabilir Bu olaylar aşağıda verildiği gibi gerçekleşmektedir Polarize (dinlenim) haldeki hücrenin dış tarafında Na iyonları, iç tarafında ise K iyon konsantrasyonları fazladır Bu nedenle hücre dışı pozitif hücre içi ise negatif yük dağılımı gösteririr Uyarılmış halde ise iç yüzü pozitif, dış negatif değer kazanır Bu olaya depolarizasyon denir Na iyonlarının, hücre sitoplazmasında belirli bir sınıra eriştiğinde iyonların hücre içine girişi engellenir Tam bu noktada sitoplazmadaki K iyonları hücre zarının dış yüzeyinde toplanmaya başlar Böylece hücre tekrar dinlenim durumuna dönmüş olur Buna repolarizasyon denir Repolarizasyondan hemen sonra hücre zarının içi ve dışı arasında Na ve K dengesinin sağlanabilmesi için Na iyonları tekrar sitoplazma dışına taşınırken, Kiyonları ise içeri alınır Aktif taşıma şeklinde gerçekleşen bu olaya NaK pompası denir Eşik Değeri Bir sinir hücresinin uyarılabilmesi için, uyaranın belirli bir değerde olması gerekir Buna eşik değeri denir Uyaranla birlikte bilgi, kendiliğinden gelişir ve yayılır Hep yada Hiç İlkesi Tek hücrelilerde yapılan deneyler, bilgi iletim hızının uyaranın cinsine ve büyüklüğüne bağlı olmadığını göstermektedir Bir ileti herhangi bir değişikliğe uğramadan akson boyunca sabit hızla iletilir Bu durum “hep ya da hiç” ilkesiyle açıklanmaya çalışılır Bilgi ileti hızı Bilgi iletiminin, miyelinli liflerde miyelinsizlere göre daha hızlı gerçekleştiği gösterilmiştir Miyelin kılıflarda bulunan ranvvier boğumlarında ileti, boğumdan boğuma atlayarak ilerler Buna sıçrayıcı (saltori) ileti denir Uyartının akson boyunca sıçrayarak iletilmesi, ileti hızını 5-7 kat daha artırır Kalın miyelinli liflerde ileti hızı yaklaşık olarak ince miyelinlilere göre 50 kat daha fazladır Sonuç olarak, ince miyelinsiz sinir liflerinde ileti hızı saniyede 0,5 m’den, çok kalın miyelinli liflerde 100 m’ye kadar ulaşır