Türkçenin Dünü, Bugünü, Yarını

Türk dilleri ya da evrensel dil bilimi uyarlamasıyla Turkic Languages, (Türk dilleri) ayrıca TDK'nin adlandırmasıyla Türk lehçeleri olarak bilinen; Doğu Avrupa'dan Sibirya ve Çin'in batısına dek uzanan bir alanda ana dil olarak 180 milyon kişi tarafından, ikinci dil olarak konuşanlar da sayılırsa yaklaşık 250 milyon kişi tarafından konuşulan, 40 ayrı yazı diline bölünen bir dil kümesi olarak tanımlanır

Türk dilleri Altay dilleri ailesine aittir En çok konuşulan Türk dili, Türkiye Türkçesidir Ardından Azerice, Özbekçe, Uygurca, Kazakça, Tatarca gelmektedir

Türk dillerini diğer dil ailelerinden farklı kılan önemli bir özelliği, konuşucularının uzun süre göçebe olarak yaşamışlığı ve buna bağlı olarak bu dillerin sürekli birbirlerinden etkilenmiş olmalarıdır Türk dillerin çok sayıda aynı anlamda kullanılan ortak sözcüklere sahip olmalarının yanı sıra tümce yapıları da hep aynı kalır Bu yüzden Türk dillerinin bir dil ailesi olmadığı, tek bir dilin lehçeleri olduğu görüşü de yaygındır ve Türk lehçeleri, Çağdaş Türk yazı dilleri veya Türk dilinin kolları gibi adlandırıldıklarına da rastlayabiliriz (Bakınız: "Dil" ve "Lehçe" tartışması)

Bu çizelgede Türkî dillerde tümce yapısının aynı kaldığını gösteren bir örnek görebilirsiniz:
Diller Tümce yapısı
Türkçe Çocuklar okulda dilimizi Latin alfabesi ile yazar
Gagavuzca Uşaklar şkolada / okulda dilimizi latin alfavitindä yazêr
Azerice Uşaqlar məktəbdə dilimizi latin əlifbası ilə yazır
Türkmence Çagalar mekdepde dilimizi latyn elipbiýi bile(n) ýazýar
Özbekçe Bolalar maktabda tilimizni latin alifbosi bilan / ila yozadi
Uygurca Balilar mektepte tilimizni latin elipbesi bilen yazidu
Kazakça Balalar mektepte tilimizdi latin alfavitimen jazadı
Kırgızca Baldar mektepte tilibizdi latın alfaviti menen jazat
Tatarca Balalar mäktäpdä telebezne latin älifbase belän / ilä yaza
Tuvaca Uruglar surguulda dılıvıstı Latın alfavidi-bile bijiirler

Bu çizelgede Türk dillerindeki aynılıkları ve ayrımlılıkları görebilirsiniz
Diller Tümce yapısı
Türkiye Türkçesi Yeni yılınız kutlu olsun
Gagavuzca Yeni yılınızı kutlerim
Karay Türkçesi Sizni yanhı yıl bıla kutleymın
Azerice (Kuzey) Yeni iliniz mübarek olsun
Azerice (Güney) Teze iliniz mübarek
Irak Türkçesi (Irak) Y'engi iliwiz mübarak olsun
Türkmence Taze ýylynyz gutly bolsun
Özbekçe Yangi yilingiz mubоrak bo'lsin
Uygurca Yengi yılıngızğa mübarek bolsun
Kazakça Janga jılıngız kuttı bolsın
Karaçay-Balkarca Cañı cılığız bla alğışlayma
Nogayca Yana yılınız men
Karakalpakça Canga cılıngız quttı bolsın
Kırgızca Cangı cılıngız kuttu bolsun
Tatarca Yaña yılıgız kotlı bulsın
Kırım Tatarcası Yañı yılınız hayırlı (mubarek) olsun
Moldova-Romanya Tatarcası Ceni cılınız kutlu bolsun
Başkurtça Hezze yangı yıl menen kotlayım
Kumukça Yangı yılıgız kutlu bolsun
Hakasça Naa çılnang alğıstapçam (-alkış) şirerni
Tuvaca Caa çıl-bile bayır çedirip or men
Altayca Slerdi cangı cılla utkup turum
Şor Türkçesi Naa çıl çakşı polzun
Sahaca Ehigini sanga cılınan eğerdeliibin
Çuvaşça Sene sul yaçepe salamlatap

Çoğu Altay dillerinde olduğu gibi Türkî dillerde de büyük ve küçük ses uyumu vardır (Özbekçe hariç), yazımda sözcükler son ekler alarak uzarlar ve tümce yapısı özne-nesne-yüklem sırasıyla oluşturulur Kazakça örnek:

jaz (yaz)
jazu (yazı)
jazuşı (yazıcı/yazar)
jazuşılar (yazıcılar)
jazuşılarım (yazıcılarım)
jazuşılarımız (yazıcılarımız)
jazuşılarımızda (yazıcılarımızda)
jazuşılarımızdağı (yazıcılarımızdaki)
jazuşılarımızdağılar (yazıcılarımızdakiler)
jazuşılarımızdağılardan (yazıcılarımızdakilerden)