09-11-2012
|
#2
|
|
Prof. Dr. Sinsi
|
Canlıların Temel Bileşenleri (Geniş Anlatım) İnorganik Bileşikler, Organik Bileşikler
ÖKARYOT CANLILAR
1 PROTİSTALAR
Protista alemi, bir hücreli ve çok hücreli fotosentetik algleri , çok çekirdekli yada çok hücreli heterotrof cıvık mantarları, bir hücreli yada basit ökaryotları içeren canlı grubudur
Tam bitki ve hayvan özelliği göstermediği için ayrı bir alemde incelenirler
*Protozoalar:Bir hücrelilerdir mikroskobik canlılar olup 4 gruba ayrılırlar
a)Kamçılılar:Hareket organeli olarak bir yada birkaç kamçı bulundururlarBazıları saprofit bazıları parazittilerÇoğalmaları ikiye bölünme ile olurÖglena tatlı sularda yaşarYapısında bir yada iki boşaltım kofulu vardır Önde bir yada iki tane kamçları vardırÖglene klorofil pigmenti içerdiklerinden dolayı yeşil renklidirler bu nedenle kendi besinini kendileri yaparlar bu özelliğinden dolayı bitkilere hareketli olmasından dolayı hayvan hücrelerine benzer
b)Kökayaklılar:Besinlerin ve hareketlerini yalancı ayaklarla sağlayan bir hücrelilerdendirAmipler tatlı sularda yaşarlarBesinlerini sitoplazmalarında meydana getirdikleri besin kofulları içerisinde sindirirler
c)Sporlular:Çoğu omurgalı omurgasız hayvanlarda parazit yaşama uyum sağlamıştırbesinlerini difüzyonla alırlarPlazmodyum bu gruba örnektirBilinen 50 kadar plazmodyum türü vardır insanlarda sıtma hastalığına neden olurlar
d)Silliler:Hareketlerini ve besin teminini silerliyle yaparlarTatlı su ve denizlerde yaşarlarEn iyi örnek paramesyum dur hem bölünerek hem de konjugasyonla ürer
*Algler:Klorofil içerdikleri için fotosentez yapabilirlerSulu ortamda yaşarlar daha uygun ortam bulabilmek amacıyla yer değiştirme hareketi yaparlarMadde alış verişini yaşadıkları ortamdan sağlarlarYeşil, sarı, kırmızı, esmer algler bu grubun örneklerindendir
*Cıvık Mantarlar:belirgin bir hücre şekli olmayan çok çekirdekli stoplazmaya sahip saprofit organizmalardırÜremeleri eşeyli ve eşeysiz şekilde olurProtista aleminde incelenmekle birlikte beraber canlılar aleminde yeri henüz kesinleşmemiştir
2MANTARLAR
Mantarlar stoplazmalarında zarla çevrili bir çekirdeğe sahip olan ökaryot hücreli canlılardırMantarlar genellikle çok hücrelidirKlorofil içermeyen yaşamları için gerekli olan besini hazır olarak sağlayan heterotrof canlılardırBitkilerdeki kök, gövde ve yaprak gibi organlara sahip değillerdirFakat hücrelerinin etrafında belirli bir hücre çeperinin olması sporla çoğalmaları ve genellikle hareketsiz oluşları nedeniyle bitkilere benzer canlılardırMantarların en önemli özelliklerinden biride doğadaki inorganik döngüyü sağlaması ,ilaç yapımında kullanılmasıdır
Mantarların Çeşitleri
*Maya mantarları:Tomurcuklanma ile çoğalırlarHamurun mayalanması gibi bir çok mayalanma olaylarında görev alır
*Küf Mantarları:Çürümekte olan böcek,balık, kuş artıkları üzerinde saprofit olarak yaşarlarEşeyli ve Eşeysiz ürerlerBesinlerin küflenmesini neden olur
