Güneş Sistemi - Güneş Sistemi'ndeki Gezegenler Hangileridir? Güneş Sistemi Hakkında

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-11-2012

Uranüs (gezegen)

Uranüs

Gezegenin bulunuşu William Herschel1781
Yörünge Özellikleri
Yarı büyük eksen 2

872

460

000 km

192 AB
Günberi 2

741

300

000 km

183 AB
Günöte 3

003

620

000 km

201 AB
Yörünge dışmerkezliği 0046
Yörünge eğikliği 077o
Dolanma süresi 30

6854 gün84 yıl
Kavuşum süresi 36966 gün
Yörünge hızı ortalama 681 km/saniye
Uydu sayısı 27
Gözlem Özellikleri
Yer'e en yakın konumda
Yer'e Uzaklık 2

581

900

000 km

173 AB
Görünür çap 41 ark saniye
Görünür parlaklık 53
Yer'e en uzak konumda
Yer'e Uzaklık 3

157

300

000 km

211 AB
Görünür çap 33 ark saniye
Görünür parlaklık 60
Fiziksel Özellikler
Ekvator çapı(1 bar düzeyinde) 51

118 km

(401 x Yer)
Kutupsal çap(1 bar düzeyinde) 49

946 km

Basıklık 0023
Hacim 63 x Yer
Kütle 145 x Yer
Yoğunluk 127 g/cm3
Eksen eğikliği 9777o (ters dönüş)
Dönme süresi - 17 sa

14 dk

24 s

(ters yönde) Ekvatorda yerçekimi

(1 bar düzeyinde) 887 m/s2
(09 x Yer) Ekvatorda kurtulma hızı
(1 bar düzeyinde) 213 km/saniye(19 x Yer)
Beyazlık(albedo) 051
Etkin sıcaklık 58 K

Uranüs Güneş sisteminin Güneş'ten uzaklık sırasına göre 7

gezegenidir

Çap açısından Jüpiter ve Satürn'den sonra üçüncü kütle açısından bu iki gezegen ve Neptün'ün ardından dördüncü sırada gelir

Adını Yunan mitolojisi'ndeki gökyüzü tanrısı Uranos'tan (Yunanca'da Οὐρανός Latinceleştirilmiş şekli ile Uranus) alır

1781 yılında William Herschel tarafından bulunmuştur

Gaz devleri sınıfına girmektedir

Yörünge

Uranüs Güneş çevresinde bir devrini 84 yılda tamamlar

Hafifçe eliptik olan yörüngesi boyunca Güneş'e uzaklığı 18-20 Astronomi birimi (ortalama 192 AB) arasında değişir

Fiziksel özellikler

Uranüs’ün kütlesi Yer’inkinin 15 katı hacmi ise 63 katıdır

Uranüs’ün çevresinde ince keskin hatlı ve koyu renkli 10 halkanın olduğu tespit edilmiştir

Halkaların tümü yaklaşık 1 m çapında koyu renkli kaya benzeri parçalardan oluşmaktadır

Bunların yapısı henüz belirlenememiştir

Uranüs kutbu güneşe bakacak şekilde tekerlek gibi döner

Böylece etrafındaki halkalar da dik olarak onunla birlikte döner

Uranüs’de Yer’in ve Satürn’ün çevresindekilerle karşılaştırılabilecek ölçüde manyetik alan vardır

Manyetik alanın ekseni gezegenin dönme eksenine göre 55o eğiktir ve bu diğer gezegenlere oranla oldukça yüksek bir değerdir

Bu eğiklik manyetik alanın güneş rüzgarı karşında tirbuşan benzeri uzun bir kuyruk yapmasına neden olur

Gezegenin dönme periyodu yaklaşık olarak 17

5 saattir ve dönme ekseni olağandışıdır

Uranüs’ün eriyik halde bulunan ağır bir çekirdeği vardır

Çekirdeğin çevresinde ise su metan ve amonyaktan oluşan birkaç bin oC sıcaklığında ve binlerce km kalınlığında bir manto yer alır

Bu aşırı sıcak mantonun üzerindeki atmosferin ağırlığından kaynaklanan devasa basıncın etkisiyle kaynayamadığı ve buranın elektriksel olarak iletken olduğu gezegenin manyetik alanını ürettiği sanılmaktadır

Atmosfer

Etkin sıcaklık 58 K
1 bar basınçtaki sıcaklık 76 K
1 bar basınçtaki yoğunluk 042 kg/m3
Rüzgar hızı 0 ile 200 m/s arası
Skala yüksekliği 277 km
Ortalama moleküler ağırlık 264 g/mol
Bileşim: Hidrojen (H2) % 83 Helyum (He) %15 Metan (CH4) %2 Aerosoller: Amonyum buzu; su buzu; amonyum hidrosülfit; Metan buzu (?)

