Yunanlıların Giyimleri, Yunan Oyunları,

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-11-2012

ANTİK YUNAN GİYSİLERİ

Kumaş ve Kıyafet Üretimi:

Yunanistan´ın dağlık bölgelerinde zamanla hayvancılık yaygınlaştı ve koyunların yünleri dokumacılıkta kullanıldı

Dokumacılıkta ketenin kullanılması

ise 6

yy´dan sonra gerçekleşti

Keten çoğunlukla Yunanlılar´ın yerleştiği İonya sınır bölgeleri yoluyla Mısır ve Ortadoğu´dan gelmiştir

İpek

üretimi Pers yoluyla Çin´den ithal edilen kumaşın ipliklerine ayrılması ve sonrasında keten lifleriyle birleştirilmesi yoluyla yapılıyordu

Pamuklu

iplikler ise Büyük İskender ´in askerleriyle getirilmiştir

Yunan kıyafetlerinin büyük bir kısmı yün veya ketenden yapılmıştır

Çok çeşitli kıyafet stilleri , yapmış oldukları değişik dönemlere ait birçok

heykelde ve vazo resimlerinde kendisini göstermektedir

Fakat bu renkli yapılmış heykellerin ve vazo resimlerinin zaman içinde rengini

kaybetmiş olması uzun yıllar Yunan giysilerinin az çeşitte renge sahip olduğunun düşünülmesine yol açmıştır

Oysa Yunanlılar kumaşlarını

bitkilerden , minerallerden ve deniz canlılarından elde ettikleri çeşitli boyalarla renklendirmişlerdi

Kumaşlara ayrıca süsleme işleme ve dekoratif

figürler de yaygın olarak uygulanıyordu

Yunanlı kadınlar nakış yapmada , süslemede oldukça başarılıydılar ve çok iyi dokumacıydılar

Ayrıca

boyama ve süslemenin yanında kadınlar kumaşı baskılayarak düzleştirme ve pileleme işlemini gerçekleştiriyor , sülfür bileşenleriyle buhara tabi

tutup tütsüleyerek beyazlaştırıyorlardı

İşte bu kumaşları kesmeden ve dikmeden çeşitli yollarla kıvrımlı hale getirerek ailenin tüm giysilerini evde

kendileri hazırlıyorlardı

Erkek ve Kadınlar İçin Yunan Giysileri :

Yunanlılar eskiden beri tunik adıyla kullanılan elbiseyi chiton adıyla kullandılar

Erken dönem resimlerinin çoğunda bu yunan chitonları

omuz ve kol altlarından dikilmiş izlenimi verir

Daha sonra görülenleri dikilmemiş biçimdedir

Chitonlar dörtgen bir kumaş parçasının vücuda

sarılması ve bir veya daha fazla iğneyle omuzlardan tutturulmasıyla oluşturulur

Chitonlarda kumaşın değişik yerlerinden kemerlenmesi veya

katlanıp sarılması ,omuz üzerindeki iğnelerin yerlerinin değiştirilmesi yoluyla çeşitlilik sağlanır

Hem kadınlar hem de erkekler chitonlarla birlikte

şal ve pelerin kullanırlar

Bunların bir kısmı dekoratif amaçlı bir kısmı kullanım amaçlıdır

Yunanlılar önceleri Dorian giysileri giyiyorlardı

Yunanlı kadınların Doric chiton dan sonra İonic chitonu kullanmaları zorunlu kılındı

Heredot Pers

savaşları adlı hikayesinde bu zorunlu değişikliğin sebebini anlatmıştır

Hikayeye göre ;

Pers savaşında tüm Yunan ordusu bozguna uğramış ve tek bir kişi sağ olarak kurtulmuştur

Atinalı kadınlar ise savaşa giden Yunan erkeklerinin

dönmesini beklemektedir

Sağ kurtulan tek asker Atina meydanına geldiği zaman kadınlar etrafını çevrelemiş ve kocalarının nerede olduğunu

sormuş askerin verdiği kötü haberi duyunca chitonlarının omuz kısmını tutturdukları uzun sivri uçlu ,hançer benzeri broşlar ile askere,

kocalarımızı nerede bıraktın diye sorarken aynı zamanda defalarca hançerlemişler

Bu olay üzerine giyilmesi zorunlu kılınan broş gerektirmeyen keten ionic chitonlar düğme benzeri kapatma elemanları ile bağlanıyordu