*Şapkalı Mantarlar:Mantarların en büyükleridirlerBesin olarak kullanıldıkları gibi insanlar için zehirli olan türleri de vardır
*Enfeksiyonel Mantarlar:İnsanda ağız ve boğaz hastalıkları, üreme organları ve deride enfeksiyonlara neden olan mantarlardırbebeklerde görülen pamukçuk, saç dökülmesine neden olan saçkıran örnek verilebilir
3 BİTKİLER
Bitkiler çok hücreli ototrof iyi gelişmiş bir organizasyona sahip yüksek yapılı canlılardırKendi besinlerini kendi üretirlerSinir sistemleri yokturDamarlı ve damarsız olmak üzere 2 grupta toplanırlar
1Damarsız Bitkiler:İletim demetleri yokturIlık nemli ve gölgelik yerlerde yaşarlarMetagenez(eşeyli +eşeysiz) görülürSporla çoğalırGerçek kök ve gövdeleri yokturEn önemlileri kara yosunlarıdır
2Damarlı Bitkiler
a)Damarlı Sporlu Bitkiler:Ilık nemli bölgelerde yaşar,İletim demeti vardırSporla çoğalırMetagenez görülürGerçek kök ve gövdeleri yoktur
b)Damarlı Tohumlu Bitkiler: İletim demeti bulundururlarAçık tohumlu ve kapalı tohumlu olarak 2’ ye ayrılır
*Açık Tohumlu Bitkiler:Kozalıklı bitkilerdirİletim demetleri düzenlidirİğne yapraklıdırlarHer dem yeşillerdirBunlar köknar, ladin, çam’dır
*Kapalı Tohumlu Bitkiler:İletim demetleri vardırGerçek çiçek ve tohum taslakları vardırÇenek yaprağı sayısına göre tek çenekli çift çenekli bitkiler olarak incelenir
-Tek Çenekli:Tek yıllık otsu bitkilerdirYapraklarında paralel damar bulunurİletim demetleri dağınıktırKambiyum bulundurmazlar
-Çift Çenekli:Embriyolarında iki çenek yaprağı bulunurÇok yıllık odunsu bitkilerdir
Kambiyum bulunurİletim demeti düzenlidirYaprakları ağsı damarlıdır
4HAYVANLAR
a)Omurgasızlar:İç iskelet bulunmaz Açık dolaşım görülürBunlar;
-Süngerler
-Sölenterler
-Solucanlar
-Yumuşakçalar
-Eklem bacaklılar
-Derisidikenliler
b)İlkel Kordalılar:Basit bir iskelet yapısına sahiptirlerBu yapı bazılarında yaşam boyunca devam eder bazılarında ise yavru halindeyken bulunurKapalı dolaşım sistemine sahiptirler
c)Omurgalılar:İç iskelet vardırKapalı dolaşım sistemi görülürBeş sınıfta incelenilir
*Balıklar:Kemik ya da kıkırdaktan oluşmuş iç iskeletleri vardırSolungaç solunumu yaparlarKalpleri iki odacıklıdırDış döllenme dış gelişme görülürDenizlerde ve tatlı sularda yaşarlar
*Kurbağalar:Karada ve suda yaşarlarDerileri nemli ve kaygandırLarvaları solungaç
deri solunumu yaparlarKalpleri üç odacıklıdırDış döllenme dış gelişme görülür
*Sürüngenler: Akciğerleri ile solunum yaparlarKalpleri üç odacıklıdır karıncık yarım perdeyle ikiye ayrılırTimsdahlarda ise dört odacıkılıdır tam perdeyle ikiye ayrılırİç döllenme diş gelişme görülür
*Kuşlar:Sıcak kanlı hayvanlardırKalpleri dört odacıklıdırAkciğer solunumu yaparlar,yumurta ile çoğalırİç döllenme dış gelişme görülür
*Memeliler:Sıcakkanlı hayvanlardırDerileri kıllarla örtülüdürİç döllenme görülürKalpleri dört odacıklıdırKapalı dolaşım s,istemi görülürAkciğer solunumu yaparlar alveol kesecikleri bulunurYavrularını sütle beslerlerSinir sistemleri çok gelişmiştirDenizlerde ve karalarda yaşayan türleri vardır
|
|
|
|