Mesnevi Nedir?Mesnevi Tanımı-Mesnevi Anlamı-Mesnevi Hakkında-Mesnevi Nedemektir

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-11-2012

Mesnevi nedir?Mesnevi Tanımı-Mesnevi Anlamı-Mesnevi Hakkında-Mesnevi Nedemektir

Mesnevi - Mesnevi Hakkında

Divan edebiyatının nazım biçim*lerinden biri olan mesnevinin sözlük anlamı ikişer, ikişerdir

Her beyti kendi içinde uyak*lı olan mesnevi aruz vezninin kısa kalıplarıyla yazılır

Mesnevi Sasaniler döneminde (224-651) İran'da doğmuş, oradan çeviri yoluyla Arap edebiyatına girmiştir

Türk edebiyatın*da mesnevi tarzında yazılmış en eski yapıt 11

yüzyılda Yusuf Has Hacib'in kaleme aldığı Kutadgu Bilig'dir

Asıl gelişimini İran edebiyatında gösteren mesnevi ile önce destanlar kaleme alınmış, onu soyut aşk öyküleri izlemiş, her beytin kendi içinde uyaklı olmasının getirdiği kolaylık yüzünden dinsel öyküler, öğüt verici, öğretici kitaplar çoğunlukla mes*nevi biçiminde yazılmıştır

Hatta mesnevi tarzında kaleme alınmış manzum tarihler, sözlükler bile vardır

Mesneviler genellikle uzun şiirler oldukları halde (örneğin İranlı şair Firdevsi'nin Şehna*meci 60 bin beyit; Mevlana'nın Mesnevi'si yaklaşık 26 bin beyittir) beş mesnevi birden yazan şairlere de rastlanmıştır; bunlara hamse sahibi (beş yapıtı olan) şair denir

Bununla birlikte kısa mesneviler ve divanlara serpişti*rilmiş mesnevi parçaları da vardır

Arap, İran ve Türk edebiyatında birçok şair de aynı konuyu işleyen (örneğin Leyla ile Mecnun) çeşitli mesneviler yazmışlardır

Mesnevi kendi içinde bölümlere ayrılır

Hemen her mesnevide önce bir dibace (ön*söz) vardır

Bunu tevhid (tanrının birliği), münacât (tanrıya yakarış), naat (peygambere övgü), mehdiye (yapıtın sunulduğu kişiye övgü), sebeb-i telif (yapıtın yazılış nedeni), agaz-ı destan (konuya başlangıç), asıl konu*nun yer aldığı bölüm ve hatime (sonuç) bölümleri izler

Birçok mesnevide naat bölü*münden sonra miraç (peygamberin göğe yük*selişi) bölümü de bulunur

Nazım biçimini tekdüzelikten kurtarmak amacıyla özellikle asıl konunun yer aldığı bölüme gazel başta olmak üzere başka türden şiirlerin katıldığı da görülmüştür

Divan şairlerinin bir bölümü (Baki, Nef'i, Nedim gibi) kolay bir nazım biçimi saydıkla*rında mesneviye yakınlık duymamış, buna karşılık birçok büyük şair (Mevlana, Fuzuli, Nev'izade Atai, Nabi, Şeyh Galib gibi) mesnevi tarzında çok güzel yapıtlar ortaya koy*muşlardır

Divan edebiyatında son örnekleri*ne 19

yüzyılda rastlanan mesnevi Tanzimat döneminde bazı manzum tiyatro yapıtlarında (örneğin Abdülhak Hamid'in) da kullanıl*mıştır

09-11-2012	#3
Prof. Dr. Sinsi	Mesnevi Nedir?Mesnevi Tanımı-Mesnevi Anlamı-Mesnevi Hakkında-Mesnevi Nedemektir Mesnevi nedir?Mesnevi Tanımı-Mesnevi Anlamı-Mesnevi Hakkında-Mesnevi Nedemektir Mesnevi - Mesnevi Hakkında Divan edebiyatının nazım biçimlerinden biri olan mesnevinin sözlük anlamı ikişer, ikişerdir Her beyti kendi içinde uyaklı olan mesnevi aruz vezninin kısa kalıplarıyla yazılır Mesnevi Sasaniler döneminde (224-651) İran'da doğmuş, oradan çeviri yoluyla Arap edebiyatına girmiştir Türk edebiyatında mesnevi tarzında yazılmış en eski yapıt 11 yüzyılda Yusuf Has Hacib'in kaleme aldığı Kutadgu Bilig'dir Asıl gelişimini İran edebiyatında gösteren mesnevi ile önce destanlar kaleme alınmış, onu soyut aşk öyküleri izlemiş, her beytin kendi içinde uyaklı olmasının getirdiği kolaylık yüzünden dinsel öyküler, öğüt verici, öğretici kitaplar çoğunlukla mesnevi biçiminde yazılmıştır Hatta mesnevi tarzında kaleme alınmış manzum tarihler, sözlükler bile vardır Mesneviler genellikle uzun şiirler oldukları halde (örneğin İranlı şair Firdevsi'nin Şehnameci 60 bin beyit; Mevlana'nın Mesnevi'si yaklaşık 26 bin beyittir) beş mesnevi birden yazan şairlere de rastlanmıştır; bunlara hamse sahibi (beş yapıtı olan) şair denir Bununla birlikte kısa mesneviler ve divanlara serpiştirilmiş mesnevi parçaları da vardır Arap, İran ve Türk edebiyatında birçok şair de aynı konuyu işleyen (örneğin Leyla ile Mecnun) çeşitli mesneviler yazmışlardır Mesnevi kendi içinde bölümlere ayrılır Hemen her mesnevide önce bir dibace (önsöz) vardır Bunu tevhid (tanrının birliği), münacât (tanrıya yakarış), naat (peygambere övgü), mehdiye (yapıtın sunulduğu kişiye övgü), sebeb-i telif (yapıtın yazılış nedeni), agaz-ı destan (konuya başlangıç), asıl konunun yer aldığı bölüm ve hatime (sonuç) bölümleri izler Birçok mesnevide naat bölümünden sonra miraç (peygamberin göğe yükselişi) bölümü de bulunur Nazım biçimini tekdüzelikten kurtarmak amacıyla özellikle asıl konunun yer aldığı bölüme gazel başta olmak üzere başka türden şiirlerin katıldığı da görülmüştür Divan şairlerinin bir bölümü (Baki, Nef'i, Nedim gibi) kolay bir nazım biçimi saydıklarında mesneviye yakınlık duymamış, buna karşılık birçok büyük şair (Mevlana, Fuzuli, Nev'izade Atai, Nabi, Şeyh Galib gibi) mesnevi tarzında çok güzel yapıtlar ortaya koymuşlardır Divan edebiyatında son örneklerine 19 yüzyılda rastlanan mesnevi Tanzimat döneminde bazı manzum tiyatro yapıtlarında (örneğin Abdülhak Hamid'in) da kullanılmıştır