Uydular

Uranüs’ün 27 uydusu bilinmektedir

Jüpiter ve Satürn’den sonra en fazla uyduya sahip olan gezegendir

Beş büyük uydusunun (Miranda Umbriel Ariel Oberon ve Titania) çapı 500–1600 km arasında değişir

Küçük uydular: Cordelia Ophelia Bianca Cressida Desdemona Juliet Portia Rosalind Belinda Puck Caliban Stephano Trinculo Sycorax Prospero Setebos S/1986 U10 S/2001 U2 S/2001 U3 S/2003 U1 S/2003 U2 S/2003 U3

Neptün (gezegen)

Neptün

Gezegenin bulunuşu Galle Le Verrier Adams1846
Neptün Güneş sisteminin Güneş'ten uzaklık sırasına göre 8

gezegenidir

Kütle açısından Jüpiter ve Satürn'den sonra üçüncü çap açısından bu iki gezegen ve Uranüs'ün ardından dördüncü sırada gelir

Adını Roma deniz tanrısı Neptunus'tan alır

1846 yılında Urbain Le Verrier ve Johann Gottfried Galle tarafından bulunmuştur

Gaz devleri sınıfına girmektedir

Yörünge Özellikleri
Yarı büyük eksen 4

495

060

000 km

30 AB
Günberi 4

444

450

000 km

297 AB
Günöte 4

545

670

000 km

304 AB
Yörünge dışmerkezliği 0011
Yörünge eğikliği 177o
Dolanma süresi 60

189 gün1648 yıl
Kavuşum süresi 36749 gün
Yörünge hızı ortalama 543 km/saniye
Uydu sayısı 13
Gözlem Özellikleri
Yer'e en yakın konumda
Yer'e Uzaklık 4

305

900

000 km

288 AB
Görünür çap 24 ark saniye
Görünür parlaklık 77
Yer'e en uzak konumda
Yer'e Uzaklık 4

687

300

000 km

313 AB
Görünür çap 22 ark saniye
Görünür parlaklık 79
Fiziksel Özellikler
Ekvator çapı(1 bar düzeyinde) 49

528 km

(388 x Yer)
Kutupsal çap(1 bar düzeyinde) 48

682 km

Basıklık 0017
Hacim 58 x Yer
Kütle 17 x Yer
Yoğunluk 164 g/cm3
Eksen eğikliği 2832o
Dönme süresi 16 sa

6 dk

36 s

Ekvatorda yerçekimi(1 bar düzeyinde) 1115 m/s2(114 x Yer)
Ekvatorda kurtulma hızı(1 bar düzeyinde) 235 km/saniye(21 x Yer)
Beyazlık(albedo) 041
Etkin sıcaklık 47 K

Fiziksel özellikler

Güneşe olan uzaklığından dolayı Neptün gezegeni hakkında kesin bilgiler bulunmamaktadır

Fakat gezegenin yakınlarından geçen Voyager 2 uzay sondasından alınan bilgilere göre gezegen 22300 km lik yarı çapa sahiptir ve kendi ekseni etrafındaki dönüşünü 17

24 saatte tamamlamaktadır

Uydular

Neptün gezegeninin bilinen iki uydusu bulunmaktadır

Bunlardan 2000 km yarı çaplı Triton 1846'da Lassel tarafından bulunmuştur

Gezegenin ikinci uydusu olan Nereid ise 1949 yılında Kuiper tarafından keşfedilmiştir

Nereid güneş sistemindeki en büyük dış merkezliliğe sahip olan uydudur

Bu neden uydunun Neptün'den uzaklığı 1

3x106 km ile 9

8x106 km arasında değişmektedir

Halkalar

Tüm büyük gezegenlerde olduğu gibi Neptün gezegeninin de çevresinde halkalar bulunmaktadır

Bu halkalar tam olarak ilk kez Voyager 2 uzay sondası ile gözlenmiştir

Le Verrier Adams Galle gibi halkaların isimleri gezegen hakkında çalışma yapmış olan kişilerin adlarından alınmıştır

En dıştaki halka olan Adams halkası dört halkanın sicim gibi burulmasından oluşmuştur

Yoğunluğu yüksek olan bu halkanın genişliği 1000 km kadardır

Neptün'ün bulunması

Gezegenin bulunması tamamen matematiksel hesaplamalara dayanmaktadır

Uranüs gezegeninin yörüngesinde ki düzensizlikleri inceleyen Le Verrier 1845 yılında Uranüs gezegeninin yörüngesindeki düzensizliklerin daha dışarıdaki bir gezegenden kaynaklandığını buldu ve yaptığı hesaplamalar sonucunda elde ettiği koordinatları Galle adındaki astronoma bildirdi