Erkeklerin

klasik dönemde giydiği İonic chitondan Doric chitona geçiş sosyal ve politik tutumlardaki değişikliklerden kaynaklandı

Erkeklerin kullandıkları

süslü bol bükümlü ince işli kumaşlar İonic Chitonda kullanılmış ve onların zenginliklerini sergilemelerini sağlayan bir unsur olmuştur

M

Ö

5

yy

´da Yunan politikacı ve düşünürlerin demokratik ve eşitlikçi bir düşünceyi benimsemesi doğrultusunda zarif düz çizgilere sahip gösterişsiz Doric

chitonlara geçildi

Yunanlılar´ın giydiği bir başka giysi olan himation vücudu tamamen saran geniş dikdörtgen kumaştır

Bu giysi Mezopotamya´da kullanılan

vücudu saran şallarla karşılaştırılmıştır

Himationun arkaik dönemdeki adı clania idi

Himationun kullanımının çok çeşitli metodları sanatçılar

tarafından betimlenmiştir

Fakat en sık kullanılan şekli kumaşın sol omzun üstünü kapattığı halidir

Kumaş sağ omzun altından geçirilerek sol

omzun üstünü kapatıyordu

Kadın ve erkekler himationu chitonun üstüne giyiyordu

Filozof ve tanrılar sanatçılar tarafından değişmez şekilde

içleride chiton olmadan yalnız himation giymiş şekilde betimlenmişlerdir

Himationun kullanımının yaygın olmasının nedeni atletik vücut yapısını göstermesidir

Yunanlılar ideal insan formu ve oranları üzerine görüşler

geliştirmişti

Çıplaklık spor karşılaşmalarında ritüellerin bir parçasıdır

Yunanlılar mükemmel ruh ve mükemmel vücut düşüncesine

sahiplerdi

Himationun kullanımının yaygın olmasının başka bir sebebi spor karşılaşmalarında rahatça çıkarılabilmesiydi

Yunanlılarda bir bel altı giysisi olan perizoma erkekler tarafından bir iç kıyafeti olarak ya da spor karşılaşmalarında kullanılıyordu

Diplax kadınların özellikle ionic chitonun üzerine giydikleri ufak dikdörtgen kumaştır

Chlamydon diplax dan daha karışık bir

formdadır

Kumaşın kuşağın içine doğru pilelenmesiyle oluşur

Clamys deri veya yünden yapılmış dikdörtgen kumaşın sol omuz üzerinden

iğnelenmesi ile oluşturulan özellikle soğuk havalarda kullanılan bir tür pelerindir

Erkekler özellikle chitonun üzerine giyiyordu ve seyahat

ederken battaniye olarak da kullanıyorlardı

Erkeklerin saç şekilleri ve kullandıkları aksesuarları:

Arkaik dönemde uzun ya da orta boyda saç ve sakal yaygın olarak kullanılıyordu

Klasik dönemde ise genç erkekler kısa saçlı ve sakalsız

daha yaşlı erkekler ise uzun saçlı ve sakallıdır

Başlarına ise geniş biçimli kepler ve petasos takıyorlar ve bunları genellikle chlamys ile birlikte

kullanıyorlardı

Petasosun geniş kenarları yazın güneşten kışın yağmurdan korunmayı sağlıyordu

Yunan stili olmayan Frigya bonedleri

Yunanistan´a Ortadoğu´dan gelen yabancılar tarafından giyilmiş ve Yunan sanatında betimlenmiştir

Bu başlıklar kenarlıksız ve yüksek tepeli

keplerdi

Pilos hem erkek hem de kadınlar tarafından sivri uçlu dar kenarlıklı veya kenarlıksız tacı olan şapkadır

Kadınların saç şekilleri ve kullandıkları aksesuarları:

Arkaik dönemde kadınların saçları uzun ve kıvırcık buklelidir

Ufak bukleler de yüzün etrafını çevreliyordu

Klasik dönemde ise saçlar başın

arkasına doğru bir ciclon içinde toplanıyor veya düğümleniyordu

File ,kurdele ve kep saçı kaplamak için kullanılmıştır

Kadın resim ve

heykelleri başlarının üstüne kadar çıkan peçeler giydiklerini göstermiştir

Ayakkabılar:

Erkekler ve kadınlar sandalet giyiyorlardı

Ayrıca erkekler yüksek topuklu,boyu baldırın ortasında ayakkabılar ve seyahatler ile savaşlar için

önden bağlanan deri botlar giyiyorlardı

Çocukların giydiği kostümler:

M

Ö

(800-300) yılları arasında bebekler kumaş şeritlerine sarmalanmalanıyordu

Bu yolla bebeklerin kundaklanması Yunanlılar´ın vücudun

mükemmelliğine önem vermelerinden kaynaklanıyordu

Az rastlanan eski resimlerde çocukların kundak kıyafeti yerine da gevşek giysilere sarıldığı

görülmüştür

Ufak oğlan çocukları çıplak geziyor okul çağındaki oğlan çocukları ise kemerli veya kemersiz kısa chitonlar giyiyordu

Kız çocuklarının

chitonları ise kadınların giydiği chitonlar gibiydi ve kemerle değişik şekillerde bağlanıyordu

Ayrıca kız ve erkek çocuklar himation da

giyiyorlardı

Kızlar ve erkekler himationu chiton üzerine giyiyorlardı

Erkek çocuklar himationu tek başına da kullanıyordu

Ufak dikdörtgen

kumaşların sağ omuz üzerinden tokayla tutturulmasıyla oluşturulan pelerinler de giyiyorlardı

Sivri uçlu kukuletası olan uzun kepler

giyiyorlardı

Kızlar yüksek sivri uçlu , düz sert kenarlı şapkalar takıyorlardı

Kız ve erkek çocuklar çoğunlukla çıplak ayak geziyor ayaklarına

sandalet ve kapalı ayakkabı giyiyorlardı

Askeri Kıyafetler :

Askeri kıyafetler hem arkaik hem de klasik dönem boyunca bir şehirden diğerine çeşitlenmiştir

Bir tuniğin üzerine çeşitli koruyucu kıyafetlerin

giyilmesi esasına dayanır

Arkaik dönemde askerler kumaş ve yünden pelerin giyiyorlardı

Koruyucu giysi olarak göğüs zırhı , korse , baldır zırhı ,başlık , geniş metal

kemer kalkan kullanmışlardır

Arkaik dönemde;

Göğüs zırhı:Metal diş veya levhalardan yapılıyor omuz kayışlarıyla elbiseye tutturuluyordu

Başlıklar ; Deri veya bronzdan yapılan başlıklar çene kayışlarıyla başa tutturuluyordu ve tepesinde savaşçıların daha korkutucu gözükmesini

sağlayan yüksek yeleler bulunuyordu

Baldır zırhı:Bacakların alt kısmı için deri veya metalden yapılmış koruyuculardır

Klasik dönem;

Chlamys denilen pelerin giyiyorlardı

Üzerine vücudu saran deri curias giyiyorlar ve metal kemer takıyorlardı

Bacaklarına baldır zırhı

takıyorlardı

Ağır silahlarla donatılmış piyade askerleri metal veya deriden curias giyiyorlardı

Bu curiasın belden aşağıya sarkan deri şeritleri

vardır ve bu şeritler vücudun aşağısını korumaya yarar

Başlıklar boyun yanak ve çeneyi korur

Erkekler yalınayak ya da yüksek botlarla savaşa gidiyordu

Törenler İçin Yunan Giysileri :

Düğün giysisi:

Yunan gelinlerinin evlilik kostümleri sembolizmle yüklüdür

Düğün giysisi bazı bölgelerde nadir bulunan ve oldukça pahalı olan müreks denilen

bir yumuşakçadan elde edilen mor boyayla boyanıyordu

Gelin Herkül´ün düğümü veya gelin düğümü denilen çift düğümlenmiş bir kemer

takıyordu

Duvak ya başın arkasından giysiyle birlikte aşağı iner ya da ayrı bir duvak vardır

Bu duvak safran bitkisinden elde edilen sarı bir

renkle boyanır

Duvağın üzerinde gelin tacı yer alır

Gelin ve damadın taktığı tac defne yapraklarından oluşur

Gelin ayrıca nymphiudese denilen

özel çarıklar giyiyorlardı

KAYNAKÇA:

A HİSTORY OF COSTUME İN THE WEST , Françoıs Boucher

COSTUME FASHION ,James Laver

A HISTORY OF COSTUME , Carl Köhler

SURVEY OF HİSTORİC , Keith Eubank ,Phyllis Tortora

YUNAN SANATI

09-11-2012	#2
Prof. Dr. Sinsi	Yunanlıların Giyimleri, Yunan Oyunları, ANTİK YUNAN GİYSİLERİ Kumaş ve Kıyafet Üretimi: Yunanistan´ın dağlık bölgelerinde zamanla hayvancılık yaygınlaştı ve koyunların yünleri dokumacılıkta kullanıldıDokumacılıkta ketenin kullanılması ise 6yy´dan sonra gerçekleşti Keten çoğunlukla Yunanlılar´ın yerleştiği İonya sınır bölgeleri yoluyla Mısır ve Ortadoğu´dan gelmiştirİpek üretimi Pers yoluyla Çin´den ithal edilen kumaşın ipliklerine ayrılması ve sonrasında keten lifleriyle birleştirilmesi yoluyla yapılıyorduPamuklu iplikler ise Büyük İskender ´in askerleriyle getirilmiştir Yunan kıyafetlerinin büyük bir kısmı yün veya ketenden yapılmıştırÇok çeşitli kıyafet stilleri , yapmış oldukları değişik dönemlere ait birçok heykelde ve vazo resimlerinde kendisini göstermektedirFakat bu renkli yapılmış heykellerin ve vazo resimlerinin zaman içinde rengini kaybetmiş olması uzun yıllar Yunan giysilerinin az çeşitte renge sahip olduğunun düşünülmesine yol açmıştırOysa Yunanlılar kumaşlarını bitkilerden , minerallerden ve deniz canlılarından elde ettikleri çeşitli boyalarla renklendirmişlerdiKumaşlara ayrıca süsleme işleme ve dekoratif figürler de yaygın olarak uygulanıyorduYunanlı kadınlar nakış yapmada , süslemede oldukça başarılıydılar ve çok iyi dokumacıydılarAyrıca boyama ve süslemenin yanında kadınlar kumaşı baskılayarak düzleştirme ve pileleme işlemini gerçekleştiriyor , sülfür bileşenleriyle buhara tabi tutup tütsüleyerek beyazlaştırıyorlardıİşte bu kumaşları kesmeden ve dikmeden çeşitli yollarla kıvrımlı hale getirerek ailenin tüm giysilerini evde kendileri hazırlıyorlardı Erkek ve Kadınlar İçin Yunan Giysileri : Yunanlılar eskiden beri tunik adıyla kullanılan elbiseyi chiton adıyla kullandılar Erken dönem resimlerinin çoğunda bu yunan chitonları omuz ve kol altlarından dikilmiş izlenimi verirDaha sonra görülenleri dikilmemiş biçimdedirChitonlar dörtgen bir kumaş parçasının vücuda sarılması ve bir veya daha fazla iğneyle omuzlardan tutturulmasıyla oluşturulurChitonlarda kumaşın değişik yerlerinden kemerlenmesi veya katlanıp sarılması ,omuz üzerindeki iğnelerin yerlerinin değiştirilmesi yoluyla çeşitlilik sağlanırHem kadınlar hem de erkekler chitonlarla birlikte şal ve pelerin kullanırlarBunların bir kısmı dekoratif amaçlı bir kısmı kullanım amaçlıdır Yunanlılar önceleri Dorian giysileri giyiyorlardı Yunanlı kadınların Doric chiton dan sonra İonic chitonu kullanmaları zorunlu kılındıHeredot Pers savaşları adlı hikayesinde bu zorunlu değişikliğin sebebini anlatmıştırHikayeye göre ; Pers savaşında tüm Yunan ordusu bozguna uğramış ve tek bir kişi sağ olarak kurtulmuşturAtinalı kadınlar ise savaşa giden Yunan erkeklerinin dönmesini beklemektedirSağ kurtulan tek asker Atina meydanına geldiği zaman kadınlar etrafını çevrelemiş ve kocalarının nerede olduğunu sormuş askerin verdiği kötü haberi duyunca chitonlarının omuz kısmını tutturdukları uzun sivri uçlu ,hançer benzeri broşlar ile askere, kocalarımızı nerede bıraktın diye sorarken aynı zamanda defalarca hançerlemişler Bu olay üzerine