Radyasyon Nedir Ve Radyasyondan Nasıl Korunulur?

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-11-2012

Radyasyon Nedir ve Radyasyondan Nasıl Korunulur?
Radyasyon Nedir ve Radyasyondan Nasıl Korunulur?
Radyasyon nedir?

Radyoaktif element denilen bazı elementlerin atom çekirdeğinin kendiliğinden parçalanarak etrafa yaydığı alfa, beta ve gama gibi ışınlara radyasyon denir

Çevreye yayılan bu ışınlar, canlı hücreleri doğrudan etkileyerek mutasyon denilen genlerdeki bozulmaya neden olur

Çok yoğun olmayan radyasyon, canlının bazı özelliklerinin değişmesine neden olurken yoğun radyasyon, canlının ölümüne neden olabilir

Örneğin; 1945'te Japonya'ya atılan atom bombası, atıldıktan sonraki 7 gün içinde, vücutlarının tamamı 10 saniye radyasyon almış insanların % 90'ı hiç bir yara ve yanık izi olmadan öldü

26 Nisan 1986'da Çernobil'deki nükleer kazanın; ani ölümler, gebe kadınlarda düşük olayları, kan kanseri, sakat doğumlar gibi olumsuz etkileri oldu

Bir çevredeki belli bir dozun üzerinde olan radyasyon, canlının vücut hücrelerini etkileyerek doku ve organlarda bozulmalara, anormalliklere, üreme hücrelerini etkileyerek doğacak yavrularda sakatlıklara neden olur

Uzun süre radyasyon etkisinde kalmanın yaratacağı sonuçlar aşağıdaki gibi sıralanabilir:

•Kanser oluşması
•Ömrün kısalması (erken ölümler)
•Katarakt oluşması
•Sakat ve ölü doğumlar
Radyasyonun zararlı etkilerinden korunmak için, alınabilecek başlıca önlemler şunlardır:
•Özel giysiler (kurşun önlük, özel maske) kullanılmalıdır

•Radyasyon kaynağından uzak durulmalı, en kısa sürede radyasyonlu ortam terk edilmelidir

•Radyasyonlu cihazlarla yapılan teşhis ve tedaviye sık sık başvurulmamalıdır

Radyasyon, doğadaki radyoaktif maddelerden çok, bunların kullanıldığı ortam ve olaylardan çıkar

Bunlar; nükleer santraller, nükleer enerjiyle çalışan gemiler ve nükleer denemelerdir

Ayrıca teşhis ve tedavide kullanılan bazı cihazlar, tıbbi malzemelerin ve suların dezenfekte edilmesi için kullanılan araçlardan da radyasyon yayılmaktadır

Radyasyonun sağlık üzerinde etkileri kısaca şöyle:

ABD Çevre Koruma Kurumu’na göre millisievert birimiyle, farklı radyasyon seviyeleri ve bunların insan sağlığı üzerindeki muhtemel etkileri ise şöyle:

• 50-100 millisievert radyasyona maruz kalmak, kanın kimyasını değiştiriyor

• 500 millisievert: saatler içinde bulantıya yol açıyor

• 700: kusma
• 750: 2-3 haftada saç dökülmesi
• 900: ishal
• 1000: kanama
• 4000: tedavi uygulanmazsa, 2 ay içinde muhtemel ölüm
• 10,000: bağırsaklarda tahribat, iç kanama ve 1-2 haftada ölüm
• 20,000: merkez sinir sisteminde tahribat ve dakikalar içinde bilinç kaybı

Saatler ve günler içinde ölüm

Kaynak: Tayvan Atom Enerjisi Kurumu, Dünya Nükleer Birliği, ABD Çevre Koruma Kurumu

09-11-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Radyasyon Nedir Ve Radyasyondan Nasıl Korunulur? Radyasyon Nedir ve Radyasyondan Nasıl Korunulur? Radyasyon Nedir ve Radyasyondan Nasıl Korunulur? Radyasyon nedir? Radyoaktif element denilen bazı elementlerin atom çekirdeğinin kendiliğinden parçalanarak etrafa yaydığı alfa, beta ve gama gibi ışınlara radyasyon denir Çevreye yayılan bu ışınlar, canlı hücreleri doğrudan etkileyerek mutasyon denilen genlerdeki bozulmaya neden olur Çok yoğun olmayan radyasyon, canlının bazı özelliklerinin değişmesine neden olurken yoğun radyasyon, canlının ölümüne neden olabilir Örneğin; 1945'te Japonya'ya atılan atom bombası, atıldıktan sonraki 7 gün içinde, vücutlarının tamamı 10 saniye radyasyon almış insanların % 90'ı hiç bir yara ve yanık izi olmadan öldü 26 Nisan 1986'da Çernobil'deki nükleer kazanın; ani ölümler, gebe kadınlarda düşük olayları, kan kanseri, sakat doğumlar gibi olumsuz etkileri oldu Bir çevredeki belli bir dozun üzerinde olan radyasyon, canlının vücut hücrelerini etkileyerek doku ve organlarda bozulmalara, anormalliklere, üreme hücrelerini etkileyerek doğacak yavrularda sakatlıklara neden olur Uzun süre radyasyon etkisinde kalmanın yaratacağı sonuçlar aşağıdaki gibi sıralanabilir: •Kanser oluşması •Ömrün kısalması (erken ölümler) •Katarakt oluşması •Sakat ve ölü doğumlar Radyasyonun zararlı etkilerinden korunmak için, alınabilecek başlıca önlemler şunlardır: •Özel giysiler (kurşun önlük, özel maske) kullanılmalıdır •Radyasyon kaynağından uzak durulmalı, en kısa sürede radyasyonlu ortam terk edilmelidir •Radyasyonlu cihazlarla yapılan teşhis ve tedaviye sık sık başvurulmamalıdır Radyasyon, doğadaki radyoaktif maddelerden çok, bunların kullanıldığı ortam ve olaylardan çıkar Bunlar; nükleer santraller, nükleer enerjiyle çalışan gemiler ve nükleer denemelerdir Ayrıca teşhis ve tedavide kullanılan bazı cihazlar, tıbbi malzemelerin ve suların dezenfekte edilmesi için kullanılan araçlardan da radyasyon yayılmaktadır Radyasyonun sağlık üzerinde etkileri kısaca şöyle: ABD Çevre Koruma Kurumu’na göre millisievert birimiyle, farklı radyasyon seviyeleri ve bunların insan sağlığı üzerindeki muhtemel etkileri ise şöyle: • 50-100 millisievert radyasyona maruz kalmak, kanın kimyasını değiştiriyor • 500 millisievert: saatler içinde bulantıya yol açıyor • 700: kusma • 750: 2-3 haftada saç dökülmesi • 900: ishal • 1000: kanama • 4000: tedavi uygulanmazsa, 2 ay içinde muhtemel ölüm • 10,000: bağırsaklarda tahribat, iç kanama ve 1-2 haftada ölüm • 20,000: merkez sinir sisteminde tahribat ve dakikalar içinde bilinç kaybı Saatler ve günler içinde ölüm Kaynak: Tayvan Atom Enerjisi Kurumu, Dünya Nükleer Birliği, ABD Çevre Koruma Kurumu