Galle elindeki verilere dayanarak yaptığı çalışmalar sonucunda 1846 yılında Neptün gezegenini gözlemlemeyi başardı

09-11-2012	#9
Prof. Dr. Sinsi	Güneş Sistemi - Güneş Sistemi'ndeki Gezegenler Hangileridir? Güneş Sistemi Hakkında Uranüs (gezegen) Uranüs Gezegenin bulunuşu William Herschel1781 Yörünge Özellikleri Yarı büyük eksen 2872460000 km192 AB Günberi 2741300000 km183 AB Günöte 3003620000 km201 AB Yörünge dışmerkezliği 0046 Yörünge eğikliği 077o Dolanma süresi 306854 gün84 yıl Kavuşum süresi 36966 gün Yörünge hızı ortalama 681 km/saniye Uydu sayısı 27 Gözlem Özellikleri Yer'e en yakın konumda Yer'e Uzaklık 2581900000 km173 AB Görünür çap 41 ark saniye Görünür parlaklık 53 Yer'e en uzak konumda Yer'e Uzaklık 3157300000 km211 AB Görünür çap 33 ark saniye Görünür parlaklık 60 Fiziksel Özellikler Ekvator çapı(1 bar düzeyinde) 51118 km(401 x Yer) Kutupsal çap(1 bar düzeyinde) 49946 km Basıklık 0023 Hacim 63 x Yer Kütle 145 x Yer Yoğunluk 127 g/cm3 Eksen eğikliği 9777o (ters dönüş) Dönme süresi - 17 sa 14 dk 24 s(ters yönde) Ekvatorda yerçekimi (1 bar düzeyinde) 887 m/s2 (09 x Yer) Ekvatorda kurtulma hızı (1 bar düzeyinde) 213 km/saniye(19 x Yer) Beyazlık(albedo) 051 Etkin sıcaklık 58 K Uranüs Güneş sisteminin Güneş'ten uzaklık sırasına göre 7 gezegenidir Çap açısından Jüpiter ve Satürn'den sonra üçüncü kütle açısından bu iki gezegen ve Neptün'ün ardından dördüncü sırada gelir Adını Yunan mitolojisi'ndeki gökyüzü tanrısı Uranos'tan (Yunanca'da Οὐρανός Latinceleştirilmiş şekli ile Uranus) alır 1781 yılında William Herschel tarafından bulunmuştur Gaz devleri sınıfına girmektedir Yörünge Uranüs Güneş çevresinde bir devrini 84 yılda tamamlar Hafifçe eliptik olan yörüngesi boyunca Güneş'e uzaklığı 18-20 Astronomi birimi (ortalama 192 AB) arasında değişir Fiziksel özellikler Uranüs’ün kütlesi Yer’inkinin 15 katı hacmi ise 63 katıdır Uranüs’ün çevresinde ince keskin hatlı ve koyu renkli 10 halkanın olduğu tespit edilmiştir Halkaların tümü yaklaşık 1 m çapında koyu renkli kaya benzeri parçalardan oluşmaktadır Bunların yapısı henüz belirlenememiştir Uranüs kutbu güneşe bakacak şekilde tekerlek gibi döner Böylece etrafındaki halkalar da dik olarak onunla birlikte döner Uranüs’de Yer’in ve Satürn’ün çevresindekilerle karşılaştırılabilecek ölçüde manyetik alan vardır Manyetik alanın ekseni gezegenin dönme eksenine göre 55o eğiktir ve bu diğer gezegenlere oranla oldukça yüksek bir değerdir Bu eğiklik manyetik alanın güneş rüzgarı karşında tirbuşan benzeri uzun bir kuyruk yapmasına neden olur Gezegenin dönme periyodu yaklaşık olarak 175 saattir ve dönme ekseni olağandışıdır Uranüs’ün eriyik halde bulunan ağır bir çekirdeği vardır Çekirdeğin çevresinde ise su metan ve amonyaktan oluşan birkaç bin oC sıcaklığında ve binlerce km kalınlığında bir manto yer alır Bu aşırı sıcak mantonun üzerindeki atmosferin ağırlığından kaynaklanan devasa basıncın etkisiyle kaynayamadığı ve buranın elektriksel olarak iletken olduğu gezegenin manyetik alanını ürettiği sanılmaktadır Atmosfer Etkin sıcaklık 58 K 1 bar basınçtaki sıcaklık 76 K 1 bar basınçtaki yoğunluk 042 kg/m3 Rüzgar hızı 0 ile 200 m/s arası Skala yüksekliği 277 km Ortalama moleküler ağırlık 264 g/mol Bileşim: Hidrojen (H2) % 83 Helyum (He) %15 Metan (CH4) %2 Aerosoller: Amonyum buzu; su buzu; amonyum hidrosülfit; Metan