giyilmesi zorunlu kılınan broş gerektirmeyen keten ionic chitonlar düğme benzeri kapatma elemanları ile bağlanıyorduErkeklerin klasik dönemde giydiği İonic chitondan Doric chitona geçiş sosyal ve politik tutumlardaki değişikliklerden kaynaklandıErkeklerin kullandıkları süslü bol bükümlü ince işli kumaşlar İonic Chitonda kullanılmış ve onların zenginliklerini sergilemelerini sağlayan bir unsur olmuşturMÖ 5yy ´da Yunan politikacı ve düşünürlerin demokratik ve eşitlikçi bir düşünceyi benimsemesi doğrultusunda zarif düz çizgilere sahip gösterişsiz Doric chitonlara geçildi Yunanlılar´ın giydiği bir başka giysi olan himation vücudu tamamen saran geniş dikdörtgen kumaştırBu giysi Mezopotamya´da kullanılan vücudu saran şallarla karşılaştırılmıştırHimationun arkaik dönemdeki adı clania idiHimationun kullanımının çok çeşitli metodları sanatçılar tarafından betimlenmiştirFakat en sık kullanılan şekli kumaşın sol omzun üstünü kapattığı halidirKumaş sağ omzun altından geçirilerek sol omzun üstünü kapatıyorduKadın ve erkekler himationu chitonun üstüne giyiyorduFilozof ve tanrılar sanatçılar tarafından değişmez şekilde içleride chiton olmadan yalnız himation giymiş şekilde betimlenmişlerdir Himationun kullanımının yaygın olmasının nedeni atletik vücut yapısını göstermesidirYunanlılar ideal insan formu ve oranları üzerine görüşler geliştirmişti Çıplaklık spor karşılaşmalarında ritüellerin bir parçasıdırYunanlılar mükemmel ruh ve mükemmel vücut düşüncesine sahiplerdiHimationun kullanımının yaygın olmasının başka bir sebebi spor karşılaşmalarında rahatça çıkarılabilmesiydi Yunanlılarda bir bel altı giysisi olan perizoma erkekler tarafından bir iç kıyafeti olarak ya da spor karşılaşmalarında kullanılıyordu Diplax kadınların özellikle ionic chitonun üzerine giydikleri ufak dikdörtgen kumaştırChlamydon diplax dan daha karışık bir formdadırKumaşın kuşağın içine doğru pilelenmesiyle oluşurClamys deri veya yünden yapılmış dikdörtgen kumaşın sol omuz üzerinden iğnelenmesi ile oluşturulan özellikle soğuk havalarda kullanılan bir tür pelerindirErkekler özellikle chitonun üzerine giyiyordu ve seyahat ederken battaniye olarak da kullanıyorlardı Erkeklerin saç şekilleri ve kullandıkları aksesuarları: Arkaik dönemde uzun ya da orta boyda saç ve sakal yaygın olarak kullanılıyorduKlasik dönemde ise genç erkekler kısa saçlı ve sakalsız daha yaşlı erkekler ise uzun saçlı ve sakallıdırBaşlarına ise geniş biçimli kepler ve petasos takıyorlar ve bunları genellikle chlamys ile birlikte kullanıyorlardıPetasosun geniş kenarları yazın güneşten kışın yağmurdan korunmayı sağlıyorduYunan stili olmayan Frigya bonedleri Yunanistan´a Ortadoğu´dan gelen yabancılar tarafından giyilmiş ve Yunan sanatında betimlenmiştirBu başlıklar kenarlıksız ve yüksek tepeli keplerdi Pilos hem erkek hem de kadınlar tarafından sivri uçlu dar kenarlıklı veya kenarlıksız tacı olan şapkadır Kadınların saç şekilleri ve kullandıkları aksesuarları: Arkaik dönemde kadınların saçları uzun ve kıvırcık buklelidirUfak bukleler de yüzün etrafını çevreliyorduKlasik dönemde ise saçlar başın arkasına doğru bir ciclon içinde toplanıyor veya düğümleniyorduFile ,kurdele ve kep saçı kaplamak için kullanılmıştırKadın resim ve heykelleri başlarının üstüne kadar çıkan peçeler giydiklerini göstermiştir Ayakkabılar: Erkekler ve kadınlar sandalet giyiyorlardıAyrıca erkekler yüksek topuklu,boyu baldırın ortasında ayakkabılar ve seyahatler ile savaşlar için önden bağlanan deri botlar giyiyorlardı Çocukların giydiği kostümler: MÖ(800-300) yılları arasında bebekler kumaş şeritlerine sarmalanmalanıyorduBu yolla bebeklerin kundaklanması Yunanlılar´ın vücudun mükemmelliğine önem vermelerinden kaynaklanıyorduAz rastlanan eski resimlerde çocukların kundak kıyafeti yerine da gevşek giysilere sarıldığı görülmüştür Ufak oğlan çocukları çıplak geziyor okul çağındaki oğlan çocukları ise kemerli veya kemersiz kısa chitonlar giyiyorduKız çocuklarının chitonları ise kadınların giydiği chitonlar gibiydi ve kemerle değişik şekillerde bağlanıyorduAyrıca kız ve erkek çocuklar himation da giyiyorlardıKızlar ve erkekler himationu chiton üzerine giyiyorlardıErkek çocuklar himationu tek başına da kullanıyorduUfak dikdörtgen kumaşların sağ omuz üzerinden tokayla tutturulmasıyla oluşturulan pelerinler de giyiyorlardıSivri uçlu kukuletası olan uzun kepler giyiyorlardıKızlar yüksek sivri uçlu , düz sert kenarlı şapkalar takıyorlardıKız ve erkek çocuklar çoğunlukla çıplak ayak geziyor ayaklarına sandalet ve kapalı ayakkabı giyiyorlardı Askeri Kıyafetler : Askeri kıyafetler hem arkaik hem de klasik dönem boyunca bir şehirden diğerine çeşitlenmiştirBir tuniğin üzerine çeşitli koruyucu kıyafetlerin giyilmesi esasına dayanır Arkaik dönemde askerler kumaş ve yünden pelerin giyiyorlardıKoruyucu giysi olarak göğüs zırhı , korse , baldır zırhı ,başlık , geniş metal kemer kalkan kullanmışlardır Arkaik dönemde; Göğüs zırhı:Metal diş veya levhalardan yapılıyor omuz kayışlarıyla elbiseye tutturuluyordu Başlıklar ; Deri veya bronzdan yapılan başlıklar çene kayışlarıyla başa tutturuluyordu ve tepesinde savaşçıların daha korkutucu gözükmesini sağlayan yüksek yeleler bulunuyordu Baldır zırhı:Bacakların alt kısmı için deri veya metalden yapılmış koruyuculardır Klasik dönem; Chlamys denilen pelerin giyiyorlardıÜzerine vücudu saran deri curias giyiyorlar ve metal kemer takıyorlardıBacaklarına baldır zırhı takıyorlardıAğır silahlarla donatılmış piyade askerleri metal veya deriden curias giyiyorlardıBu curiasın belden aşağıya sarkan deri şeritleri vardır ve bu şeritler vücudun aşağısını korumaya yararBaşlıklar boyun yanak ve çeneyi korur Erkekler yalınayak ya da yüksek botlarla savaşa gidiyordu Törenler İçin Yunan Giysileri : Düğün giysisi: Yunan gelinlerinin evlilik kostümleri sembolizmle yüklüdürDüğün giysisi bazı bölgelerde nadir bulunan ve oldukça pahalı olan müreks denilen bir yumuşakçadan elde edilen mor boyayla boyanıyorduGelin Herkül´ün düğümü veya gelin düğümü denilen çift düğümlenmiş bir kemer takıyordu Duvak ya başın arkasından giysiyle birlikte aşağı iner ya da ayrı bir duvak vardırBu duvak safran bitkisinden elde edilen sarı bir renkle boyanırDuvağın üzerinde gelin tacı yer alırGelin ve damadın taktığı tac defne yapraklarından oluşurGelin ayrıca nymphiudese denilen özel çarıklar giyiyorlardı KAYNAKÇA: A HİSTORY OF COSTUME İN THE WEST , Françoıs Boucher COSTUME FASHION ,James Laver A HISTORY OF COSTUME , Carl Köhler SURVEY OF HİSTORİC , Keith Eubank ,Phyllis Tortora YUNAN SANATI