buzu (?) Uydular Uranüs’ün 27 uydusu bilinmektedir Jüpiter ve Satürn’den sonra en fazla uyduya sahip olan gezegendir Beş büyük uydusunun (Miranda Umbriel Ariel Oberon ve Titania) çapı 500–1600 km arasında değişir Küçük uydular: Cordelia Ophelia Bianca Cressida Desdemona Juliet Portia Rosalind Belinda Puck Caliban Stephano Trinculo Sycorax Prospero Setebos S/1986 U10 S/2001 U2 S/2001 U3 S/2003 U1 S/2003 U2 S/2003 U3 Neptün (gezegen) Neptün Gezegenin bulunuşu Galle Le Verrier Adams1846 Neptün Güneş sisteminin Güneş'ten uzaklık sırasına göre 8 gezegenidir Kütle açısından Jüpiter ve Satürn'den sonra üçüncü çap açısından bu iki gezegen ve Uranüs'ün ardından dördüncü sırada gelir Adını Roma deniz tanrısı Neptunus'tan alır 1846 yılında Urbain Le Verrier ve Johann Gottfried Galle tarafından bulunmuştur Gaz devleri sınıfına girmektedir Yörünge Özellikleri Yarı büyük eksen 4495060000 km30 AB Günberi 4444450000 km297 AB Günöte 4545670000 km304 AB Yörünge dışmerkezliği 0011 Yörünge eğikliği 177o Dolanma süresi 60189 gün1648 yıl Kavuşum süresi 36749 gün Yörünge hızı ortalama 543 km/saniye Uydu sayısı 13 Gözlem Özellikleri Yer'e en yakın konumda Yer'e Uzaklık 4305900000 km288 AB Görünür çap 24 ark saniye Görünür parlaklık 77 Yer'e en uzak konumda Yer'e Uzaklık 4687300000 km313 AB Görünür çap 22 ark saniye Görünür parlaklık 79 Fiziksel Özellikler Ekvator çapı(1 bar düzeyinde) 49528 km(388 x Yer) Kutupsal çap(1 bar düzeyinde) 48682 km Basıklık 0017 Hacim 58 x Yer Kütle 17 x Yer Yoğunluk 164 g/cm3 Eksen eğikliği 2832o Dönme süresi 16 sa 6 dk 36 s Ekvatorda yerçekimi(1 bar düzeyinde) 1115 m/s2(114 x Yer) Ekvatorda kurtulma hızı(1 bar düzeyinde) 235 km/saniye(21 x Yer) Beyazlık(albedo) 041 Etkin sıcaklık 47 K Fiziksel özellikler Güneşe olan uzaklığından dolayı Neptün gezegeni hakkında kesin bilgiler bulunmamaktadır Fakat gezegenin yakınlarından geçen Voyager 2 uzay sondasından alınan bilgilere göre gezegen 22300 km lik yarı çapa sahiptir ve kendi ekseni etrafındaki dönüşünü 1724 saatte tamamlamaktadırUydular Neptün gezegeninin bilinen iki uydusu bulunmaktadır Bunlardan 2000 km yarı çaplı Triton 1846'da Lassel tarafından bulunmuştur Gezegenin ikinci uydusu olan Nereid ise 1949 yılında Kuiper tarafından keşfedilmiştir Nereid güneş sistemindeki en büyük dış merkezliliğe sahip olan uydudur Bu neden uydunun Neptün'den uzaklığı 13x106 km ile 98x106 km arasında değişmektedirHalkalar Tüm büyük gezegenlerde olduğu gibi Neptün gezegeninin de çevresinde halkalar bulunmaktadır Bu halkalar tam olarak ilk kez Voyager 2 uzay sondası ile gözlenmiştir Le Verrier Adams Galle gibi halkaların isimleri gezegen hakkında çalışma yapmış olan kişilerin adlarından alınmıştır En dıştaki halka olan Adams halkası dört halkanın sicim gibi burulmasından oluşmuştur Yoğunluğu yüksek olan bu halkanın genişliği 1000 km kadardırNeptün'ün bulunması Gezegenin bulunması tamamen matematiksel hesaplamalara dayanmaktadır Uranüs gezegeninin yörüngesinde ki düzensizlikleri inceleyen Le Verrier 1845 yılında Uranüs gezegeninin yörüngesindeki düzensizliklerin daha dışarıdaki bir gezegenden kaynaklandığını buldu ve yaptığı hesaplamalar sonucunda elde ettiği koordinatları Galle adındaki astronoma bildirdi Galle elindeki verilere dayanarak yaptığı çalışmalar sonucunda 1846 yılında Neptün gezegenini gözlemlemeyi başardı